Vancomycin là kháng sinh glycopeptid có hoạt tính chủ yếu trên vi khuẩn Gram dương. Dạng truyền tĩnh mạch được sử dụng cho một số nhiễm khuẩn nặng do vi khuẩn nhạy cảm, bao gồm nhiễm MRSA; dạng uống được dùng tại đường ruột để điều trị tiêu chảy liên quan Clostridioides difficile hoặc viêm ruột do Staphylococcus aureus theo nhãn thuốc.[1][2] Hai đường dùng không thể thay thế cho nhau: vancomycin uống hấp thu toàn thân rất kém nên không điều trị được nhiễm khuẩn ngoài ruột, còn vancomycin truyền không tạo đủ nồng độ trong lòng đại tràng để điều trị C. difficile.[1][2] Đối với nhiễm MRSA xâm lấn nghiêm trọng, hướng dẫn chuyên môn khuyến nghị theo dõi diện tích dưới đường cong trên MIC, với mục tiêu AUC/MIC 400–600 mg·giờ/L trong những điều kiện phù hợp.[4] Thuốc có thể gây tổn thương thận, độc tính trên tai và phản ứng liên quan tốc độ truyền, vì vậy phải được sử dụng và theo dõi bởi nhân viên y tế.[1][3][4]
Nội dung chính
- Vancomycin là kháng sinh glycopeptide, thường dùng cho vi khuẩn Gram dương nhạy cảm.
- Có dạng tiêm cho nhiễm khuẩn nặng và dạng uống trong một số bệnh lý đường ruột theo chỉ định.
- Cần dùng dưới giám sát y tế, đặc biệt khi cần theo dõi nồng độ hoặc chức năng thận.
- Có thể gây phản ứng khi truyền, độc tính trên thận hoặc rối loạn tiêu hóa.
- Báo bác sĩ về bệnh thận, giảm thính lực, thuốc đang dùng, thai kỳ hoặc cho con bú.
Hoạt chất Vancomycin là gì?
Vancomycin là kháng sinh glycopeptid có phổ tác dụng chủ yếu trên vi khuẩn Gram dương. Dạng truyền tĩnh mạch được dùng cho một số nhiễm khuẩn toàn thân nghiêm trọng, còn dạng uống chủ yếu tác dụng tại lòng ruột để điều trị nhiễm C. difficile hoặc viêm ruột do S. aureus theo nhãn thuốc.[1][2]
Vancomycin
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Vancomycin |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Vancomycin |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Vancomycin hydrochloride; vancomycin hydroclorid; vancomycinum. Vancomycin hydrochloride là dạng muối thường được sử dụng trong các chế phẩm thuốc.[1][2] |
| Tên viết tắt | VAN |
| Tên Latinh / tên dược điển | Vancomycinum |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 1404-90-6 |
|---|---|
| UNII | 6Q205EH1VU |
| PubChem CID | 14969 |
| RxNorm CUI | 11124 |
Dược động học của Vancomycin
Vancomycin truyền tĩnh mạch đi trực tiếp vào tuần hoàn, trong khi vancomycin đường uống được hấp thu toàn thân rất ít khi niêm mạc ruột bình thường. Sau truyền, thuốc phân bố vào nhiều mô và dịch cơ thể, gắn protein huyết tương khoảng 55%, hầu như không được chuyển hóa và được thải trừ chủ yếu qua lọc cầu thận. Ở người có chức năng thận bình thường, thời gian bán thải trung bình khoảng 4–6 giờ; thời gian này kéo dài đáng kể khi chức năng thận suy giảm.[1][3]
Giai đoạn I: Hấp thu
Vancomycin hấp thu kém qua đường tiêu hóa. Sau khi uống, thuốc chủ yếu lưu lại trong lòng ruột và tạo nồng độ cao tại đại tràng. Tuy nhiên, nồng độ huyết thanh có thể đo được ở một số người bị viêm đại tràng nặng, đặc biệt khi đồng thời suy thận hoặc sử dụng liều cao, kéo dài.[1][2]
| F · Sinh khả dụng |
|
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
Thể tích phân bố được báo cáo khoảng 0,3–0,43 L/kg và tỷ lệ gắn protein huyết tương khoảng 55%. Thuốc phân bố vào dịch màng phổi, màng tim, cổ trướng và hoạt dịch. Khả năng thấm vào dịch não tủy thay đổi và thường tăng khi màng não bị viêm. Vancomycin đi qua nhau thai và có thể xuất hiện trong sữa mẹ.[1][3][8]
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Không ghi nhận vancomycin được chuyển hóa đáng kể trong cơ thể. Phần lớn lượng thuốc hấp thu được đào thải dưới dạng không đổi qua thận.[1][3]
Giai đoạn IV: Thải trừ
Vancomycin dùng toàn thân được đào thải chủ yếu qua thận bằng lọc cầu thận. Khoảng 75% liều truyền tĩnh mạch có thể được bài tiết qua nước tiểu trong 24 giờ đầu ở người có chức năng thận bình thường. Vancomycin uống không được hấp thu chủ yếu được thải qua phân.[1][3]
| t½ · Thời gian bán thải | Thời gian bán thải trung bình khoảng 4–6 giờ ở người có chức năng thận bình thường. Ở người không còn chức năng thận, thời gian bán thải có thể kéo dài đến khoảng 7,5 ngày.[1] Các phương thức lọc máu hiện đại, đặc biệt màng lọc thông lượng cao hoặc liệu pháp thay thế thận liên tục, có thể làm tăng thải trừ vancomycin.[3] |
|---|---|
| CL · Độ thanh thải toàn phần | Ở người trưởng thành có chức năng thận bình thường, độ thanh thải huyết tương trung bình được báo cáo khoảng 0,058 L/kg/giờ và độ thanh thải qua thận khoảng 0,048 L/kg/giờ. Độ thanh thải giảm rõ rệt ở người suy thận, người cao tuổi và trẻ sơ sinh.[1] |
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Dược động học của vancomycin chịu ảnh hưởng bởi chức năng thận, tuổi, cân nặng, béo phì, thể tích dịch cơ thể, tình trạng bệnh nặng, bỏng, thai kỳ và phương thức điều trị thay thế thận. Đối với đường uống, viêm đại tràng và tổn thương niêm mạc ruột có thể làm tăng hấp thu toàn thân. Người cao tuổi và trẻ sơ sinh thường có độ thanh thải thấp hơn do chức năng thận sinh lý khác biệt.[1][3]
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Vancomycin
Vancomycin thuộc nhóm kháng sinh glycopeptid. Thuốc có hoạt tính đối với nhiều vi khuẩn Gram dương nhạy cảm, gồm Staphylococcus aureus, kể cả nhiều chủng MRSA, một số Streptococcus, Enterococcus và Clostridioides difficile. Vancomycin không có hoạt tính lâm sàng phù hợp đối với trực khuẩn Gram âm, Mycobacterium hoặc nấm.[1][3]
Phần III: Cơ chế tác dụng
Vancomycin liên kết với đầu tận D-alanyl-D-alanine của tiền chất peptidoglycan, từ đó ức chế quá trình polymer hóa và liên kết chéo cần thiết để hình thành thành tế bào vi khuẩn. Thuốc cũng có thể làm thay đổi tính thấm màng tế bào và quá trình tổng hợp RNA của vi khuẩn.[1][3]
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Vancomycin có tác dụng diệt khuẩn tương đối chậm đối với phần lớn vi khuẩn Gram dương nhạy cảm. Tỷ số AUC/MIC là chỉ số dược động học–dược lực học có liên hệ chặt với hiệu quả và độc tính. Với nhiễm MRSA xâm lấn nghiêm trọng, hướng dẫn đồng thuận năm 2020 khuyến nghị mục tiêu AUC/MIC trong 24 giờ từ 400–600 mg·giờ/L, giả định MIC bằng 1 mg/L. Mục tiêu này không nên tự động áp dụng cho mọi nhiễm khuẩn nhẹ, không xâm lấn hoặc do vi khuẩn khác.[4]
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Vancomycin
Vancomycin truyền tĩnh mạch có thể được sử dụng cho các nhiễm khuẩn nặng do vi khuẩn Gram dương nhạy cảm, bao gồm:
- Nhiễm khuẩn huyết.
- Viêm nội tâm mạc nhiễm khuẩn.
- Nhiễm khuẩn da và mô mềm phức tạp.
- Nhiễm khuẩn xương và khớp.
- Viêm phổi mắc phải tại cộng đồng hoặc bệnh viện trong các trường hợp phù hợp.
- Nhiễm MRSA hoặc nhiễm khuẩn Gram dương nghiêm trọng khi kháng sinh beta-lactam không phù hợp.[1][3]
Vancomycin đường uống được chỉ định theo nhãn cho:
- Tiêu chảy hoặc viêm đại tràng liên quan Clostridioides difficile.
- Viêm ruột do Staphylococcus aureus, bao gồm một số chủng MRSA.[1][2]
Hướng dẫn IDSA/SHEA năm 2021 ưu tiên fidaxomicin hơn một liệu trình vancomycin chuẩn cho nhiều trường hợp C. difficile ban đầu khi nguồn lực cho phép, nhưng vancomycin vẫn là lựa chọn thay thế được chấp nhận. Việc lựa chọn tùy mức độ bệnh, tiền sử tái phát và điều kiện tiếp cận thuốc.[5]
Liều dùng và cách sử dụng
Liều dưới đây được trích từ các nhãn và hướng dẫn cụ thể, chỉ mang tính tham khảo, không dùng để tự điều trị:
- Truyền tĩnh mạch ở người lớn có chức năng thận bình thường theo nhãn DailyMed: tổng liều thường dùng 2 g/ngày, chia 500 mg mỗi 6 giờ hoặc 1 g mỗi 12 giờ.[1]
- Theo SmPC Anh, người từ 12 tuổi có chức năng thận bình thường thường dùng 15–20 mg/kg mỗi 8–12 giờ; mỗi liều thường không vượt quá 2 g. Ở người bệnh nặng, có thể cân nhắc liều nạp 25–30 mg/kg dưới sự giám sát chuyên môn.[3]
- Điều trị C. difficile ở người lớn bằng đường uống theo nhãn: 125 mg, ngày 4 lần trong 10 ngày.[1][2]
- Viêm ruột do S. aureus ở người lớn theo nhãn: tổng liều 500 mg–2 g/ngày, chia 3–4 lần trong 7–10 ngày.[1][2]
- Trẻ em dùng đường uống theo nhãn: tổng liều 40 mg/kg/ngày, chia 3–4 lần trong 7–10 ngày, tối đa 2 g/ngày.[1][2]
Liều truyền phải được tính theo cân nặng, chức năng thận, mức độ nhiễm khuẩn và kết quả theo dõi nồng độ hoặc AUC. Các phác đồ trên không thay thế chỉ định của bác sĩ; không tự áp dụng, tăng liều, giảm liều hoặc thay đổi khoảng cách dùng.[1][3][4]
- Vancomycin truyền tĩnh mạch phải được pha loãng và truyền chậm, không tiêm tĩnh mạch nhanh.
- Thời gian truyền thông thường ít nhất 60 phút; SmPC khuyến nghị tốc độ không quá 10 mg/phút hoặc truyền trong ít nhất 1 giờ, chọn khoảng thời gian dài hơn.[1][3]
- Liều lớn có thể cần thời gian truyền dài hơn để giảm phản ứng do tốc độ truyền.
- Không tiêm bắp vì thuốc gây kích ứng mạnh và có thể gây hoại tử mô.
- Vancomycin uống không điều trị được nhiễm khuẩn toàn thân.
- Vancomycin truyền tĩnh mạch không thay thế vancomycin uống trong điều trị C. difficile tại lòng đại tràng.
- Uống đủ liệu trình theo đơn; không giữ lại thuốc để dùng cho lần bệnh sau.
- Không tự pha hoặc tự truyền vancomycin tại nhà nếu chưa được cơ sở y tế tổ chức, hướng dẫn và theo dõi.
Trong quá trình điều trị có thể cần theo dõi:
- Creatinin huyết thanh, lượng nước tiểu và diễn biến chức năng thận.
- Nồng độ vancomycin hoặc AUC, đặc biệt ở nhiễm khuẩn nghiêm trọng, suy thận, béo phì, bệnh nặng, trẻ sơ sinh hoặc khi dùng đồng thời thuốc độc thận.
- Đáp ứng lâm sàng, kết quả cấy và kháng sinh đồ.
- Thính lực khi dùng kéo dài, liều cao hoặc có yếu tố nguy cơ độc tính trên tai.
- Công thức máu nếu điều trị kéo dài hoặc xuất hiện sốt, nhiễm khuẩn mới.
- Huyết áp, nhịp tim, phát ban và biểu hiện phản ứng trong lúc truyền.
Đối với nhiễm MRSA xâm lấn nghiêm trọng, AUC nên được đánh giá sớm trong 24–48 giờ đầu khi khả thi.[1][3][4]
Cảnh báo và lưu ý về Vancomycin
Chống chỉ định ở người có tiền sử quá mẫn với vancomycin hoặc bất kỳ thành phần nào của sản phẩm.[1][2][3] Cần phân biệt phản ứng liên quan tốc độ truyền với phản vệ, nhưng mọi biểu hiện khó thở, tụt huyết áp, phù mặt hoặc phù họng đều cần được xử trí khẩn cấp.
Tác dụng không mong muốn có thể khác nhau theo đường dùng:
- Đường truyền tĩnh mạch: đau hoặc viêm tĩnh mạch tại vị trí truyền, đỏ bừng, ngứa, phát ban, sốt, rét run và hạ huyết áp liên quan tốc độ truyền.[1][3]
- Đường uống: buồn nôn, đau bụng, nôn, tiêu chảy, đầy hơi, đau đầu và hạ kali máu đã được ghi nhận trong thử nghiệm lâm sàng.[2]
- Các phản ứng khác gồm tăng creatinin, giảm bạch cầu trung tính, tăng bạch cầu ái toan và ù tai.[1][2][3]
Các phản ứng nghiêm trọng được báo cáo gồm:
- Tổn thương thận cấp, viêm thận kẽ hoặc hoại tử ống thận.
- Độc tính trên tai với ù tai, giảm thính lực, chóng mặt hoặc mất thính lực, đôi khi không hồi phục.
- Phản vệ, tụt huyết áp nghiêm trọng hoặc ngừng tim khi truyền quá nhanh.
- Phản ứng da nghiêm trọng như hội chứng Stevens–Johnson, hoại tử thượng bì nhiễm độc, DRESS và ngoại ban mụn mủ toàn thân cấp.
- Giảm bạch cầu trung tính, mất bạch cầu hạt hoặc giảm tiểu cầu.
- Viêm tĩnh mạch huyết khối.
- Phản ứng truyền nghiêm trọng với đỏ bừng, ngứa, đau ngực hoặc co thắt cơ vùng lưng và ngực.[1][2][3]
Người bệnh cần được đánh giá khẩn cấp khi khó thở, phù mặt hoặc họng, ngất, giảm lượng nước tiểu, phát ban phỏng rộp, ù tai hoặc giảm thính lực mới xuất hiện.
- Theo dõi chặt chức năng thận, đặc biệt khi có suy thận, mất nước, bệnh nặng, tuổi cao hoặc dùng thuốc độc thận.
- Giảm tốc độ hoặc kéo dài thời gian truyền nếu xuất hiện phản ứng liên quan truyền; phản ứng nghiêm trọng cần ngừng truyền và xử trí y tế.
- Cân nhắc đánh giá thính lực ở người có bệnh tai từ trước, điều trị kéo dài hoặc dùng đồng thời thuốc độc tai.
- Vancomycin uống vẫn có thể được hấp thu toàn thân khi viêm đại tràng nặng; có thể cần đo nồng độ ở người suy thận hoặc dùng liều cao kéo dài.
- Không sử dụng đường tiêm bắp.
- Không dùng vancomycin để điều trị vi khuẩn Gram âm, virus hoặc nấm.
- Điều trị kéo dài có thể làm phát triển vi khuẩn hoặc nấm không nhạy, bao gồm Enterococcus kháng vancomycin.
- Một số biểu hiện đỏ bừng khi truyền phụ thuộc tốc độ, nhưng phản vệ thực sự vẫn có thể xảy ra và phải được phân biệt bởi nhân viên y tế.[1][2][3]
Quá liều có thể làm tăng nguy cơ tổn thương thận, độc tính trên tai và các phản ứng thần kinh. Không có thuốc giải độc đặc hiệu. Xử trí chủ yếu gồm ngừng hoặc điều chỉnh thuốc, điều trị hỗ trợ, duy trì mức lọc cầu thận, theo dõi nồng độ vancomycin, chức năng thận và thính lực.[1][3]
Vancomycin được loại bỏ kém bằng thẩm tách máu thông thường, nhưng thẩm tách với màng thông lượng cao, lọc máu hoặc hấp phụ máu có thể tăng độ thanh thải. Khi nghi ngờ quá liều, cần liên hệ ngay cơ sở cấp cứu hoặc trung tâm chống độc.[1][3]
Điều kiện bảo quản khác nhau theo dạng bào chế và nhà sản xuất:
- Một nhãn vancomycin bột pha tiêm quy định bảo quản lọ chưa mở ở 20–25°C.
- SmPC của một sản phẩm khác quy định bảo quản dưới 25°C và tránh ánh sáng.
- Viên nang uống trong nhãn được tra cứu được bảo quản ở 20–25°C.
- Dung dịch sau hoàn nguyên hoặc pha loãng có giới hạn nhiệt độ và thời gian sử dụng riêng; phải tuân thủ đúng nhãn sản phẩm và quy trình kiểm soát nhiễm khuẩn.[1][2][3]
Không sử dụng dung dịch đổi màu, có tiểu phân bất thường hoặc đã quá thời gian ổn định sau pha.
Đối tượng đặc biệt
Vancomycin có thể được sử dụng cho trẻ em và trẻ sơ sinh khi có chỉ định phù hợp. Liều truyền tĩnh mạch phải dựa trên tuổi thai, tuổi sau sinh, cân nặng, chức năng thận, loại nhiễm khuẩn và theo dõi nồng độ thuốc. Nhãn DailyMed đề cập liều tham khảo 10 mg/kg mỗi 6 giờ cho trẻ từ 1 tháng tuổi, nhưng các hướng dẫn hiện đại có thể sử dụng phác đồ theo cân nặng và AUC khác nhau.[1][3]
Đối với điều trị đường uống theo nhãn, tổng liều tham khảo ở trẻ dưới 18 tuổi là 40 mg/kg/ngày, chia 3–4 lần trong 7–10 ngày, tối đa 2 g/ngày.[1][2] Trẻ sơ sinh có độ thanh thải thay đổi lớn nên không được áp dụng liều người lớn quy đổi đơn giản.
Người cao tuổi thường có độ thanh thải vancomycin thấp hơn do suy giảm chức năng thận theo tuổi và có nguy cơ tổn thương thận hoặc độc tính trên tai cao hơn. Cần lựa chọn liều dựa trên chức năng thận thực tế, theo dõi creatinin trong và sau điều trị, đồng thời đánh giá các thuốc độc thận hoặc độc tai dùng kèm. Nguy cơ độc thận cũng đã được ghi nhận với vancomycin đường uống ở người trên 65 tuổi, nhất là khi hấp thu toàn thân tăng.[1][2][3]
Vancomycin đi qua nhau thai. Dữ liệu ở người trong ba tháng đầu còn hạn chế; dữ liệu công bố về sử dụng đường tĩnh mạch trong ba tháng giữa và ba tháng cuối chưa cho thấy mối liên hệ rõ với dị tật lớn hoặc kết cục thai kỳ bất lợi. Các nghiên cứu trên động vật không cho thấy độc tính phát triển ở mức phơi nhiễm được đánh giá.[1][2]
Tuy nhiên, thuốc chỉ nên được sử dụng khi có chỉ định rõ ràng sau khi bác sĩ cân nhắc lợi ích và nguy cơ. Thay đổi sinh lý trong thai kỳ có thể ảnh hưởng dược động học, vì vậy có thể cần theo dõi nồng độ hoặc AUC khi dùng đường tĩnh mạch.[1][3]
Vancomycin xuất hiện trong sữa mẹ sau khi dùng đường tĩnh mạch. Nhãn thuốc khuyến nghị cân nhắc lợi ích điều trị đối với người mẹ, lợi ích của việc cho con bú và nguy cơ tiềm tàng đối với trẻ.[1][2]
LactMed nhận định nồng độ vancomycin trong sữa thấp và thuốc hấp thu rất kém qua đường tiêu hóa của trẻ, do đó không dự kiến gây phơi nhiễm toàn thân đáng kể và thường không cần biện pháp phòng ngừa đặc biệt.[8] Đây là đánh giá chuyên khảo, trong khi một số SmPC áp dụng cách tiếp cận thận trọng hơn. Có thể theo dõi trẻ về tiêu chảy, tưa miệng hoặc phát ban và trao đổi với bác sĩ trước khi sử dụng.[3][8]
SmPC được tra cứu không yêu cầu hiệu chỉnh liều thường quy chỉ vì suy gan đơn độc.[3] Tuy nhiên, người bệnh suy gan nặng có thể đồng thời thay đổi thể tích phân bố, tình trạng dịch, albumin và chức năng thận; do đó vẫn cần theo dõi đáp ứng, chức năng thận và nồng độ thuốc khi dùng đường tĩnh mạch.
Suy thận làm giảm rõ rệt độ thanh thải và kéo dài thời gian bán thải vancomycin. Liều duy trì hoặc khoảng cách liều phải được điều chỉnh dựa trên chức năng thận, nồng độ thuốc hoặc AUC và phương thức điều trị thay thế thận. Không có một liều cố định phù hợp cho mọi mức độ suy thận.[1][3][4]
Người đang thẩm tách máu với màng thông lượng cao hoặc điều trị thay thế thận liên tục có thể loại bỏ lượng vancomycin đáng kể và cần phác đồ riêng. Phải theo dõi nguy cơ tích lũy, tổn thương thận và độc tính trên tai.[1][3]
SmPC cho biết vancomycin không có hoặc có ảnh hưởng không đáng kể trực tiếp đến khả năng lái xe và vận hành máy.[3] Tuy nhiên, không nên lái xe hoặc thực hiện công việc nguy hiểm nếu xuất hiện chóng mặt, rối loạn thăng bằng, giảm thính lực, tụt huyết áp hoặc phản ứng bất thường trong quá trình điều trị.
Tương tác thuốc của Vancomycin
| Tương tác | Mức độ | Cơ chế / ảnh hưởng | Khuyến nghị / xử trí | Theo dõi | Bằng chứng / nguồn |
|---|---|---|---|---|---|
|
Cidofovir
Vancomycin được nhãn cidofovir nêu cụ thể là thuốc có độc tính thận chống chỉ định dùng đồng thời. | Mức 4: Phối hợp nguy hiểm | Cơ chế: Tương tác dược lực học do cộng hợp độc tính thận; tổn thương thận do vancomycin có thể làm giảm thải trừ cidofovir. Ảnh hưởng: Tăng nguy cơ tổn thương thận cấp, tăng creatinine và phải ngừng điều trị. | Khuyến nghị: avoid_combination Xử trí: Tránh phối hợp; ngừng vancomycin ít nhất 7 ngày trước cidofovir khi có thể và lựa chọn kháng sinh thay thế. | Creatinine, CrCl/eGFR, protein niệu, lượng nước tiểu; nếu có phơi nhiễm ngoài ý muốn, theo dõi nồng độ vancomycin theo thực hành lâm sàng. | Bằng chứng: high Nguồn: DailyMed | Cidofovir dihydrate injection, solution | Contraindications/Warnings/Drug Interactions: nephrotoxic agents | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=44966a7e-d777-40fb-956f-d0f31f737848 | Kiểm tra ngày 2026-08-02 |
Thắc mắc về hoạt chất Vancomycin
Vancomycin là kháng sinh glycopeptid có tác dụng chủ yếu trên vi khuẩn Gram dương. Thuốc thường được dành cho một số nhiễm khuẩn nghiêm trọng do vi khuẩn nhạy cảm, gồm MRSA, hoặc dùng đường uống để điều trị tại ruột đối với C. difficile.[1][2] Thuốc không có tác dụng với virus, nấm hoặc phần lớn vi khuẩn Gram âm.
Vancomycin truyền tĩnh mạch tạo nồng độ trong máu để điều trị nhiễm khuẩn toàn thân. Vancomycin uống hấp thu rất kém, chủ yếu lưu lại trong lòng ruột để điều trị C. difficile hoặc viêm ruột do S. aureus.[1][2] Vì vậy, dạng uống không thay thế dạng truyền trong nhiễm khuẩn huyết, còn dạng truyền không thay thế dạng uống trong điều trị C. difficile tại đại tràng.
Không. Lựa chọn kháng sinh phụ thuộc vị trí và mức độ nhiễm khuẩn, kháng sinh đồ, chức năng thận, khả năng dung nạp và các lựa chọn thay thế. Vancomycin là một thuốc quan trọng đối với nhiều nhiễm MRSA nghiêm trọng, nhưng không phải luôn là lựa chọn tối ưu cho mọi bệnh cảnh.[1][3][4] Việc điều trị phải do bác sĩ quyết định.
Vancomycin có khoảng điều trị cần được kiểm soát: mức phơi nhiễm quá thấp có thể không đạt hiệu quả, trong khi mức quá cao làm tăng nguy cơ tổn thương thận. Đối với nhiễm MRSA xâm lấn nghiêm trọng, hướng dẫn khuyến nghị theo dõi AUC/MIC với mục tiêu 400–600 mg·giờ/L trong điều kiện phù hợp.[4] Theo dõi chỉ bằng nồng độ đáy 15–20 mg/L có thể làm tăng phơi nhiễm và nguy cơ độc thận ở một số người bệnh.
Đỏ bừng, ngứa và phát ban vùng mặt, cổ hoặc thân trên có thể là phản ứng liên quan tốc độ truyền vancomycin, đặc biệt khi truyền quá nhanh.[1][3] Phản ứng này không đồng nhất với dị ứng IgE hoặc phản vệ. Tuy nhiên, phản vệ cũng có thể xảy ra và có biểu hiện chồng lấp như khó thở, tụt huyết áp hoặc phù họng. Khi có phản ứng, phải ngừng truyền và để nhân viên y tế đánh giá; người bệnh không tự phân biệt hoặc tự xử trí.

