Suy thận cấp là bệnh gì?

Suy thận cấp thường có nhiều nguyên nhân, trong đó tuổi tác là một yếu tố quan trọng. Sớm phát hiện và can thiệp có thể cải thiện triệt để, khôi phục chức năng thận. Tuy nhiên, khoảng 76% trường hợp vẫn tiến triển sang suy thận mạn, thậm chí tử vong nhanh do tổn thương nặng ở các cơ quan nội tạng khác.

Bài viết dưới đây, Phòng khám Health Center xin giải đáp thắc mắc của nhiều người về suy thận cấp là bệnh gì? Xin mời các bạn cùng theo dõi chi tiết!

Bệnh suy thận cấp là gì?

Benh suy than cap la benh gi?
Bệnh suy thận cấp là bệnh gì?

Suy thận cấp là một trạng thái suy giảm nhanh chóng của khả năng lọc của thận, thường diễn ra trong vài giờ hoặc vài ngày. Nó thường biểu hiện qua các triệu chứng thiểu niệu hoặc vô niệu cùng với tăng nhanh các chất có nguồn gốc nitrogen như ure, creatinin trong máu.

Bệnh này nếu không kịp thời điều trị, bệnh nhân có thể gặp nguy hiểm đến tính mạng. Tuy nhiên, với điều trị chính xác và kịp thời, chức năng thận có thể được hoàn toàn hoặc gần như hoàn toàn phục hồi.

Hiện nay, suy thận cấp được phân loại dựa trên nơi xảy ra bệnh, bao gồm suy thận cấp xảy ra trong cộng đồng, trong bệnh viện và tại các phòng hồi sức tích cực. Đây là cách phân loại giúp xác định nguyên nhân và cung cấp điều trị phù hợp với từng trường hợp cụ thể của suy thận cấp.

Các giai đoạn của bệnh suy thận cấp

Các giai đoạn của suy thận cấp tính thường có sự thay đổi rõ rệt trong lượng nước tiểu và các chỉ số sinh hóa trong máu:

Giai đoạn thiểu niệu

  • Thời gian: Khoảng 10 – 14 ngày.
  • Lượng nước tiểu: Thấp, dao động từ 50 đến 500 ml/ngày.
  • Ure máu tăng mức 10 – 20 mg/dl/ngày, creatinin máu tăng mức 1 – 2 mg/dl/ngày.

Giai đoạn đa niệu

  • Nước tiểu tăng dần, bệnh nhân có thể tiểu > 2–3 lit/ngày.
  • Cần theo dõi lượng nước xuất nhập để tránh rối loạn nước và điện giải.

Giai đoạn phục hồi

  • Nước tiểu dần trở về bình thường.
  • Ure và creatinin máu giảm dần.
  • Thời gian phục hồi có thể kéo dài từ 6 tháng đến 1 năm, tùy thuộc vào nguyên nhân gây bệnh và từng trường hợp cụ thể.

Một số nguyên nhân gây ra bệnh suy thận cấp

Nguyen nhan gay ra benh suy than cap
Nguyên nhân gây ra bệnh suy thận cấp

Nguyên nhân gây suy thận cấp thường được phân loại dựa trên cơ chế bệnh sinh gồm:

Suy thận cấp trước thận (STC chức năng)

Mất nước điện giải

  • Nôn và tiêu chảy cấp: Dẫn đến mất nước và các chất điện giải cần thiết, làm giảm thể tích máu và giảm áp lực tuần hoàn.
  • Sốt cao và bỏng (qua da): Cả hai tình trạng đều có thể gây mất nước và gây giảm áp lực tuần hoàn.

Mất máu

Chấn thương lớn và phẫu thuật: Các sự kiện này có thể gây mất máu đột ngột, ảnh hưởng đến thể tích máu cần thiết cho tuần hoàn.

Shock

Nhiễm khuẩn, shock tim, shock quá mẫn: Các tình trạng shock này khiến mạch máu giãn rộng, tăng tính thấm, gây thoát huyết tương, gây giảm áp lực tuần hoàn.

Bệnh lý gây giảm thể tích tuần hoàn

Hội chứng thận hưxơ gan: Cả hai tình trạng này đều có thể gây giảm thể tích máu lưu thông trong cơ thể, làm giảm áp lực tuần hoàn và đến thận.

Suy thận cấp tại thận (STC thực thể)

Bệnh ống kẽ thận cấp: Hoại tử ống kẽ thận

  • Nhiễm độc: Gồm nhiều nguyên nhân như nọc độc của rắn, mật cá trắm, cùng với việc sử dụng các loại thuốc như cản quang, gây mê, thuốc chống ung thư và một số loại kháng sinh như aminoglycosid, cephalosporin.
  • Hoại tử thận sau thiếu máu: Thường xảy ra sau các sự cố như truyền nhầm nhóm máu, sốt rét ác tính, sử dụng thuốc NSAIDs (non-steroidal anti-inflammatory drugs), và các loại thuốc như ACE inhibitors (inhibitor của enzyme chuyển angiotensin).

Bệnh cầu thận cấp

Gồm các tình trạng viêm cầu thận do nhiễm khuẩn từ vi khuẩn liên cầu và do lupus ban đỏ hệ thống.

Bệnh mạch máu thận

Bao gồm các trường hợp tắc mạch thận, viêm nút quanh động mạch, gây ra sự cản trở cho quá trình lưu thông máu trong thận.

Chấn thương thận

Đây là kết quả của các sự cố hoặc chấn thương dẫn đến tổn thương cấu trúc và chức năng của thận.

Suy thận cấp sau thận (STC tắc nghẽn)

  • Sỏi đường tiết niệu: Bao gồm sỏi niệu quản, sỏi bàng quang.
  • Khối u ở hệ tiết niệu thấp/vùng hạ vị: Như u bàng quang, u niệu quản, u tiền liệt tuyến, u buồng trứng.
  • Các bệnh liên quan đến dị dạng tiết niệu: Như thận móng ngựa, lao thận tiết niệu, và giang mai.

Một số triệu chứng của bệnh suy thận cấp

Trieu chung cua benh suy than cap
Triệu chứng của bệnh suy thận cấp

Một số triệu chứng phổ biến khi gặp suy thận cấp tính gồm:

  • Giảm lượng nước tiểu: Thường là một trong những dấu hiệu đầu tiên của suy thận.
  • Sưng phù: Đặc biệt ở các khu vực như chân, mắt cá chân, bàn chân, cũng như sưng toàn thân.
  • Đau hoặc tức ngực, khó thở: Do việc suy thận gây ra tăng nồng độ chất lượng hóa học trong cơ thể.
  • Mệt mỏi, yếu ớt: Do suy thận dẫn đến sự mất cân bằng hóa học trong cơ thể.

Các triệu chứng khác có thể xuất hiện:

  • Phân có máu: Đây có thể là dấu hiệu của một vấn đề khác, nhưng cũng có thể liên quan đến suy thận.
  • Hơi thở có mùi: Mùi hôi hậu môn hoặc hơi thở có thể phát sinh từ sự cản trở chức năng thận.
  • Sưng phù toàn thân: Bao gồm các vùng khác nhau trên cơ thể.
  • Đau giữa xương sườn và hông: Đôi khi do sỏi thận hoặc các vấn đề thận khác.
  • Run tay, dễ bị bầm tím: Do suy giảm chức năng thận, cơ thể khó loại bỏ chất độc tố, dẫn đến các vấn đề máu.
  • Thay đổi tâm trạng, chán ăn: Thường xuyên xuất hiện ở những người bị suy thận.
  • Giảm cảm giác ở bàn tay hoặc bàn chân: Có thể do tăng axit trong cơ thể.
  • Cao huyết áp: Suy thận có thể gây tăng huyết áp.
  • Có vị kim loại trong miệng: Đôi khi là dấu hiệu của sự cản trở chức năng thận.

Biến chứng của bệnh suy thận cấp gây nguy hiểm

Biến chứng của suy thận cấp tính có thể gây ra một loạt các vấn đề sức khỏe nguy hiểm:

  • Suy thận mãn tính: Nếu không được điều trị kịp thời hoặc quản lý hiệu quả, bệnh có thể dẫn đến suy thận mãn tính, làm mất chức năng thận vĩnh viễn.
  • Tổn thương tim: Suy thận cấp có thể làm suy yếu hệ thống hormone điều hòa huyết áp, gây áp lực lớn lên tim, dẫn đến tổn thương tim.
  • Tổn thương hệ thần kinh: Bệnh có thể gây rối loạn thần kinh, dẫn đến các vấn đề như co giật, hôn mê và hệ thần kinh bị tổn thương.
  • Suy thận giai đoạn cuối: Thận mất dần khả năng hoạt động, dẫn đến suy thận giai đoạn cuối, khiến cho các triệu chứng như tiểu ít, mệt mỏi, đau đầu, da khô, chán ăn…
  • Tăng huyết áp: Thay đổi chức năng thận có thể gây đảo lộn cân bằng muối và chất lỏng, dẫn đến tăng huyết áp, có thể gây đau tim và đột quỵ.
  • Yếu cơ: Mất cân bằng chất lỏng và chất điện giải có thể dẫn đến biến chứng yếu cơ.
  • Tức ngực, khó thở: Suy thận cấp có thể gây tích tụ chất lỏng trong phổi, dẫn đến khó thở và đau ngực.

Phương pháp chẩn đoán bệnh suy thận cấp

Chan doan benh suy than cap
Chẩn đoán bệnh suy thận cấp

Quá trình chẩn đoán suy thận cấp quan trọng để bác sĩ có thể xác định chính xác tình trạng sức khỏe của bệnh nhân và áp dụng các phương pháp điều trị phù hợp. Việc này thường bao gồm một loạt các bước như:

Chẩn đoán lâm sàng

  • Hỏi bệnh sử và quan sát các triệu chứng có thể gợi ý về tình trạng suy thận cấp.
  • Đánh giá sơ bộ và chỉ định các phương pháp cận lâm sàng phù hợp dựa trên triệu chứng cụ thể.

Chẩn đoán cận lâm sàng:

  • Xét nghiệm nước tiểu: Phát hiện protein, creatinine, hồng cầu, các tinh thể có thể gợi ý về nguyên nhân và mức độ suy thận cấp.
  • Xét nghiệm máu: Đánh giá các chỉ số như creatinine, ure, acid uric, và kali để đánh giá chức năng thận.
  • Siêu âm bụng: Đánh giá kích thước và tình trạng thận, phân biệt vỏ – tủy và phát hiện nguyên nhân gây tắc nghẽn.
  • X-quang hệ niệu: Đánh giá chức năng thận và có thể phát hiện các vấn đề như sỏi thận.

Chẩn đoán xác định và nguyên nhân

  • Xác định suy thận cấp hay mạn: Dựa trên các tiêu chí như tiền căn, kích thước thận, tình trạng thiếu máu để đưa ra chẩn đoán chính xác.
  • Chẩn đoán nguyên nhân: Dựa trên bệnh sử và kết quả xét nghiệm, xác định nguyên nhân gây suy thận cấp (trước, tại, hoặc sau thận).
  • Chẩn đoán yếu tố thúc đẩy: Phân loại nguy cơ suy thận cấp dựa trên yếu tố tác động và nhạy cảm để điều chỉnh phương án điều trị.

Một số cách điều trị bệnh suy thận cấp

Dieu tri benh suy than cap
Điều trị bệnh suy thận cấp

Điều trị suy thận cấp yêu cầu các biện pháp tập trung vào việc xử lý nguyên nhân cũng như điều chỉnh các rối loạn nội mô mà bệnh gây ra. Đây là các phương pháp điều trị chung và cụ thể:

Nguyên tắc chung

  • Xác định và xử lý nguyên nhân: Điều trị căn nguyên gây ra suy thận cấp.
  • Điều chỉnh nước và điện giải: Bù nước và chất điện giải theo từng giai đoạn của bệnh.
  • Phòng và xử lý biến chứng: Theo dõi và điều trị kịp thời các biến chứng có thể phát sinh.

Điều trị cụ thể

Cân bằng nước – điện giải

  • Giai đoạn thiểu niệu và vô niệu
    • Cân bằng âm (500ml/24h): Trong giai đoạn này, lượng nước cung cấp phải ít hơn lượng nước tiểu. Điều này giúp kiểm soát nước trong cơ thể và tránh phù nề.
    • Lọc máu ngoài thận: Nếu bệnh nhân không sản xuất nước tiểu trong hơn 4 ngày (vô niệu), lọc máu ngoại thận có thể cần thiết để loại bỏ chất thải khỏi cơ thể.
  • Giai đoạn đái trở lại
    • Bù nước – điện giải (uống ORS, truyền dịch): Khi bệnh nhân bắt đầu sản xuất nước tiểu trở lại, cần cung cấp nước và điện giải để thay thế lượng mất mát và duy trì cân bằng cơ thể.

Chống toan máu

  • Sử dụng natri bicarbonate qua tiêm/truyền tĩnh mạch.
  • Lọc máu ngoài thận nếu pH máu dưới 7.2.

Điều trị tăng huyết áp

  • Sử dụng các loại thuốc hạ huyết áp phù hợp với từng bệnh nhân.

Hạn chế tăng kali máu

  • Thuốc lợi tiểu thải kali: Như thuốc lợi tiểu quai (như Furosemid) giúp cơ thể loại bỏ kali qua nước tiểu.
  • Hạn chế thực phẩm giàu kali: Loại bỏ hoặc giảm lượng thịt đỏ (bò, trâu, lợn nạc), rau xanh như rau muống, cải xanh, rau ngót, và một số loại quả như chuối, cam, đu đủ, bí đỏ, nho, ổi.
  • Nhựa trao đổi ion: Sử dụng các loại nhựa như Kayexalate, Resonium A giúp loại bỏ kali dư thừa qua đường ruột.
  • Tiêm Glucose 30% kết hợp Insulin nhanh: Điều này giúp kali chuyển từ huyết thanh vào tế bào, giảm kali máu.
  • Tiêm Canxi gluconat 10%: Được sử dụng để ổn định rối loạn nhịp tim do tăng kali máu.
  • Lọc máu cấp cứu ngoài thận: Khi mức kali máu vượt quá ngưỡng an toàn (trên 6,5 mmol/L), lọc máu cấp cứu sẽ giúp loại bỏ kali dư thừa khỏi cơ thể nhanh chóng và hiệu quả.

Hạn chế tăng ure máu

  • Giảm lượng đạm trong chế độ ăn: Giảm cân nặng 0,4g/kg/ngày giúp giảm tải lượng đạm cơ thể cần chuyển hóa, giảm sản xuất ure.
  • Loại bỏ các ổ hoại tử và chống nhiễm khuẩn: Sử dụng kháng sinh ở liều cao để ngăn chặn và loại bỏ nhanh chóng các mầm bệnh gây viêm, ổ hoại tử, giảm lượng chất cần chuyển hóa.
  • Bổ sung viên Ketosteril: Các thành phần keto acid trong Ketosteril có thể giúp giảm ure máu bằng cách chuyển đổi nó thành axit amin, giảm lượng ure cơ thể.
  • Khi ure máu vượt quá ngưỡng an toàn: Nếu ure máu vượt quá ngưỡng 35 mmol/L hoặc creatinin máu vượt quá 600μmol/L, việc sử dụng phương pháp lọc máu ngoài thận có thể cần thiết để loại bỏ ure và các chất cặn từ máu một cách hiệu quả.

Chỉ định lọc máu ngoài thận

  • Vô niệu kéo dài: Khi bệnh nhân không có sản xuất nước tiểu trong hơn 4 ngày.
  • Toan chuyển hóa, pH máu thấp: pH máu dưới ngưỡng 7,2, thể hiện tình trạng toan chuyển hóa nặng.
  • Mức kali máu cao: Khi kali máu vượt quá 6,5 mmol/L, có nguy cơ gây nguy hiểm cho tim mạch và hệ thống thần kinh.
  • Ure và creatinin máu vượt ngưỡng an toàn: Ure máu vượt quá 35 mmol/L và/hoặc creatinin máu vượt quá 600μmol/L, biểu hiện cho mức độ nghiêm trọng của suy thận.
  • Tình trạng quá tải tuần hoàn: Đe dọa phù phổi cấp và các biến chứng tuần hoàn nguy hiểm khác.

Phòng ngừa bệnh suy thận cấp

Chăm sóc thận bằng cách tuân thủ các hướng dẫn dưới đây có thể giúp giảm nguy cơ mắc các bệnh liên quan đến thận và duy trì sức khỏe của chúng:

Thận trọng trong việc dùng thuốc

  • Chỉ dùng thuốc theo chỉ định bác sĩ: Tránh tự ý sử dụng thuốc mà không có sự hướng dẫn của bác sĩ.
  • Đọc kỹ nhãn thuốc: Hiểu rõ về liều lượng, tác dụng phụ có thể gây ra và tác động của thuốc đối với sức khỏe thận.

Quan tâm đến sức khỏe tổng thể

  • Liên hệ với bác sĩ định kỳ: Điều trị và quản lý bệnh liên quan đến thận hoặc các bệnh mạn tính khác.
  • Thực hiện các cuộc kiểm tra sức khỏe định kỳ: Điều này giúp phát hiện sớm các vấn đề liên quan đến thận.

Xây dựng lối sống lành mạnh

  • Dinh dưỡng cân bằng: Tiếp nhận chế độ ăn uống đa dạng, giàu rau củ, hạn chế thực phẩm giàu đường, muối và chất béo.
  • Hạn chế bia rượu và thuốc lá: Các chất này có thể ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe thận.
  • Vận động thể chất: Thực hiện các hoạt động vận động phù hợp với tình trạng sức khỏe như bơi lội, đi bộ, chạy bộ để duy trì sức khỏe toàn diện.

Tài liệu tham khảo

Trên đây là những kiến thức về suy thận cấp mà Phòng khám Health Center cung cấp. Các bạn có thể thăm khám trực tiếp tại Quảng Bình thông qua địa chỉ

  • Trụ sở chính: Thôn Vĩnh Phú Quảng Hòa TX Ba Đồn
  • Hoặc đặt lịch thông qua số điện thoại: 084.502.9815.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *