Zolmitriptan là thuốc kê đơn thuộc nhóm triptan, có tác dụng chủ vận chọn lọc trên thụ thể serotonin 5-HT1B và 5-HT1D. Thuốc được sử dụng để điều trị cấp cơn đau nửa đầu có hoặc không có aura; thuốc không được chỉ định để phòng ngừa migraine thường quy.[1][2] Dạng viên uống hoặc viên phân rã trong miệng chủ yếu được phê duyệt cho người lớn. Dạng xịt mũi có thể được phê duyệt cho người lớn và người từ 12 tuổi trở lên, tùy sản phẩm và quốc gia.[1][2][4]
Zolmitriptan có thể gây chóng mặt, buồn ngủ, cảm giác tê rần, nóng lạnh, buồn nôn hoặc cảm giác nặng và thắt ở cổ, họng, hàm hay ngực. Các nguy cơ nghiêm trọng gồm co thắt mạch vành, nhồi máu cơ tim, đột quỵ, tăng huyết áp, thiếu máu cục bộ đường tiêu hóa và hội chứng serotonin.[1][3] Người bệnh không được tự tăng liều, phối hợp với triptan khác hoặc thuốc ergot và cần dùng theo chỉ định của bác sĩ.
Nội dung chính
- Zolmitriptan là thuốc chủ vận thụ thể serotonin 5-HT1B/1D trong nhóm triptan.
- Thuốc được dùng để xử trí cơn migraine cấp, không nhằm phòng ngừa cơn dài hạn.
- Cần dùng theo đơn và tránh tự dùng thêm thuốc co mạch trị migraine.
- Tác dụng phụ/cảnh báo gồm chóng mặt, buồn ngủ, cảm giác nặng ngực, tăng huyết áp và hội chứng serotonin.
- Báo bác sĩ nếu có bệnh tim, rối loạn mạch máu, dùng SSRI/SNRI hoặc đang mang thai.
Hoạt chất Zolmitriptan là gì?
Zolmitriptan là thuốc triptan tác động chọn lọc lên thụ thể serotonin 5-HT1B và 5-HT1D. Thuốc được dùng để cắt cơn migraine đã được chẩn đoán, không phải thuốc giảm đau thông thường và không được chỉ định để phòng ngừa migraine thường quy.[1][2][3][4]
Zolmitriptan
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Zolmitriptan |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Zolmitriptan |
| Tên IUPAC | (4S)-4-[[3-[2-(dimethylamino)ethyl]-1H-indol-5-yl]methyl]-1,3-oxazolidin-2-one |
| Tên hóa học khác | 4-((3-(2-(Dimethylamino)ethyl)-1H-indol-5-yl)methyl)-2-oxazolidinone | (S)-4-((3-(2-(Dimethylamino)ethyl)-1H-indol-5-yl)methyl)-2-oxazolidinone |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Tên gốc quốc tế INN: zolmitriptan. |
| Tên Latinh / tên dược điển | Zolmitriptanum |
| Tên USAN | zolmitriptan |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 139264-17-8 |
|---|---|
| UNII | 2FS66TH3YW |
| PubChem CID | 60857 |
| RxNorm CUI | 135775 |
Dược động học của Zolmitriptan
Zolmitriptan được hấp thu tốt sau khi uống, có sinh khả dụng tuyệt đối trung bình khoảng 40% và đạt nồng độ tối đa sau khoảng 1,5 giờ với viên thông thường hoặc khoảng 3 giờ với viên phân rã trong miệng. Thuốc gắn protein huyết tương khoảng 25% và được chuyển hóa ở gan thành chất chuyển hóa có hoạt tính N-desmethylzolmitriptan. Thời gian bán thải trung bình khoảng 2,5–3 giờ.[1][3]
Sau khi xịt mũi, zolmitriptan được phát hiện trong huyết tương trong vòng khoảng 5 phút; khoảng 40% nồng độ tối đa đạt được sau 15 phút. Sinh khả dụng tương đối của dạng xịt mũi so với đường uống được báo cáo khoảng 102% trong SmPC.[4]
Giai đoạn I: Hấp thu
Zolmitriptan được hấp thu nhanh và tốt qua đường uống. Khoảng 75% Cmax đạt được trong vòng 1 giờ với viên thông thường; Tmax trung vị khoảng 1,5 giờ với viên thông thường và khoảng 3 giờ với viên phân rã trong miệng. Thức ăn không ảnh hưởng đáng kể đến sinh khả dụng.[1][3]
Dạng xịt mũi tạo nồng độ có thể phát hiện trong huyết tương trong khoảng 5 phút, mặc dù Cmax toàn phần có thể đạt muộn hơn, khoảng 3 giờ.[4]
| F · Sinh khả dụng | Sinh khả dụng tuyệt đối trung bình của zolmitriptan đường uống khoảng 40%. Dạng xịt mũi có sinh khả dụng tương đối so với đường uống khoảng 102% theo SmPC được trích dẫn.[1][3][4] |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
Theo nhãn DailyMed, thể tích phân bố biểu kiến trung bình khoảng 7 L/kg. SmPC báo cáo thể tích phân bố khoảng 2,4 L/kg sau khi tiêm tĩnh mạch; sự khác biệt liên quan đến cách xác định và đường dùng. Tỷ lệ gắn protein huyết tương khoảng 25%.[1][3]
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Zolmitriptan được chuyển hóa chủ yếu qua CYP1A2 tạo thành N-desmethylzolmitriptan có hoạt tính. Chất chuyển hóa này tiếp tục được chuyển hóa qua hệ enzyme monoamine oxidase A. Hai chất chuyển hóa chính khác là dẫn xuất indole acetic acid và N-oxide không có hoạt tính dược lý đáng kể.[3][4]
N-desmethylzolmitriptan có hoạt tính chủ vận 5-HT1B/1D và trong mô hình động vật mạnh hơn khoảng 2–6 lần so với hoạt chất mẹ.[1][3]
Giai đoạn IV: Thải trừ
Khoảng 65% tổng hoạt tính phóng xạ được thu hồi trong nước tiểu và khoảng 30% trong phân theo nhãn DailyMed. Khoảng 8% liều được bài tiết qua nước tiểu dưới dạng zolmitriptan không đổi.[1]
SmPC ghi nhận trên 60% liều uống được bài tiết qua nước tiểu, chủ yếu dưới dạng chất chuyển hóa indole acetic acid, và khoảng 30% qua phân.[3]
| t½ · Thời gian bán thải | Thời gian bán thải trung bình của zolmitriptan khoảng 2,5–3 giờ. Thời gian bán thải có thể kéo dài ở người suy gan mức độ vừa hoặc nặng.[1][3] |
|---|---|
| CL · Độ thanh thải toàn phần | Nhãn DailyMed báo cáo độ thanh thải toàn phần trung bình khoảng 31,5 mL/phút/kg, trong đó khoảng một phần sáu là thanh thải qua thận.[1] SmPC báo cáo độ thanh thải huyết tương trung bình khoảng 10 mL/phút/kg sau khi dùng đường tĩnh mạch, trong đó khoảng một phần ba là thanh thải qua thận.[3] Các số liệu không nên được xem là tương đương trực tiếp vì khác biệt về thiết kế nghiên cứu và phương pháp xác định. |
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Các yếu tố có thể ảnh hưởng gồm:
- Suy gan vừa hoặc nặng làm tăng đáng kể Cmax và AUC, đồng thời kéo dài thời gian bán thải.[1][3]
- Suy thận nặng có thể làm giảm độ thanh thải; mức phơi nhiễm hoạt chất mẹ và chất chuyển hóa có hoạt tính chỉ tăng nhẹ trong dữ liệu SmPC.[1][3]
- Cimetidine làm tăng khoảng gấp đôi thời gian bán thải và mức phơi nhiễm zolmitriptan cùng chất chuyển hóa có hoạt tính.[1]
- Propranolol làm tăng Cmax và AUC của zolmitriptan khoảng 1,5 lần trong nghiên cứu dược động học.[1]
- Nồng độ trung bình có thể cao hơn ở nữ giới so với nam giới; tuổi cao không cho thấy khác biệt dược động học đáng kể trong nghiên cứu ở người khỏe mạnh.[1]
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Zolmitriptan
Zolmitriptan thuộc nhóm chủ vận chọn lọc thụ thể serotonin 5-HT1, phân nhóm triptan. Mã ATC N02CC03. Thuốc có ái lực cao với thụ thể 5-HT1B và 5-HT1D, đồng thời có ái lực vừa với thụ thể 5-HT1A.[1][3]
Phần III: Cơ chế tác dụng
Zolmitriptan hoạt hóa thụ thể 5-HT1B và 5-HT1D trên mạch máu nội sọ và các đầu dây thần kinh cảm giác của hệ sinh ba. Tác dụng này được cho là gây co mạch sọ và ức chế giải phóng các neuropeptide tiền viêm, bao gồm CGRP, substance P và peptide ruột hoạt mạch.[1]
Cơ chế này liên quan đến giảm triệu chứng cơn migraine nhưng cũng giải thích nguy cơ co thắt mạch và thiếu máu cục bộ ở người có bệnh tim mạch hoặc mạch máu.[1][3]
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Zolmitriptan và chất chuyển hóa N-desmethylzolmitriptan có hoạt tính chủ vận trên thụ thể 5-HT1B/1D. Thuốc không có ái lực đáng kể với các thụ thể 5-HT2, 5-HT3, 5-HT4, adrenergic, histamine, muscarinic hoặc dopamine trong các nghiên cứu tiền lâm sàng.[3]
Hiệu quả giảm đau có thể xuất hiện trong vòng khoảng 1 giờ với viên uống và dấu hiệu đáp ứng đầu tiên có thể xuất hiện trong khoảng 15 phút với dạng xịt mũi; thời điểm và mức độ đáp ứng khác nhau giữa từng người.[3][4]
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Zolmitriptan
Chỉ định được phê duyệt theo các nhãn được trích dẫn:
- Viên uống hoặc viên phân rã trong miệng: điều trị cấp cơn migraine có hoặc không có aura ở người lớn.[1][3]
- Thuốc xịt mũi: điều trị cấp cơn migraine có hoặc không có aura ở người lớn và người từ 12 tuổi trở lên theo nhãn Hoa Kỳ và SmPC sản phẩm được trích dẫn.[2][4]
Zolmitriptan chỉ nên được sử dụng khi đã xác lập rõ chẩn đoán migraine. Thuốc không được chỉ định để phòng ngừa migraine và hiệu quả đối với đau đầu cụm chưa được xác lập trong nhãn Hoa Kỳ.[1][2]
NICE khuyến nghị có thể cân nhắc zolmitriptan 2,5 mg hai hoặc ba lần mỗi ngày trong những ngày dự kiến xuất hiện migraine liên quan kinh nguyệt khi điều trị cấp thông thường không đủ hiệu quả. NICE ghi rõ đây là sử dụng ngoài chỉ định tại thời điểm cập nhật tháng 6 năm 2025.[5]
NICE cũng khuyến nghị thuốc triptan dạng xịt mũi như một lựa chọn điều trị cấp đau đầu cụm, nhưng ghi rõ đây là sử dụng ngoài chỉ định tại Anh vào thời điểm cập nhật. Các ứng dụng này phải do bác sĩ chuyên môn đánh giá, không phải chỉ định được phê duyệt chung của zolmitriptan.[5]
Liều dùng và cách sử dụng
Liều dưới đây được trích từ nhãn hoặc SmPC và không phải liều cá nhân hóa:
- Viên uống hoặc viên phân rã theo nhãn Hoa Kỳ: liều khởi đầu 1,25 mg hoặc 2,5 mg; liều đơn tối đa 5 mg. Có thể dùng liều thứ hai sau ít nhất 2 giờ nếu cơn chưa hết hoặc tái phát. Tổng liều tối đa 10 mg trong 24 giờ.[1]
- Viên uống theo SmPC Zomig: liều khuyến nghị 2,5 mg. Nếu đáp ứng không đủ, bác sĩ có thể cân nhắc 5 mg cho các cơn sau. Liều thứ hai cách liều đầu ít nhất 2 giờ; tối đa 10 mg trong 24 giờ.[3]
- Thuốc xịt mũi theo nhãn Hoa Kỳ: liều khởi đầu 2,5 mg cho người từ 12 tuổi trở lên; liều đơn tối đa 5 mg, có thể lặp lại sau ít nhất 2 giờ; tối đa 10 mg trong 24 giờ.[2]
- SmPC thuốc xịt mũi 5 mg khuyến nghị một liều 5 mg vào một bên mũi; nếu cần có thể lặp lại sau ít nhất 2 giờ, tối đa 10 mg trong 24 giờ.[4]
Liều và hàm lượng khác nhau giữa sản phẩm, dạng bào chế và quốc gia. Không tự chia viên, đổi dạng dùng, tăng liều hoặc dùng lặp lại khi chưa có hướng dẫn của bác sĩ.[1][2][3][4]
Viên uống thông thường được nuốt theo hướng dẫn của sản phẩm. Viên phân rã trong miệng cần được giữ trong vỉ đến ngay trước khi dùng, bóc lớp vỉ bằng tay khô rồi đặt viên lên lưỡi để tan và nuốt cùng nước bọt; không cần uống nước.[1]
Nhãn viên phân rã được trích dẫn có thông tin không hoàn toàn thống nhất giữa phần liều và phần cách dùng liên quan đến việc bẻ viên. Vì vậy, người bệnh phải tuân theo đúng tờ hướng dẫn của sản phẩm cụ thể và không tự bẻ viên để tạo liều 1,25 mg.[1]
Thuốc xịt mũi là dụng cụ đơn liều, xịt vào một bên mũi và bỏ dụng cụ sau khi dùng. Không mồi thử hoặc tái sử dụng dụng cụ nếu hướng dẫn sản phẩm không cho phép.[2][4]
Thuốc nên được dùng khi cơn đau migraine đã bắt đầu. Không dùng để ngăn ngừa cơn trước khi có triệu chứng, trừ khi bác sĩ chỉ định một ứng dụng ngoài nhãn cụ thể.[1][3]
Cần theo dõi:
- Đáp ứng giảm đau và triệu chứng kèm theo của migraine.
- Huyết áp, đặc biệt ở người có tiền sử tăng huyết áp hoặc suy gan.
- Đau, thắt hoặc nặng ở ngực, cổ, họng hay hàm.
- Khó thở, yếu liệt, nói khó, thay đổi thị lực hoặc dấu hiệu thiếu máu não.
- Đau bụng dữ dội hoặc tiêu chảy có máu gợi ý thiếu máu cục bộ đường tiêu hóa.
- Kích động, sốt, vã mồ hôi, run, tăng phản xạ hoặc cứng cơ gợi ý hội chứng serotonin.
- Số ngày sử dụng thuốc điều trị cấp để phát hiện đau đầu do lạm dụng thuốc.[1][2][5]
NICE cảnh báo sử dụng triptan từ 10 ngày mỗi tháng trở lên trong ít nhất 3 tháng có thể liên quan đến đau đầu do lạm dụng thuốc.[5]
Cảnh báo và lưu ý về Zolmitriptan
Zolmitriptan chống chỉ định trong các trường hợp:
- Bệnh động mạch vành thiếu máu cục bộ, tiền sử nhồi máu cơ tim hoặc co thắt động mạch vành, bao gồm đau thắt ngực Prinzmetal.
- Hội chứng Wolff–Parkinson–White hoặc rối loạn nhịp liên quan đường dẫn truyền phụ.
- Tiền sử đột quỵ hoặc cơn thiếu máu não thoáng qua.
- Migraine liệt nửa người hoặc migraine thân não theo nhãn Hoa Kỳ.
- Bệnh mạch máu ngoại biên.
- Bệnh ruột thiếu máu cục bộ.
- Tăng huyết áp không kiểm soát.
- Dùng triptan khác, ergotamine hoặc dẫn xuất ergot trong vòng 24 giờ.
- Đang dùng thuốc ức chế MAO-A hoặc đã dùng trong vòng 2 tuần.
- Quá mẫn với zolmitriptan hoặc thành phần sản phẩm.[1][2][3][4]
Các tác dụng không mong muốn thường gặp của dạng uống gồm:
- Chóng mặt hoặc buồn ngủ.
- Dị cảm, tê rần hoặc tăng cảm giác.
- Cảm giác nóng hoặc lạnh.
- Mệt mỏi, suy nhược.
- Buồn nôn, khô miệng hoặc khó tiêu.
- Cảm giác nặng, đau, thắt hoặc áp lực ở cổ, họng, hàm, ngực hoặc các chi.[1][3]
Dạng xịt mũi thường gây vị bất thường, khó chịu trong mũi, chảy máu mũi, chóng mặt, đau vùng hầu họng hoặc buồn nôn.[2][4]
Một số phản ứng có xu hướng tăng theo liều. Cảm giác đau hoặc thắt vùng ngực thường không có nguồn gốc tim, nhưng vẫn phải được đánh giá nếu nghi ngờ thiếu máu cơ tim.[1]
Các phản ứng nghiêm trọng được ghi nhận hoặc cảnh báo gồm:
- Co thắt động mạch vành, đau thắt ngực hoặc nhồi máu cơ tim.
- Rối loạn nhịp thất nguy hiểm.
- Xuất huyết não, xuất huyết dưới nhện hoặc đột quỵ.
- Co thắt mạch ngoại biên hoặc thiếu máu cục bộ đường tiêu hóa.
- Tăng huyết áp nghiêm trọng.
- Hội chứng serotonin.
- Phản vệ, phù mạch hoặc phản ứng quá mẫn nghiêm trọng.[1][2][3]
Cần tìm trợ giúp y tế ngay khi xuất hiện đau ngực dữ dội, khó thở, ngất, yếu liệt, nói khó, đau bụng dữ dội, tiêu chảy có máu, phù mặt hoặc họng hay dấu hiệu phản vệ.
Chỉ dùng zolmitriptan khi đã chẩn đoán rõ migraine. Cần loại trừ các bệnh thần kinh nghiêm trọng khi đau đầu xuất hiện lần đầu, có tính chất bất thường hoặc không đáp ứng với liều đầu.[1][2]
Người chưa từng dùng triptan và có nhiều yếu tố nguy cơ tim mạch như tuổi cao, đái tháo đường, tăng huyết áp, hút thuốc, béo phì hoặc tiền sử gia đình mắc bệnh mạch vành cần được đánh giá tim mạch trước khi dùng.[1]
Các lưu ý khác:
- Theo dõi huyết áp trong quá trình điều trị.
- Ngừng thuốc và đánh giá khi có rối loạn nhịp, dấu hiệu thiếu máu cơ tim, đột quỵ hoặc co thắt mạch.
- Cảnh giác đau đầu do lạm dụng thuốc khi dùng thuốc điều trị cấp thường xuyên.
- Viên phân rã chứa aspartame và phenylalanine, cần lưu ý ở người mắc phenylketon niệu.
- Không tự dùng thuốc cho đau đầu chưa được chẩn đoán.[1][5]
Dữ liệu quá liều zolmitriptan còn hạn chế. Người khỏe mạnh dùng một liều uống 50 mg thường gặp an thần hoặc buồn ngủ rõ.[1][3]
Không có thuốc giải độc đặc hiệu. Xử trí gồm bảo đảm đường thở, oxy hóa và thông khí, theo dõi dấu hiệu sinh tồn và hỗ trợ hệ tim mạch. Do thời gian bán thải khoảng 3 giờ, nhãn khuyến nghị theo dõi ít nhất 15 giờ hoặc cho đến khi triệu chứng hết.[1][3][4]
Chưa xác định được hiệu quả của thẩm tách máu hoặc thẩm phân phúc mạc trong loại bỏ zolmitriptan. Khi nghi ngờ quá liều, cần liên hệ ngay cơ sở y tế hoặc trung tâm chống độc; không tự gây nôn.
Viên phân rã trong miệng theo nhãn DailyMed được bảo quản ở 20–25°C, tránh ánh sáng và độ ẩm.[1]
Thuốc xịt mũi theo nhãn DailyMed được bảo quản ở 20–25°C.[2] SmPC sản phẩm viên uống khuyến cáo không bảo quản trên 25°C.[3]
Giữ thuốc trong bao bì gốc và ngoài tầm nhìn, tầm với của trẻ em.
Đối tượng đặc biệt
Viên uống và viên phân rã trong miệng: độ an toàn và hiệu quả chưa được xác lập ở người dưới 18 tuổi theo nhãn Hoa Kỳ. Một thử nghiệm trên người 12–17 tuổi không chứng minh hiệu quả của viên uống so với giả dược.[1][3]
Thuốc xịt mũi: nhãn Hoa Kỳ và SmPC sản phẩm được trích dẫn cho phép sử dụng điều trị cấp migraine ở người từ 12 tuổi trở lên. Hiệu quả ở trẻ dưới 12 tuổi chưa được xác lập.[2][4]
Phạm vi phê duyệt có thể khác nhau theo sản phẩm và quốc gia. Không tự sử dụng zolmitriptan cho trẻ em hoặc thanh thiếu niên.[1][2][4]
Các nghiên cứu lâm sàng không có đủ số người từ 65 tuổi trở lên để kết luận chắc chắn về khác biệt đáp ứng. Dược động học ở người cao tuổi khỏe mạnh tương tự người trẻ, nhưng việc lựa chọn liều cần thận trọng do nguy cơ suy gan, suy thận, bệnh tim mạch và dùng nhiều thuốc.[1][3]
Người cao tuổi có yếu tố nguy cơ tim mạch cần được đánh giá trước khi sử dụng zolmitriptan.[1]
Chưa có dữ liệu đầy đủ ở phụ nữ mang thai để xác định nguy cơ phát triển thai liên quan đến zolmitriptan. Nhãn Hoa Kỳ ghi nhận độc tính đối với phôi thai và bất thường thai trong nghiên cứu trên động vật tại một số mức phơi nhiễm.[1]
SmPC khuyến cáo chỉ sử dụng khi lợi ích dự kiến cho người mẹ được đánh giá là vượt trội nguy cơ tiềm ẩn đối với thai.[3] Phụ nữ đang mang thai hoặc dự định mang thai cần trao đổi với bác sĩ; không tự sử dụng zolmitriptan.
Nhãn thuốc cũ ghi nhận chưa có dữ liệu đầy đủ về zolmitriptan trong sữa mẹ.[1][3] Tuy nhiên, LactMed cập nhật năm 2025 tổng hợp dữ liệu ở 4 phụ nữ cho con bú và nhận định nồng độ zolmitriptan trong sữa thấp.[6]
Liều tương đối trung bình trẻ có thể nhận qua sữa được ước tính khoảng 2,1% liều của mẹ đã hiệu chỉnh theo cân nặng; khi loại trường hợp người mẹ đồng thời dùng propranolol, mức trung bình khoảng 1%. Propranolol có thể làm tăng mức phơi nhiễm zolmitriptan của trẻ qua sữa.[6]
Chưa có dữ liệu đầy đủ về tác dụng lâm sàng đối với trẻ bú mẹ. Cần cân nhắc tuổi của trẻ, tình trạng sinh non, nhu cầu điều trị của mẹ và các thuốc dùng đồng thời.[6]
Suy gan làm giảm chuyển hóa và tăng mức phơi nhiễm zolmitriptan.[1][3]
- Nhãn Hoa Kỳ của viên uống khuyến nghị liều 1,25 mg ở người suy gan vừa hoặc nặng và giới hạn tổng liều tối đa 5 mg mỗi ngày ở suy gan nặng. Tuy nhiên, viên phân rã cụ thể được trích dẫn không được khuyến nghị ở suy gan vừa hoặc nặng vì không nên bẻ viên.[1]
- SmPC viên uống khuyến nghị tổng liều tối đa 5 mg trong 24 giờ ở suy gan vừa hoặc nặng.[3]
- Thuốc xịt mũi theo nhãn Hoa Kỳ không được khuyến nghị ở suy gan vừa hoặc nặng.[2]
Không tự điều chỉnh liều. Bác sĩ phải dựa trên dạng thuốc cụ thể và mức độ suy gan.
Nhãn Hoa Kỳ ghi nhận độ thanh thải zolmitriptan giảm khoảng 25% ở người suy thận nặng, trong khi suy thận vừa không gây thay đổi đáng kể.[1]
SmPC ghi nhận thanh thải qua thận giảm rõ nhưng AUC của hoạt chất mẹ và chất chuyển hóa có hoạt tính chỉ tăng nhẹ; không yêu cầu điều chỉnh liều theo SmPC sản phẩm được trích dẫn.[3]
Người suy thận vẫn cần được bác sĩ đánh giá bệnh kèm, huyết áp và các thuốc phối hợp.
SmPC ghi nhận zolmitriptan không ảnh hưởng hoặc ảnh hưởng không đáng kể đến khả năng lái xe và vận hành máy trong các thử nghiệm tâm thần vận động. Tuy nhiên, thuốc có thể gây buồn ngủ hoặc chóng mặt, và bản thân cơn migraine cũng có thể làm giảm khả năng tập trung.[3]
Không lái xe hoặc vận hành máy khi đang buồn ngủ, chóng mặt, rối loạn thị giác hoặc chưa biết cơ thể phản ứng với thuốc như thế nào.
Tương tác thuốc của Zolmitriptan
| Tương tác | Mức độ | Cơ chế / ảnh hưởng | Khuyến nghị / xử trí | Theo dõi | Bằng chứng / nguồn |
|---|---|---|---|---|---|
|
Moclobemide
Moclobemide làm tăng phơi nhiễm zolmitriptan và tăng khoảng 3 lần phơi nhiễm chất chuyển hóa N-desmethyl có hoạt tính. | Mức 4: Phối hợp nguy hiểm | Cơ chế: Moclobemide ức chế MAO-A, làm giảm chuyển hóa/đào thải zolmitriptan và đặc biệt chất chuyển hóa có hoạt tính. Ảnh hưởng: Trong nghiên cứu, Cmax và AUC zolmitriptan tăng khoảng 25–26%, còn Cmax/AUC của chất chuyển hóa có hoạt tính tăng khoảng 3 lần; nguy cơ độc tính và tác dụng serotonergic tăng. | Khuyến nghị: avoid_combination Xử trí: Tránh phối hợp theo nhãn FDA; không dùng zolmitriptan trong vòng 2 tuần sau khi ngừng chất ức chế MAO-A. Nếu áp dụng SmPC địa phương, cần tuân thủ chặt giới hạn liều và chống chỉ định theo liều moclobemide. | Theo dõi huyết áp, đau ngực, triệu chứng hội chứng serotonin và các tác dụng bất lợi zolmitriptan nếu phơi nhiễm ngoài ý muốn. | Bằng chứng: high Nguồn: [DailyMed/FDA label] | Zolmitriptan Tablets, current SPL version | Contraindications; Warnings 5.7; Drug Interactions 7.1–7.5; Clinical Pharmacology 12.3 | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=5fcdc5d6-38fa-458d-a581-4e3678a9e8fd | Kiểm tra ngày 2026-08-02 |
|
Thuốc ức chế MAO-A làm tăng phơi nhiễm zolmitriptan và chất chuyển hóa N-desmethyl có hoạt tính; phối hợp bị chống chỉ định. | Mức 4: Phối hợp nguy hiểm | Cơ chế: Tương tác dược động học do ức chế chuyển hóa qua MAO-A, đặc biệt làm giảm thải trừ chất chuyển hóa N-desmethyl; đồng thời có thể tăng gánh serotonergic. Ảnh hưởng: Nồng độ zolmitriptan/chất chuyển hóa tăng, làm tăng nguy cơ tác dụng bất lợi tim mạch, tăng huyết áp và hội chứng serotonin. | Khuyến nghị: avoid_combination Xử trí: Không dùng đồng thời. Theo nhãn FDA, không dùng zolmitriptan trong khi đang dùng hoặc trong vòng 2 tuần sau khi ngừng thuốc ức chế MAO-A. | Nếu phơi nhiễm ngoài ý muốn: theo dõi huyết áp, đau ngực, kích động, lú lẫn, sốt, vã mồ hôi, run, tăng phản xạ, clonus và triệu chứng tiêu hóa. | Bằng chứng: high Nguồn: [DailyMed/FDA label] | Zolmitriptan Tablets, current SPL version | Contraindications; Warnings 5.7; Drug Interactions 7.1–7.5; Clinical Pharmacology 12.3 | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=5fcdc5d6-38fa-458d-a581-4e3678a9e8fd | Kiểm tra ngày 2026-08-02 |
|
Phối hợp zolmitriptan với thuốc chứa ergot hoặc thuốc kiểu ergot có thể làm tăng co thắt mạch kéo dài; dùng gần nhau bị chống chỉ định. | Mức 4: Phối hợp nguy hiểm | Cơ chế: Tương tác dược lực học do tác dụng co mạch cộng hợp trên hệ serotonin 5-HT1 và mạch máu. Ảnh hưởng: Có thể gây co thắt động mạch vành hoặc mạch ngoại biên, tăng huyết áp, đau ngực và thiếu máu cục bộ. | Khuyến nghị: avoid_combination Xử trí: Không dùng zolmitriptan và thuốc chứa ergot trong vòng 24 giờ của nhau theo nhãn FDA. SmPC nêu chờ ít nhất 24 giờ sau ergot trước zolmitriptan và ít nhất 6 giờ sau zolmitriptan trước ergot; khi chuẩn hóa nên áp dụng khoảng cách thận trọng 24 giờ nếu không có hướng dẫn địa phương khác. | Nếu dùng nhầm: theo dõi đau/nghẹt ngực, huyết áp, khó thở, lạnh/đau đầu chi, đau bụng hoặc tiêu chảy máu; đánh giá thiếu máu cục bộ. | Bằng chứng: high Nguồn: [DailyMed/FDA label] | Zolmitriptan Tablets, current SPL version | Contraindications; Warnings 5.7; Drug Interactions 7.1–7.5; Clinical Pharmacology 12.3 | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=5fcdc5d6-38fa-458d-a581-4e3678a9e8fd | Kiểm tra ngày 2026-08-02 |
|
Nhãn zolmitriptan cảnh báo hội chứng serotonin có thể xảy ra khi phối hợp với thuốc chống trầm cảm ba vòng. | Mức 2: Tương tác cần thận trọng | Cơ chế: Tương tác dược lực học do tăng hoạt tính serotonergic; mức độ serotonergic khác nhau giữa các TCA. Ảnh hưởng: Hội chứng serotonin có thể biểu hiện bằng kích động/lú lẫn, tăng thân nhiệt, bất ổn huyết áp/nhịp tim, run, tăng phản xạ, clonus và triệu chứng tiêu hóa. | Khuyến nghị: monitor_closely Xử trí: Chỉ phối hợp khi lợi ích vượt nguy cơ; theo dõi khi bắt đầu hoặc tăng liều và ngừng thuốc nếu nghi hội chứng serotonin. | Theo dõi trạng thái tâm thần, nhiệt độ, nhịp tim/huyết áp, run, tăng phản xạ/clonus, cứng cơ và triệu chứng tiêu hóa. | Bằng chứng: moderate Nguồn: [DailyMed/FDA label] | Zolmitriptan Tablets, current SPL version | Contraindications; Warnings 5.7; Drug Interactions 7.1–7.5; Clinical Pharmacology 12.3 | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=5fcdc5d6-38fa-458d-a581-4e3678a9e8fd | Kiểm tra ngày 2026-08-02 |
|
Phối hợp zolmitriptan với SNRI có thể hiếm gặp gây hội chứng serotonin, một biến cố có thể đe dọa tính mạng. | Mức 2: Tương tác cần thận trọng | Cơ chế: Tương tác dược lực học do tăng hoạt tính serotonergic trung ương và ngoại vi. Ảnh hưởng: Có thể gây thay đổi trạng thái tâm thần, bất ổn thần kinh tự chủ, tăng thân nhiệt, run, tăng phản xạ/clonus và triệu chứng tiêu hóa; dữ liệu quan sát cho thấy nguy cơ tuyệt đối thấp. | Khuyến nghị: monitor_closely Xử trí: Nếu phối hợp có chỉ định, theo dõi chặt khi bắt đầu, tăng liều hoặc thêm thuốc serotonergic; ngừng và đánh giá khẩn nếu xuất hiện hội chứng serotonin. | Theo dõi trạng thái tâm thần, nhiệt độ, nhịp tim/huyết áp, vã mồ hôi, run, tăng phản xạ, clonus, cứng cơ và triệu chứng tiêu hóa. | Bằng chứng: moderate Nguồn: [DailyMed/FDA label] | Zolmitriptan Tablets, current SPL version | Contraindications; Warnings 5.7; Drug Interactions 7.1–7.5; Clinical Pharmacology 12.3 | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=5fcdc5d6-38fa-458d-a581-4e3678a9e8fd | Kiểm tra ngày 2026-08-02 |
|
Phối hợp zolmitriptan với SSRI có thể hiếm gặp gây hội chứng serotonin, một biến cố có thể đe dọa tính mạng. | Mức 2: Tương tác cần thận trọng | Cơ chế: Tương tác dược lực học do tăng hoạt tính serotonergic; không nhất thiết liên quan đến ức chế CYP1A2 ở mọi SSRI. Ảnh hưởng: Triệu chứng có thể xuất hiện trong vài phút đến vài giờ: kích động/lú lẫn, bất ổn thần kinh tự chủ, tăng thân nhiệt, run, tăng phản xạ, clonus và triệu chứng tiêu hóa. Dữ liệu quan sát cho thấy nguy cơ tuyệt đối thấp. | Khuyến nghị: monitor_closely Xử trí: Không tự động cấm phối hợp. Nếu cần dùng, theo dõi chặt đặc biệt khi bắt đầu điều trị, tăng liều hoặc thêm thuốc serotonergic; ngừng thuốc và xử trí ngay nếu nghi hội chứng serotonin. | Theo dõi trạng thái tâm thần, nhiệt độ, nhịp tim/huyết áp, vã mồ hôi, run, tăng phản xạ, clonus, cứng cơ, buồn nôn, nôn và tiêu chảy. | Bằng chứng: moderate Nguồn: [DailyMed/FDA label] | Zolmitriptan Tablets, current SPL version | Contraindications; Warnings 5.7; Drug Interactions 7.1–7.5; Clinical Pharmacology 12.3 | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=5fcdc5d6-38fa-458d-a581-4e3678a9e8fd | Kiểm tra ngày 2026-08-02 |
|
Ciprofloxacin
Ciprofloxacin có thể làm tăng phơi nhiễm zolmitriptan do ức chế CYP1A2; SmPC khuyến cáo giảm giới hạn liều zolmitriptan. | Mức 2: Tương tác cần thận trọng | Cơ chế: Tương tác dược động học do ciprofloxacin ức chế CYP1A2, làm giảm chuyển hóa zolmitriptan. Ảnh hưởng: Có thể tăng nồng độ zolmitriptan và tần suất/tầm mức các tác dụng bất lợi phụ thuộc liều. | Khuyến nghị: adjust_dose Xử trí: Giới hạn tổng liều zolmitriptan không quá 5 mg trong 24 giờ trong thời gian dùng ciprofloxacin theo SmPC. | Theo dõi chóng mặt, buồn ngủ, dị cảm, đau/thắt ngực-cổ-hàm và huyết áp. | Bằng chứng: moderate Nguồn: [UK SmPC] | Zomig Tablets 2.5 mg | Sections 4.3–4.5 | https://www.medicines.org.uk/emc/product/1372/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-02 |
|
Fluvoxamine
Fluvoxamine có thể tăng phơi nhiễm zolmitriptan do ức chế CYP1A2 và đồng thời làm tăng gánh serotonergic. | Mức 2: Tương tác cần thận trọng | Cơ chế: Ức chế CYP1A2 làm giảm chuyển hóa zolmitriptan; cả hai thuốc có hoạt tính serotonergic nên có nguy cơ dược lực học bổ sung. Ảnh hưởng: Có thể tăng tác dụng bất lợi zolmitriptan và hiếm gặp hội chứng serotonin; bằng chứng chỉnh liều chủ yếu dựa trên cơ chế và khuyến cáo SmPC. | Khuyến nghị: adjust_dose Xử trí: Giới hạn tổng liều zolmitriptan không quá 5 mg trong 24 giờ theo SmPC. Theo dõi chặt khi bắt đầu phối hợp hoặc tăng liều fluvoxamine. | Theo dõi huyết áp, kích động, lú lẫn, sốt, vã mồ hôi, run, tăng phản xạ/clonus, buồn nôn và tiêu chảy. | Bằng chứng: moderate Nguồn: [UK SmPC] | Zomig Tablets 2.5 mg | Sections 4.3–4.5 | https://www.medicines.org.uk/emc/product/1372/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-02 |
|
Các thuốc ức chế CYP1A2 có thể làm tăng phơi nhiễm zolmitriptan; SmPC khuyến cáo giảm giới hạn liều. | Mức 2: Tương tác cần thận trọng | Cơ chế: Tương tác dược động học do ức chế CYP1A2, enzym tham gia chuyển hóa zolmitriptan, làm giảm thanh thải thuốc. Ảnh hưởng: Có thể tăng nồng độ zolmitriptan và tác dụng bất lợi phụ thuộc liều; mức tăng khác nhau theo cường độ ức chế CYP1A2. | Khuyến nghị: adjust_dose Xử trí: Với thuốc ức chế CYP1A2 có ý nghĩa lâm sàng, giới hạn tổng liều zolmitriptan không quá 5 mg trong 24 giờ theo SmPC; đánh giá từng chất cụ thể và nhãn sản phẩm địa phương. | Theo dõi tác dụng bất lợi zolmitriptan và huyết áp; chú ý khi bắt đầu/ngừng thuốc ức chế CYP1A2. | Bằng chứng: moderate Nguồn: [UK SmPC] | Zomig Tablets 2.5 mg | Sections 4.3–4.5 | https://www.medicines.org.uk/emc/product/1372/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-02 |
|
Cimetidine
Cimetidine làm tăng đáng kể nồng độ và kéo dài thời gian bán thải của zolmitriptan và chất chuyển hóa N-desmethyl. | Mức 2: Tương tác cần thận trọng | Cơ chế: Tương tác dược động học do ức chế chuyển hóa oxy hóa/enzym P450, làm giảm thanh thải zolmitriptan và chất chuyển hóa có hoạt tính. Ảnh hưởng: AUC và thời gian bán thải zolmitriptan tăng khoảng 44–48% hoặc xấp xỉ gấp đôi tùy nguồn; phơi nhiễm chất chuyển hóa có hoạt tính cũng xấp xỉ gấp đôi. | Khuyến nghị: adjust_dose Xử trí: Khi phối hợp, giới hạn liều zolmitriptan tối đa mỗi lần 2,5 mg và không quá 5 mg trong 24 giờ. | Theo dõi chóng mặt, buồn ngủ, dị cảm, đau/thắt ngực-cổ-hàm, huyết áp và các dấu hiệu serotonin bất thường. | Bằng chứng: high Nguồn: [DailyMed/FDA label] | Zolmitriptan Tablets, current SPL version | Contraindications; Warnings 5.7; Drug Interactions 7.1–7.5; Clinical Pharmacology 12.3 | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=5fcdc5d6-38fa-458d-a581-4e3678a9e8fd | Kiểm tra ngày 2026-08-02 |
|
Ở phụ nữ dùng thuốc tránh thai đường uống, Cmax và AUC zolmitriptan cao hơn trong phân tích hồi cứu dược động học. | Mức 1: Tương tác cần theo dõi | Cơ chế: Cơ chế chưa rõ; dữ liệu cho thấy thuốc tránh thai đường uống có thể làm giảm thanh thải hoặc thay đổi chuyển hóa zolmitriptan. Ảnh hưởng: Cmax zolmitriptan tăng khoảng 30%, AUC tăng khoảng 50% và Tmax chậm khoảng 0,5 giờ. Ảnh hưởng của zolmitriptan lên dược động học thuốc tránh thai chưa được nghiên cứu. | Khuyến nghị: no_action Xử trí: Nhãn không đưa ra chỉnh liều cụ thể. Đánh giá dung nạp; không suy diễn giảm hiệu quả tránh thai khi chưa có dữ liệu. | Theo dõi tác dụng bất lợi zolmitriptan ở người nhạy cảm; tư vấn báo cáo triệu chứng bất thường. | Bằng chứng: low Nguồn: [DailyMed/FDA label] | Zolmitriptan Tablets, current SPL version | Contraindications; Warnings 5.7; Drug Interactions 7.1–7.5; Clinical Pharmacology 12.3 | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=5fcdc5d6-38fa-458d-a581-4e3678a9e8fd | Kiểm tra ngày 2026-08-02 |
|
Propranolol
Propranolol làm tăng khoảng 1,5 lần Cmax và AUC zolmitriptan nhưng không làm thay đổi huyết áp hoặc mạch trong nghiên cứu tương tác. | Mức 1: Tương tác cần theo dõi | Cơ chế: Propranolol làm giảm một phần chuyển hóa zolmitriptan; đồng thời Cmax/AUC chất chuyển hóa N-desmethyl giảm nhẹ. Ảnh hưởng: Phơi nhiễm zolmitriptan tăng khoảng 1,5 lần, nhưng nghiên cứu không ghi nhận tương tác huyết động đáng kể. | Khuyến nghị: no_action Xử trí: Nhãn không yêu cầu chỉnh liều thường quy. Tiếp tục liều kê đơn và đánh giá dung nạp cá thể. | Theo dõi tác dụng bất lợi zolmitriptan, huyết áp và nhịp tim nếu bệnh nhân có triệu chứng. | Bằng chứng: moderate Nguồn: [DailyMed/FDA label] | Zolmitriptan Tablets, current SPL version | Contraindications; Warnings 5.7; Drug Interactions 7.1–7.5; Clinical Pharmacology 12.3 | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=5fcdc5d6-38fa-458d-a581-4e3678a9e8fd | Kiểm tra ngày 2026-08-02 |
|
St. John’s wort
SmPC ghi nhận khả năng tương tác dược lực học giữa zolmitriptan và St. John's wort, có thể làm tăng tác dụng không mong muốn. | Mức 1: Tương tác cần theo dõi | Cơ chế: Cơ chế chưa được xác định đầy đủ; khả năng liên quan đến tác dụng serotonergic cộng hợp và biến đổi enzym/chất vận chuyển. Ảnh hưởng: Có thể tăng các tác dụng bất lợi của zolmitriptan và về lý thuyết tăng nguy cơ triệu chứng serotonergic. | Khuyến nghị: counsel_patient Xử trí: Khuyên người bệnh không tự dùng St. John's wort khi đang dùng zolmitriptan; nếu phối hợp, cân nhắc ngừng dược liệu và theo dõi triệu chứng. | Theo dõi kích động, run, vã mồ hôi, tăng phản xạ, tiêu chảy, chóng mặt, buồn ngủ và đau/thắt ngực-cổ-hàm. | Bằng chứng: theoretical Nguồn: [UK SmPC] | Zomig Tablets 2.5 mg | Sections 4.3–4.5 | https://www.medicines.org.uk/emc/product/1372/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-02 |
|
Paracetamol
Zolmitriptan làm chậm Tmax của acetaminophen khoảng 1 giờ nhưng acetaminophen không làm thay đổi dược động học zolmitriptan hoặc chất chuyển hóa có hoạt tính. | Thông tin | Cơ chế: Tương tác dược động học ở hấp thu: zolmitriptan có thể làm chậm hấp thu acetaminophen; không ghi nhận thay đổi mức phơi nhiễm zolmitriptan. Ảnh hưởng: Khởi phát tác dụng acetaminophen có thể chậm nhẹ; chưa ghi nhận hậu quả lâm sàng quan trọng trong nghiên cứu. | Khuyến nghị: no_action Xử trí: Không cần chỉnh liều hoặc tách thời điểm thường quy dựa trên dữ liệu hiện có. | Không cần xét nghiệm chuyên biệt; đánh giá đáp ứng giảm đau nếu bệnh nhân nhận thấy khởi phát chậm. | Bằng chứng: moderate Nguồn: [DailyMed/FDA label] | Zolmitriptan Tablets, current SPL version | Contraindications; Warnings 5.7; Drug Interactions 7.1–7.5; Clinical Pharmacology 12.3 | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=5fcdc5d6-38fa-458d-a581-4e3678a9e8fd | Kiểm tra ngày 2026-08-02 |
|
Desipramine
Triptan phối hợp với desipramine có thể làm tăng nguy cơ hội chứng serotonin. Kế thừa từ nhóm: | Mức 3: Cân nhắc nguy cơ/lợi ích | Cơ chế: Tương tác dược lực học do cộng hợp hoạt tính serotonergic tại hệ thần kinh trung ương. Ảnh hưởng: Có thể gây kích động, lú lẫn, vã mồ hôi, tăng thân nhiệt, nhịp tim nhanh, huyết áp dao động, run, clonus hoặc tăng phản xạ. | Khuyến nghị: monitor_closely Xử trí: Cân nhắc lựa chọn khác; nếu bắt buộc phối hợp, tư vấn người bệnh và theo dõi sát khi khởi trị hoặc tăng liều. | Theo dõi trạng thái tâm thần, nhiệt độ, huyết áp, nhịp tim, clonus/tăng phản xạ và run. | Bằng chứng: high Nguồn: DailyMed | Desipramine Hydrochloride tablet | Contraindications; Warnings—Serotonin Syndrome; Precautions—Drug Interactions | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/lookup.cfm?setid=6ab5e113-82ef-493d-a4e3-a2756608fa60 | Kiểm tra ngày 2026-08-04 |
Thắc mắc về hoạt chất Zolmitriptan
Zolmitriptan là thuốc kê đơn thuộc nhóm triptan, chủ vận chọn lọc thụ thể serotonin 5-HT1B/1D. Thuốc được dùng để điều trị cấp cơn migraine có hoặc không có aura, không phải thuốc giảm đau thông thường và không dùng để phòng ngừa migraine thường quy.[1][2]
Không. Các nhãn được trích dẫn không phê duyệt zolmitriptan để phòng ngừa migraine thường quy.[1][2][3][4] Dùng thuốc điều trị cấp quá thường xuyên có thể gây đau đầu do lạm dụng thuốc. NICE cảnh báo nguy cơ khi dùng triptan từ 10 ngày mỗi tháng trở lên trong ít nhất 3 tháng.[5]
Không dùng zolmitriptan cùng triptan khác hoặc thuốc ergot trong vòng 24 giờ vì nguy cơ co thắt mạch có thể tăng. Việc phối hợp hoặc chuyển đổi thuốc phải do bác sĩ hướng dẫn.[1][2]
Dạng uống gồm viên nén và viên phân rã trong miệng. Dạng xịt mũi tạo nồng độ thuốc có thể phát hiện trong huyết tương sớm hơn và phù hợp khi đường uống không thuận tiện. Liều, độ tuổi được phê duyệt và hướng dẫn dùng khác nhau theo từng sản phẩm.[1][2][3][4]
Cần tìm trợ giúp y tế ngay khi có đau hoặc thắt ngực dữ dội, khó thở, ngất, yếu liệt, nói khó, đau bụng dữ dội, tiêu chảy có máu, phù mặt hoặc họng, phát ban nghiêm trọng, sốt kèm kích động, run, cứng cơ hoặc tăng phản xạ.[1][2]

