Acyclovir

Acyclovir, còn được viết theo INN là aciclovir, là thuốc kháng virus nhóm tương tự nucleosid, có hoạt tính trên herpes simplex virus type 1, type 2 và varicella-zoster virus. Nhãn thuốc DailyMed mô tả acyclovir là “synthetic nucleoside analogue” dùng đường uống, tiêm tĩnh mạch, bôi ngoài da hoặc tra mắt tùy chế phẩm. Thuốc được dùng trong một số nhiễm herpes như herpes sinh dục, zona, thủy đậu, herpes ở người suy giảm miễn dịch, viêm não herpes simplex và viêm giác mạc herpes theo từng dạng dùng cụ thể. Acyclovir không chữa khỏi hoàn toàn nhiễm herpes và không bảo đảm ngăn lây truyền virus cho người khác. Bài viết chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế tư vấn của bác sĩ hoặc dược sĩ.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 09/07/2026

Nội dung chính

  • Acyclovir là gì?: Thuốc kháng virus herpes, thuộc nhóm tương tự nucleosid/purine nucleoside analogue.
  • Tác dụng chính?: Ức chế sao chép DNA virus thông qua hoạt hóa bởi thymidine kinase của virus và ức chế DNA polymerase virus.
  • Dùng cho bệnh gì?: Tùy dạng dùng: herpes sinh dục, zona, thủy đậu, herpes ở người suy giảm miễn dịch, viêm não herpes simplex, herpes sơ sinh, viêm giác mạc herpes và herpes môi tái phát.
  • Có tự dùng được không?: Không nên tự ý dùng. Cần dùng theo chỉ định, hướng dẫn và theo dõi của bác sĩ/dược sĩ.
  • Lưu ý quan trọng?: Cần thận trọng ở người suy thận, người cao tuổi, mất nước, dùng thuốc độc thận; thuốc tiêm phải truyền tĩnh mạch chậm và đủ bù dịch.

Hoạt chất Acyclovir là gì?

Acyclovir là thuốc kháng virus herpes. Sau khi được enzyme thymidine kinase của HSV/VZV hoạt hóa thành dạng monophosphate, thuốc tiếp tục được chuyển thành dạng triphosphate; dạng này ức chế DNA polymerase của virus, gắn vào chuỗi DNA virus và làm kết thúc kéo dài chuỗi DNA.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Acyclovir

INN Aciclovir là cách viết INN/WHO; Acyclovir là cách viết thường dùng tại Hoa Kỳ và trên nhiều nhãn thuốc. WHO ATC/DDD Index dùng tên “aciclovir”.

CAS 59277-89-3 Công thức C8H11N5O3

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Acyclovir

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Aciclovir là cách viết INN/WHO; Acyclovir là cách viết thường dùng tại Hoa Kỳ và trên nhiều nhãn thuốc. WHO ATC/DDD Index dùng tên “aciclovir”.

Tên IUPAC

2-amino-9-(2-hydroxyethoxymethyl)-1H-purin-6-one

Tên hóa học khác

9-[(2-Hydroxyethoxy)methyl]guanine

Tên khác / tên đồng nghĩa

Aciclovir; acycloguanosine; acyclovir sodium đối với dạng muối natri dùng tiêm; tên hóa học trong nhãn DailyMed: 6H-Purin-6-one, 2-amino-1,9-dihydro-9-[(2-hydroxyethoxy)methyl]-.

Tên viết tắt

ACV

Tên Latinh / tên dược điển

Aciclovirum

Tên USAN

acyclovir

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

59277-89-3

UNII

X4HES1O11F

PubChem CID

135398513

RxNorm CUI

281

Công thức phân tử

C8H11N5O3

Dược động học của Acyclovir

Dược động học đường uống của acyclovir đã được đánh giá ở người khỏe mạnh và bệnh nhân suy giảm miễn dịch nhiễm HSV hoặc VZV. Nhãn DailyMed ghi sinh khả dụng trung bình đường uống 10–20%, gắn protein huyết tương 9–33% và thời gian bán thải huyết tương 2,5–3,3 giờ ở người lớn có chức năng thận phù hợp.

Giai đoạn I: Hấp thu

Đường uống hấp thu không hoàn toàn; nồng độ trong huyết tương tăng ít hơn tỷ lệ thuận với liều khi tăng liều. Viên acyclovir có thể dùng cùng hoặc không cùng thức ăn theo nhãn DailyMed.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng trung bình đường uống khoảng 10–20% và giảm khi tăng liều; thức ăn không ảnh hưởng đáng kể đến hấp thu của viên acyclovir trong dữ liệu nhãn thuốc.

Giai đoạn II: Phân bố

Tỷ lệ gắn protein huyết tương khoảng 9–33%. Dữ liệu phân bố chi tiết theo mô trong người.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Chất chuyển hóa niệu được biết đến trong nhãn DailyMed là 9-[(carboxymethoxy)methyl]guanine.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Acyclovir thải trừ chủ yếu liên quan đến chức năng thận; nhãn thuốc nêu thời gian bán thải và độ thanh thải toàn thân phụ thuộc chức năng thận, cần chỉnh liều ở người suy thận.

Các thông số và đường thải trừ
CL · Độ thanh thải toàn phần

. Nhãn DailyMed cho biết tổng độ thanh thải phụ thuộc chức năng thận nhưng không cung cấp một giá trị thanh thải chung áp dụng cho mọi bệnh nhân.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Thời gian bán thải huyết tương ở người lớn theo nhãn đường uống: 2,5–3,3 giờ. Ở bệnh nhân thẩm tách máu, thời gian bán thải trung bình trong khi thẩm tách khoảng 5 giờ và nồng độ huyết tương giảm khoảng 60% sau 6 giờ thẩm tách.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Acyclovir

Thuốc kháng virus tác động trực tiếp, nhóm nucleoside/nucleotide excluding reverse transcriptase inhibitors trong ATC J05AB; với dạng dùng ngoài da thuộc nhóm D06BB và dạng dùng mắt thuộc nhóm S01AD.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Acyclovir có tính chọn lọc vì có ái lực với thymidine kinase do HSV và VZV mã hóa. Enzyme virus chuyển acyclovir thành acyclovir monophosphate; các enzyme tế bào chuyển tiếp thành diphosphate và triphosphate. Acyclovir triphosphate ức chế cạnh tranh DNA polymerase virus, được gắn vào DNA virus đang kéo dài và gây kết thúc chuỗi.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Acyclovir có hoạt tính ức chế in vitro và in vivo trên HSV-1, HSV-2 và VZV. Nhãn DailyMed cũng lưu ý mối liên hệ định lượng giữa độ nhạy in vitro của virus và đáp ứng lâm sàng ở người chưa được thiết lập đầy đủ, và xét nghiệm độ nhạy virus chưa được chuẩn hóa. Kháng thuốc có thể liên quan đến thay đổi thymidine kinase hoặc DNA polymerase của virus, đặc biệt cần nghĩ đến ở bệnh nhân suy giảm miễn dịch đáp ứng kém.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Acyclovir

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Acyclovir

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Acyclovir

Probenecid dùng cùng acyclovir đường tĩnh mạch làm tăng thời gian bán thải trung bình và AUC của acyclovir, đồng thời giảm thải trừ qua nước tiểu và độ thanh thải thận. Dùng đồng thời thuốc độc thận, mất nước hoặc có bệnh thận từ trước làm tăng nguy cơ suy giảm chức năng thận khi dùng acyclovir, đặc biệt đường tĩnh mạch. Dạng kem bôi ngoài da có hấp thu toàn thân tối thiểu nên tương tác toàn thân ít có khả năng xảy ra theo nhãn DailyMed.

Thắc mắc về hoạt chất Acyclovir

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 7 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *