Adapalene là thuốc bôi ngoài da thuộc nhóm retinoid/retinoid-like compounds, được dùng chủ yếu trong điều trị mụn trứng cá ở người lớn và trẻ từ 12 tuổi trở lên. Nhãn DailyMed ghi Adapalene gel là retinoid, chỉ định bôi điều trị acne vulgaris ở bệnh nhân từ 12 tuổi. Thuốc thường được bôi một lớp mỏng lên toàn bộ vùng da bị mụn mỗi ngày một lần vào buổi tối, không dùng cho mắt, đường uống hoặc đường âm đạo. Adapalene có thể gây khô da, đỏ da, bong vảy, châm chích hoặc kích ứng, nhất là giai đoạn đầu. Nội dung dưới đây chỉ nhằm cung cấp thông tin y khoa tham khảo, không thay thế tư vấn của bác sĩ/dược sĩ và không khuyến khích tự ý dùng thuốc.
Nội dung chính
- Adapalene là gì?: Thuốc bôi trị mụn thuộc nhóm retinoid/retinoid-like compounds.
- Chỉ định chính?: Điều trị mụn trứng cá/acne vulgaris ở người từ 12 tuổi trở lên, tùy chế phẩm.
- Cách dùng thường gặp?: Bôi một lớp mỏng lên vùng da bị mụn mỗi ngày một lần vào buổi tối; không bôi vào mắt, môi, niêm mạc, vùng da trầy xước, chàm hoặc cháy nắng.
- Bao lâu cần đánh giá lại?: Nếu không thấy kết quả điều trị sau 12 tuần, nhãn thuốc khuyến cáo đánh giá lại điều trị.
- Lưu ý an toàn chính?: Có thể gây kích ứng da, nhạy cảm với nắng; cần thận trọng khi mang thai, cho con bú, trẻ em và người có bệnh da nền.
Hoạt chất Adapalene là gì?
Adapalene là hoạt chất bôi ngoài da thuộc nhóm retinoid/retinoid-like compounds, dùng trong điều trị mụn trứng cá. MedlinePlus mô tả adapalene được dùng để trị mụn ở người lớn và trẻ từ 12 tuổi trở lên, thuộc nhóm thuốc giống retinoid.
Adapalene
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Adapalene |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Adapalene |
| Tên IUPAC | 6-[3-(1-adamantyl)-4-methoxyphenyl]naphthalene-2-carboxylic acid |
| Tên hóa học khác | 6-(3-(1-adamantyl)-4-methoxyphenyl)-2-naphthoic acid |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Adapalene; 6-[3-(1-adamantyl)-4-methoxyphenyl]-2-naphthoic acid. |
| Tên Latinh / tên dược điển | Adapalenum |
| Tên USAN | adapalene |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 106685-40-9 |
|---|---|
| UNII | 1L4806J2QF |
| PubChem CID | 60164 |
| RxNorm CUI | 60223 |
| Công thức phân tử | C28H28O3 |
Dược động học của Adapalene
Sau bôi ngoài da, phơi nhiễm toàn thân của adapalene thấp trong các nghiên cứu nhãn thuốc. Ở một thử nghiệm với 16 người bị mụn dùng 2 g adapalene gel bôi mặt, ngực và lưng mỗi ngày trong 10 ngày, Cmax trung bình ngày 10 là 0,553 ± 0,466 ng/mL.
Giai đoạn I: Hấp thu
Adapalene có hấp thu toàn thân sau bôi ngoài da nhưng ở mức thấp trong dữ liệu nhãn thuốc. Trong một nghiên cứu 12 tuần, đa số mẫu huyết tương dưới giới hạn phát hiện; chỉ 3/209 mẫu có vết adapalene dưới giới hạn định lượng.
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Phơi nhiễm các chất chuyển hóa lưu hành tiềm năng của adapalene không được đo trong dữ liệu dược động học của nhãn DailyMed.
Giai đoạn IV: Thải trừ
Thải trừ adapalene dường như chủ yếu qua đường mật theo nhãn DailyMed.
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Thời gian bán thải biểu kiến cuối cùng sau bôi adapalene gel trong nghiên cứu nhãn thuốc dao động 7–51 giờ, trung bình 17,2 ± 10,2 giờ. Adapalene được thải nhanh khỏi huyết tương và không phát hiện sau 72 giờ kể từ lần bôi cuối ở tất cả trừ một người tham gia.
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Adapalene
Adapalene thuộc nhóm retinoids dùng ngoài trong điều trị mụn, mã ATC D10AD03. Nhóm D10AD bao gồm các retinoid dùng tại chỗ cho mụn, kể cả các phối hợp với thuốc kháng khuẩn.
Phần III: Cơ chế tác dụng
Adapalene gắn vào các thụ thể nhân retinoic acid đặc hiệu nhưng không gắn vào cytosolic receptor protein. Các nghiên cứu sinh hóa và dược lý cho thấy adapalene là chất điều biến biệt hóa tế bào, sừng hóa và quá trình viêm; tuy nhiên ý nghĩa chính xác của các phát hiện này đối với cơ chế điều trị mụn vẫn chưa được xác định đầy đủ.
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Các nghiên cứu dược lực học lâm sàng chưa được thực hiện cho adapalene gel theo nhãn DailyMed.
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Adapalene
Điều trị tại chỗ mụn trứng cá/acne vulgaris ở bệnh nhân từ 12 tuổi trở lên, tùy dạng bào chế, nồng độ và nhãn thuốc cụ thể. Trong hướng dẫn AAD 2024 về mụn trứng cá, topical retinoids như adapalene, tretinoin, tazarotene và trifarotene được khuyến nghị trong điều trị mụn.
. MedlinePlus lưu ý thuốc này có thể được kê cho các mục đích khác, nhưng người bệnh cần hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ để biết thêm thông tin. Không nên tự dùng Adapalene cho nám, lão hóa da, thâm mụn hoặc bất kỳ mục đích ngoài nhãn nào nếu chưa có tư vấn chuyên môn.
Liều dùng và cách sử dụng
Thông tin dưới đây chỉ mang tính tham khảo từ nhãn thuốc, không thay thế đơn thuốc hoặc hướng dẫn của bác sĩ/dược sĩ.
| Dạng/chế phẩm | Liều dùng tham khảo |
|---|---|
| Adapalene gel bôi da | Rửa nhẹ vùng da bị ảnh hưởng bằng xà phòng không chứa thuốc; bôi một lớp mỏng lên toàn bộ mặt và các vùng da bị mụn khác, mỗi ngày một lần vào buổi tối. |
| Adapalene gel 0,3% | Mỗi gram gel 0,3% chứa 3 mg adapalene. |
| Dạng OTC tại Hoa Kỳ, adapalene 0,1% | FDA phê duyệt Differin Gel 0,1% dùng không kê đơn để điều trị mụn ở người từ 12 tuổi trở lên. |
Bôi trên toàn bộ vùng da bị mụn, không chỉ chấm riêng từng nốt mụn. Tránh mắt, môi, khóe mũi, niêm mạc; không bôi lên vùng da bị cắt, trầy xước, chàm hoặc cháy nắng. Không bôi nhiều hơn hoặc thường xuyên hơn hướng dẫn vì điều này không làm nhanh hơn hoặc cải thiện kết quả, nhưng có thể gây kích ứng da. Nếu chưa thấy kết quả sau 12 tuần, cần đánh giá lại điều trị với chuyên gia y tế.
Theo dõi đỏ da, khô da, bong vảy, nóng rát/châm chích, đau tại vị trí bôi và dấu hiệu dị ứng. Các phản ứng kích ứng thường xuất hiện trong vài tuần đầu và đa số nhẹ đến trung bình trong nghiên cứu lâm sàng, nhưng cần liên hệ bác sĩ/dược sĩ nếu nặng, kéo dài hoặc kèm phát ban, sưng mặt/môi/mí mắt, khó thở.
Cảnh báo và lưu ý về Adapalene
Chống chỉ định ở người quá mẫn đã biết với adapalene hoặc bất kỳ tá dược nào của chế phẩm. Với chế phẩm phối hợp adapalene/benzoyl peroxide, chống chỉ định và cảnh báo có thể khác; cần đọc nhãn/tờ hướng dẫn của từng sản phẩm.
Tác dụng không mong muốn thường gặp liên quan đến da gồm đỏ da, bong vảy, khô da, nóng rát/châm chích, khó chịu hoặc đau tại vị trí bôi. Trong thử nghiệm của adapalene gel, các biểu hiện kích ứng như ban đỏ, bong vảy, khô da và nóng rát/châm chích được ghi nhận và thường xảy ra sớm trong điều trị. MedlinePlus cũng liệt kê đỏ da, bong vảy, khô da, nóng rát/châm chích và đau tại vị trí bôi.
Các phản ứng dị ứng/quá mẫn đã được ghi nhận sau lưu hành gồm phản vệ, phù mạch, phù mặt, phù mí mắt, sưng môi và ngứa; cần ngừng thuốc và đi khám ngay nếu có dấu hiệu phản ứng dị ứng hoặc phản vệ. MedlinePlus khuyến cáo gọi bác sĩ ngay hoặc cấp cứu nếu có mày đay, ngứa, khó thở, hoặc sưng mắt, mặt, môi, lưỡi, họng.
Hạn chế tiếp xúc ánh nắng và đèn UV/sunlamp; nên dùng kem chống nắng và quần áo bảo vệ khi không thể tránh nắng. Thời tiết khắc nghiệt như gió hoặc lạnh có thể làm da đang điều trị dễ kích ứng hơn. Không wax lông trên vùng da đang bôi adapalene vì có nguy cơ trợt da. Không tự ý tăng tần suất bôi, bôi diện rộng hoặc phối hợp nhiều hoạt chất trị mụn gây kích ứng nếu chưa có hướng dẫn y tế.
Nếu nuốt phải adapalene, MedlinePlus khuyến cáo liên hệ trung tâm chống độc; nếu người bệnh ngã quỵ hoặc ngừng thở, gọi cấp cứu. Nhãn DailyMed ghi việc nuốt thuốc kéo dài có thể dẫn đến các tác dụng phụ tương tự dùng quá mức vitamin A đường uống. Không tự xử trí quá liều tại nhà.
Bảo quản trong bao bì gốc, đậy kín, tránh xa tầm tay trẻ em; giữ ở nhiệt độ phòng, tránh nhiệt và ẩm quá mức theo MedlinePlus. Với adapalene gel 0,3%, nhãn DailyMed ghi bảo quản ở 20–25°C, cho phép dao động 15–30°C và tránh đông lạnh.
Đối tượng đặc biệt
Adapalene được dùng điều trị mụn ở người lớn và trẻ từ 12 tuổi trở lên. An toàn và hiệu quả của adapalene gel chưa được thiết lập ở trẻ dưới 12 tuổi theo nhãn DailyMed.
Các nghiên cứu lâm sàng của adapalene gel không bao gồm người từ 65 tuổi trở lên để xác định liệu đáp ứng có khác với người trẻ hơn hay không; an toàn và hiệu quả ở nhóm từ 65 tuổi trở lên chưa được thiết lập theo nhãn DailyMed.
Dữ liệu lâm sàng ở phụ nữ mang thai dùng adapalene gel chưa đủ để xác định nguy cơ liên quan đến dị tật lớn, sảy thai hoặc kết cục bất lợi cho mẹ/thai. Nghiên cứu trên động vật cho thấy dị tật khi dùng adapalene đường uống ở mức phơi nhiễm cao hơn nhiều so với liều dùng ngoài da khuyến cáo. Một số nhãn/SmPC tại châu Âu của phối hợp adapalene/benzoyl peroxide chống chỉ định khi mang thai hoặc đang dự định mang thai. Vì vậy, phụ nữ có thai, nghi ngờ có thai hoặc dự định mang thai cần hỏi bác sĩ trước khi dùng và không tự ý sử dụng.
Chưa có dữ liệu đầy đủ về sự hiện diện của adapalene bôi ngoài da hoặc chất chuyển hóa trong sữa mẹ, tác động lên trẻ bú mẹ hoặc tác động lên tiết sữa. Để giảm phơi nhiễm cho trẻ, nhãn DailyMed khuyến cáo dùng trên diện tích nhỏ nhất và trong thời gian ngắn nhất khi cho con bú, tránh bôi lên vùng có nguy cơ trẻ nuốt phải hoặc tiếp xúc mắt. MedlinePlus cũng khuyến cáo không bôi trực tiếp lên núm vú và quầng vú khi đang cho con bú.
Tương tác thuốc của Adapalene
Cần thận trọng khi dùng cùng các sản phẩm bôi ngoài da có khả năng gây kích ứng như xà phòng/sữa rửa mặt có tính tẩy mạnh, mỹ phẩm làm khô da, sản phẩm chứa nồng độ cao alcohol, chất làm se, gia vị hoặc vỏ chanh. MedlinePlus cũng khuyến cáo báo cho bác sĩ/dược sĩ tất cả thuốc kê đơn, không kê đơn, vitamin, thực phẩm bổ sung và thảo dược đang dùng.
Thắc mắc về hoạt chất Adapalene
Adapalene là thuốc bôi ngoài da trị mụn, thuộc nhóm retinoid-like compounds. Thuốc được dùng trong điều trị mụn ở người lớn và trẻ từ 12 tuổi trở lên.
Không nên hiểu Adapalene là thuốc “trị khỏi vĩnh viễn” mụn. MedlinePlus ghi adapalene giúp kiểm soát mụn nhưng không chữa khỏi hoàn toàn; trong vài tuần đầu mụn có thể có vẻ nặng hơn và thường cần 8–12 tuần hoặc lâu hơn để thấy đầy đủ lợi ích.
Thông tin nhãn thuốc khuyến cáo rửa nhẹ vùng da bị ảnh hưởng, sau đó bôi một lớp mỏng lên toàn bộ vùng da bị mụn mỗi ngày một lần vào buổi tối. Không bôi vào mắt, môi, niêm mạc, vùng da trầy xước, chàm hoặc cháy nắng. Người bệnh cần làm theo đơn thuốc, nhãn thuốc hoặc hướng dẫn của bác sĩ/dược sĩ.
Không tự ý dùng Adapalene khi đang mang thai, nghi ngờ có thai hoặc dự định mang thai. Dữ liệu ở phụ nữ mang thai còn hạn chế và nghiên cứu động vật đường uống cho thấy độc tính sinh sản ở phơi nhiễm cao. Cần hỏi bác sĩ để chọn phương án điều trị mụn phù hợp hơn trong thai kỳ.
Có thể. Nhãn DailyMed khuyến cáo hạn chế tiếp xúc ánh nắng và sunlamp trong thời gian dùng adapalene; khi không thể tránh nắng, nên dùng kem chống nắng và quần áo bảo vệ.

