Tobramycin

Tobramycin là kháng sinh aminoglycoside có tác dụng diệt khuẩn bằng cách gắn vào RNA 16S của tiểu đơn vị ribosome 30S, làm gián đoạn quá trình tổng hợp protein của vi khuẩn. Thuốc có hoạt tính đáng chú ý đối với nhiều vi khuẩn Gram âm hiếu khí, đặc biệt là Pseudomonas aeruginosa. [1]

Chỉ định và cách sử dụng tobramycin thay đổi rõ rệt theo đường dùng. Dạng tiêm được dùng tại bệnh viện cho một số nhiễm khuẩn nặng do vi khuẩn nhạy cảm. Dạng hít được ghi nhãn để kiểm soát nhiễm P. aeruginosa ở người bệnh xơ nang từ 6 tuổi. Dạng nhỏ hoặc tra mắt 0,3% được dùng cho nhiễm khuẩn bên ngoài mắt và phần phụ của mắt. [1][2][3][6][7]

Tobramycin toàn thân có thể gây tổn thương thận, giảm thính lực không hồi phục và phong bế thần kinh – cơ. Liều phải được cá thể hóa theo cân nặng, chức năng thận, nồng độ thuốc và loại chế phẩm; không được tự áp dụng liều giữa các đường dùng.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Kháng sinh aminoglycoside có tác dụng diệt khuẩn thông qua ức chế tổng hợp protein của vi khuẩn. [1]
  • J01GB01 đối với dạng toàn thân và dạng hít; S01AA12 đối với dạng dùng riêng cho mắt. [4][5]
  • Điều trị một số nhiễm khuẩn nặng do vi khuẩn nhạy cảm; phải theo dõi chức năng thận và nồng độ thuốc. [1]
  • Kiểm soát nhiễm P. aeruginosa ở người bệnh xơ nang từ 6 tuổi theo nhãn sản phẩm. [2][6]
  • Điều trị nhiễm khuẩn bên ngoài mắt và phần phụ của mắt do vi khuẩn nhạy cảm. [3][7]
  • Tổn thương thận, độc tính thính giác hoặc tiền đình, phong bế thần kinh – cơ và nguy cơ đối với thai. [1]
  • Thuốc gây độc thận, độc tai, thuốc lợi tiểu quai và thuốc phong bế thần kinh – cơ. [1][2][6]
  • Không dùng cho nhiễm virus, không tự đổi đường dùng và không sử dụng nếu chưa xác định hoặc nghi ngờ hợp lý vi khuẩn nhạy cảm. [1][3]

Hoạt chất Tobramycin là gì?

Tobramycin là kháng sinh aminoglycoside diệt khuẩn, chủ yếu được sử dụng cho các nhiễm khuẩn do vi khuẩn hiếu khí nhạy cảm, đặc biệt nhiều vi khuẩn Gram âm như Pseudomonas aeruginosa.

Thuốc có nhiều đường dùng khác nhau. Chỉ định, liều và mức độ hấp thu toàn thân của dạng tiêm, dạng hít và dạng dùng tại mắt không giống nhau. [1][2][3]

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Tobramycin

CAS 32986-56-4

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Tobramycin

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Tobramycin

Tên IUPAC

(2S,3R,4S,5S,6R)-4-amino-2-[(1S,2S,3R,4S,6R)-4,6-diamino-3-[(2R,3R,5S,6R)-3-amino-6-(aminomethyl)-5-hydroxyoxan-2-yl]oxy-2-hydroxycyclohexyl]oxy-6-(hydroxymethyl)oxane-3,5-diol

Tên khác / tên đồng nghĩa

Tobramycin sulfate là dạng muối thường được sử dụng trong chế phẩm tiêm và một số dạng bào chế khác.; Cách viết tiếng Việt thường gặp: Tobramycin hoặc Tobramicin. Tên chung quốc tế được sử dụng thống nhất là Tobramycin. [1]

Tên viết tắt

TOB

Tên Latinh / tên dược điển

Tobramycinum

Tên USAN

tobramycin

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

32986-56-4

UNII

VZ8RRZ51VK

PubChem CID

36294

RxNorm CUI

10627

Dược động học của Tobramycin

Dược động học phụ thuộc đường dùng:

  • Dạng tiêm: hấp thu nhanh sau tiêm bắp; nồng độ đỉnh đạt trong khoảng 30–90 phút. Tobramycin hầu như không gắn protein, chuyển hóa rất ít và được thải gần như hoàn toàn qua lọc cầu thận. Thời gian bán thải khoảng 2 giờ khi chức năng thận bình thường. [1]
  • Dạng hít: thuốc tập trung chủ yếu tại đường thở, trong khi nồng độ huyết thanh trung bình thấp hơn đáng kể so với điều trị toàn thân. Sau một liều dung dịch hít 300 mg, nồng độ huyết thanh trung bình sau một giờ khoảng 0,95 microgam/mL. [2]
  • Bột hít: sau liều 112 mg, nồng độ huyết thanh tối đa trung bình khoảng 1,02 microgam/mL và thời gian bán thải biểu kiến khoảng 3 giờ. [6]
  • Dạng nhỏ mắt: dữ liệu định lượng về hấp thu toàn thân trong nhãn được trích dẫn còn hạn chế. [3]

Giai đoạn I: Hấp thu

Sau tiêm bắp, nồng độ đỉnh của tobramycin xuất hiện sau khoảng 30–90 phút. Truyền tĩnh mạch trong một giờ tạo nồng độ huyết thanh tương tự liều tiêm bắp tương ứng. Thuốc hấp thu kém qua đường tiêu hóa. [1]

Sau khi hít, một phần thuốc được giữ ở đường thở và một phần được hấp thu qua phổi vào tuần hoàn; mức hấp thu thay đổi giữa các cá thể. [2][6]

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng
  • Đường tĩnh mạch có sinh khả dụng 100% theo bản chất của đường dùng.
  • Tobramycin được hấp thu nhanh sau tiêm bắp, nhưng giá trị sinh khả dụng tuyệt đối cụ thể trong nhãn được trích dẫn.
  • Sinh khả dụng của dung dịch hít có thể thay đổi theo hiệu năng máy khí dung và tình trạng đường thở; thuốc chủ yếu lưu lại tại phổi.
  • Tobramycin hấp thu kém qua đường tiêu hóa, vì vậy không dùng đường uống để điều trị nhiễm khuẩn toàn thân. [1][2][6]

Giai đoạn II: Phân bố

Tobramycin hầu như không gắn với protein huyết thanh. Sau khi dùng toàn thân, thuốc được phát hiện trong nhiều mô và dịch cơ thể, nhưng nồng độ trong dịch não tủy thường thấp và phụ thuộc mức độ viêm màng não.

Thuốc tích lũy ở vỏ thận với nồng độ cao hơn huyết thanh và có thể đi qua nhau thai. Sau đường hít, thuốc tập trung chủ yếu tại đường thở. [1][2]

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Tobramycin gần như không được chuyển hóa. Thuốc được loại bỏ chủ yếu dưới dạng không đổi qua thận. [1][2][6]

Giai đoạn IV: Thải trừ

Tobramycin toàn thân được đào thải gần như hoàn toàn qua lọc cầu thận. Ở người có chức năng thận bình thường, tối đa khoảng 84% liều được thu hồi trong nước tiểu sau 8 giờ và khoảng 93% sau 24 giờ. [1]

Phần tobramycin được hấp thu vào tuần hoàn sau khi hít cũng được thải chủ yếu dưới dạng không đổi qua thận.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Thời gian bán thải huyết thanh của tobramycin dạng tiêm khoảng 2 giờ ở người có chức năng thận bình thường. Thời gian này kéo dài ở trẻ sơ sinh và người suy thận. [1]

Sau một liều TOBI Podhaler 112 mg, thời gian bán thải biểu kiến trong huyết thanh khoảng 3 giờ ở người bệnh xơ nang. [6]

CL · Độ thanh thải toàn phần

Độ thanh thải thận của tobramycin tương tự độ thanh thải creatinine nội sinh và giảm khi chức năng thận suy giảm. [1]

Đối với TOBI Podhaler, phân tích dược động học quần thể ở người bệnh xơ nang từ 6–58 tuổi ước tính độ thanh thải huyết thanh biểu kiến khoảng 14,5 L/giờ. Giá trị này không được dùng để tính liều cho dạng tiêm. [6]

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Các yếu tố quan trọng gồm:

  • Suy thận: làm giảm thải trừ, kéo dài thời gian bán thải và tăng nguy cơ tích lũy.
  • Trẻ sơ sinh, đặc biệt trẻ sinh non: chức năng thận chưa trưởng thành.
  • Tuổi cao: có thể suy giảm chức năng thận dù creatinine huyết thanh chưa tăng rõ.
  • Mất nước hoặc giảm thể tích tuần hoàn: làm tăng nguy cơ độc tính trên thận.
  • Xơ nang hoặc bỏng rộng: có thể làm giảm nồng độ huyết thanh do thay đổi thể tích phân bố và độ thanh thải.
  • Hiệu năng máy khí dung và bệnh lý đường thở: ảnh hưởng lượng thuốc hấp thu khi dùng dạng hít.
  • Béo phì: nhãn tiêm khuyến nghị tính liều dựa trên cân nặng hiệu chỉnh thay vì toàn bộ cân nặng thực tế. [1][2]

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Tobramycin

Tobramycin thuộc nhóm aminoglycoside. Nhóm thuốc này mang điện tích dương, thấm kém qua đường tiêu hóa và được thải chủ yếu qua thận khi vào tuần hoàn.

Tobramycin có hoạt tính đáng chú ý đối với P. aeruginosa và nhiều trực khuẩn Gram âm hiếu khí. Thuốc nhìn chung không có hiệu lực đáng tin cậy đối với vi khuẩn kỵ khí và nhiều cầu khuẩn Gram dương; lựa chọn điều trị phải dựa trên vị trí nhiễm khuẩn, kháng sinh đồ và phác đồ phối hợp phù hợp. [1]

Phần III: Cơ chế tác dụng

Tobramycin gắn vào vị trí aminoacyl của RNA 16S trong tiểu đơn vị ribosome 30S của vi khuẩn. Sự gắn kết này làm gián đoạn quá trình tổng hợp protein, gây thay đổi tính thấm màng, tổn thương vỏ tế bào và cuối cùng dẫn đến chết tế bào vi khuẩn. Thuốc có tác dụng diệt khuẩn đối với các chủng nhạy cảm. [1][6]

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Tobramycin thể hiện hoạt tính diệt khuẩn in vitro khi đạt nồng độ đỉnh bằng hoặc cao hơn nhẹ so với nồng độ ức chế tối thiểu của vi khuẩn nhạy cảm. [6]

Cơ chế kháng có thể bao gồm enzym biến đổi aminoglycoside, methyl hóa RNA 16S, tăng bơm tống thuốc hoặc giảm tính thấm của màng ngoài. Kháng chéo giữa các aminoglycoside có thể xảy ra. [1]

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Tobramycin

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Tobramycin

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Tobramycin

Tương tácMức độCơ chế / ảnh hưởngKhuyến nghị / xử tríTheo dõiBằng chứng / nguồn
Cidofovir

Tobramycin đường tĩnh mạch được nhãn cidofovir nêu cụ thể trong các thuốc có độc tính thận chống chỉ định dùng đồng thời.

Mức 4: Phối hợp nguy hiểm
Cơ chế:

Tương tác dược lực học do cộng hợp độc tính ống thận; suy giảm chức năng thận cũng có thể làm giảm thải trừ cidofovir.

Ảnh hưởng:

Tăng nguy cơ tổn thương thận cấp, tăng creatinine, protein niệu và độc tính ống thận gần.

Khuyến nghị:

avoid_combination

Xử trí:

Tránh phối hợp cidofovir với Tobramycin đường tĩnh mạch. Ngừng thuốc ít nhất 7 ngày trước cidofovir và lựa chọn kháng sinh thay thế khi có thể.

Creatinine, CrCl/eGFR, protein niệu, lượng nước tiểu; nếu đã dùng Tobramycin, theo dõi nồng độ thuốc theo thực hành lâm sàng và các điện giải liên quan.

Bằng chứng: high
Nguồn:

DailyMed | Cidofovir dihydrate injection, solution | Contraindications/Warnings/Drug Interactions: nephrotoxic agents | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=44966a7e-d777-40fb-956f-d0f31f737848 | Kiểm tra ngày 2026-08-02
emc/UK SmPC | Cidofovir 75 mg/ml Concentrate for Solution for Infusion | Sections 4.3–4.5: nephrotoxicity and concomitant nephrotoxic agents | https://www.medicines.org.uk/emc/product/11151/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-02

Cidofovir

Kháng sinh aminoglycosid đường tĩnh mạch được nhãn cidofovir liệt kê là nhóm thuốc gây độc thận chống chỉ định dùng đồng thời. Rule này chỉ áp dụng khi aminoglycosid được dùng đường tĩnh mạch.

Kế thừa từ nhóm:
Mức 4: Phối hợp nguy hiểm
Cơ chế:

Tương tác dược lực học do cộng hợp độc tính trên ống thận, làm tăng nguy cơ tổn thương thận cấp và tích lũy cidofovir.

Ảnh hưởng:

Tăng creatinine, giảm độ thanh thải creatinine, tổn thương ống thận và suy thận cấp.

Khuyến nghị:

avoid_combination

Xử trí:

Không phối hợp aminoglycoside tĩnh mạch với cidofovir. Ngừng ít nhất 7 ngày trước cidofovir và dùng kháng sinh thay thế nếu có thể.

Creatinine, CrCl/eGFR, protein niệu, lượng nước tiểu và điện giải; theo dõi nồng độ aminoglycoside nếu có phơi nhiễm ngoài ý muốn.

Bằng chứng: high
Nguồn:

DailyMed | Cidofovir dihydrate injection, solution | Contraindications/Warnings/Drug Interactions: nephrotoxic agents | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=44966a7e-d777-40fb-956f-d0f31f737848 | Kiểm tra ngày 2026-08-02
emc/UK SmPC | Cidofovir 75 mg/ml Concentrate for Solution for Infusion | Sections 4.3–4.5: nephrotoxicity and concomitant nephrotoxic agents | https://www.medicines.org.uk/emc/product/11151/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-02

Thắc mắc về hoạt chất Tobramycin

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 3 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *