Vancomycin

Vancomycin là kháng sinh glycopeptid có hoạt tính chủ yếu trên vi khuẩn Gram dương. Dạng truyền tĩnh mạch được sử dụng cho một số nhiễm khuẩn nặng do vi khuẩn nhạy cảm, bao gồm nhiễm MRSA; dạng uống được dùng tại đường ruột để điều trị tiêu chảy liên quan Clostridioides difficile hoặc viêm ruột do Staphylococcus aureus theo nhãn thuốc.[1][2] Hai đường dùng không thể thay thế cho nhau: vancomycin uống hấp thu toàn thân rất kém nên không điều trị được nhiễm khuẩn ngoài ruột, còn vancomycin truyền không tạo đủ nồng độ trong lòng đại tràng để điều trị C. difficile.[1][2] Đối với nhiễm MRSA xâm lấn nghiêm trọng, hướng dẫn chuyên môn khuyến nghị theo dõi diện tích dưới đường cong trên MIC, với mục tiêu AUC/MIC 400–600 mg·giờ/L trong những điều kiện phù hợp.[4] Thuốc có thể gây tổn thương thận, độc tính trên tai và phản ứng liên quan tốc độ truyền, vì vậy phải được sử dụng và theo dõi bởi nhân viên y tế.[1][3][4]

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Vancomycin là kháng sinh glycopeptide, thường dùng cho vi khuẩn Gram dương nhạy cảm.
  • Có dạng tiêm cho nhiễm khuẩn nặng và dạng uống trong một số bệnh lý đường ruột theo chỉ định.
  • Cần dùng dưới giám sát y tế, đặc biệt khi cần theo dõi nồng độ hoặc chức năng thận.
  • Có thể gây phản ứng khi truyền, độc tính trên thận hoặc rối loạn tiêu hóa.
  • Báo bác sĩ về bệnh thận, giảm thính lực, thuốc đang dùng, thai kỳ hoặc cho con bú.

Hoạt chất Vancomycin là gì?

Vancomycin là kháng sinh glycopeptid có phổ tác dụng chủ yếu trên vi khuẩn Gram dương. Dạng truyền tĩnh mạch được dùng cho một số nhiễm khuẩn toàn thân nghiêm trọng, còn dạng uống chủ yếu tác dụng tại lòng ruột để điều trị nhiễm C. difficile hoặc viêm ruột do S. aureus theo nhãn thuốc.[1][2]

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Vancomycin

CAS 1404-90-6

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Vancomycin

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Vancomycin

Tên khác / tên đồng nghĩa

Vancomycin hydrochloride; vancomycin hydroclorid; vancomycinum. Vancomycin hydrochloride là dạng muối thường được sử dụng trong các chế phẩm thuốc.[1][2]

Tên viết tắt

VAN

Tên Latinh / tên dược điển

Vancomycinum

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

1404-90-6

UNII

6Q205EH1VU

PubChem CID

14969

RxNorm CUI

11124

Dược động học của Vancomycin

Vancomycin truyền tĩnh mạch đi trực tiếp vào tuần hoàn, trong khi vancomycin đường uống được hấp thu toàn thân rất ít khi niêm mạc ruột bình thường. Sau truyền, thuốc phân bố vào nhiều mô và dịch cơ thể, gắn protein huyết tương khoảng 55%, hầu như không được chuyển hóa và được thải trừ chủ yếu qua lọc cầu thận. Ở người có chức năng thận bình thường, thời gian bán thải trung bình khoảng 4–6 giờ; thời gian này kéo dài đáng kể khi chức năng thận suy giảm.[1][3]

Giai đoạn I: Hấp thu

Vancomycin hấp thu kém qua đường tiêu hóa. Sau khi uống, thuốc chủ yếu lưu lại trong lòng ruột và tạo nồng độ cao tại đại tràng. Tuy nhiên, nồng độ huyết thanh có thể đo được ở một số người bị viêm đại tràng nặng, đặc biệt khi đồng thời suy thận hoặc sử dụng liều cao, kéo dài.[1][2]

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng
  • Truyền tĩnh mạch: thuốc được đưa trực tiếp vào tuần hoàn, tương ứng sinh khả dụng toàn thân hoàn toàn.
  • Đường uống: sinh khả dụng toàn thân rất thấp trong điều kiện thông thường. Hấp thu có thể tăng ở người viêm đại tràng hoạt động, suy thận hoặc tổn thương niêm mạc đường tiêu hóa.[1][2][3]

Giai đoạn II: Phân bố

Thể tích phân bố được báo cáo khoảng 0,3–0,43 L/kg và tỷ lệ gắn protein huyết tương khoảng 55%. Thuốc phân bố vào dịch màng phổi, màng tim, cổ trướng và hoạt dịch. Khả năng thấm vào dịch não tủy thay đổi và thường tăng khi màng não bị viêm. Vancomycin đi qua nhau thai và có thể xuất hiện trong sữa mẹ.[1][3][8]

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Không ghi nhận vancomycin được chuyển hóa đáng kể trong cơ thể. Phần lớn lượng thuốc hấp thu được đào thải dưới dạng không đổi qua thận.[1][3]

Giai đoạn IV: Thải trừ

Vancomycin dùng toàn thân được đào thải chủ yếu qua thận bằng lọc cầu thận. Khoảng 75% liều truyền tĩnh mạch có thể được bài tiết qua nước tiểu trong 24 giờ đầu ở người có chức năng thận bình thường. Vancomycin uống không được hấp thu chủ yếu được thải qua phân.[1][3]

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Thời gian bán thải trung bình khoảng 4–6 giờ ở người có chức năng thận bình thường. Ở người không còn chức năng thận, thời gian bán thải có thể kéo dài đến khoảng 7,5 ngày.[1] Các phương thức lọc máu hiện đại, đặc biệt màng lọc thông lượng cao hoặc liệu pháp thay thế thận liên tục, có thể làm tăng thải trừ vancomycin.[3]

CL · Độ thanh thải toàn phần

Ở người trưởng thành có chức năng thận bình thường, độ thanh thải huyết tương trung bình được báo cáo khoảng 0,058 L/kg/giờ và độ thanh thải qua thận khoảng 0,048 L/kg/giờ. Độ thanh thải giảm rõ rệt ở người suy thận, người cao tuổi và trẻ sơ sinh.[1]

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Dược động học của vancomycin chịu ảnh hưởng bởi chức năng thận, tuổi, cân nặng, béo phì, thể tích dịch cơ thể, tình trạng bệnh nặng, bỏng, thai kỳ và phương thức điều trị thay thế thận. Đối với đường uống, viêm đại tràng và tổn thương niêm mạc ruột có thể làm tăng hấp thu toàn thân. Người cao tuổi và trẻ sơ sinh thường có độ thanh thải thấp hơn do chức năng thận sinh lý khác biệt.[1][3]

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Vancomycin

Vancomycin thuộc nhóm kháng sinh glycopeptid. Thuốc có hoạt tính đối với nhiều vi khuẩn Gram dương nhạy cảm, gồm Staphylococcus aureus, kể cả nhiều chủng MRSA, một số Streptococcus, Enterococcus và Clostridioides difficile. Vancomycin không có hoạt tính lâm sàng phù hợp đối với trực khuẩn Gram âm, Mycobacterium hoặc nấm.[1][3]

Phần III: Cơ chế tác dụng

Vancomycin liên kết với đầu tận D-alanyl-D-alanine của tiền chất peptidoglycan, từ đó ức chế quá trình polymer hóa và liên kết chéo cần thiết để hình thành thành tế bào vi khuẩn. Thuốc cũng có thể làm thay đổi tính thấm màng tế bào và quá trình tổng hợp RNA của vi khuẩn.[1][3]

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Vancomycin có tác dụng diệt khuẩn tương đối chậm đối với phần lớn vi khuẩn Gram dương nhạy cảm. Tỷ số AUC/MIC là chỉ số dược động học–dược lực học có liên hệ chặt với hiệu quả và độc tính. Với nhiễm MRSA xâm lấn nghiêm trọng, hướng dẫn đồng thuận năm 2020 khuyến nghị mục tiêu AUC/MIC trong 24 giờ từ 400–600 mg·giờ/L, giả định MIC bằng 1 mg/L. Mục tiêu này không nên tự động áp dụng cho mọi nhiễm khuẩn nhẹ, không xâm lấn hoặc do vi khuẩn khác.[4]

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Vancomycin

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Vancomycin

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Vancomycin

Tương tácMức độCơ chế / ảnh hưởngKhuyến nghị / xử tríTheo dõiBằng chứng / nguồn
Cidofovir

Vancomycin được nhãn cidofovir nêu cụ thể là thuốc có độc tính thận chống chỉ định dùng đồng thời.

Mức 4: Phối hợp nguy hiểm
Cơ chế:

Tương tác dược lực học do cộng hợp độc tính thận; tổn thương thận do vancomycin có thể làm giảm thải trừ cidofovir.

Ảnh hưởng:

Tăng nguy cơ tổn thương thận cấp, tăng creatinine và phải ngừng điều trị.

Khuyến nghị:

avoid_combination

Xử trí:

Tránh phối hợp; ngừng vancomycin ít nhất 7 ngày trước cidofovir khi có thể và lựa chọn kháng sinh thay thế.

Creatinine, CrCl/eGFR, protein niệu, lượng nước tiểu; nếu có phơi nhiễm ngoài ý muốn, theo dõi nồng độ vancomycin theo thực hành lâm sàng.

Bằng chứng: high
Nguồn:

DailyMed | Cidofovir dihydrate injection, solution | Contraindications/Warnings/Drug Interactions: nephrotoxic agents | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=44966a7e-d777-40fb-956f-d0f31f737848 | Kiểm tra ngày 2026-08-02
emc/UK SmPC | Cidofovir 75 mg/ml Concentrate for Solution for Infusion | Sections 4.3–4.5: nephrotoxicity and concomitant nephrotoxic agents | https://www.medicines.org.uk/emc/product/11151/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-02

Thắc mắc về hoạt chất Vancomycin

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 5 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *