Amikacin

Amikacin là kháng sinh aminoglycoside bán tổng hợp, thường dùng đường tiêm bắp hoặc truyền tĩnh mạch trong điều trị ngắn hạn các nhiễm khuẩn nặng do vi khuẩn nhạy cảm, đặc biệt là nhiều vi khuẩn Gram âm. Đây là thuốc có nguy cơ độc thận, độc tai và phong bế thần kinh-cơ, nên cần được dùng theo chỉ định và theo dõi bởi nhân viên y tế. Amikacin không có tác dụng với cảm lạnh, cúm hoặc nhiễm virus; dùng sai chỉ định có thể góp phần gây kháng kháng sinh. Liều dùng phải tính theo cân nặng, chức năng thận, mức độ nhiễm khuẩn và nồng độ thuốc trong máu khi có điều kiện. Thông tin dưới đây chỉ nhằm cung cấp kiến thức y khoa, không thay thế tư vấn của bác sĩ hoặc dược sĩ. (DailyMed)

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 09/07/2026

Nội dung chính

  • Hoạt chất: Amikacin, thường dùng dưới dạng Amikacin sulfate/Amikacin sulfat.
  • Nhóm dược lý: Kháng sinh aminoglycoside, tác dụng diệt khuẩn.
  • Mã ATC: J01GB06.
  • Dạng dùng phổ biến: Dung dịch tiêm/truyền; một dạng hít liposomal có chỉ định riêng cho bệnh phổi do MAC ở người lớn tại một số thị trường.
  • Đường dùng phổ biến: Tiêm bắp hoặc truyền tĩnh mạch; dạng hít liposomal không thay thế dạng tiêm.
  • Chỉ định chính theo nhãn: Điều trị ngắn hạn nhiễm khuẩn nặng do chủng vi khuẩn nhạy cảm, nhất là Gram âm như Pseudomonas, E. coli, Proteus, Providencia, Klebsiella, Enterobacter, Serratia, Acinetobacter.
  • Cảnh báo nổi bật: Độc tai, độc thận, phong bế thần kinh-cơ; cần theo dõi chức năng thận, thính giác/tiền đình và nồng độ thuốc khi phù hợp.
  • Không dùng/tự dùng: Không tự mua hoặc tự dùng; không dùng cho nhiễm virus; không tự ngừng sớm hoặc bỏ liều khi đã được kê.
  • Đối tượng cần thận trọng: Người suy thận, người cao tuổi, trẻ sơ sinh/trẻ sinh non, người có bệnh tai-tiền đình, nhược cơ, phụ nữ có thai/cho con bú.
  • Thông tin tóm tắt trên dựa trên nhãn DailyMed, SmPC eMC và ATC/DDD Index. (DailyMed)

Hoạt chất Amikacin là gì?

Amikacin là kháng sinh aminoglycoside diệt khuẩn, dùng ngắn hạn cho các nhiễm khuẩn nặng do vi khuẩn nhạy cảm. Thuốc không dùng để điều trị cảm lạnh, cúm hoặc nhiễm virus. (DailyMed)

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Amikacin

INN Amikacin. KEGG ghi Amikacin là tên USP/INN. (KEGG)

CAS 37517-28-5 Công thức C22H43N5O13

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Amikacin

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Amikacin. KEGG ghi Amikacin là tên USP/INN. (KEGG)

Tên IUPAC

(2S)-4-amino-N-[(1R,2S,3S,4R,5S)-5-amino-2-[(2S,3R,4S,5S,6R)-4-amino-3,5-dihydroxy-6-(hydroxymethyl)oxan-2-yl]oxy-4-[(2R,3R,4S,5S,6R)-6-(aminomethyl)-3,4,5-trihydroxyoxan-2-yl]oxy-3-hydroxycyclohexyl]-2-hydroxybutanamide

Tên khác / tên đồng nghĩa

Amikacin sulfate; Amikacin sulfat; amikacin sulphate; amikacin disulfate salt; dạng biệt dược/dạng thương mại có thể gặp gồm thuốc tiêm amikacin sulfate và amikacin liposome inhalation suspension. (DailyMed)

Tên viết tắt

AMK

Tên Latinh / tên dược điển

Amikacinum

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

37517-28-5

UNII

84319SGC3C

PubChem CID

37768

RxNorm CUI

641

Công thức phân tử

C22H43N5O13

Dược động học của Amikacin

Sau tiêm bắp, Amikacin hấp thu nhanh; sau truyền tĩnh mạch 500 mg trong 30 phút, SmPC ghi nồng độ đỉnh trung bình khoảng 38 µg/ml. Thuốc gắn protein huyết thanh thấp, khuếch tán vào dịch ngoại bào và được thải trừ chủ yếu qua lọc cầu thận dưới dạng không đổi. (Medicines.org.uk)

Giai đoạn I: Hấp thu

Amikacin hấp thu nhanh sau tiêm bắp; SmPC ghi sau liều tiêm bắp 500 mg, nồng độ đỉnh huyết tương khoảng 20 µg/ml đạt sau khoảng 1 giờ và giảm còn khoảng 2 µg/ml sau 10 giờ. (Medicines.org.uk)

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Với đường tĩnh mạch, thuốc được đưa trực tiếp vào tuần hoàn. Sinh khả dụng định lượng sau tiêm bắp trong nguồn nhãn/SmPC đã tra cứu. SmPC chỉ ghi thuốc hấp thu nhanh sau tiêm bắp. (Medicines.org.uk)

Giai đoạn II: Phân bố

Amikacin gắn protein huyết thanh khoảng 20% hoặc thấp hơn, khuếch tán dễ vào dịch ngoại bào và đã được phát hiện trong dịch màng phổi, dịch ối, khoang phúc mạc; nồng độ dịch não tủy ở trẻ sơ sinh bình thường khoảng 10–20% nồng độ huyết thanh và có thể đạt 50% khi viêm màng não. (Medicines.org.uk)

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Amikacin được thải trừ chủ yếu dưới dạng không đổi; dữ liệu trong SmPC không mô tả chuyển hóa đáng kể. (Medicines.org.uk)

Giai đoạn IV: Thải trừ

Khoảng 94–98% liều tiêm bắp hoặc tĩnh mạch đơn được thải trừ dưới dạng không đổi qua lọc cầu thận trong vòng 24 giờ ở người lớn có chức năng thận bình thường. (Medicines.org.uk)

Các thông số và đường thải trừ
CL · Độ thanh thải toàn phần

Ở trẻ sơ sinh 1–6 ngày tuổi có cân nặng >3.000 g trong một nghiên cứu được SmPC trích dẫn, độ thanh thải khoảng 0,84 ml/phút/kg; nhóm cân nặng thấp hơn có độ thanh thải theo kg thấp hơn và thời gian bán thải dài hơn. Trị số độ thanh thải ở người lớn trong nguồn đã tra cứu. (Medicines.org.uk)

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Ở người lớn có chức năng thận bình thường, thời gian bán thải trong huyết tương thường khoảng 2–3 giờ. Ở trẻ sơ sinh, đặc biệt trẻ sinh non, thải trừ qua thận giảm và thời gian bán thải kéo dài hơn. (Medicines.org.uk)

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Amikacin

Amikacin thuộc nhóm aminoglycoside antibacterials, mã ATC J01GB06. Nhóm aminoglycoside ức chế tổng hợp protein của vi khuẩn thông qua gắn vào tiểu đơn vị ribosome 30S. (FHI)

Phần III: Cơ chế tác dụng

Amikacin gắn vào ribosome của vi khuẩn, ức chế tổng hợp protein ở vi khuẩn nhạy cảm và có tác dụng diệt khuẩn in vitro. SmPC mô tả aminoglycoside có vẻ ức chế tổng hợp protein bằng cách gắn không hồi phục vào tiểu đơn vị ribosome 30S. (DailyMed)

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Amikacin có hoạt tính trên nhiều vi khuẩn Gram âm, bao gồm Pseudomonas aeruginosa, E. coli, Proteus, Klebsiella, Enterobacter, Serratia, Acinetobacter và một số vi khuẩn Gram dương như Staphylococcus aureus. DailyMed cũng ghi amikacin có thể kháng lại sự bất hoạt bởi một số enzym bất hoạt aminoglycoside ảnh hưởng đến gentamicin, tobramycin và kanamycin. (Medicines.org.uk)

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Amikacin

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Amikacin

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Amikacin

Tương tácMức độCơ chế / ảnh hưởngKhuyến nghị / xử tríTheo dõiBằng chứng / nguồn
Cidofovir

Amikacin đường tĩnh mạch được nhãn cidofovir nêu cụ thể trong các thuốc có độc tính thận chống chỉ định dùng đồng thời.

Mức 4: Phối hợp nguy hiểm
Cơ chế:

Tương tác dược lực học do cộng hợp độc tính ống thận; suy giảm chức năng thận cũng có thể làm giảm thải trừ cidofovir.

Ảnh hưởng:

Tăng nguy cơ tổn thương thận cấp, tăng creatinine, protein niệu và độc tính ống thận gần.

Khuyến nghị:

avoid_combination

Xử trí:

Tránh phối hợp cidofovir với Amikacin đường tĩnh mạch. Ngừng thuốc ít nhất 7 ngày trước cidofovir và lựa chọn kháng sinh thay thế khi có thể.

Creatinine, CrCl/eGFR, protein niệu, lượng nước tiểu; nếu đã dùng Amikacin, theo dõi nồng độ thuốc theo thực hành lâm sàng và các điện giải liên quan.

Bằng chứng: high
Nguồn:

DailyMed | Cidofovir dihydrate injection, solution | Contraindications/Warnings/Drug Interactions: nephrotoxic agents | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=44966a7e-d777-40fb-956f-d0f31f737848 | Kiểm tra ngày 2026-08-02
emc/UK SmPC | Cidofovir 75 mg/ml Concentrate for Solution for Infusion | Sections 4.3–4.5: nephrotoxicity and concomitant nephrotoxic agents | https://www.medicines.org.uk/emc/product/11151/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-02

Cidofovir

Kháng sinh aminoglycosid đường tĩnh mạch được nhãn cidofovir liệt kê là nhóm thuốc gây độc thận chống chỉ định dùng đồng thời. Rule này chỉ áp dụng khi aminoglycosid được dùng đường tĩnh mạch.

Kế thừa từ nhóm:
Mức 4: Phối hợp nguy hiểm
Cơ chế:

Tương tác dược lực học do cộng hợp độc tính trên ống thận, làm tăng nguy cơ tổn thương thận cấp và tích lũy cidofovir.

Ảnh hưởng:

Tăng creatinine, giảm độ thanh thải creatinine, tổn thương ống thận và suy thận cấp.

Khuyến nghị:

avoid_combination

Xử trí:

Không phối hợp aminoglycoside tĩnh mạch với cidofovir. Ngừng ít nhất 7 ngày trước cidofovir và dùng kháng sinh thay thế nếu có thể.

Creatinine, CrCl/eGFR, protein niệu, lượng nước tiểu và điện giải; theo dõi nồng độ aminoglycoside nếu có phơi nhiễm ngoài ý muốn.

Bằng chứng: high
Nguồn:

DailyMed | Cidofovir dihydrate injection, solution | Contraindications/Warnings/Drug Interactions: nephrotoxic agents | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=44966a7e-d777-40fb-956f-d0f31f737848 | Kiểm tra ngày 2026-08-02
emc/UK SmPC | Cidofovir 75 mg/ml Concentrate for Solution for Infusion | Sections 4.3–4.5: nephrotoxicity and concomitant nephrotoxic agents | https://www.medicines.org.uk/emc/product/11151/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-02

Thắc mắc về hoạt chất Amikacin

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 7 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *