Epinephrin (Adrenalin)

Epinephrin, còn gọi là adrenalin, là catecholamine nội sinh đồng thời là thuốc kích thích trực tiếp các thụ thể alpha và beta adrenergic. Thuốc là điều trị đầu tay trong phản vệ vì giúp co mạch, tăng huyết áp, giảm phù đường thở và giãn phế quản. Epinephrin cũng được sử dụng trong hồi sức ngừng tuần hoàn theo hướng dẫn chuyên môn và truyền tĩnh mạch để hỗ trợ huyết áp ở một số người lớn bị sốc nhiễm khuẩn. Nồng độ, đường dùng và liều khác nhau rõ rệt giữa các chỉ định: dung dịch 1 mg/mL thường dùng tiêm bắp trong phản vệ, còn nồng độ 0,1 mg/mL được sử dụng qua đường tĩnh mạch hoặc trong xương trong hồi sức theo phác đồ. Nhầm nồng độ hoặc tiêm tĩnh mạch dung dịch 1 mg/mL không pha loãng có thể gây tăng huyết áp nghiêm trọng, rối loạn nhịp, nhồi máu cơ tim, phù phổi hoặc tử vong. Thuốc phải được sử dụng đúng tình huống, đúng đường và đúng nồng độ.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Nhóm thuốc: Catecholamine, thuốc cường giao cảm chủ vận alpha và beta
  • Mã ATC: C01CA24
  • Phản vệ: Epinephrin tiêm bắp là điều trị đầu tay
  • Nồng độ phản vệ: Thường dùng 1 mg/mL, tiêm mặt trước ngoài đùi
  • Ngừng tim người lớn: 1 mg IV/IO mỗi 3–5 phút theo AHA 2025
  • Ngừng tim trẻ em: 0,01 mg/kg IV/IO, tối đa 1 mg, mỗi 3–5 phút
  • Sốc nhiễm khuẩn: Truyền tĩnh mạch, chỉnh liều theo huyết áp và đáp ứng
  • Nguy cơ chính: Tăng huyết áp, rối loạn nhịp, thiếu máu cơ tim, phù phổi, hoại tử mô
  • Lưu ý quan trọng: Không nhầm dung dịch 1 mg/mL với 0,1 mg/mL
  • Phân loại: Thuốc kê đơn và thuốc cấp cứu
  • Trong phản vệ đe dọa tính mạng, không nên trì hoãn epinephrin vì bệnh tim, tuổi cao, mang thai hoặc lo ngại tác dụng phụ.

Hoạt chất Epinephrin là gì?

Epinephrin là hormone và chất dẫn truyền thần kinh tự nhiên, đồng thời là thuốc cấp cứu có tác dụng kích thích các thụ thể alpha-1, beta-1 và beta-2. Thuốc làm co mạch, tăng sức co bóp cơ tim, tăng nhịp tim và giãn phế quản.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Epinephrin

INN Epinephrine; adrenaline

CAS 51-43-4 Công thức C9H13NO3

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Epinephrin

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Epinephrine; adrenaline

Tên IUPAC

4-[(1R)-1-hydroxy-2-(methylamino)ethyl]benzene-1,2-diol

Tên khác / tên đồng nghĩa

Adrenalin; L-adrenaline; (-)-epinephrine. Hoạt chất trong chế phẩm tiêm có thể được cung cấp dưới dạng epinephrine hoặc muối adrenaline acid tartrate/epinephrine bitartrate, với hàm lượng được quy đổi theo epinephrin.

Tên viết tắt

EPI

Tên Latinh / tên dược điển

Epinephrinum | Adrenalinum

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

51-43-4

UNII

YKH834O4BH

PubChem CID

5816

RxNorm CUI

3992

Công thức phân tử

C9H13NO3

Dược động học của Epinephrin

Epinephrin có khởi phát nhanh và thời gian tác dụng ngắn. Sau tiêm tĩnh mạch, thuốc được loại khỏi huyết tương nhanh, đạt trạng thái ổn định trong khoảng 10–15 phút khi truyền liên tục. Thuốc được chuyển hóa rộng rãi tại gan, thận và các mô ngoài thần kinh bởi COMT và MAO; chỉ một lượng nhỏ được thải dưới dạng không đổi.

Giai đoạn I: Hấp thu

Sau tiêm bắp, epinephrin khởi phát nhanh. Trong tình trạng sốc, hấp thu từ cơ nhanh và ổn định hơn từ mô dưới da, vì co mạch tại chỗ có thể làm chậm sự hấp thu dưới da. Tiêm tĩnh mạch tạo tác dụng gần như tức thì nhưng có nguy cơ quá liều và rối loạn nhịp cao hơn.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng tuyệt đối của epinephrin sau tiêm bắp hoặc tiêm dưới da chưa được xác lập bằng một giá trị thống nhất trong các nhãn được đối chiếu. Đường tĩnh mạch đưa thuốc trực tiếp vào tuần hoàn; đường tiêm bắp cho sự hấp thu nhanh và đáng tin cậy hơn đường dưới da trong phản vệ.

Giai đoạn II: Phân bố

Epinephrin được phân bố nhanh đến các mô được tưới máu. Các cơ quan đóng góp đáng kể vào quá trình loại bỏ epinephrin ngoại sinh gồm gan, thận, cơ xương và hệ mạch mạc treo. Thuốc qua nhau thai và có thể gây co mạch tử cung–nhau thai khi dùng đường toàn thân. Giá trị thể tích phân bố lâm sàng thống nhất.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Epinephrin bị bất hoạt nhanh bởi catechol-O-methyltransferase — COMT — và monoamine oxidase — MAO — tại gan, thận, đầu tận thần kinh giao cảm và các mô ngoài thần kinh. Các chất chuyển hóa cuối bao gồm vanillylmandelic acid không còn hoạt tính adrenergic.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Phần lớn liều được bài tiết qua nước tiểu dưới dạng các chất chuyển hóa; chỉ một lượng nhỏ epinephrin được thải nguyên vẹn.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Thời gian bán thải trong huyết tương khoảng 2–3 phút theo SmPC và dưới 5 phút theo nhãn Hoa Kỳ. Tác dụng sau tiêm bắp hoặc dưới da có thể kéo dài hơn thời gian bán thải do co mạch tại vị trí tiêm làm chậm hấp thu.

CL · Độ thanh thải toàn phần

Không có một giá trị độ thanh thải duy nhất áp dụng cho mọi đường dùng và tình trạng cấp cứu. Nhãn Hoa Kỳ ghi nhận độ thanh thải chuyển hóa trong huyết tương thay đổi theo tuổi và cân nặng; người có cân nặng cao hơn có thể có độ thanh thải cao hơn và nồng độ ổn định thấp hơn với cùng tốc độ truyền tính tuyệt đối.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Các yếu tố ảnh hưởng gồm:

  • Đường dùng và vị trí tiêm.
  • Tưới máu cơ và mức độ sốc.
  • Nồng độ và tốc độ truyền.
  • Cân nặng và tuổi.
  • Suy tuần hoàn hoặc co mạch ngoại vi.
  • Thuốc ức chế MAO, COMT và các thuốc làm thay đổi đáp ứng adrenergic.
  • Tiêm lặp lại cùng vị trí, có thể làm giảm hấp thu và gây thiếu máu mô.

Trong cấp cứu, hiệu quả được đánh giá chủ yếu bằng đáp ứng lâm sàng, huyết áp, nhịp tim và tình trạng hô hấp thay vì dựa vào nồng độ huyết tương.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Epinephrin

Epinephrin là thuốc cường giao cảm tác dụng trực tiếp:

  • Kích thích alpha-1 làm co mạch và giảm phù niêm mạc.
  • Kích thích beta-1 làm tăng nhịp tim, sức co bóp và dẫn truyền tim.
  • Kích thích beta-2 làm giãn cơ trơn phế quản và góp phần hạn chế giải phóng các chất trung gian dị ứng.
  • Tác dụng phụ thuộc liều; ở liều thấp, tác dụng beta-2 có thể nổi bật hơn, trong khi liều cao làm tác dụng co mạch alpha-1 chiếm ưu thế.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Trong phản vệ, kích thích alpha-1 làm đảo ngược giãn mạch và tăng tính thấm thành mạch, từ đó cải thiện huyết áp và giảm phù đường thở. Tác dụng beta-2 làm giãn phế quản, giảm khò khè và khó thở; tác dụng beta-1 hỗ trợ cung lượng tim.

Trong ngừng tuần hoàn, tác dụng co mạch làm tăng sức cản mạch hệ thống và áp lực tưới máu động mạch vành trong quá trình ép tim. Epinephrin làm tăng khả năng có tuần hoàn tự nhiên trở lại, nhưng bằng chứng về cải thiện kết quả thần kinh dài hạn còn hạn chế.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Epinephrin làm tăng huyết áp tâm thu và nhịp tim, đồng thời gây co mạch ở da, niêm mạc, thận và hệ mạch tạng. Ở liều thấp, kích thích beta-2 có thể làm giảm sức cản mạch ngoại vi; ở liều cao, co mạch alpha-1 chiếm ưu thế và làm tăng huyết áp tâm trương.

Thuốc còn làm tăng phân giải glycogen, giảm sử dụng glucose ở mô, ức chế tiết insulin, gây tăng đường huyết, tăng lactate và hạ kali máu do đưa kali vào tế bào.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Epinephrin

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Epinephrin

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Epinephrin

Tương tácMức độCơ chế / ảnh hưởngKhuyến nghị / xử tríTheo dõiBằng chứng / nguồn
Chlorpromazine

Epinephrine không nên dùng để xử trí hạ huyết áp ở bệnh nhân quá liều chlorpromazine vì có thể làm hạ huyết áp nghịch lý nặng hơn.

Mức 3: Cân nhắc nguy cơ/lợi ích
Cơ chế:

Dược lực học: phong bế alpha-adrenergic do chlorpromazine làm tác dụng beta-2 giãn mạch của epinephrine trội lên, đảo ngược đáp ứng tăng huyết áp.

Ảnh hưởng:

Hạ huyết áp sâu hơn, sốc tuần hoàn hoặc thất bại điều trị hạ huyết áp.

Khuyến nghị:

avoid_combination

Xử trí:

Trong bối cảnh quá liều/hạ huyết áp do chlorpromazine, tránh epinephrine; nhãn thuốc ưu tiên norepinephrine hoặc phenylephrine khi cần thuốc co mạch.

Huyết áp liên tục, nhịp tim, tưới máu ngoại vi và dấu hiệu sốc.

Bằng chứng: high
Nguồn:

[DailyMed] | Chlorpromazine Hydrochloride Tablets, USP | Warnings/Precautions – CNS depressants, anticoagulants, phenytoin, propranolol, thiazides, metrizamide, lithium, alcohol, guanethidine | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=5ae79c1e-f523-4358-9f8b-7382a03d59bc | Kiểm tra ngày 2026-08-01
[eMC SmPC] | Chlorpromazine 100mg Tablets | Mục 4.5 – Interactions | https://www.medicines.org.uk/emc/product/3476/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-01

Thắc mắc về hoạt chất Epinephrin

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 7 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *