Nizatidine

Nizatidine là thuốc đối kháng cạnh tranh, thuận nghịch thụ thể histamin H2 tại tế bào thành dạ dày. Thuốc làm giảm bài tiết acid cơ bản, acid về đêm và acid được kích thích bởi thức ăn hoặc một số chất trung gian. Theo nhãn thuốc kê đơn tại Hoa Kỳ, nizatidine được sử dụng trong điều trị ngắn hạn loét tá tràng, loét dạ dày lành tính, viêm thực quản ăn mòn liên quan đến trào ngược và duy trì sau khi loét tá tràng đã lành. [1]

Nizatidine được thải trừ chủ yếu qua thận nên phải giảm liều hoặc kéo dài khoảng cách dùng khi chức năng thận suy giảm. Thuốc từng có một số lô viên nang và dung dịch uống bị thu hồi tại Hoa Kỳ do tạp chất N-nitrosodimethylamine, viết tắt là NDMA; các đợt thu hồi cụ thể này đã được FDA ghi nhận là hoàn tất. [2][8][9] Người bệnh không nên dùng sản phẩm thuộc lô thu hồi, thuốc hết hạn hoặc thuốc không rõ nguồn gốc.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Nizatidine thuộc nhóm kháng thụ thể H2, giúp giảm tiết acid dạ dày.
  • Thường được dùng trong bối cảnh loét tiêu hóa hoặc trào ngược dạ dày-thực quản theo chỉ định.
  • Dùng đúng hướng dẫn của bác sĩ/dược sĩ, không tự kéo dài hoặc ngừng thuốc.
  • Có thể gây đau đầu, chóng mặt hoặc rối loạn tiêu hóa ở một số người.
  • Báo bác sĩ nếu có bệnh thận, đang dùng thuốc khác, mang thai hoặc cho con bú.

Hoạt chất Nizatidine là gì?

Nizatidine là thuốc giảm tiết acid dạ dày bằng cách phong bế cạnh tranh, thuận nghịch thụ thể histamin H2 trên tế bào thành dạ dày. Thuốc không trung hòa trực tiếp lượng acid đã có sẵn trong dạ dày như thuốc kháng acid. [1]

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Nizatidine

CAS 76963-41-2

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Nizatidine

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Nizatidine

Tên IUPAC

1-N'-[2-[[2-[(dimethylamino)methyl]-1,3-thiazol-4-yl]methylsulfanyl]ethyl]-1-N-methyl-2-nitroethene-1,1-diamine

Tên hóa học khác

N-(2-(((2-((Dimethylamino)methyl)-4-thiazolyl)methyl)thio)ethyl)-N'-methyl-2-nitro-1,1-ethenediamine

Tên khác / tên đồng nghĩa

Tên chung quốc tế: Nizatidine.; Cách viết tiếng Việt thường gặp: Nizatidin.; Tên thương mại lịch sử được biết đến rộng rãi: Axid và Axid AR. Việc một tên thương mại từng tồn tại không đồng nghĩa sản phẩm đó hiện đang được lưu hành tại Việt Nam. [1][6][7]

Tên Latinh / tên dược điển

Nizatidinum

Tên USAN

nizatidine

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

76963-41-2

UNII

P41PML4GHR

PubChem CID

3033637

RxNorm CUI

7476

Dược động học của Nizatidine

Nizatidine có sinh khả dụng đường uống trên 70%, đạt nồng độ đỉnh trong huyết tương sau khoảng 0,5–3 giờ. Thời gian bán thải khoảng 1–2 giờ, độ thanh thải huyết tương khoảng 40–60 L/giờ và thể tích phân bố khoảng 0,8–1,5 L/kg.

Thuốc chuyển hóa ở mức độ thấp và được thải trừ chủ yếu qua thận. Hơn 90% liều uống được bài tiết qua nước tiểu trong vòng 12 giờ, trong đó khoảng 60% là thuốc không đổi. [1]

Giai đoạn I: Hấp thu

Nizatidine được hấp thu nhanh qua đường tiêu hóa. Nồng độ đỉnh thường đạt sau 0,5–3 giờ.

Thức ăn làm tăng diện tích dưới đường cong và nồng độ đỉnh khoảng 10%, nhưng mức thay đổi này không được nhãn xem là lý do bắt buộc phải dùng thuốc cùng thức ăn. Thuốc kháng acid chứa nhôm hydroxide, magnesi hydroxide và simethicone có thể làm giảm hấp thu nizatidine khoảng 10%. [1]

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng tuyệt đối đường uống của nizatidine trên 70%. Dược động học tỷ lệ thuận với liều trong phạm vi liều điều trị được khuyến nghị. [1]

Giai đoạn II: Phân bố

Thể tích phân bố của nizatidine khoảng 0,8–1,5 L/kg. Khoảng 35% thuốc gắn với protein huyết tương, chủ yếu là alpha-1-acid glycoprotein. [1]

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Nizatidine chỉ được chuyển hóa một phần nhỏ:

  • Dưới 7% liều trở thành N2-monodesmethylnizatidine, là chất chuyển hóa còn hoạt tính đối kháng H2.
  • Dưới 5% liều tạo thành N2-oxide.
  • Dưới 6% liều tạo thành S-oxide.

Nizatidine không ức chế đáng kể hệ enzym chuyển hóa thuốc liên kết cytochrome P450 theo nhãn sản phẩm. [1]

Giai đoạn IV: Thải trừ

Hơn 90% liều uống được bài tiết qua nước tiểu trong 12 giờ và khoảng 60% liều được thải dưới dạng nizatidine không đổi. Dưới 6% liều được đào thải qua phân. [1]

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Thời gian bán thải của nizatidine khoảng 1–2 giờ ở người có chức năng thận bình thường.

Ở người gần như không còn chức năng thận, thời gian bán thải có thể kéo dài khoảng 3,5–11 giờ. [1]

CL · Độ thanh thải toàn phần

Độ thanh thải huyết tương của nizatidine khoảng 40–60 L/giờ. Độ thanh thải qua thận khoảng 500 mL/phút, cho thấy thuốc được bài tiết tích cực tại ống thận.

Ở người gần như không còn chức năng thận, độ thanh thải huyết tương giảm còn khoảng 7–14 L/giờ. [1]

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Các yếu tố có thể ảnh hưởng đến dược động học nizatidine gồm:

  • Suy thận: làm kéo dài thời gian bán thải và giảm độ thanh thải.
  • Thuốc kháng acid chứa nhôm hoặc magnesi: có thể giảm hấp thu khoảng 10%.
  • Thức ăn: có thể làm tăng AUC và nồng độ đỉnh khoảng 10%.
  • Tuổi cao: chức năng thận thường suy giảm nên nguy cơ tích lũy thuốc có thể tăng.
  • Rối loạn chức năng gan không biến chứng, khi chức năng thận bình thường: dược động học được nhãn mô tả là tương tự người khỏe mạnh.
  • Hội chứng gan – thận: chưa có nghiên cứu dược động học đầy đủ. [1]

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Nizatidine

Nizatidine thuộc nhóm thuốc đối kháng thụ thể histamin H2 cùng với cimetidine, famotidine và một số hoạt chất khác. Nhóm thuốc này ức chế một bước kích thích sản xuất acid ở tế bào thành dạ dày.

So với cimetidine, nizatidine ít có khả năng gây tương tác thông qua ức chế cytochrome P450 vì thuốc không ức chế đáng kể hệ enzym này theo nhãn sản phẩm. [1][6]

Phần III: Cơ chế tác dụng

Nizatidine cạnh tranh thuận nghịch với histamin tại thụ thể H2, đặc biệt là các thụ thể nằm trên tế bào thành dạ dày. Sự phong bế này làm giảm tín hiệu kích thích tiết acid, qua đó giảm thể tích và lượng acid trong dịch vị.

Thuốc ức chế bài tiết acid về đêm và bài tiết được kích thích bởi thức ăn, caffeine, betazole hoặc pentagastrin. [1]

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Nizatidine có thể ức chế bài tiết acid dạ dày về đêm trong thời gian lên đến khoảng 12 giờ. Mức độ ức chế phụ thuộc liều và loại kích thích tiết acid.

Thuốc không làm thay đổi trực tiếp hoạt tính của pepsin trong dịch vị, nhưng tổng lượng pepsin giảm tương ứng với sự giảm thể tích dịch tiết. Nizatidine không cho thấy tác dụng kháng androgen rõ ràng trong các nghiên cứu dược lý và thử nghiệm có đối chứng. [1]

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Nizatidine

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Nizatidine

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Nizatidine

Tương tácMức độCơ chế / ảnh hưởngKhuyến nghị / xử tríTheo dõiBằng chứng / nguồn
Velpatasvir

Thuốc đối kháng thụ thể H2 có thể giảm hấp thu velpatasvir; phối hợp được khi giới hạn liều và sắp xếp thời điểm.

Kế thừa từ nhóm:
Thông tin
Cơ chế:

Tăng pH dạ dày làm giảm độ tan phụ thuộc pH của velpatasvir.

Ảnh hưởng:

Có thể giảm phơi nhiễm velpatasvir, đặc biệt với liều cao hoặc thời điểm không phù hợp.

Khuyến nghị:

separate_timing

Xử trí:

Dùng đồng thời hoặc cách 12 giờ; liều không vượt quá mức tương đương famotidine 40 mg hai lần/ngày.

Rà soát liều H2 blocker, thời điểm dùng và đáp ứng điều trị HCV.

Bằng chứng: high
Nguồn:

DailyMed/FDA | EPCLUSA Prescribing Information | Sections 7.1–7.4 and 12.3 | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/fda/fdaDrugXsl.cfm?setid=7f30631a-ee3b-4cfe-866b-964df3f0a44f | Kiểm tra ngày 2026-08-02
emc/Gilead | Sofosbuvir/Velpatasvir Gilead SmPC | Sections 4.3–4.5 and 5.2 | https://www.medicines.org.uk/emc/product/7294/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-02

Thắc mắc về hoạt chất Nizatidine

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 2 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *