Chlorpromazine là thuốc chống loạn thần điển hình, còn gọi là thuốc chống loạn thần thế hệ thứ nhất, thuộc nhóm dẫn xuất phenothiazine. Thuốc được dùng để kiểm soát biểu hiện của tâm thần phân liệt và các rối loạn loạn thần, cơn hưng cảm, một số trường hợp buồn nôn, nôn, nấc cụt dai dẳng và lo âu trước phẫu thuật. Một số chỉ định khác phụ thuộc nhãn thuốc và quốc gia.
Chlorpromazine chủ yếu đối kháng thụ thể dopamine D2, đồng thời tác động lên thụ thể alpha-1 adrenergic, histamin H1 và muscarinic. Vì vậy, thuốc có thể gây buồn ngủ, hạ huyết áp tư thế, khô miệng, táo bón, bí tiểu, tăng prolactin và rối loạn vận động. Thuốc có cảnh báo về tăng nguy cơ tử vong ở người cao tuổi bị loạn thần liên quan đến sa sút trí tuệ và không được phê duyệt cho mục đích này.
Nội dung chính
- Thuốc chống loạn thần thế hệ thứ nhất, dẫn xuất phenothiazine có tác dụng an thần, chống loạn thần và chống nôn.
- Tâm thần phân liệt, các rối loạn loạn thần và biểu hiện hưng cảm; một số nhãn còn cho phép dùng trong nấc cụt dai dẳng, buồn nôn và nôn.
- Đối kháng dopamine D2; đồng thời chẹn alpha-1, H1 và muscarinic, tạo ra cả tác dụng điều trị và tác dụng phụ.
- Hội chứng an thần kinh ác tính, loạn vận động muộn, giảm bạch cầu hạt, kéo dài QT, tụt huyết áp và tổn thương gan.
- Tăng nguy cơ tử vong; Chlorpromazine không được phê duyệt điều trị loạn thần liên quan đến sa sút trí tuệ.
- Là thuốc kê đơn; liều phải được tăng từ từ và giảm về liều thấp nhất có hiệu quả.
- Ngừng đột ngột sau điều trị liều cao có thể gây buồn nôn, nôn, đau dạ dày, chóng mặt và run.
Hoạt chất Chlorpromazine là gì?
Chlorpromazine là thuốc chống loạn thần thế hệ thứ nhất thuộc nhóm phenothiazine. Thuốc chủ yếu làm giảm hoạt động của dopamine trong não, từ đó giúp kiểm soát hoang tưởng, ảo giác, kích động và một số biểu hiện hưng cảm.
Ngoài tác dụng chống loạn thần, Chlorpromazine còn có tác dụng an thần, chống nôn và giảm nấc cụt trong một số chỉ định được phê duyệt.
Chlorpromazine
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Chlorpromazine |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Chlorpromazine |
| Tên IUPAC | 3-(2-chloro-10H-phenothiazin-10-yl)-N,N-dimethylpropan-1-amine |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Chlorpromazine hydrochloride; Chlorpromazine HCl; Clorpromazin là cách viết được sử dụng trong một số ngôn ngữ. Dạng muối hydrochloride là dạng thường gặp trong thuốc uống và thuốc tiêm. |
| Tên viết tắt | CPZ |
| Tên Latinh / tên dược điển | Chlorpromazinum |
| Tên USAN | chlorpromazine |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 50-53-3 |
|---|---|
| UNII | U42B7VYA4P |
| PubChem CID | 2726 |
| RxNorm CUI | 2403 |
Dược động học của Chlorpromazine
Chlorpromazine được hấp thu nhanh sau khi uống nhưng có biến thiên dược động học lớn giữa các cá thể. Thuốc phân bố rộng, gắn mạnh với protein huyết tương, đi qua nhau thai và có thể xuất hiện trong sữa mẹ.
Thuốc được chuyển hóa rộng tại gan; các chất chuyển hóa được đào thải qua nước tiểu và mật. Nồng độ Chlorpromazine nguyên dạng trong huyết tương giảm nhanh hơn quá trình đào thải một số chất chuyển hóa.
Giai đoạn I: Hấp thu
Chlorpromazine được hấp thu nhanh qua đường tiêu hóa, nhưng mức phơi nhiễm toàn thân thay đổi đáng kể giữa các cá thể do chuyển hóa bước đầu tại gan.
Thức ăn, thuốc kháng acid và một số đồ uống có thể ảnh hưởng đến hấp thu theo SmPC; ý nghĩa lâm sàng phụ thuộc hoàn cảnh dùng thuốc.
| F · Sinh khả dụng | Sinh khả dụng đường uống của Chlorpromazine biến thiên rộng do chuyển hóa bước đầu mạnh và sự khác biệt giữa các cá thể. Một nghiên cứu dược động học kinh điển ghi nhận sinh khả dụng trung bình khoảng 32%, với khoảng dao động lớn. Dữ liệu này có nguồn từ nghiên cứu cũ và không nên dùng để tự quy đổi liều giữa đường uống và đường tiêm. |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
Chlorpromazine có tính tan trong lipid, phân bố rộng vào mô và đi qua hàng rào máu–não. Thuốc gắn mạnh với protein huyết tương, đi qua nhau thai và một lượng nhỏ có thể được phát hiện trong sữa mẹ.
Thể tích phân bố định lượng và mức biến thiên theo từng nhóm người bệnh.
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Chlorpromazine được chuyển hóa rộng tại gan. Các enzym CYP1A2 và CYP2D6 có vai trò trong quá trình chuyển hóa; Chlorpromazine cũng được mô tả là cơ chất của CYP3A4 trong tài liệu chuyên khảo.
Thuốc tạo nhiều chất chuyển hóa, một số có thời gian tồn tại kéo dài hơn hoạt chất mẹ.
Giai đoạn IV: Thải trừ
Chlorpromazine và các chất chuyển hóa được đào thải qua nước tiểu, mật và phân. Quá trình đào thải chất chuyển hóa có thể kéo dài dù nồng độ hoạt chất mẹ trong huyết tương đã giảm.
| t½ · Thời gian bán thải | Tài liệu chuyên khảo ghi nhận thời gian bán thải của Chlorpromazine nguyên dạng khoảng 23–37 giờ; một số chất chuyển hóa hoạt tính có thời gian bán thải khoảng 10–40 giờ. Các nghiên cứu dược động học khác có thể báo cáo giá trị khác do sự biến thiên giữa người bệnh, liều, thời gian điều trị và phương pháp xét nghiệm. Không dùng thời gian bán thải để tự thay đổi lịch uống thuốc. |
|---|---|
| CL · Độ thanh thải toàn phần | Giá trị độ thanh thải toàn thân chuẩn hóa của Chlorpromazine có biến thiên lớn và chưa được xác lập như một thông số thường quy để điều chỉnh liều trên lâm sàng. Liều được điều chỉnh dựa trên đáp ứng, tác dụng không mong muốn, tuổi, chức năng gan, bệnh đồng mắc và thuốc sử dụng đồng thời. |
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Các yếu tố có thể ảnh hưởng đến nồng độ hoặc đáp ứng với Chlorpromazine gồm:
- Chức năng gan và mức độ chuyển hóa bước đầu.
- Tuổi cao hoặc tình trạng suy nhược.
- Khác biệt di truyền và hoạt tính CYP1A2, CYP2D6 hoặc CYP3A4.
- Thuốc ức chế CYP1A2 hoặc CYP2D6.
- Dạng bào chế và đường dùng.
- Thuốc kháng acid hoặc các chất ảnh hưởng hấp thu.
- Điều trị cấp tính so với điều trị kéo dài.
- Hút thuốc và các yếu tố cảm ứng CYP1A2 có thể ảnh hưởng nồng độ thuốc; mức độ ở từng cá nhân cần được bác sĩ đánh giá.
Không có công thức tự điều chỉnh liều dựa trên các yếu tố trên.
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Chlorpromazine
Chlorpromazine là thuốc chống loạn thần điển hình có hiệu lực tương đối thấp trên mỗi đơn vị liều so với một số thuốc chống loạn thần thế hệ thứ nhất khác.
Thuốc có các đặc tính:
- Đối kháng dopamine D2.
- Chẹn alpha-1 adrenergic mạnh.
- Kháng histamin H1.
- Kháng muscarinic.
- Kháng serotonin ở mức độ nhất định.
- Tác dụng an thần và chống nôn.
Do chẹn nhiều thụ thể, Chlorpromazine thường gây an thần, hạ huyết áp và tác dụng kháng cholinergic rõ hơn một số thuốc chống loạn thần có hiệu lực cao.
Phần III: Cơ chế tác dụng
Cơ chế chống loạn thần chưa được xác định hoàn toàn. Tác dụng chính được cho là liên quan đến đối kháng thụ thể dopamine D2 sau synap trong các đường dẫn truyền dopamine của não.
- Chẹn D2 tại đường mesolimbic góp phần làm giảm triệu chứng loạn thần.
- Chẹn D2 tại đường nigrostriatal liên quan đến phản ứng ngoại tháp và loạn vận động muộn.
- Chẹn D2 tại đường tuberoinfundibular làm tăng prolactin.
- Chẹn alpha-1 gây giãn mạch và hạ huyết áp tư thế.
- Chẹn H1 gây buồn ngủ và có thể góp phần tăng cân.
- Chẹn muscarinic gây khô miệng, táo bón, nhìn mờ và bí tiểu.
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Chlorpromazine tác động lên hệ thần kinh trung ương và nhiều hệ cơ quan. Các tác dụng dược lực học gồm:
- Chống loạn thần.
- An thần.
- Chống buồn nôn và nôn.
- Giảm kích động.
- Hạ huyết áp do chẹn alpha-adrenergic.
- Kháng cholinergic.
- Kháng histamin.
- Ức chế trung tâm điều hòa thân nhiệt.
- Tăng tiết prolactin do chẹn dopamine.
Thuốc không chữa khỏi tâm thần phân liệt mà giúp kiểm soát triệu chứng và giảm nguy cơ tái phát khi được sử dụng trong kế hoạch điều trị phù hợp.
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Chlorpromazine
Theo nhãn Chlorpromazine tại Hoa Kỳ, các chỉ định gồm:
- Kiểm soát biểu hiện của các rối loạn loạn thần.
- Điều trị tâm thần phân liệt.
- Kiểm soát biểu hiện hưng cảm trong rối loạn hưng–trầm cảm.
- Kiểm soát buồn nôn và nôn.
- Giảm bồn chồn và lo âu trước phẫu thuật.
- Điều trị nấc cụt dai dẳng.
- Điều trị cơn porphyria cấp từng đợt.
- Hỗ trợ điều trị uốn ván.
- Một số rối loạn hành vi nghiêm trọng ở trẻ từ 1–12 tuổi theo nhãn Hoa Kỳ.
SmPC tại Anh giới hạn một số chỉ định chống nôn ở bệnh nhân giai đoạn cuối khi thuốc khác thất bại hoặc không có sẵn. Phạm vi chỉ định vì vậy không giống nhau giữa các quốc gia.
Chlorpromazine đã được nghiên cứu hoặc sử dụng ngoài chỉ định trong một số tình huống như:
- Buồn nôn và nôn liên quan đến đau nửa đầu.
- Một số trường hợp hội chứng serotonin dưới giám sát chuyên khoa.
- Buồn nôn và nôn trong thai kỳ theo một số hướng dẫn chuyên môn.
Các ứng dụng này không đồng nghĩa là chỉ định được phê duyệt trên mọi nhãn thuốc. Đặc biệt, sử dụng trong thai kỳ phải được bác sĩ sản khoa hoặc chuyên khoa đánh giá lợi ích–nguy cơ.
Liều dùng và cách sử dụng
Liều sau đây được trích từ nhãn hoặc SmPC quốc tế, chỉ mang tính tham khảo và không phải liều cá nhân hóa:
- Rối loạn loạn thần ở người lớn điều trị ngoại trú: nhãn Hoa Kỳ ghi nhận liều khởi đầu 10 mg, ngày 3–4 lần hoặc 25 mg, ngày 2–3 lần; sau đó tăng dần theo đáp ứng.
- SmPC tại Anh: khởi đầu 25 mg, ngày 3 lần hoặc 75 mg trước khi ngủ; liều duy trì thường 75–300 mg/ngày, nhưng một số bệnh nhân có thể cần liều cao hơn dưới giám sát chặt.
- Buồn nôn và nôn ở người lớn: 10–25 mg mỗi 4–6 giờ khi cần theo nhãn Hoa Kỳ.
- Nấc cụt dai dẳng: 25–50 mg, ngày 3–4 lần; nếu không đáp ứng sau 2–3 ngày, nhãn có thể yêu cầu đánh giá để chuyển sang điều trị tại cơ sở y tế.
- Lo âu trước phẫu thuật: 25–50 mg uống trước phẫu thuật khoảng 2–3 giờ theo nhãn Hoa Kỳ.
Điều trị loạn thần phải bắt đầu liều thấp, tăng từ từ và giảm về liều thấp nhất vẫn kiểm soát được triệu chứng. Không tự áp dụng các mức liều cao được mô tả trong nhãn dành cho bệnh nhân nội trú.
- Uống thuốc đúng giờ và đúng liều trong đơn.
- Có thể uống cùng thức ăn khi bị khó chịu dạ dày, nhưng cần duy trì cách dùng nhất quán.
- Không tự nghiền hoặc thay đổi dạng thuốc nếu chưa hỏi dược sĩ.
- Đứng dậy từ từ để hạn chế chóng mặt và hạ huyết áp tư thế.
- Tránh rượu và các thuốc gây buồn ngủ nếu chưa được bác sĩ cho phép.
- Tránh nắng mạnh, sử dụng quần áo bảo vệ và biện pháp chống nắng vì thuốc có thể gây nhạy cảm ánh sáng.
- Không tự tăng liều khi còn kích động hoặc mất ngủ.
- Không ngừng thuốc đột ngột, đặc biệt sau điều trị kéo dài hoặc liều cao.
- Dạng tiêm phải được dùng tại cơ sở y tế và người bệnh thường cần nằm theo dõi sau tiêm do nguy cơ hạ huyết áp.
Trước và trong điều trị, bác sĩ có thể theo dõi:
- Huyết áp tư thế, mạch và triệu chứng ngất.
- Cân nặng, vòng eo, glucose và lipid máu.
- Điện tâm đồ, đặc biệt khi có bệnh tim, nhịp tim chậm, rối loạn điện giải hoặc dùng thuốc kéo dài QT.
- Công thức máu nếu xuất hiện sốt, đau họng hoặc dấu hiệu nhiễm trùng; SmPC khuyến nghị theo dõi công thức máu định kỳ do nguy cơ mất bạch cầu hạt.
- Chức năng gan khi điều trị kéo dài hoặc xuất hiện vàng da.
- Các dấu hiệu phản ứng ngoại tháp, akathisia, Parkinson do thuốc và loạn vận động muộn.
- Nồng độ prolactin khi có vô kinh, tiết sữa, rối loạn chức năng tình dục hoặc vú to ở nam.
- Thân nhiệt và dấu hiệu hội chứng an thần kinh ác tính.
- Khám mắt khi dùng liều cao hoặc kéo dài vì có thể xuất hiện lắng đọng ở giác mạc, thủy tinh thể hoặc võng mạc.
Không phải mọi người bệnh đều cần cùng một lịch xét nghiệm; kế hoạch theo dõi do bác sĩ xác định.
Cảnh báo và lưu ý về Chlorpromazine
Theo nhãn Hoa Kỳ, Chlorpromazine chống chỉ định ở:
- Người quá mẫn với Chlorpromazine hoặc các phenothiazine.
- Người đang hôn mê.
- Người có lượng lớn thuốc ức chế thần kinh trung ương trong cơ thể, như rượu, barbiturate hoặc opioid.
SmPC tại Anh còn liệt kê các chống chỉ định như:
- Suy tủy xương hoặc tiền sử mất bạch cầu hạt.
- U tủy thượng thận.
- Nhược cơ.
- Nguy cơ glôcôm góc đóng.
- Nguy cơ bí tiểu do bệnh lý niệu đạo–tuyến tiền liệt.
- Dùng đồng thời citalopram hoặc escitalopram.
- Một số thuốc dopaminergic điều trị Parkinson.
- Suy giáp theo SmPC cụ thể được tra cứu.
Danh sách chống chỉ định có thể khác giữa sản phẩm và quốc gia; phải kiểm tra đúng tờ hướng dẫn của chế phẩm được kê.
Các tác dụng không mong muốn có thể gặp gồm:
- Buồn ngủ, an thần, mệt mỏi.
- Chóng mặt và hạ huyết áp tư thế.
- Khô miệng.
- Táo bón.
- Nhìn mờ.
- Bí tiểu.
- Nghẹt mũi.
- Tăng cân.
- Tăng glucose hoặc triglyceride.
- Tăng prolactin, tiết sữa, vô kinh, vú to ở nam hoặc rối loạn chức năng tình dục.
- Akathisia, run, cứng cơ hoặc hội chứng Parkinson do thuốc.
- Phản ứng loạn trương lực cấp như vẹo cổ, cứng hàm hoặc cơn quay mắt.
- Nhạy cảm ánh sáng, phát ban hoặc nổi mày đay.
- Tăng hoặc giảm thân nhiệt.
- Thay đổi điện tâm đồ và nhịp tim.
Các tác dụng phụ nghiêm trọng cần được đánh giá y tế ngay gồm:
- Hội chứng an thần kinh ác tính: sốt cao, cứng cơ, rối loạn ý thức và bất ổn huyết áp hoặc nhịp tim.
- Loạn vận động muộn, có thể kéo dài hoặc không hồi phục.
- Mất bạch cầu hạt, giảm bạch cầu hoặc giảm tiểu cầu.
- Vàng da ứ mật và tổn thương gan.
- Kéo dài khoảng QT, loạn nhịp thất hoặc đột tử.
- Tụt huyết áp nặng và trụy tuần hoàn.
- Co giật.
- Phản vệ hoặc phù mạch.
- Huyết khối tĩnh mạch.
- Cương đau dương vật kéo dài.
- Tăng thân nhiệt nghiêm trọng hoặc giảm thân nhiệt.
- Tổn thương mắt khi dùng liều cao kéo dài.
Người dùng cần đi cấp cứu khi có sốt cao kèm cứng cơ, ngất, tim đập bất thường, khó thở, sưng mặt hoặc các vận động không kiểm soát được.
Cần thận trọng đặc biệt ở người:
- Bệnh tim mạch hoặc tiền sử kéo dài khoảng QT.
- Nhịp tim chậm, hạ kali hoặc hạ magnesi.
- Động kinh hoặc có nguy cơ co giật.
- Bệnh gan.
- Bệnh thận.
- Parkinson.
- Sa sút trí tuệ.
- Glôcôm góc đóng.
- Phì đại tuyến tiền liệt hoặc bí tiểu.
- Táo bón nặng hoặc tắc ruột.
- Bệnh hô hấp mạn.
- Tiền sử giảm bạch cầu hoặc suy tủy.
- Đái tháo đường hoặc nguy cơ rối loạn chuyển hóa.
- Người cao tuổi, suy nhược hoặc mất nước.
Tác dụng chống nôn có thể che lấp biểu hiện của tắc ruột, u não, quá liều thuốc hoặc hội chứng Reye. Trẻ em và thanh thiếu niên có dấu hiệu gợi ý hội chứng Reye không nên dùng Chlorpromazine để xử trí nôn.
Không sử dụng thuốc để trì hoãn thăm khám khi có nôn kèm đau bụng dữ dội, lú lẫn, co giật, đau đầu bất thường hoặc rối loạn thăng bằng.
Quá liều Chlorpromazine có thể gây:
- Buồn ngủ sâu hoặc hôn mê.
- Tụt huyết áp.
- Nhịp tim nhanh hoặc loạn nhịp thất.
- Kéo dài khoảng QT.
- Hạ thân nhiệt.
- Co giật.
- Phản ứng ngoại tháp nặng.
- Suy hô hấp.
- Trụy tuần hoàn.
Xử trí phải được thực hiện tại cơ sở y tế:
- Bảo đảm đường thở và thông khí.
- Theo dõi liên tục điện tâm đồ, nhịp tim, huyết áp và hô hấp.
- Điều trị hỗ trợ, truyền dịch và điều chỉnh điện giải khi cần.
- Than hoạt có thể được nhân viên y tế cân nhắc nếu người bệnh đến sớm và đường thở được bảo vệ.
- Không có thuốc giải độc đặc hiệu.
- Không tự gây nôn.
- Tránh dùng epinephrine để điều trị tụt huyết áp liên quan đến Chlorpromazine.
Khi nghi ngờ quá liều, cần gọi cấp cứu ngay và mang theo bao bì thuốc.
Đối với viên Chlorpromazine:
- Một SmPC yêu cầu bảo quản dưới 25°C.
- Giữ thuốc trong bao bì gốc.
- Tránh ánh sáng.
- Bảo quản trong bao bì kín và để xa tầm với của trẻ em.
Đối với thuốc tiêm:
- Bảo quản theo nhiệt độ ghi trên nhãn.
- Tránh ánh sáng.
- Không sử dụng nếu dung dịch đổi màu hoặc có tiểu phân bất thường.
Điều kiện cụ thể phải tuân theo bao bì của sản phẩm đang sử dụng.
Đối tượng đặc biệt
Nhãn Hoa Kỳ cho phép Chlorpromazine trong một số chỉ định ở trẻ từ 1–12 tuổi và có liều tham khảo cho trẻ từ 6 tháng tuổi. Tuy nhiên, nhãn cũng nêu không nên dùng cho trẻ dưới 6 tháng trừ trường hợp có khả năng cứu sống và không dùng cho tình trạng chưa có liều nhi khoa được xác lập.
SmPC tại Anh khuyến cáo:
- Trẻ dưới 1 tuổi chỉ dùng sau khi đánh giá lợi ích–nguy cơ.
- Trẻ điều trị kéo dài cần được đánh giá định kỳ về khả năng học tập và nhận thức.
- Liều phải điều chỉnh thường xuyên theo tình trạng lâm sàng.
Trẻ em dễ gặp loạn trương lực cấp, phản ứng ngoại tháp và tác dụng lên nhận thức. Không tự dùng Chlorpromazine để chống nôn cho trẻ.
Người cao tuổi thường nhạy cảm hơn với:
- Hạ huyết áp tư thế.
- Buồn ngủ và lú lẫn.
- Phản ứng ngoại tháp.
- Tác dụng kháng cholinergic.
- Té ngã.
- Rối loạn nhịp tim.
- Loạn vận động muộn.
Nhãn khuyến cáo sử dụng liều ở khoảng thấp, tăng liều chậm và theo dõi sát. SmPC đề xuất bắt đầu khoảng một phần ba đến một nửa liều người lớn thông thường ở người cao tuổi hoặc suy nhược.
Chlorpromazine không được phê duyệt điều trị loạn thần liên quan đến sa sút trí tuệ vì thuốc chống loạn thần làm tăng nguy cơ tử vong trong nhóm này.
Nhãn Hoa Kỳ cho biết độ an toàn của Chlorpromazine trong thai kỳ chưa được xác lập đầy đủ và chỉ nên sử dụng khi bác sĩ nhận định lợi ích vượt trội nguy cơ.
SmPC tại Anh ghi nhận dữ liệu phơi nhiễm lớn không cho thấy tín hiệu gây quái thai rõ ràng, nhưng trẻ sơ sinh phơi nhiễm thuốc chống loạn thần trong ba tháng cuối có nguy cơ:
- Kích động.
- Tăng hoặc giảm trương lực cơ.
- Run.
- Buồn ngủ.
- Suy hô hấp.
- Rối loạn nhịp tim.
- Khó bú.
- Triệu chứng ngoại tháp hoặc cai thuốc.
WHO cho biết Chlorpromazine đường uống liều thấp có thể được cân nhắc ở phụ nữ mắc rối loạn loạn thần đang mang thai, sau đánh giá lợi ích–nguy cơ và dưới giám sát chuyên môn. Chlorpromazine cũng được một số hướng dẫn thai kỳ đề cập như thuốc chống nôn, nhưng đây không phải chỉ định đồng nhất trên mọi nhãn.
Chlorpromazine có thể xuất hiện trong sữa mẹ. LactMed ghi nhận một số trẻ bú mẹ có biểu hiện buồn ngủ, trong khi dữ liệu theo dõi phát triển dài hạn còn hạn chế.
LactMed nhận định thuốc có thể được sử dụng thận trọng trong thời gian cho con bú khi lợi ích vượt trội nguy cơ, nhưng cần theo dõi:
- Buồn ngủ quá mức.
- Bú kém.
- Tăng cân không phù hợp.
- Các mốc phát triển, đặc biệt khi người mẹ dùng đồng thời thuốc chống loạn thần khác.
SmPC cụ thể tại Anh chống chỉ định cho con bú trong thời gian điều trị. Sự khác biệt giữa nguồn quản lý và chuyên khảo phải được bác sĩ cân nhắc; không tự quyết định tiếp tục thuốc hoặc ngừng cho bú.
Chlorpromazine được chuyển hóa rộng tại gan và có thể gây viêm gan hoặc vàng da ứ mật. Người suy gan cần được sử dụng thận trọng, theo dõi lâm sàng và xét nghiệm chức năng gan.
Khuyến cáo hiệu chỉnh liều cụ thể theo Child–Pugh.
Nếu xuất hiện vàng da, nước tiểu sẫm, ngứa lan tỏa, đau hạ sườn phải hoặc men gan tăng rõ, người bệnh cần được bác sĩ đánh giá ngay.
Tài liệu chuyên khảo cho biết thường không cần hiệu chỉnh liều Chlorpromazine chỉ dựa trên suy thận và không cần liều bổ sung sau lọc máu.
Tuy nhiên, người suy thận có thể nhạy cảm hơn với tụt huyết áp, rối loạn điện giải, an thần và kéo dài QT. Quyết định liều phải dựa trên toàn trạng và thuốc dùng đồng thời, không tự áp dụng khuyến cáo chung.
Chlorpromazine có thể gây buồn ngủ, chóng mặt, nhìn mờ, hạ huyết áp, giảm tập trung và làm chậm phản xạ, đặc biệt khi mới bắt đầu điều trị hoặc tăng liều.
Không lái xe, đi xe máy, vận hành máy hoặc làm công việc nguy hiểm cho đến khi biết rõ thuốc ảnh hưởng thế nào. Rượu và thuốc an thần có thể làm mức độ suy giảm tăng lên.
Tương tác thuốc của Chlorpromazine
| Tương tác | Mức độ | Cơ chế / ảnh hưởng | Khuyến nghị / xử trí | Theo dõi | Bằng chứng / nguồn |
|---|---|---|---|---|---|
|
Metrizamide
Chlorpromazine không nên dùng cùng metrizamide vì nguy cơ co giật tăng. | Mức 4: Phối hợp nguy hiểm | Cơ chế: Dược lực học: cả metrizamide và chlorpromazine có thể hạ ngưỡng co giật. Ảnh hưởng: Co giật trong hoặc quanh thủ thuật chụp tủy có cản quang. | Khuyến nghị: avoid_combination Xử trí: Ngừng chlorpromazine ít nhất 48 giờ trước chụp tủy bằng metrizamide và không dùng lại ít nhất 24 giờ sau thủ thuật; không dùng chlorpromazine trị buồn nôn quanh thủ thuật. | Theo dõi co giật, ý thức và biến cố thần kinh quanh thủ thuật. | Bằng chứng: high Nguồn: [DailyMed] | Chlorpromazine Hydrochloride Tablets, USP | Warnings/Precautions – CNS depressants, anticoagulants, phenytoin, propranolol, thiazides, metrizamide, lithium, alcohol, guanethidine | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=5ae79c1e-f523-4358-9f8b-7382a03d59bc | Kiểm tra ngày 2026-08-01 |
|
Cabergoline
Chlorpromazine và Cabergoline đối kháng dược lực học trực tiếp; phối hợp được liệt kê là chống chỉ định. | Mức 4: Phối hợp nguy hiểm | Cơ chế: Dược lực học: chlorpromazine chẹn thụ thể dopamine, trong khi thuốc dopaminergic kích thích hệ dopamine; hai thuốc làm giảm tác dụng của nhau. Ảnh hưởng: Có thể làm mất kiểm soát triệu chứng cần điều trị bằng thuốc dopaminergic và/hoặc làm giảm hiệu quả chống loạn thần. | Khuyến nghị: avoid_combination Xử trí: Không phối hợp; lựa chọn phác đồ thay thế không tạo đối kháng dopamine. | Theo dõi tái phát triệu chứng tâm thần, tăng prolactin hoặc mất đáp ứng dopaminergic nếu đã dùng đồng thời. | Bằng chứng: high Nguồn: [eMC SmPC] | Chlorpromazine 100mg Tablets | Mục 4.5 – Interactions | https://www.medicines.org.uk/emc/product/3476/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-01 |
|
Quinagolide
Chlorpromazine và Quinagolide đối kháng dược lực học trực tiếp; phối hợp được liệt kê là chống chỉ định. | Mức 4: Phối hợp nguy hiểm | Cơ chế: Dược lực học: chlorpromazine chẹn thụ thể dopamine, trong khi thuốc dopaminergic kích thích hệ dopamine; hai thuốc làm giảm tác dụng của nhau. Ảnh hưởng: Có thể làm mất kiểm soát triệu chứng cần điều trị bằng thuốc dopaminergic và/hoặc làm giảm hiệu quả chống loạn thần. | Khuyến nghị: avoid_combination Xử trí: Không phối hợp; lựa chọn phác đồ thay thế không tạo đối kháng dopamine. | Theo dõi tái phát triệu chứng tâm thần, tăng prolactin hoặc mất đáp ứng dopaminergic nếu đã dùng đồng thời. | Bằng chứng: high Nguồn: [eMC SmPC] | Chlorpromazine 100mg Tablets | Mục 4.5 – Interactions | https://www.medicines.org.uk/emc/product/3476/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-01 |
|
Escitalopram
Phối hợp chlorpromazine với Escitalopram bị chống chỉ định do nguy cơ kéo dài QT và loạn nhịp thất. | Mức 4: Phối hợp nguy hiểm | Cơ chế: Dược lực học: cả hai thuốc có khả năng kéo dài tái cực tim; tác dụng cộng hợp làm tăng nguy cơ QTc kéo dài và xoắn đỉnh. Ảnh hưởng: Có thể xuất hiện QTc kéo dài, nhịp nhanh thất, torsade de pointes, ngất hoặc đột tử do tim. | Khuyến nghị: avoid_combination Xử trí: Không phối hợp. Chọn thuốc chống trầm cảm hoặc thuốc chống loạn thần thay thế có nguy cơ QT thấp hơn dựa trên đánh giá lâm sàng. | Nếu đã dùng đồng thời ngoài ý muốn: ECG/QTc, kali, magnesi, calci; theo dõi hồi hộp, chóng mặt, ngất. | Bằng chứng: high Nguồn: [eMC SmPC] | Chlorpromazine 100mg Tablets | Mục 4.5 – Interactions | https://www.medicines.org.uk/emc/product/3476/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-01 |
|
Citalopram
Phối hợp chlorpromazine với Citalopram bị chống chỉ định do nguy cơ kéo dài QT và loạn nhịp thất. | Mức 4: Phối hợp nguy hiểm | Cơ chế: Dược lực học: cả hai thuốc có khả năng kéo dài tái cực tim; tác dụng cộng hợp làm tăng nguy cơ QTc kéo dài và xoắn đỉnh. Ảnh hưởng: Có thể xuất hiện QTc kéo dài, nhịp nhanh thất, torsade de pointes, ngất hoặc đột tử do tim. | Khuyến nghị: avoid_combination Xử trí: Không phối hợp. Chọn thuốc chống trầm cảm hoặc thuốc chống loạn thần thay thế có nguy cơ QT thấp hơn dựa trên đánh giá lâm sàng. | Nếu đã dùng đồng thời ngoài ý muốn: ECG/QTc, kali, magnesi, calci; theo dõi hồi hộp, chóng mặt, ngất. | Bằng chứng: high Nguồn: [eMC SmPC] | Chlorpromazine 100mg Tablets | Mục 4.5 – Interactions | https://www.medicines.org.uk/emc/product/3476/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-01 |
|
Chlorpromazine có thể tăng tác dụng của thuốc chẹn thần kinh cơ. | Mức 3: Cân nhắc nguy cơ/lợi ích | Cơ chế: Dược lực học: tăng mức độ hoặc thời gian phong bế thần kinh–cơ; cơ chế cụ thể chưa được mô tả đầy đủ. Ảnh hưởng: Yếu cơ kéo dài, giảm thông khí hoặc chậm hồi phục sau gây mê. | Khuyến nghị: adjust_dose Xử trí: Dùng liều thấp hơn khi phù hợp và chuẩn bị hỗ trợ hô hấp/đảo ngược phong bế theo thực hành gây mê. | Theo dõi định lượng phong bế thần kinh–cơ, nhịp thở và SpO2. | Bằng chứng: low Nguồn: [eMC SmPC] | Chlorpromazine 100mg Tablets | Mục 4.5 – Interactions | https://www.medicines.org.uk/emc/product/3476/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-01 |
|
Chlorpromazine có thể làm giảm chuyển hóa thuốc chống trầm cảm ba vòng và tăng nguy cơ độc tính tim/kháng cholinergic. | Mức 3: Cân nhắc nguy cơ/lợi ích | Cơ chế: Dược động học: có thể ức chế chuyển hóa; dược lực học: kéo dài QT, hạ huyết áp và kháng cholinergic cộng hợp. Ảnh hưởng: An thần, lú lẫn, bí tiểu, hạ huyết áp, rối loạn dẫn truyền hoặc loạn nhịp. | Khuyến nghị: use_alternative Xử trí: Ưu tiên thuốc thay thế; nếu dùng, bắt đầu liều thấp và theo dõi chặt. | ECG/QTc, huyết áp, tình trạng tâm thần, nhịp tim và tác dụng kháng cholinergic. | Bằng chứng: moderate Nguồn: [eMC SmPC] | Chlorpromazine 100mg Tablets | Mục 4.5 – Interactions | https://www.medicines.org.uk/emc/product/3476/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-01 |
|
Chlorpromazine làm tăng và kéo dài tác dụng của các thuốc ức chế thần kinh trung ương. | Mức 3: Cân nhắc nguy cơ/lợi ích | Cơ chế: Dược lực học: an thần, ức chế hô hấp và suy giảm tâm thần–vận động cộng hợp. Ảnh hưởng: Buồn ngủ sâu, suy giảm phối hợp, té ngã, hạ huyết áp, ức chế hô hấp hoặc hôn mê. | Khuyến nghị: adjust_dose Xử trí: Tránh phối hợp không cần thiết; khi cần, khởi đầu thuốc ức chế CNS ở liều thấp hơn và chỉnh liều thận trọng. | Mức độ tỉnh táo, nhịp thở, SpO2, huyết áp, nguy cơ té ngã và khả năng vận hành máy móc. | Bằng chứng: high Nguồn: [eMC SmPC] | Chlorpromazine 100mg Tablets | Mục 4.5 – Interactions | https://www.medicines.org.uk/emc/product/3476/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-01 |
|
Thuốc gây hạ kali máu có thể làm tăng nguy cơ loạn nhịp do chlorpromazine. | Mức 3: Cân nhắc nguy cơ/lợi ích | Cơ chế: Dược lực học: hạ kali làm tăng tính nhạy với kéo dài QT và xoắn đỉnh. Ảnh hưởng: Loạn nhịp thất, QTc kéo dài hoặc torsade de pointes. | Khuyến nghị: use_alternative Xử trí: Tránh thuốc gây hạ kali khi có lựa chọn; ưu tiên phương án bảo tồn kali khi phù hợp. | Kali, magnesi, ECG/QTc và chức năng thận. | Bằng chứng: high Nguồn: [eMC SmPC] | Chlorpromazine 100mg Tablets | Mục 4.5 – Interactions | https://www.medicines.org.uk/emc/product/3476/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-01 |
|
Phối hợp chlorpromazine với thuốc kéo dài QT làm tăng nguy cơ loạn nhịp thất. | Mức 3: Cân nhắc nguy cơ/lợi ích | Cơ chế: Dược lực học: kéo dài tái cực tim cộng hợp. Ảnh hưởng: QTc kéo dài, torsade de pointes, nhịp nhanh thất, ngất hoặc đột tử. | Khuyến nghị: avoid_combination Xử trí: Tránh phối hợp khi có thể; nếu bắt buộc, đánh giá lợi ích–nguy cơ và giảm các yếu tố nguy cơ có thể sửa đổi. | ECG/QTc, kali, magnesi, calci, nhịp tim và triệu chứng ngất/hồi hộp. | Bằng chứng: high Nguồn: [eMC SmPC] | Chlorpromazine 100mg Tablets | Mục 4.5 – Interactions | https://www.medicines.org.uk/emc/product/3476/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-01 |
|
Deferoxamin
Có khả năng xảy ra bệnh não chuyển hóa thoáng qua khi phối hợp deferoxamine với chlorpromazine, nhưng bằng chứng trực tiếp cho đúng cặp còn hạn chế. | Mức 3: Cân nhắc nguy cơ/lợi ích | Cơ chế: Suy luận theo tính chất dược lý tương đồng với prochlorperazine; cơ chế chưa rõ. Ảnh hưởng: Có thể mất ý thức kéo dài 48–72 giờ hoặc biểu hiện bệnh não chuyển hóa. | Khuyến nghị: monitor_closely Xử trí: Ưu tiên tránh nếu có lựa chọn khác; nếu phối hợp, cần giám sát chặt và ngừng thuốc khi có thay đổi ý thức. | Ý thức, dấu hiệu thần kinh, chức năng gan thận và điện giải. | Bằng chứng: theoretical Nguồn: [eMC SmPC] | Chlorpromazine 100mg Tablets | Mục 4.5 – Interactions | https://www.medicines.org.uk/emc/product/3476/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-01 |
|
Quinidin
Chlorpromazine có thể tăng tác dụng ức chế tim của quinidine; cả hai có thể làm tăng nguy cơ rối loạn dẫn truyền và kéo dài QT. | Mức 3: Cân nhắc nguy cơ/lợi ích | Cơ chế: Dược lực học: tác dụng ức chế dẫn truyền và tái cực tim cộng hợp. Ảnh hưởng: Nhịp chậm, block dẫn truyền, QTc kéo dài, loạn nhịp thất hoặc xoắn đỉnh. | Khuyến nghị: avoid_combination Xử trí: Tránh phối hợp khi có lựa chọn khác. Nếu bắt buộc, cần đánh giá tim mạch và hiệu chỉnh yếu tố nguy cơ điện giải. | ECG/QTc, nhịp tim, kali, magnesi, calci và triệu chứng ngất/hồi hộp. | Bằng chứng: moderate Nguồn: [eMC SmPC] | Chlorpromazine 100mg Tablets | Mục 6.2 – Incompatibilities | https://www.medicines.org.uk/emc/product/3476/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-01 |
|
Desmopressin
Chlorpromazine có thể làm tăng tác dụng chống bài niệu của desmopressin, tăng nguy cơ giữ nước và hạ natri máu. | Mức 3: Cân nhắc nguy cơ/lợi ích | Cơ chế: Dược lực học: chlorpromazine có liên quan SIADH; phối hợp với desmopressin tạo tác dụng chống bài niệu cộng hợp. Ảnh hưởng: Hạ natri máu, đau đầu, buồn nôn, lú lẫn, co giật hoặc phù não trong trường hợp nặng. | Khuyến nghị: monitor_closely Xử trí: Cân nhắc tránh ở người nguy cơ cao; tuân thủ hạn chế dịch theo nhãn desmopressin và theo dõi natri thường xuyên hơn. | Natri huyết thanh, cân nặng, lượng dịch vào/ra, triệu chứng thần kinh và dấu hiệu giữ nước. | Bằng chứng: high Nguồn: [eMC SmPC] | Desmopressin 120 micrograms Sublingual Tablets | Mục 4.5 – thuốc gây SIADH gồm chlorpromazine | https://www.medicines.org.uk/emc/product/14855/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-01 |
|
Carbamazepine
Phối hợp carbamazepine với chlorpromazine làm tăng nguy cơ giảm bạch cầu hạt và độc tính tủy xương. | Mức 3: Cân nhắc nguy cơ/lợi ích | Cơ chế: Dược lực học: tác dụng ức chế tủy cộng hợp của hai thuốc. Ảnh hưởng: Giảm bạch cầu, giảm bạch cầu trung tính, mất bạch cầu hạt và nhiễm trùng nặng. | Khuyến nghị: use_alternative Xử trí: Ưu tiên tránh phối hợp hoặc chọn thuốc thay thế. Nếu bắt buộc, lập kế hoạch theo dõi huyết học chặt chẽ. | CBC, số lượng bạch cầu trung tính tuyệt đối; sốt, đau họng và dấu hiệu nhiễm trùng. | Bằng chứng: high Nguồn: [eMC SmPC] | Chlorpromazine 100mg Tablets | Mục 4.5 – Interactions | https://www.medicines.org.uk/emc/product/3476/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-01 |
|
Guanethidin
Chlorpromazine có thể đối kháng tác dụng hạ huyết áp ngoại biên của Guanethidine. | Mức 3: Cân nhắc nguy cơ/lợi ích | Cơ chế: Dược lực học: tác dụng chẹn dopamine/alpha-adrenergic và tự chủ của chlorpromazine làm giảm đáp ứng điều trị của thuốc phối hợp. Ảnh hưởng: Có thể giảm hiệu quả điều trị, làm huyết áp khó kiểm soát hoặc gây biến động huyết áp. | Khuyến nghị: use_alternative Xử trí: Ưu tiên thuốc thay thế. Nếu phối hợp, đánh giá đáp ứng lâm sàng và không tăng liều chỉ dựa trên một lần đo đơn lẻ. | Huyết áp, mạch và mục tiêu điều trị đặc hiệu của thuốc phối hợp. | Bằng chứng: high Nguồn: [DailyMed] | Chlorpromazine Hydrochloride Tablets, USP | Warnings/Precautions – CNS depressants, anticoagulants, phenytoin, propranolol, thiazides, metrizamide, lithium, alcohol, guanethidine | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=5ae79c1e-f523-4358-9f8b-7382a03d59bc | Kiểm tra ngày 2026-08-01 |
|
Epinephrin
Epinephrine không nên dùng để xử trí hạ huyết áp ở bệnh nhân quá liều chlorpromazine vì có thể làm hạ huyết áp nghịch lý nặng hơn. | Mức 3: Cân nhắc nguy cơ/lợi ích | Cơ chế: Dược lực học: phong bế alpha-adrenergic do chlorpromazine làm tác dụng beta-2 giãn mạch của epinephrine trội lên, đảo ngược đáp ứng tăng huyết áp. Ảnh hưởng: Hạ huyết áp sâu hơn, sốc tuần hoàn hoặc thất bại điều trị hạ huyết áp. | Khuyến nghị: avoid_combination Xử trí: Trong bối cảnh quá liều/hạ huyết áp do chlorpromazine, tránh epinephrine; nhãn thuốc ưu tiên norepinephrine hoặc phenylephrine khi cần thuốc co mạch. | Huyết áp liên tục, nhịp tim, tưới máu ngoại vi và dấu hiệu sốc. | Bằng chứng: high Nguồn: [DailyMed] | Chlorpromazine Hydrochloride Tablets, USP | Warnings/Precautions – CNS depressants, anticoagulants, phenytoin, propranolol, thiazides, metrizamide, lithium, alcohol, guanethidine | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=5ae79c1e-f523-4358-9f8b-7382a03d59bc | Kiểm tra ngày 2026-08-01 |
|
Phenytoin
Chlorpromazine có thể làm giảm chuyển hóa phenytoin và gây độc phenytoin; đồng thời chlorpromazine hạ ngưỡng co giật. | Mức 3: Cân nhắc nguy cơ/lợi ích | Cơ chế: Dược động học: chlorpromazine được báo cáo ức chế chuyển hóa phenytoin. Dược lực học: chlorpromazine có thể hạ ngưỡng co giật. Ảnh hưởng: Nồng độ phenytoin tăng có thể gây rung giật nhãn cầu, thất điều, nói khó, lú lẫn hoặc độc tính thần kinh; kiểm soát co giật có thể thay đổi. | Khuyến nghị: monitor_closely Xử trí: Không tự giảm liều thuốc chống co giật. Theo dõi nồng độ và đáp ứng; chỉnh liều phenytoin dựa trên nồng độ tự do/toàn phần và triệu chứng. | Nồng độ phenytoin, dấu hiệu độc thần kinh, tần suất co giật, albumin và chức năng gan. | Bằng chứng: moderate Nguồn: [DailyMed] | Chlorpromazine Hydrochloride Tablets, USP | Warnings/Precautions – CNS depressants, anticoagulants, phenytoin, propranolol, thiazides, metrizamide, lithium, alcohol, guanethidine | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=5ae79c1e-f523-4358-9f8b-7382a03d59bc | Kiểm tra ngày 2026-08-01 |
|
Lithium
Phối hợp lithium với chlorpromazine có thể gây độc thần kinh hoặc hội chứng não, đôi khi để lại tổn thương không hồi phục. | Mức 3: Cân nhắc nguy cơ/lợi ích | Cơ chế: Dược lực học và có thể dược động học: phối hợp lithium–thuốc chống loạn thần liên quan lú lẫn, tăng trương lực, tăng phản xạ, triệu chứng ngoại tháp và biến đổi nồng độ lithium; cơ chế đầy đủ chưa rõ. Ảnh hưởng: Yếu, lừ đừ, sốt, run, lú lẫn, tăng trương lực, tăng phản xạ, triệu chứng ngoại tháp hoặc hội chứng giống NMS. | Khuyến nghị: use_alternative Xử trí: Ưu tiên tránh hoặc chọn phương án thay thế. Nếu cần phối hợp, dùng thận trọng và ngừng ngay khi xuất hiện dấu hiệu độc thần kinh. | Khám thần kinh, nhiệt độ, ý thức, phản xạ, creatinin/eGFR, điện giải và nồng độ lithium huyết thanh. | Bằng chứng: high Nguồn: [DailyMed] | Chlorpromazine Hydrochloride Tablets, USP | Warnings/Precautions – CNS depressants, anticoagulants, phenytoin, propranolol, thiazides, metrizamide, lithium, alcohol, guanethidine | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=5ae79c1e-f523-4358-9f8b-7382a03d59bc | Kiểm tra ngày 2026-08-01 |
|
Ropinirol
Chlorpromazine có thể đối kháng tác dụng của Ropinirole; phối hợp không được khuyến cáo. | Mức 3: Cân nhắc nguy cơ/lợi ích | Cơ chế: Dược lực học: chẹn dopamine trung ương bởi chlorpromazine đối kháng tác dụng dopaminergic của thuốc điều trị Parkinson. Ảnh hưởng: Có thể làm nặng triệu chứng Parkinson hoặc giảm đáp ứng điều trị; đồng thời tăng nguy cơ hạ huyết áp, buồn ngủ và rối loạn vận động. | Khuyến nghị: use_alternative Xử trí: Tránh phối hợp khi có thể. Nếu bắt buộc, dùng liều thấp nhất có hiệu quả của từng thuốc và đánh giá chuyên khoa. | Triệu chứng Parkinson, vận động ngoại tháp, huyết áp tư thế, mức độ tỉnh táo và hiệu quả lâm sàng. | Bằng chứng: high Nguồn: [eMC SmPC] | Chlorpromazine 100mg Tablets | Mục 4.5 – Interactions | https://www.medicines.org.uk/emc/product/3476/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-01 |
|
Piribedil
Chlorpromazine có thể đối kháng tác dụng của Piribedil; phối hợp không được khuyến cáo. | Mức 3: Cân nhắc nguy cơ/lợi ích | Cơ chế: Dược lực học: chẹn dopamine trung ương bởi chlorpromazine đối kháng tác dụng dopaminergic của thuốc điều trị Parkinson. Ảnh hưởng: Có thể làm nặng triệu chứng Parkinson hoặc giảm đáp ứng điều trị; đồng thời tăng nguy cơ hạ huyết áp, buồn ngủ và rối loạn vận động. | Khuyến nghị: use_alternative Xử trí: Tránh phối hợp khi có thể. Nếu bắt buộc, dùng liều thấp nhất có hiệu quả của từng thuốc và đánh giá chuyên khoa. | Triệu chứng Parkinson, vận động ngoại tháp, huyết áp tư thế, mức độ tỉnh táo và hiệu quả lâm sàng. | Bằng chứng: high Nguồn: [eMC SmPC] | Chlorpromazine 100mg Tablets | Mục 4.5 – Interactions | https://www.medicines.org.uk/emc/product/3476/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-01 |
|
Pergolid
Chlorpromazine có thể đối kháng tác dụng của Pergolide; phối hợp không được khuyến cáo. | Mức 3: Cân nhắc nguy cơ/lợi ích | Cơ chế: Dược lực học: chẹn dopamine trung ương bởi chlorpromazine đối kháng tác dụng dopaminergic của thuốc điều trị Parkinson. Ảnh hưởng: Có thể làm nặng triệu chứng Parkinson hoặc giảm đáp ứng điều trị; đồng thời tăng nguy cơ hạ huyết áp, buồn ngủ và rối loạn vận động. | Khuyến nghị: use_alternative Xử trí: Tránh phối hợp khi có thể. Nếu bắt buộc, dùng liều thấp nhất có hiệu quả của từng thuốc và đánh giá chuyên khoa. | Triệu chứng Parkinson, vận động ngoại tháp, huyết áp tư thế, mức độ tỉnh táo và hiệu quả lâm sàng. | Bằng chứng: high Nguồn: [eMC SmPC] | Chlorpromazine 100mg Tablets | Mục 4.5 – Interactions | https://www.medicines.org.uk/emc/product/3476/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-01 |
|
Lisurid
Chlorpromazine có thể đối kháng tác dụng của Lisuride; phối hợp không được khuyến cáo. | Mức 3: Cân nhắc nguy cơ/lợi ích | Cơ chế: Dược lực học: chẹn dopamine trung ương bởi chlorpromazine đối kháng tác dụng dopaminergic của thuốc điều trị Parkinson. Ảnh hưởng: Có thể làm nặng triệu chứng Parkinson hoặc giảm đáp ứng điều trị; đồng thời tăng nguy cơ hạ huyết áp, buồn ngủ và rối loạn vận động. | Khuyến nghị: use_alternative Xử trí: Tránh phối hợp khi có thể. Nếu bắt buộc, dùng liều thấp nhất có hiệu quả của từng thuốc và đánh giá chuyên khoa. | Triệu chứng Parkinson, vận động ngoại tháp, huyết áp tư thế, mức độ tỉnh táo và hiệu quả lâm sàng. | Bằng chứng: high Nguồn: [eMC SmPC] | Chlorpromazine 100mg Tablets | Mục 4.5 – Interactions | https://www.medicines.org.uk/emc/product/3476/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-01 |
|
Bromocriptin
Chlorpromazine có thể đối kháng tác dụng của Bromocriptine; phối hợp không được khuyến cáo. | Mức 3: Cân nhắc nguy cơ/lợi ích | Cơ chế: Dược lực học: chẹn dopamine trung ương bởi chlorpromazine đối kháng tác dụng dopaminergic của thuốc điều trị Parkinson. Ảnh hưởng: Có thể làm nặng triệu chứng Parkinson hoặc giảm đáp ứng điều trị; đồng thời tăng nguy cơ hạ huyết áp, buồn ngủ và rối loạn vận động. | Khuyến nghị: use_alternative Xử trí: Tránh phối hợp khi có thể. Nếu bắt buộc, dùng liều thấp nhất có hiệu quả của từng thuốc và đánh giá chuyên khoa. | Triệu chứng Parkinson, vận động ngoại tháp, huyết áp tư thế, mức độ tỉnh táo và hiệu quả lâm sàng. | Bằng chứng: high Nguồn: [eMC SmPC] | Chlorpromazine 100mg Tablets | Mục 4.5 – Interactions | https://www.medicines.org.uk/emc/product/3476/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-01 |
|
Levodopa
Chlorpromazine có thể đối kháng tác dụng của Levodopa; phối hợp không được khuyến cáo. | Mức 3: Cân nhắc nguy cơ/lợi ích | Cơ chế: Dược lực học: chẹn dopamine trung ương bởi chlorpromazine đối kháng tác dụng dopaminergic của thuốc điều trị Parkinson. Ảnh hưởng: Có thể làm nặng triệu chứng Parkinson hoặc giảm đáp ứng điều trị; đồng thời tăng nguy cơ hạ huyết áp, buồn ngủ và rối loạn vận động. | Khuyến nghị: use_alternative Xử trí: Tránh phối hợp khi có thể. Nếu bắt buộc, dùng liều thấp nhất có hiệu quả của từng thuốc và đánh giá chuyên khoa. | Triệu chứng Parkinson, vận động ngoại tháp, huyết áp tư thế, mức độ tỉnh táo và hiệu quả lâm sàng. | Bằng chứng: high Nguồn: [eMC SmPC] | Chlorpromazine 100mg Tablets | Mục 4.5 – Interactions | https://www.medicines.org.uk/emc/product/3476/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-01 |
|
Thuốc kháng acid/thuốc tác dụng tại đường tiêu hóa chứa magnesi, nhôm hoặc calci làm giảm hấp thu chlorpromazine. | Mức 2: Tương tác cần thận trọng | Cơ chế: Dược động học: tương tác trong lòng ống tiêu hóa làm giảm hấp thu phenothiazine. Ảnh hưởng: Nồng độ chlorpromazine thấp hơn và giảm hiệu quả điều trị. | Khuyến nghị: separate_timing Xử trí: Không dùng đồng thời; tách thời điểm dùng hơn 2 giờ nếu có thể. | Theo dõi đáp ứng chống loạn thần/chống nôn và dấu hiệu mất hiệu quả. | Bằng chứng: high Nguồn: [eMC SmPC] | Chlorpromazine 100mg Tablets | Mục 4.5 – Interactions | https://www.medicines.org.uk/emc/product/3476/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-01 |
|
Thuốc ức chế CYP1A2 mức độ vừa hoặc mạnh có thể làm tăng nồng độ chlorpromazine. | Mức 2: Tương tác cần thận trọng | Cơ chế: Dược động học: ức chế chuyển hóa qua CYP1A2 làm tăng phơi nhiễm chlorpromazine. Ảnh hưởng: Tăng an thần, hạ huyết áp, tác dụng ngoại tháp và các phản ứng phụ phụ thuộc liều. | Khuyến nghị: monitor_closely Xử trí: Theo dõi khi bắt đầu/ngừng chất ức chế; cân nhắc giảm liều chlorpromazine dựa trên đáp ứng. | An thần, huyết áp tư thế, triệu chứng ngoại tháp, ECG khi có yếu tố nguy cơ. | Bằng chứng: high Nguồn: [eMC SmPC] | Chlorpromazine 100mg Tablets | Mục 4.5 – Interactions | https://www.medicines.org.uk/emc/product/3476/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-01 |
|
Chlorpromazine có thể hạ ngưỡng co giật và làm thay đổi đáp ứng với thuốc chống co giật. | Mức 2: Tương tác cần thận trọng | Cơ chế: Dược lực học: hạ ngưỡng co giật; một số tương tác dược động học riêng biệt có thể xảy ra tùy hoạt chất. Ảnh hưởng: Tăng nguy cơ co giật hoặc thay đổi kiểm soát động kinh. | Khuyến nghị: monitor_closely Xử trí: Không tự động giảm liều thuốc chống co giật; đánh giá từng hoạt chất và chỉnh theo đáp ứng/nồng độ khi có chỉ định. | Tần suất co giật, dấu hiệu độc tính và nồng độ thuốc chống co giật khi có khoảng điều trị hẹp. | Bằng chứng: high Nguồn: [eMC SmPC] | Chlorpromazine 100mg Tablets | Mục 4.5 – Interactions | https://www.medicines.org.uk/emc/product/3476/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-01 |
|
Liều chlorpromazine cao có thể làm giảm kiểm soát đường huyết và giảm đáp ứng với thuốc điều trị đái tháo đường. | Mức 2: Tương tác cần thận trọng | Cơ chế: Dược lực học: giảm phóng thích insulin và ảnh hưởng dung nạp glucose. Ảnh hưởng: Tăng đường huyết hoặc mất kiểm soát đái tháo đường. | Khuyến nghị: monitor_closely Xử trí: Cảnh báo người bệnh, tăng tự theo dõi đường huyết và chỉnh thuốc đái tháo đường khi cần trong và sau khi ngừng chlorpromazine. | Đường huyết mao mạch, glucose niệu khi áp dụng và HbA1c trong điều trị kéo dài. | Bằng chứng: high Nguồn: [eMC SmPC] | Chlorpromazine 100mg Tablets | Mục 4.5 – Interactions | https://www.medicines.org.uk/emc/product/3476/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-01 |
|
Chlorpromazine có thể tăng tác dụng hạ huyết áp của nhiều thuốc hạ huyết áp và làm tăng hạ huyết áp tư thế. | Mức 2: Tương tác cần thận trọng | Cơ chế: Dược lực học: giãn mạch và phong bế alpha-adrenergic cộng hợp. Ảnh hưởng: Chóng mặt, ngất, té ngã hoặc hạ huyết áp có triệu chứng. | Khuyến nghị: monitor_closely Xử trí: Theo dõi khi bắt đầu hoặc tăng liều; cân nhắc giảm liều một hoặc cả hai thuốc. | Huyết áp nằm/đứng, mạch, triệu chứng chóng mặt và té ngã. | Bằng chứng: high Nguồn: [eMC SmPC] | Chlorpromazine 100mg Tablets | Mục 4.5 – Interactions | https://www.medicines.org.uk/emc/product/3476/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-01 |
|
Diazoxid
Chlorpromazine có thể làm tăng tác dụng của diazoxide. | Mức 2: Tương tác cần thận trọng | Cơ chế: Dược lực học và/hoặc dược động học chưa được mô tả đầy đủ trong SmPC; tác dụng hạ huyết áp hoặc tăng đường huyết có thể tăng. Ảnh hưởng: Hạ huyết áp quá mức, chóng mặt hoặc tăng đường huyết. | Khuyến nghị: monitor_closely Xử trí: Dùng thận trọng, điều chỉnh theo đáp ứng và tránh tăng liều nhanh. | Huyết áp, đường huyết và triệu chứng hạ huyết áp. | Bằng chứng: low Nguồn: [eMC SmPC] | Chlorpromazine 100mg Tablets | Mục 6.2 – Incompatibilities | https://www.medicines.org.uk/emc/product/3476/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-01 |
|
Digoxin
Chlorpromazine có thể làm tăng hấp thu digoxin, có khả năng làm tăng phơi nhiễm digoxin. | Mức 2: Tương tác cần thận trọng | Cơ chế: Dược động học: tăng hấp thu đường tiêu hóa của digoxin; mức độ và ý nghĩa lâm sàng chưa được định lượng rõ trong nguồn. Ảnh hưởng: Có thể tăng buồn nôn, rối loạn nhịp, nhìn mờ hoặc các biểu hiện độc digoxin ở người nhạy cảm. | Khuyến nghị: monitor Xử trí: Theo dõi đáp ứng và nồng độ digoxin khi có chỉ định; cân nhắc chỉnh liều nếu xuất hiện dấu hiệu độc tính. | Nồng độ digoxin, ECG, nhịp tim, kali, creatinin/eGFR và triệu chứng độc tính. | Bằng chứng: low Nguồn: [eMC SmPC] | Chlorpromazine 100mg Tablets | Mục 6.2 – Incompatibilities | https://www.medicines.org.uk/emc/product/3476/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-01 |
|
Clonidine
Chlorpromazine có thể đối kháng tác dụng hạ huyết áp của Clonidine. | Mức 2: Tương tác cần thận trọng | Cơ chế: Dược lực học: tác dụng chẹn dopamine/alpha-adrenergic và tự chủ của chlorpromazine làm giảm đáp ứng điều trị của thuốc phối hợp. Ảnh hưởng: Có thể giảm hiệu quả điều trị, làm huyết áp khó kiểm soát hoặc gây biến động huyết áp. | Khuyến nghị: use_alternative Xử trí: Ưu tiên thuốc thay thế. Nếu phối hợp, đánh giá đáp ứng lâm sàng và không tăng liều chỉ dựa trên một lần đo đơn lẻ. | Huyết áp, mạch và mục tiêu điều trị đặc hiệu của thuốc phối hợp. | Bằng chứng: high Nguồn: [DailyMed] | Chlorpromazine Hydrochloride Tablets, USP | Warnings/Precautions – CNS depressants, anticoagulants, phenytoin, propranolol, thiazides, metrizamide, lithium, alcohol, guanethidine | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=5ae79c1e-f523-4358-9f8b-7382a03d59bc | Kiểm tra ngày 2026-08-01 |
|
Amphetamine
Chlorpromazine có thể đối kháng tác dụng kích thích và đáp ứng giao cảm của Amphetamine. | Mức 2: Tương tác cần thận trọng | Cơ chế: Dược lực học: tác dụng chẹn dopamine/alpha-adrenergic và tự chủ của chlorpromazine làm giảm đáp ứng điều trị của thuốc phối hợp. Ảnh hưởng: Có thể giảm hiệu quả điều trị, làm huyết áp khó kiểm soát hoặc gây biến động huyết áp. | Khuyến nghị: use_alternative Xử trí: Ưu tiên thuốc thay thế. Nếu phối hợp, đánh giá đáp ứng lâm sàng và không tăng liều chỉ dựa trên một lần đo đơn lẻ. | Huyết áp, mạch và mục tiêu điều trị đặc hiệu của thuốc phối hợp. | Bằng chứng: high Nguồn: [DailyMed] | Chlorpromazine Hydrochloride Tablets, USP | Warnings/Precautions – CNS depressants, anticoagulants, phenytoin, propranolol, thiazides, metrizamide, lithium, alcohol, guanethidine | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=5ae79c1e-f523-4358-9f8b-7382a03d59bc | Kiểm tra ngày 2026-08-01 |
|
Propranolol
Phối hợp propranolol với chlorpromazine có thể làm tăng nồng độ huyết tương của cả hai thuốc. | Mức 2: Tương tác cần thận trọng | Cơ chế: Dược động học hai chiều: chlorpromazine và propranolol có thể ức chế chuyển hóa của nhau, làm tăng phơi nhiễm. Ảnh hưởng: Tăng nguy cơ hạ huyết áp, nhịp chậm, buồn ngủ, chóng mặt và tác dụng phụ phụ thuộc liều của chlorpromazine. | Khuyến nghị: monitor_closely Xử trí: Khởi đầu thận trọng, cân nhắc liều thấp hơn và chỉnh liều theo đáp ứng. Tránh tăng liều nhanh. | Huyết áp, mạch, triệu chứng hạ huyết áp tư thế, an thần và dấu hiệu ngoại tháp. | Bằng chứng: moderate Nguồn: [DailyMed] | Chlorpromazine Hydrochloride Tablets, USP | Warnings/Precautions – CNS depressants, anticoagulants, phenytoin, propranolol, thiazides, metrizamide, lithium, alcohol, guanethidine | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=5ae79c1e-f523-4358-9f8b-7382a03d59bc | Kiểm tra ngày 2026-08-01 |
|
Alginate
Chlorpromazine bị hấp phụ đáng kể lên sodium alginate trong thử nghiệm in vitro, có thể làm giảm phần thuốc sẵn có để hấp thu. Chưa có bằng chứng in vivo hoặc lâm sàng. | Chưa phân loại | Cơ chế: Tương tác dược động học mang tính lý thuyết do hấp phụ/liên kết ion giữa chlorpromazine mang điện tích và polymer alginate âm trong lòng đường tiêu hóa. Ảnh hưởng: Có khả năng giảm sinh khả dụng đường uống và giảm hiệu quả chống loạn thần, nhưng mức độ và ý nghĩa trên người chưa xác định. | Khuyến nghị: monitor Xử trí: Không có khoảng cách liều đã được xác lập. Cân nhắc tránh dùng đồng thời và theo dõi hiệu quả điều trị nếu phối hợp. | Theo dõi kiểm soát triệu chứng loạn thần/kích động và dấu hiệu giảm đáp ứng. | Bằng chứng: theoretical Nguồn: [J-STAGE] | Interaction of Drugs with Dietary Fiber—Adsorption of Drugs onto Dietary Fiber in in vitro Study— | Chlorpromazine thuộc nhóm thuốc hấp phụ đặc biệt mạnh lên sodium alginate in vitro | https://doi.org/10.5649/jjphcs.32.221 | Kiểm tra ngày 2026-08-01 |
|
Desipramine
Thuốc chống loạn thần có tác dụng an thần hoặc kháng cholinergic có thể cộng hợp độc tính với desipramine; một số thuốc còn ức chế CYP2D6. Kế thừa từ nhóm: | Mức 2: Tương tác cần thận trọng | Cơ chế: Tương tác dược lực học do cộng hợp an thần/kháng cholinergic; tương tác dược động học có thể xảy ra với các thuốc ức chế CYP2D6. Ảnh hưởng: Tăng nguy cơ lú lẫn, buồn ngủ, hạ huyết áp tư thế, té ngã, bí tiểu, táo bón và bất thường dẫn truyền tim. | Khuyến nghị: monitor_closely Xử trí: Chọn thuốc ít an thần/kháng cholinergic khi có thể; dùng liều thấp và xem xét rule specific cho từng thuốc. | Theo dõi ECG khi có nguy cơ, huyết áp tư thế, tri giác, té ngã, tiểu tiện và nhu động ruột. | Bằng chứng: high Nguồn: DailyMed | Desipramine Hydrochloride tablet | Warnings—General; Precautions—Drug Interactions | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/lookup.cfm?setid=6ab5e113-82ef-493d-a4e3-a2756608fa60 | Kiểm tra ngày 2026-08-04 |
|
Desipramine
Phenothiazine có thể làm tăng nồng độ desipramine và cộng hợp tác dụng an thần, kháng cholinergic và tim mạch. Kế thừa từ nhóm: | Mức 2: Tương tác cần thận trọng | Cơ chế: Tương tác PK do cạnh tranh/ức chế hệ enzym chuyển hóa; tương tác PD do cộng hợp an thần và kháng cholinergic. Ảnh hưởng: Nguy cơ lú lẫn, buồn ngủ, hạ huyết áp, bí tiểu, táo bón, nhịp tim nhanh và loạn nhịp tăng. | Khuyến nghị: monitor_closely Xử trí: Dùng liều thận trọng, cân nhắc lựa chọn ít kháng cholinergic hơn và chỉnh liều desipramine theo nồng độ/độc tính. | Theo dõi nồng độ desipramine, ECG, huyết áp tư thế, mức độ an thần, chức năng ruột và bí tiểu. | Bằng chứng: high Nguồn: DailyMed | Desipramine Hydrochloride tablet | Clinical Pharmacology—Metabolism; Precautions—Drug Interactions | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/lookup.cfm?setid=6ab5e113-82ef-493d-a4e3-a2756608fa60 | Kiểm tra ngày 2026-08-04 |
|
Chlordiazepoxide
Phenothiazine có thể tăng tác dụng trung ương của chlordiazepoxide, làm tăng an thần và suy giảm vận động. Kế thừa từ nhóm: | Mức 2: Tương tác cần thận trọng | Cơ chế: Tác dụng ức chế thần kinh trung ương cộng hợp; có thể kèm hạ huyết áp và tác dụng kháng cholinergic tùy thuốc. Ảnh hưởng: Buồn ngủ, lú lẫn, mất điều hòa, hạ huyết áp tư thế và té ngã. | Khuyến nghị: monitor_closely Xử trí: Dùng thận trọng, đặc biệt ở người cao tuổi; cân nhắc liều thấp hơn và tránh thêm chất an thần khác. | An thần, tri giác, huyết áp tư thế, dáng đi, té ngã và triệu chứng kháng cholinergic. | Bằng chứng: low Nguồn: DailyMed | Chlordiazepoxide Hydrochloride Capsules USP CIV | Precautions – psychotropic agents, MAO inhibitors and phenothiazines | https://www.dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/fda/fdaDrugXsl.cfm?setid=74c4320d-c90d-436b-97da-07496ba88aed&type=display | Kiểm tra ngày 2026-08-04 |
Thắc mắc về hoạt chất Chlorpromazine
Chlorpromazine là thuốc chống loạn thần thế hệ thứ nhất thuộc nhóm phenothiazine. Thuốc được sử dụng chủ yếu trong tâm thần phân liệt và các rối loạn loạn thần, đồng thời có một số chỉ định chống nôn, nấc cụt dai dẳng và hưng cảm tùy theo nhãn thuốc.
Thuốc chỉ được sử dụng theo đơn và cần theo dõi tác dụng phụ thần kinh, tim mạch, huyết học và gan.
Không. Chlorpromazine là thuốc chống loạn thần, không phải thuốc ngủ chuyên biệt. Thuốc gây buồn ngủ do chẹn thụ thể histamin H1 và tác động lên hệ thần kinh trung ương.
Không nên tự dùng Chlorpromazine để điều trị mất ngủ vì thuốc có thể gây tụt huyết áp, rối loạn vận động, kéo dài QT, tăng prolactin và các phản ứng nghiêm trọng khác.
Có. Nhãn Chlorpromazine tại Hoa Kỳ và SmPC tại Anh có chỉ định điều trị nấc cụt dai dẳng. Nhãn Hoa Kỳ ghi nhận liều uống tham khảo 25–50 mg, ngày 3–4 lần và yêu cầu đánh giá lại nếu không cải thiện sau 2–3 ngày.
Nấc kéo dài có thể liên quan đến bệnh thần kinh, tiêu hóa, chuyển hóa hoặc thuốc khác. Người bệnh không nên tự dùng Chlorpromazine trước khi được xác định nguyên nhân.
Không nên tự ngừng thuốc. Chlorpromazine có thể kiểm soát triệu chứng nhưng không chữa khỏi hoàn toàn rối loạn loạn thần. Ngừng đột ngột, đặc biệt sau điều trị liều cao, có thể gây buồn nôn, nôn, đau dạ dày, chóng mặt và run.
Bác sĩ thường giảm liều từ từ và theo dõi nguy cơ tái phát.
Có thể. Chlorpromazine có thể gây tăng cân, giảm dung nạp glucose, tăng đường huyết và tăng triglyceride. Chẹn dopamine tại đường tuberoinfundibular có thể làm tăng prolactin, dẫn đến tiết sữa, vô kinh, giảm ham muốn, rối loạn cương hoặc vú to ở nam.
Người có các triệu chứng này cần thông báo với bác sĩ; không tự ngừng thuốc.

