Propranolol là thuốc chẹn beta-adrenergic không chọn lọc, ức chế cả thụ thể beta1 và beta2. Thuốc làm giảm nhịp tim, sức co bóp cơ tim, dẫn truyền qua nút nhĩ thất và hoạt hóa renin, nhờ đó được sử dụng trong nhiều tình trạng tim mạch như tăng huyết áp, đau thắt ngực, kiểm soát tần số ở rung nhĩ và sau nhồi máu cơ tim; propranolol cũng có vai trò dự phòng migraine và trong một số chỉ định khác tùy chế phẩm. Do chẹn beta2, thuốc có thể gây co thắt phế quản và cần đặc biệt thận trọng hoặc tránh ở người hen phế quản/ bệnh phổi có thành phần co thắt. Nhịp chậm, hạ huyết áp, che lấp dấu hiệu hạ đường huyết và tương tác với các thuốc làm chậm dẫn truyền tim là các vấn đề quan trọng. Không nên ngừng propranolol đột ngột ở người bệnh tim mạch vì có thể làm nặng đau thắt ngực hoặc gây biến cố thiếu máu cơ tim; giảm liều cần được thực hiện có kiểm soát.
Nội dung chính
- Hoạt chất: Propranolol; nhiều chế phẩm dùng propranolol hydrochloride
- Nhóm thuốc: Chẹn beta-adrenergic không chọn lọc
- Đường dùng: Chủ yếu đường uống; có chế phẩm đường tiêm trong một số bối cảnh
- Chỉ định chính: Tăng huyết áp, đau thắt ngực, kiểm soát tần số rung nhĩ, sau nhồi máu cơ tim, dự phòng migraine
- Cơ chế: Chẹn beta1 và beta2, giảm nhịp tim, co bóp tim và tiết renin
- Cảnh báo chính: Nhịp chậm, hạ huyết áp và co thắt phế quản ở người có nguy cơ
- Lưu ý: Không ngừng đột ngột ở bệnh nhân bệnh mạch vành
Hoạt chất Propranolol là gì?
Propranolol
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Propranolol |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Propranolol |
| Tên IUPAC | 1-naphthalen-1-yloxy-3-(propan-2-ylamino)propan-2-ol |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | ICI-45520 |
| Tên viết tắt | PROP |
| Tên Latinh / tên dược điển | Propranololum |
Đối tượng đặc biệt
dc_lai_xe_van_hanh_may
Tương tác thuốc của Propranolol
| Tương tác | Mức độ | Cơ chế / ảnh hưởng | Khuyến nghị / xử trí | Theo dõi | Bằng chứng / nguồn |
|---|---|---|---|---|---|
|
Chlorpromazine
Phối hợp propranolol với chlorpromazine có thể làm tăng nồng độ huyết tương của cả hai thuốc. | Mức 2: Tương tác cần thận trọng | Cơ chế: Dược động học hai chiều: chlorpromazine và propranolol có thể ức chế chuyển hóa của nhau, làm tăng phơi nhiễm. Ảnh hưởng: Tăng nguy cơ hạ huyết áp, nhịp chậm, buồn ngủ, chóng mặt và tác dụng phụ phụ thuộc liều của chlorpromazine. | Khuyến nghị: monitor_closely Xử trí: Khởi đầu thận trọng, cân nhắc liều thấp hơn và chỉnh liều theo đáp ứng. Tránh tăng liều nhanh. | Huyết áp, mạch, triệu chứng hạ huyết áp tư thế, an thần và dấu hiệu ngoại tháp. | Bằng chứng: moderate Nguồn: [DailyMed] | Chlorpromazine Hydrochloride Tablets, USP | Warnings/Precautions – CNS depressants, anticoagulants, phenytoin, propranolol, thiazides, metrizamide, lithium, alcohol, guanethidine | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=5ae79c1e-f523-4358-9f8b-7382a03d59bc | Kiểm tra ngày 2026-08-01 |
|
Zolmitriptan
Propranolol làm tăng khoảng 1,5 lần Cmax và AUC zolmitriptan nhưng không làm thay đổi huyết áp hoặc mạch trong nghiên cứu tương tác. | Mức 1: Tương tác cần theo dõi | Cơ chế: Propranolol làm giảm một phần chuyển hóa zolmitriptan; đồng thời Cmax/AUC chất chuyển hóa N-desmethyl giảm nhẹ. Ảnh hưởng: Phơi nhiễm zolmitriptan tăng khoảng 1,5 lần, nhưng nghiên cứu không ghi nhận tương tác huyết động đáng kể. | Khuyến nghị: no_action Xử trí: Nhãn không yêu cầu chỉnh liều thường quy. Tiếp tục liều kê đơn và đánh giá dung nạp cá thể. | Theo dõi tác dụng bất lợi zolmitriptan, huyết áp và nhịp tim nếu bệnh nhân có triệu chứng. | Bằng chứng: moderate Nguồn: [DailyMed/FDA label] | Zolmitriptan Tablets, current SPL version | Contraindications; Warnings 5.7; Drug Interactions 7.1–7.5; Clinical Pharmacology 12.3 | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=5fcdc5d6-38fa-458d-a581-4e3678a9e8fd | Kiểm tra ngày 2026-08-02 |
|
Chlorpromazine
Chlorpromazine có thể tăng tác dụng hạ huyết áp của nhiều thuốc hạ huyết áp và làm tăng hạ huyết áp tư thế. Kế thừa từ nhóm: | Mức 2: Tương tác cần thận trọng | Cơ chế: Dược lực học: giãn mạch và phong bế alpha-adrenergic cộng hợp. Ảnh hưởng: Chóng mặt, ngất, té ngã hoặc hạ huyết áp có triệu chứng. | Khuyến nghị: monitor_closely Xử trí: Theo dõi khi bắt đầu hoặc tăng liều; cân nhắc giảm liều một hoặc cả hai thuốc. | Huyết áp nằm/đứng, mạch, triệu chứng chóng mặt và té ngã. | Bằng chứng: high Nguồn: [eMC SmPC] | Chlorpromazine 100mg Tablets | Mục 4.5 – Interactions | https://www.medicines.org.uk/emc/product/3476/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-01 |
|
Rituximab
Thuốc hạ huyết áp có thể làm tăng mức độ hạ huyết áp xảy ra trong hoặc quanh thời điểm truyền rituximab. Kế thừa từ nhóm: | Mức 2: Tương tác cần thận trọng | Cơ chế: Tác dụng hạ huyết áp của thuốc dùng nền có thể cộng hợp với hạ huyết áp liên quan phản ứng truyền rituximab. Ảnh hưởng: Có thể xuất hiện hạ huyết áp có triệu chứng, chóng mặt, ngất hoặc mất ổn định huyết động trong truyền. | Khuyến nghị: separate_timing Xử trí: Đối với rituximab truyền tĩnh mạch, SmPC khuyến cáo cân nhắc tạm ngừng thuốc hạ huyết áp 12 giờ trước truyền; quyết định cần cá thể hóa theo nguy cơ tim mạch. | Huyết áp trước truyền và định kỳ trong truyền; theo dõi chóng mặt, ngất và dấu hiệu mất ổn định huyết động. | Bằng chứng: high Nguồn: eMC | MabThera SmPC | Consider withholding antihypertensive medicines 12 hours before rituximab infusion because hypotension may occur | https://www.medicines.org.uk/emc/product/3801/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-01 |

