Cimetidine là thuốc đối kháng cạnh tranh thụ thể histamin H2 tại tế bào thành dạ dày, qua đó làm giảm thể tích và nồng độ acid được bài tiết. Hoạt chất này được sử dụng trong một số trường hợp loét tá tràng, loét dạ dày lành tính, viêm thực quản do trào ngược và tình trạng tăng tiết acid bệnh lý. Một số chế phẩm liều thấp còn được ghi nhãn để giảm hoặc phòng ngừa ợ nóng do khó tiêu acid. [1][2][10]
Cimetidine có khả năng ức chế nhiều enzym cytochrome P450 và có thể làm tăng nồng độ của warfarin, phenytoin, theophylline, diazepam, lidocaine cùng nhiều thuốc khác. Thuốc cũng được thải trừ chủ yếu qua thận nên có thể phải giảm liều khi chức năng thận suy giảm. Người bệnh không nên tự áp dụng liều điều trị loét hoặc tự dùng kéo dài khi chưa được bác sĩ, dược sĩ đánh giá.
Nội dung chính
- Cimetidine là thuốc kháng thụ thể H2 giúp giảm tiết acid dạ dày.
- Có thể liên quan điều trị ợ nóng, loét dạ dày-tá tràng hoặc trào ngược khi phù hợp.
- Dùng theo nhãn hoặc đơn thuốc; không tự dùng kéo dài khi có triệu chứng báo động.
- Có thể gây tiêu chảy, đau đầu, lú lẫn ở người nhạy cảm và nhiều tương tác thuốc.
- Báo bác sĩ/dược sĩ nếu đang dùng thuốc chống đông, thuốc động kinh, thuốc tim mạch, có bệnh thận/gan, mang thai hoặc cho con bú.
Hoạt chất Cimetidine là gì?
Cimetidine là thuốc giảm tiết acid dạ dày bằng cách đối kháng cạnh tranh thụ thể histamin H2 trên tế bào thành dạ dày. Thuốc không trung hòa trực tiếp lượng acid đã có sẵn như các thuốc kháng acid. [1][2]
Cimetidine
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Cimetidine |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Cimetidine |
| Tên IUPAC | 1-cyano-2-methyl-3-[2-[(5-methyl-1H-imidazol-4-yl)methylsulfanyl]ethyl]guanidine |
| Tên hóa học khác | N-Cyano-N'-methyl-N''-(2-(((5-methyl-1H-imidazol-4-yl)methyl)thio)ethyl)guanidine |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Cimetidin là cách viết thường gặp trong tiếng Việt. Cimetidine hydrochloride là dạng muối hydrochloride có thể được sử dụng trong một số chế phẩm lỏng hoặc dạng tiêm, không nên đồng nhất hoàn toàn với khối lượng của cimetidine base. [2][11] |
| Tên Latinh / tên dược điển | Cimetidinum |
| Tên USAN | cimetidine |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 51481-61-9 |
|---|---|
| UNII | 80061L1WGD |
| PubChem CID | 2756 |
| RxNorm CUI | 2541 |
Dược động học của Cimetidine
Cimetidine được hấp thu nhanh nhưng không hoàn toàn qua đường uống. Nồng độ đỉnh thường xuất hiện sau khoảng 45–90 phút. Thuốc phân bố vào dịch và mô cơ thể với tỷ lệ gắn protein huyết tương thấp, chuyển hóa một phần thành cimetidine sulfoxide và được thải trừ chủ yếu qua thận. Dược động học tương đối tuyến tính trong khoảng liều điều trị, nhưng sự tích lũy có thể xảy ra khi chức năng thận suy giảm. [1][11]
Giai đoạn I: Hấp thu
Cimetidine được hấp thu nhanh sau khi uống, với nồng độ đỉnh thường đạt trong khoảng 45–90 phút. Thức ăn có thể làm chậm hấp thu nhẹ nhưng không làm thay đổi đáng kể tổng lượng thuốc được hấp thu. Một số người có thể xuất hiện hai hoặc nhiều đỉnh nồng độ trong huyết tương. [1][11]
| F · Sinh khả dụng | Sinh khả dụng đường uống được tổng quan trong tài liệu dược sinh học vào khoảng 56–68% ở người khỏe mạnh và khoảng 70% ở người bệnh loét tiêu hóa; mức độ hấp thu giữa các cá thể có thể dao động đáng kể. [11] |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
Thể tích phân bố được báo cáo khoảng 0,8–1,39 L/kg và có xu hướng giảm theo tuổi. Tỷ lệ gắn protein huyết tương thấp, khoảng 19%; chuyên luận Health Canada ghi nhận mức gắn protein trong máu người khoảng 22,5%. [2][11]
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Khoảng 25–40% quá trình thải loại có thể liên quan đến chuyển hóa, với cimetidine sulfoxide là chất chuyển hóa chính. Cimetidine đồng thời có khả năng ức chế nhiều enzym chuyển hóa thuốc ở gan, góp phần tạo ra các tương tác thuốc có ý nghĩa lâm sàng. [1][11]
Giai đoạn IV: Thải trừ
Thuốc và các chất chuyển hóa được thải trừ chủ yếu qua nước tiểu. Sau một liều uống, khoảng 48% liều có thể được tìm thấy dưới dạng cimetidine không đổi trong nước tiểu sau 24 giờ. Thẩm tách máu làm giảm nồng độ cimetidine tuần hoàn, trong khi thẩm phân phúc mạc loại bỏ thuốc không đáng kể. [1][2]
| t½ · Thời gian bán thải | Thời gian bán thải trong huyết tương khoảng 2 giờ ở người trưởng thành có chức năng thận bình thường. Thời gian này có thể kéo dài khi suy thận. [1][2][11] |
|---|---|
| CL · Độ thanh thải toàn phần | Độ thanh thải của cimetidine phụ thuộc chủ yếu vào chức năng thận. Độ thanh thải giảm khi suy thận và có thể giảm ở người cao tuổi do suy giảm mức lọc cầu thận; vì vậy liều hoặc khoảng cách dùng thuốc phải được bác sĩ điều chỉnh theo chức năng thận và đáp ứng lâm sàng. [1][2][11] |
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Các yếu tố có thể ảnh hưởng gồm:
- Suy thận: giảm thải trừ và tăng nguy cơ tích lũy.
- Tuổi cao: thể tích phân bố và chức năng thận có thể giảm.
- Thức ăn: làm chậm hấp thu nhẹ nhưng thường không giảm đáng kể mức độ hấp thu.
- Cắt đoạn ruột diện rộng hoặc nhu động ruột quá nhanh: có thể làm giảm hấp thu.
- Thẩm tách máu: loại bỏ được một phần đáng kể cimetidine.
- Suy gan kèm suy thận: có thể cần giảm liều thêm. [1][2][11]
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Cimetidine
Cimetidine thuộc nhóm thuốc đối kháng thụ thể histamin H2 thế hệ đầu. Nhóm này tác động ở bước kích thích tiết acid qua histamin, làm giảm bài tiết acid cơ bản, acid về đêm và acid được kích thích bởi thức ăn hoặc các chất trung gian khác. Cimetidine có tiềm năng tương tác thuốc cao hơn một số thuốc H2 khác do ức chế nhiều enzym cytochrome P450. [1][8]
Phần III: Cơ chế tác dụng
Cimetidine cạnh tranh với histamin tại thụ thể H2 trên màng tế bào thành dạ dày. Sự phong bế này làm giảm hoạt hóa đường truyền tín hiệu liên quan đến cyclic AMP, từ đó giảm thể tích và nồng độ acid hydrochloric được bài tiết. Thuốc ức chế cả bài tiết acid cơ bản, bài tiết về đêm và bài tiết được kích thích bởi thức ăn, histamin, pentagastrin, caffeine hoặc insulin. [1][2][8]
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Mức độ và thời gian ức chế acid phụ thuộc liều. Cimetidine đặc biệt có tác dụng đối với bài tiết acid cơ bản và về đêm; thuốc đồng thời làm giảm tổng lượng pepsin chủ yếu do giảm thể tích dịch vị. Cimetidine không cho thấy ảnh hưởng đáng kể đến áp lực cơ thắt thực quản dưới hoặc tốc độ làm rỗng dạ dày trong các nghiên cứu được nêu trong nhãn. [1][2]
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Cimetidine
Chỉ định được ghi nhận trên các nhãn quốc tế bao gồm:
- Điều trị ngắn hạn loét tá tràng đang hoạt động.
- Điều trị duy trì sau khi loét tá tràng đã lành.
- Điều trị ngắn hạn loét dạ dày lành tính đang hoạt động.
- Điều trị viêm thực quản ăn mòn do trào ngược dạ dày – thực quản.
- Điều trị tình trạng tăng tiết acid bệnh lý, như hội chứng Zollinger–Ellison, tăng tiết liên quan đến bệnh dưỡng bào hệ thống hoặc đa u tuyến nội tiết.
- Dạng tiêm có thể được ghi nhãn để dự phòng xuất huyết tiêu hóa trên ở người bệnh nặng.
- Chế phẩm liều thấp không kê đơn tại một số quốc gia được dùng để giảm hoặc phòng ngừa ợ nóng do khó tiêu acid và chua dạ dày. [1][2][10]
Chỉ định chính xác phải căn cứ vào tờ hướng dẫn của sản phẩm đang sử dụng.
Cimetidine đã được nghiên cứu hoặc sử dụng ngoài chỉ định trong một số tình trạng như mụn cóc do virus, mề đay hoặc ngứa, hội chứng đau bàng quang, một số bệnh rối loạn chuyển hóa porphyrin và hội chứng PFAPA. Kết quả nghiên cứu không đồng nhất, bằng chứng cho nhiều ứng dụng còn hạn chế và các mục đích này không nên được xem là chỉ định điều trị tiêu chuẩn. [8][9]
Liều dùng và cách sử dụng
Liều dưới đây được trích từ một số nhãn quốc tế và chỉ nhằm cung cấp thông tin, không phải hướng dẫn tự điều trị:
- Loét tá tràng hoạt động ở người lớn: nhãn DailyMed khuyến nghị 800 mg uống trước khi ngủ; đa số điều trị 4–6 tuần, có thể kéo dài theo đánh giá nội soi và đáp ứng. Một số phác đồ khác là 400 mg hai lần/ngày hoặc 300 mg bốn lần/ngày. [1]
- Duy trì sau lành loét tá tràng: 400 mg trước khi ngủ. [1]
- Loét dạ dày lành tính hoạt động: 800 mg trước khi ngủ hoặc 300 mg bốn lần/ngày; các nghiên cứu có đối chứng chủ yếu giới hạn trong khoảng 6 tuần. [1]
- Viêm thực quản ăn mòn do GERD: tổng liều 1.600 mg/ngày, chia 800 mg hai lần/ngày hoặc 400 mg bốn lần/ngày trong tối đa 12 tuần theo nhãn được trích dẫn. [1]
- Tăng tiết acid bệnh lý: khởi đầu được ghi nhận là 300 mg bốn lần/ngày, dùng cùng bữa ăn và trước khi ngủ; việc tăng liều phải do bác sĩ chuyên khoa quyết định. [1]
- Chế phẩm không kê đơn 200 mg: một viên khi có triệu chứng hoặc trước yếu tố gây ợ nóng; không quá 400 mg trong 24 giờ và không tự dùng liên tục quá 14 ngày. [2][10]
- Suy thận nặng: nhãn DailyMed nêu liều tham khảo 300 mg mỗi 12 giờ; mọi điều chỉnh phải dựa trên chức năng thận và đáp ứng. [1]
Không tự áp dụng các liều trên, đặc biệt khi đang dùng thuốc khác hoặc có bệnh gan, thận.
- Uống viên với một cốc nước.
- Thời điểm dùng phụ thuộc chỉ định: có thể trước khi ngủ, cùng bữa ăn hoặc trước thức ăn gây ợ nóng theo nhãn và đơn thuốc.
- Không dùng đồng thời với thuốc kháng acid vì có thể làm giảm hấp thu cimetidine; MedlinePlus khuyến nghị uống thuốc kháng acid, ketoconazole, digoxin hoặc muối sắt cách cimetidine khoảng 2 giờ. [1][9]
- Không tự tăng liều, rút ngắn khoảng cách liều hoặc sử dụng chế phẩm không kê đơn quá 14 ngày.
- Cần khám sớm nếu có khó nuốt, đau khi nuốt, nôn ra máu, phân đen, giảm cân không chủ ý, đau ngực hoặc triệu chứng kéo dài.
- Người có bệnh thận, bệnh gan, đang mang thai, cho con bú hoặc đang dùng thuốc kê đơn cần hỏi bác sĩ, dược sĩ trước khi sử dụng. [2][10]
Tùy tình trạng người bệnh, bác sĩ có thể theo dõi:
- Chức năng thận và nồng độ creatinine huyết thanh.
- Triệu chứng lú lẫn, kích động, buồn ngủ hoặc ảo giác, nhất là ở người cao tuổi và người suy gan, thận.
- INR hoặc thời gian prothrombin khi phối hợp warfarin.
- Nồng độ hoặc dấu hiệu độc tính của phenytoin, theophylline, lidocaine và các thuốc có khoảng điều trị hẹp.
- Công thức máu khi có sốt, nhiễm trùng, bầm tím hoặc chảy máu bất thường.
- Men gan, bilirubin khi có vàng da, nước tiểu sẫm màu hoặc triệu chứng nghi tổn thương gan.
- Diễn biến ổ loét và dấu hiệu cảnh báo ung thư dạ dày. [1][7][8]
Cảnh báo và lưu ý về Cimetidine
Chống chỉ định ở người đã biết quá mẫn với cimetidine hoặc bất kỳ thành phần nào của chế phẩm. Nhãn không kê đơn cũng khuyến cáo không dùng nếu từng dị ứng với cimetidine hoặc thuốc giảm acid cùng nhóm. [1][2][10]
Các tác dụng không mong muốn được báo cáo gồm:
- Đau đầu.
- Tiêu chảy, thường ở mức độ nhẹ.
- Chóng mặt hoặc buồn ngủ.
- Phát ban nhẹ.
- Đau cơ hoặc đau khớp.
- Tăng creatinine huyết thanh nhẹ do cạnh tranh bài tiết ở ống thận, không nhất thiết phản ánh suy giảm mức lọc cầu thận.
- Vú to ở nam giới, thường liên quan điều trị kéo dài; bất lực có thể xảy ra ở người dùng liều cao kéo dài trong tình trạng tăng tiết acid bệnh lý. [1]
Không phải người dùng nào cũng gặp tác dụng phụ và danh sách trên không bao gồm toàn bộ phản ứng đã được ghi nhận.
Các phản ứng hiếm nhưng cần được đánh giá y tế khẩn cấp hoặc sớm gồm:
- Phản vệ, khó thở, phù hoặc viêm mạch quá mẫn.
- Lú lẫn, kích động, ảo giác, mất định hướng hoặc rối loạn tâm thần.
- Giảm bạch cầu hạt, giảm tiểu cầu, giảm toàn thể huyết cầu hoặc thiếu máu bất sản.
- Viêm gan ứ mật hoặc tổn thương gan hỗn hợp.
- Viêm thận kẽ hoặc bí tiểu.
- Nhịp tim chậm, nhịp tim nhanh hoặc block nhĩ – thất.
- Hội chứng Stevens–Johnson, hoại tử thượng bì nhiễm độc và các phản ứng da toàn thân nặng.
- Viêm tụy.
- Tăng nhiễm giun lươn ở người suy giảm miễn dịch đã nhiễm ký sinh trùng. [1][7]
- Sự cải thiện triệu chứng không loại trừ ung thư dạ dày; cimetidine có thể tạm thời làm lành tổn thương hoặc che lấp triệu chứng.
- Cần đánh giá y tế nếu có khó nuốt, nôn ra máu, phân đen, giảm cân, thiếu máu, đau ngực hoặc triệu chứng mới xuất hiện ở tuổi trung niên, cao tuổi.
- Lú lẫn có thể xảy ra, đặc biệt ở người bệnh nặng, người cao tuổi hoặc người có bệnh gan, thận.
- Giảm acid dạ dày ở người suy giảm miễn dịch có thể làm tăng nguy cơ tăng nhiễm giun lươn nếu đã nhiễm ký sinh trùng.
- Điều trị kéo dài có khả năng ảnh hưởng hấp thu vitamin B12.
- Cimetidine có nhiều tương tác thuốc; phải kiểm tra danh sách thuốc trước khi bắt đầu hoặc ngừng điều trị. [1][2][8]
Quá liều có thể gây buồn ngủ, lú lẫn, giảm đáp ứng, nhịp tim nhanh, suy hô hấp hoặc các biểu hiện thần kinh trung ương nặng. Nhãn ghi nhận các trường hợp uống 20–40 g liên quan đến tình trạng không đáp ứng và các trường hợp tử vong hiếm sau liều trên 40 g. [1]
Không có hướng dẫn tự xử trí tại nhà. Khi nghi ngờ quá liều, cần liên hệ ngay cơ sở cấp cứu hoặc trung tâm chống độc, kể cả khi chưa có triệu chứng. Điều trị tại bệnh viện chủ yếu gồm bảo vệ đường thở, theo dõi tim mạch, loại bỏ phần thuốc chưa hấp thu khi phù hợp và điều trị hỗ trợ. [1][2]
Điều kiện bảo quản phụ thuộc sản phẩm:
- Nhãn viên kê đơn DailyMed: bảo quản ở 20–25°C, trong bao bì kín và tránh ánh sáng.
- Chuyên luận Tagamet Prevent của Health Canada: bảo quản ở 15–30°C.
- Để thuốc ngoài tầm nhìn và tầm với của trẻ em.
Luôn tuân theo điều kiện ghi trên bao bì và tờ hướng dẫn của sản phẩm cụ thể. [1][2][10]
Đối tượng đặc biệt
Khuyến cáo khác nhau giữa các nhãn:
- Nhãn viên kê đơn DailyMed cho biết kinh nghiệm ở trẻ em còn hạn chế và không khuyến nghị cho trẻ dưới 16 tuổi, trừ khi bác sĩ đánh giá lợi ích vượt trội nguy cơ. Liều 20–40 mg/kg/ngày đã được sử dụng trong kinh nghiệm rất hạn chế nhưng không phải liều để tự áp dụng. [1]
- Nhãn không kê đơn tại Hoa Kỳ cho phép trẻ từ 12 tuổi dùng theo hướng dẫn trên nhãn; trẻ dưới 12 tuổi phải hỏi bác sĩ. [10]
- Health Canada chưa cấp chỉ định Tagamet Prevent cho người dưới 18 tuổi. [2]
Việc sử dụng cho trẻ em phải căn cứ đúng sản phẩm, tuổi, cân nặng, chức năng thận và chỉ định của bác sĩ.
Người cao tuổi có nguy cơ tích lũy thuốc cao hơn do suy giảm chức năng thận và dễ xuất hiện lú lẫn, buồn ngủ hoặc thay đổi trạng thái tâm thần. Cần đánh giá độ thanh thải creatinine, dùng liều thấp phù hợp và theo dõi thần kinh. Chuyên luận Tagamet Prevent của Health Canada không cấp chỉ định không kê đơn cho người trên 65 tuổi do thiếu dữ liệu trong hồ sơ sản phẩm đó. [1][2][8]
Các nghiên cứu trên động vật không cho thấy dị tật ở mức liều được nghiên cứu, nhưng chưa có nghiên cứu đầy đủ, có đối chứng tốt ở phụ nữ mang thai. Nhãn kê đơn khuyến nghị chỉ sử dụng khi thật sự cần thiết; nhãn không kê đơn yêu cầu hỏi chuyên gia y tế trước khi dùng. Không tự sử dụng cimetidine trong thai kỳ. [1][2][10]
Cimetidine được bài tiết vào sữa mẹ. Nhãn DailyMed kê đơn có khuyến cáo thận trọng và nhìn chung không cho con bú trong thời gian điều trị. [1]
LactMed đánh giá lượng thuốc trẻ nhận qua sữa thấp hơn liều từng được dùng ở trẻ sơ sinh và không dự kiến gây phản ứng bất lợi, đặc biệt khi trẻ trên 2 tháng tuổi; tuy nhiên, một thuốc khác có thể được ưu tiên do cimetidine có khả năng ức chế enzym gan. [6]
Do sự khác biệt giữa nhãn sản phẩm và đánh giá chuyên khảo, quyết định dùng thuốc hoặc tiếp tục cho con bú phải được bác sĩ cân nhắc theo tuổi của trẻ, liều dùng, thời gian điều trị và thuốc dùng kèm.
Dữ liệu điều chỉnh liều riêng cho suy gan còn hạn chế. Cimetidine có thể gây tăng men gan và hiếm khi gây tổn thương gan có biểu hiện lâm sàng. Nếu suy gan đi kèm suy thận, nhãn sản phẩm cho biết có thể cần giảm liều thêm. Người có bệnh gan cần được bác sĩ đánh giá và theo dõi dấu hiệu vàng da, ngứa, nước tiểu sẫm hoặc men gan bất thường. [1][2][7]
Cimetidine được thải trừ chủ yếu qua thận và có thể tích lũy khi suy thận. Nhãn DailyMed nêu liều tham khảo 300 mg mỗi 12 giờ ở người suy thận nặng; tần suất chỉ được tăng thận trọng khi tình trạng lâm sàng yêu cầu. Thẩm tách máu loại bỏ được cimetidine nên lịch dùng có thể cần bố trí sau buổi lọc máu. Việc điều chỉnh phải do bác sĩ thực hiện dựa trên chức năng thận. [1][2]
Cimetidine có thể gây chóng mặt, buồn ngủ, lú lẫn hoặc mất định hướng. Người dùng không nên lái xe, vận hành máy móc hoặc thực hiện công việc cần tỉnh táo cho đến khi biết thuốc ảnh hưởng đến mình như thế nào. [1]
Tương tác thuốc của Cimetidine
| Tương tác | Mức độ | Cơ chế / ảnh hưởng | Khuyến nghị / xử trí | Theo dõi | Bằng chứng / nguồn |
|---|---|---|---|---|---|
|
Desipramine
Cimetidine có thể làm tăng có ý nghĩa lâm sàng nồng độ desipramine và các thuốc chống trầm cảm ba vòng. | Mức 2: Tương tác cần thận trọng | Cơ chế: Tương tác dược động học do ức chế hệ enzym chuyển hóa, bao gồm CYP2D6; khi ngừng cimetidine, nồng độ desipramine có thể giảm và mất hiệu quả. Ảnh hưởng: Tăng phơi nhiễm có thể gây an thần, lú lẫn, khô miệng, táo bón, bí tiểu, nhịp tim nhanh, hạ huyết áp và loạn nhịp. | Khuyến nghị: adjust_dose Xử trí: Cân nhắc thuốc giảm acid khác ít tương tác; nếu phối hợp, giảm liều desipramine theo đáp ứng/nồng độ và đánh giá lại khi ngừng cimetidine. | Theo dõi nồng độ desipramine, ECG khi có nguy cơ, nhịp tim, huyết áp và tác dụng kháng cholinergic. | Bằng chứng: high Nguồn: DailyMed | Desipramine Hydrochloride tablet | Clinical Pharmacology—Metabolism; Precautions—Drug Interactions | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/lookup.cfm?setid=6ab5e113-82ef-493d-a4e3-a2756608fa60 | Kiểm tra ngày 2026-08-04 |
|
Chlordiazepoxide
Cimetidine làm giảm thanh thải chlordiazepoxide, có thể tăng nồng độ và kéo dài tác dụng an thần. | Mức 2: Tương tác cần thận trọng | Cơ chế: Cimetidine ức chế chuyển hóa oxy hóa ở gan của chlordiazepoxide. Ảnh hưởng: Tăng hoặc kéo dài buồn ngủ, chóng mặt, mất điều hòa và lú lẫn; nguy cơ cao hơn ở người cao tuổi hoặc bệnh gan. | Khuyến nghị: adjust_dose Xử trí: Cân nhắc giảm liều chlordiazepoxide hoặc chọn thuốc giảm acid khác; điều chỉnh theo đáp ứng lâm sàng. | An thần, lú lẫn, dáng đi, té ngã và dấu hiệu tích lũy trong vài ngày đầu hoặc sau tăng liều. | Bằng chứng: moderate Nguồn: emc/MHRA | Librium 10 mg Capsules SmPC | Section 4.5 Interaction with other medicinal products and other forms of interaction | https://www.medicines.org.uk/emc/product/1729/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-04 |
|
Azathioprine
Cimetidine có thể làm tăng nguy cơ ức chế tủy khi dùng cùng azathioprine. | Mức 2: Tương tác cần thận trọng | Cơ chế: Tương tác được đề xuất do tác dụng ức chế tủy có thể cộng hợp; cơ chế và mức độ chưa rõ. Ảnh hưởng: Có thể tăng giảm bạch cầu hoặc các bất thường huyết học. | Khuyến nghị: monitor_closely Xử trí: Không nhất thiết phải tránh tuyệt đối, nhưng cần cân nhắc thuốc thay thế và theo dõi CBC nếu phối hợp. | CBC, công thức bạch cầu và dấu hiệu nhiễm trùng. | Bằng chứng: very_low Nguồn: [SmPC/emc] | Azathioprine tablets 50 mg | Mục 4.5 Tương tác thuốc và các dạng tương tác khác | https://www.medicines.org.uk/emc/product/14296/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-03 |
|
Alosetron
Cimetidine có thể làm tăng phơi nhiễm alosetron qua ức chế CYP1A2; nên tránh phối hợp trừ khi thật sự cần thiết. | Mức 2: Tương tác cần thận trọng | Cơ chế: Tương tác dược động học. Cimetidine là chất ức chế CYP1A2 mức độ vừa. Phối hợp chưa được đánh giá trực tiếp; nguy cơ được ngoại suy từ vai trò chính của CYP1A2 trong thanh thải alosetron và tương tác đã chứng minh với fluvoxamine. Ảnh hưởng: Có thể tăng nồng độ và thời gian bán thải alosetron, từ đó tăng nguy cơ táo bón nặng hoặc viêm đại tràng thiếu máu cục bộ. | Khuyến nghị: avoid_combination Xử trí: Tránh phối hợp nếu có lựa chọn khác. Nếu bắt buộc, theo dõi chặt và cân nhắc thuốc thay thế ít ức chế CYP1A2 hơn. | Theo dõi táo bón, số ngày không đi tiêu, đau bụng mới/nặng hơn, chảy máu trực tràng hoặc tiêu chảy máu. | Bằng chứng: moderate Nguồn: DailyMed | Alosetron tablet – Full Prescribing Information | Mục 7.1: các chất ức chế CYP1A2 mức độ vừa, gồm cimetidine, nên tránh trừ khi cần thiết | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=da94d161-0bf0-48fe-90f4-8e38ae18e1ca | Kiểm tra ngày 2026-08-02 |
|
Ubrogepant
Cimetidine có thể tăng phơi nhiễm ubrogepant; nhãn Canada khuyến cáo điều chỉnh liều. | Mức 2: Tương tác cần thận trọng | Cơ chế: Cimetidine được phân loại trong nhãn Canada là chất ức chế CYP3A4 yếu. Ảnh hưởng: Mức tăng phơi nhiễm chưa được định lượng trực tiếp trong tài liệu được rà soát. | Khuyến nghị: adjust_dose Xử trí: Dùng liều đầu ubrogepant 50 mg; nếu cần, liều thứ hai 50 mg sau ít nhất 2 giờ. | Theo dõi dung nạp và phản ứng bất lợi của ubrogepant. | Bằng chứng: high Nguồn: DailyMed | UBRELVY (ubrogepant) Prescribing Information, revised 06/2025 | Sections 2.2, 4, 7.1–7.3, 12.3, 17 | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/fda/fdaDrugXsl.cfm?setid=fd9f9458-fd96-4688-be3f-f77b3d1af6ab | Kiểm tra ngày 2026-08-02 |
|
Zolmitriptan
Cimetidine làm tăng đáng kể nồng độ và kéo dài thời gian bán thải của zolmitriptan và chất chuyển hóa N-desmethyl. | Mức 2: Tương tác cần thận trọng | Cơ chế: Tương tác dược động học do ức chế chuyển hóa oxy hóa/enzym P450, làm giảm thanh thải zolmitriptan và chất chuyển hóa có hoạt tính. Ảnh hưởng: AUC và thời gian bán thải zolmitriptan tăng khoảng 44–48% hoặc xấp xỉ gấp đôi tùy nguồn; phơi nhiễm chất chuyển hóa có hoạt tính cũng xấp xỉ gấp đôi. | Khuyến nghị: adjust_dose Xử trí: Khi phối hợp, giới hạn liều zolmitriptan tối đa mỗi lần 2,5 mg và không quá 5 mg trong 24 giờ. | Theo dõi chóng mặt, buồn ngủ, dị cảm, đau/thắt ngực-cổ-hàm, huyết áp và các dấu hiệu serotonin bất thường. | Bằng chứng: high Nguồn: [DailyMed/FDA label] | Zolmitriptan Tablets, current SPL version | Contraindications; Warnings 5.7; Drug Interactions 7.1–7.5; Clinical Pharmacology 12.3 | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=5fcdc5d6-38fa-458d-a581-4e3678a9e8fd | Kiểm tra ngày 2026-08-02 |
|
Azelastine
Cimetidine làm tăng khoảng 65% Cmax và AUC của azelastine dùng đường uống. Ý nghĩa lâm sàng của phát hiện này với azelastine dùng đường mũi hoặc nhỏ mắt chưa được xác định. | Mức 1: Tương tác cần theo dõi | Cơ chế: Tương tác dược động học: cimetidine có thể ức chế chuyển hóa azelastine qua hệ cytochrome P450 ở gan. Isoenzyme cụ thể chịu trách nhiệm chuyển hóa azelastine chưa được xác định rõ. Ảnh hưởng: Phơi nhiễm azelastine đường uống tăng khoảng 65%, có khả năng làm tăng tác dụng không mong muốn như buồn ngủ, chóng mặt hoặc khó chịu liên quan azelastine; mức độ ảnh hưởng với chế phẩm đường mũi/mắt chưa rõ. | Khuyến nghị: monitor Xử trí: Không suy diễn chỉnh liều thường quy từ nghiên cứu đường uống. Khi phối hợp với azelastine đường mũi hoặc mắt, theo dõi tăng tác dụng không mong muốn và đánh giá lại điều trị nếu xuất hiện triệu chứng đáng kể. | Theo dõi buồn ngủ, chóng mặt, giảm tỉnh táo và các tác dụng không mong muốn tăng lên của azelastine. Không có xét nghiệm thường quy đặc hiệu được nguồn yêu cầu. | Bằng chứng: moderate Nguồn: DailyMed | Azelastine hydrochloride nasal spray 0.15% | Section 7.3: cimetidine increased oral azelastine Cmax and AUC by approximately 65% | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?audience=professional&setid=c9239ce9-f77f-0db4-e053-2995a90aa4ec | Kiểm tra ngày 2026-08-02 |
|
Valacyclovir
Cimetidine làm tăng mức phơi nhiễm acyclovir sau khi dùng valacyclovir, nhưng ở người có chức năng thận bình thường thay đổi này thường không được xem là có ý nghĩa lâm sàng. | Mức 1: Tương tác cần theo dõi | Cơ chế: Tương tác dược động học. Cimetidine ức chế bài tiết tích cực qua ống thận, làm giảm độ thanh thải thận của acyclovir; nghiên cứu cũng gợi ý ảnh hưởng lên vận chuyển/chuyển hóa valacyclovir. Ảnh hưởng: Sau valacyclovir 1 g, nhãn Hoa Kỳ ghi Cmax acyclovir tăng khoảng 8% và AUC tăng khoảng 32%; nghiên cứu bắt chéo ghi AUC acyclovir tăng khoảng 27%. Không ghi nhận giảm dung nạp trong nghiên cứu ở người khỏe mạnh. | Khuyến nghị: no_action Xử trí: Không cần chỉnh liều thường quy ở người có chức năng thận bình thường. Thận trọng hơn khi dùng liều valacyclovir cao, mất nước, cao tuổi hoặc suy thận; bảo đảm hiệu chỉnh liều valacyclovir theo chức năng thận. | Theo dõi creatinine/eGFR và dấu hiệu độc tính thần kinh hoặc thận nếu bệnh nhân có suy thận, dùng liều cao hoặc xuất hiện lú lẫn, ảo giác, thiểu niệu. | Bằng chứng: high Nguồn: DailyMed | VALACYCLOVIR Prescribing Information | Drug interaction studies—Cimetidine | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=7f5e96e0-534c-47a5-bb79-926088afc73c | Kiểm tra ngày 2026-08-02 |
|
Velpatasvir
Thuốc đối kháng thụ thể H2 có thể giảm hấp thu velpatasvir; phối hợp được khi giới hạn liều và sắp xếp thời điểm. Kế thừa từ nhóm: | Thông tin | Cơ chế: Tăng pH dạ dày làm giảm độ tan phụ thuộc pH của velpatasvir. Ảnh hưởng: Có thể giảm phơi nhiễm velpatasvir, đặc biệt với liều cao hoặc thời điểm không phù hợp. | Khuyến nghị: separate_timing Xử trí: Dùng đồng thời hoặc cách 12 giờ; liều không vượt quá mức tương đương famotidine 40 mg hai lần/ngày. | Rà soát liều H2 blocker, thời điểm dùng và đáp ứng điều trị HCV. | Bằng chứng: high Nguồn: DailyMed/FDA | EPCLUSA Prescribing Information | Sections 7.1–7.4 and 12.3 | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/fda/fdaDrugXsl.cfm?setid=7f30631a-ee3b-4cfe-866b-964df3f0a44f | Kiểm tra ngày 2026-08-02 |
Thắc mắc về hoạt chất Cimetidine
Cimetidine là thuốc đối kháng thụ thể histamin H2, có tác dụng làm giảm lượng acid do dạ dày bài tiết. Thuốc được sử dụng trong một số bệnh liên quan đến tăng acid như loét tiêu hóa, viêm thực quản do trào ngược và hội chứng Zollinger–Ellison. [1]
Không hoàn toàn. Thuốc kháng acid trung hòa lượng acid đang có trong dạ dày, còn cimetidine làm giảm quá trình sản xuất acid bằng cách phong bế thụ thể H2. Vì thuốc kháng acid có thể ảnh hưởng hấp thu cimetidine, không nên uống đồng thời nếu chưa được hướng dẫn. [1][9]
Thời điểm dùng phụ thuộc mục đích điều trị và sản phẩm. Liều điều trị loét có thể dùng trước khi ngủ hoặc cùng bữa ăn; chế phẩm phòng ợ nóng thường được dùng khoảng 30 phút trước thức ăn gây triệu chứng. Cần làm theo đơn thuốc hoặc tờ hướng dẫn, không tự thay đổi thời điểm và liều. [1][2][10]
Phối hợp có thể làm giảm chuyển hóa warfarin, tăng tác dụng chống đông và nguy cơ chảy máu. Trong trường hợp bác sĩ vẫn chỉ định phối hợp, người bệnh thường cần theo dõi INR hoặc thời gian prothrombin và điều chỉnh liều chống đông khi cần. Không tự phối hợp hoặc tự ngừng một trong hai thuốc. [1][2]
Cimetidine chỉ nên được cân nhắc trong thai kỳ khi bác sĩ xác định lợi ích vượt trội nguy cơ. Thuốc đi vào sữa mẹ; LactMed nhận định mức phơi nhiễm của trẻ thường thấp nhưng có thể ưu tiên thuốc khác vì nguy cơ tương tác enzym. Người mang thai hoặc cho con bú cần hỏi bác sĩ trước khi dùng. [1][6]

