Epinephrin, còn gọi là adrenalin, là catecholamine nội sinh đồng thời là thuốc kích thích trực tiếp các thụ thể alpha và beta adrenergic. Thuốc là điều trị đầu tay trong phản vệ vì giúp co mạch, tăng huyết áp, giảm phù đường thở và giãn phế quản. Epinephrin cũng được sử dụng trong hồi sức ngừng tuần hoàn theo hướng dẫn chuyên môn và truyền tĩnh mạch để hỗ trợ huyết áp ở một số người lớn bị sốc nhiễm khuẩn. Nồng độ, đường dùng và liều khác nhau rõ rệt giữa các chỉ định: dung dịch 1 mg/mL thường dùng tiêm bắp trong phản vệ, còn nồng độ 0,1 mg/mL được sử dụng qua đường tĩnh mạch hoặc trong xương trong hồi sức theo phác đồ. Nhầm nồng độ hoặc tiêm tĩnh mạch dung dịch 1 mg/mL không pha loãng có thể gây tăng huyết áp nghiêm trọng, rối loạn nhịp, nhồi máu cơ tim, phù phổi hoặc tử vong. Thuốc phải được sử dụng đúng tình huống, đúng đường và đúng nồng độ.
Nội dung chính
- Nhóm thuốc: Catecholamine, thuốc cường giao cảm chủ vận alpha và beta
- Mã ATC: C01CA24
- Phản vệ: Epinephrin tiêm bắp là điều trị đầu tay
- Nồng độ phản vệ: Thường dùng 1 mg/mL, tiêm mặt trước ngoài đùi
- Ngừng tim người lớn: 1 mg IV/IO mỗi 3–5 phút theo AHA 2025
- Ngừng tim trẻ em: 0,01 mg/kg IV/IO, tối đa 1 mg, mỗi 3–5 phút
- Sốc nhiễm khuẩn: Truyền tĩnh mạch, chỉnh liều theo huyết áp và đáp ứng
- Nguy cơ chính: Tăng huyết áp, rối loạn nhịp, thiếu máu cơ tim, phù phổi, hoại tử mô
- Lưu ý quan trọng: Không nhầm dung dịch 1 mg/mL với 0,1 mg/mL
- Phân loại: Thuốc kê đơn và thuốc cấp cứu
- Trong phản vệ đe dọa tính mạng, không nên trì hoãn epinephrin vì bệnh tim, tuổi cao, mang thai hoặc lo ngại tác dụng phụ.
Hoạt chất Epinephrin là gì?
Epinephrin là hormone và chất dẫn truyền thần kinh tự nhiên, đồng thời là thuốc cấp cứu có tác dụng kích thích các thụ thể alpha-1, beta-1 và beta-2. Thuốc làm co mạch, tăng sức co bóp cơ tim, tăng nhịp tim và giãn phế quản.
Epinephrin
INN Epinephrine; adrenaline
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Epinephrin |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Epinephrine; adrenaline |
| Tên IUPAC | 4-[(1R)-1-hydroxy-2-(methylamino)ethyl]benzene-1,2-diol |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Adrenalin; L-adrenaline; (-)-epinephrine. Hoạt chất trong chế phẩm tiêm có thể được cung cấp dưới dạng epinephrine hoặc muối adrenaline acid tartrate/epinephrine bitartrate, với hàm lượng được quy đổi theo epinephrin. |
| Tên viết tắt | EPI |
| Tên Latinh / tên dược điển | Epinephrinum | Adrenalinum |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 51-43-4 |
|---|---|
| UNII | YKH834O4BH |
| PubChem CID | 5816 |
| RxNorm CUI | 3992 |
| Công thức phân tử | C9H13NO3 |
Dược động học của Epinephrin
Epinephrin có khởi phát nhanh và thời gian tác dụng ngắn. Sau tiêm tĩnh mạch, thuốc được loại khỏi huyết tương nhanh, đạt trạng thái ổn định trong khoảng 10–15 phút khi truyền liên tục. Thuốc được chuyển hóa rộng rãi tại gan, thận và các mô ngoài thần kinh bởi COMT và MAO; chỉ một lượng nhỏ được thải dưới dạng không đổi.
Giai đoạn I: Hấp thu
Sau tiêm bắp, epinephrin khởi phát nhanh. Trong tình trạng sốc, hấp thu từ cơ nhanh và ổn định hơn từ mô dưới da, vì co mạch tại chỗ có thể làm chậm sự hấp thu dưới da. Tiêm tĩnh mạch tạo tác dụng gần như tức thì nhưng có nguy cơ quá liều và rối loạn nhịp cao hơn.
| F · Sinh khả dụng | Sinh khả dụng tuyệt đối của epinephrin sau tiêm bắp hoặc tiêm dưới da chưa được xác lập bằng một giá trị thống nhất trong các nhãn được đối chiếu. Đường tĩnh mạch đưa thuốc trực tiếp vào tuần hoàn; đường tiêm bắp cho sự hấp thu nhanh và đáng tin cậy hơn đường dưới da trong phản vệ. |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
Epinephrin được phân bố nhanh đến các mô được tưới máu. Các cơ quan đóng góp đáng kể vào quá trình loại bỏ epinephrin ngoại sinh gồm gan, thận, cơ xương và hệ mạch mạc treo. Thuốc qua nhau thai và có thể gây co mạch tử cung–nhau thai khi dùng đường toàn thân. Giá trị thể tích phân bố lâm sàng thống nhất.
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Epinephrin bị bất hoạt nhanh bởi catechol-O-methyltransferase — COMT — và monoamine oxidase — MAO — tại gan, thận, đầu tận thần kinh giao cảm và các mô ngoài thần kinh. Các chất chuyển hóa cuối bao gồm vanillylmandelic acid không còn hoạt tính adrenergic.
Giai đoạn IV: Thải trừ
Phần lớn liều được bài tiết qua nước tiểu dưới dạng các chất chuyển hóa; chỉ một lượng nhỏ epinephrin được thải nguyên vẹn.
| t½ · Thời gian bán thải | Thời gian bán thải trong huyết tương khoảng 2–3 phút theo SmPC và dưới 5 phút theo nhãn Hoa Kỳ. Tác dụng sau tiêm bắp hoặc dưới da có thể kéo dài hơn thời gian bán thải do co mạch tại vị trí tiêm làm chậm hấp thu. |
|---|---|
| CL · Độ thanh thải toàn phần | Không có một giá trị độ thanh thải duy nhất áp dụng cho mọi đường dùng và tình trạng cấp cứu. Nhãn Hoa Kỳ ghi nhận độ thanh thải chuyển hóa trong huyết tương thay đổi theo tuổi và cân nặng; người có cân nặng cao hơn có thể có độ thanh thải cao hơn và nồng độ ổn định thấp hơn với cùng tốc độ truyền tính tuyệt đối. |
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Các yếu tố ảnh hưởng gồm:
- Đường dùng và vị trí tiêm.
- Tưới máu cơ và mức độ sốc.
- Nồng độ và tốc độ truyền.
- Cân nặng và tuổi.
- Suy tuần hoàn hoặc co mạch ngoại vi.
- Thuốc ức chế MAO, COMT và các thuốc làm thay đổi đáp ứng adrenergic.
- Tiêm lặp lại cùng vị trí, có thể làm giảm hấp thu và gây thiếu máu mô.
Trong cấp cứu, hiệu quả được đánh giá chủ yếu bằng đáp ứng lâm sàng, huyết áp, nhịp tim và tình trạng hô hấp thay vì dựa vào nồng độ huyết tương.
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Epinephrin
Epinephrin là thuốc cường giao cảm tác dụng trực tiếp:
- Kích thích alpha-1 làm co mạch và giảm phù niêm mạc.
- Kích thích beta-1 làm tăng nhịp tim, sức co bóp và dẫn truyền tim.
- Kích thích beta-2 làm giãn cơ trơn phế quản và góp phần hạn chế giải phóng các chất trung gian dị ứng.
- Tác dụng phụ thuộc liều; ở liều thấp, tác dụng beta-2 có thể nổi bật hơn, trong khi liều cao làm tác dụng co mạch alpha-1 chiếm ưu thế.
Phần III: Cơ chế tác dụng
Trong phản vệ, kích thích alpha-1 làm đảo ngược giãn mạch và tăng tính thấm thành mạch, từ đó cải thiện huyết áp và giảm phù đường thở. Tác dụng beta-2 làm giãn phế quản, giảm khò khè và khó thở; tác dụng beta-1 hỗ trợ cung lượng tim.
Trong ngừng tuần hoàn, tác dụng co mạch làm tăng sức cản mạch hệ thống và áp lực tưới máu động mạch vành trong quá trình ép tim. Epinephrin làm tăng khả năng có tuần hoàn tự nhiên trở lại, nhưng bằng chứng về cải thiện kết quả thần kinh dài hạn còn hạn chế.
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Epinephrin làm tăng huyết áp tâm thu và nhịp tim, đồng thời gây co mạch ở da, niêm mạc, thận và hệ mạch tạng. Ở liều thấp, kích thích beta-2 có thể làm giảm sức cản mạch ngoại vi; ở liều cao, co mạch alpha-1 chiếm ưu thế và làm tăng huyết áp tâm trương.
Thuốc còn làm tăng phân giải glycogen, giảm sử dụng glucose ở mô, ức chế tiết insulin, gây tăng đường huyết, tăng lactate và hạ kali máu do đưa kali vào tế bào.
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Epinephrin
Các chỉ định hoặc ứng dụng theo nhãn và hướng dẫn chuyên môn gồm:
- Điều trị cấp cứu phản vệ và phản ứng dị ứng type I nghiêm trọng.
- Ngừng tuần hoàn ở người lớn và trẻ em theo thuật toán hồi sức.
- Hỗ trợ huyết áp ở người lớn bị tụt huyết áp liên quan sốc nhiễm khuẩn.
- Điều trị một số trường hợp nhịp tim chậm có ảnh hưởng tuần hoàn trong hồi sức nhi khoa theo thuật toán chuyên môn.
- Sử dụng tại chỗ hoặc phối hợp thuốc gây tê nhằm co mạch và kéo dài tác dụng, tùy sản phẩm đã được phê duyệt.
Trong phản vệ, thuốc kháng histamin và corticosteroid không thay thế epinephrin trong xử trí vấn đề đường thở, hô hấp hoặc tuần hoàn.
Các vấn đề còn được nghiên cứu gồm thời điểm tối ưu của liều epinephrin đầu tiên, khoảng cách liều, tổng số liều và khả năng xác định người bệnh có lợi ích thần kinh dài hạn trong ngừng tuần hoàn. AHA 2025 xác định liều 1 mg mỗi 3–5 phút vẫn là tiêu chuẩn nhưng thừa nhận liều tối ưu và số liều tối đa còn là khoảng trống bằng chứng.
Các chiến lược truyền epinephrin liều thấp trong phản vệ kháng trị chỉ dành cho cơ sở cấp cứu hoặc hồi sức có nhân viên giàu kinh nghiệm và theo dõi liên tục; không phải phương pháp tự điều trị ngoài cộng đồng.
Liều dùng và cách sử dụng
Liều thay đổi theo chỉ định và nồng độ. Không được tự áp dụng:
- Phản vệ ở người lớn và trẻ từ 30 kg trở lên theo nhãn Hoa Kỳ: 0,3–0,5 mg dung dịch 1 mg/mL, tiêm bắp vào mặt trước ngoài đùi; có thể lặp lại mỗi 5–10 phút khi cần.
- Trẻ dưới 30 kg theo nhãn Hoa Kỳ: 0,01 mg/kg dung dịch 1 mg/mL, tối đa 0,3 mg mỗi liều, lặp lại mỗi 5–10 phút khi cần.
- Hướng dẫn Resuscitation Council UK: người lớn và trẻ trên 12 tuổi 0,5 mg IM; trẻ 6–12 tuổi 0,3 mg; trẻ 6 tháng–6 tuổi 0,15 mg; trẻ dưới 6 tháng 0,1–0,15 mg; có thể lặp lại sau 5 phút nếu triệu chứng đe dọa tính mạng chưa cải thiện.
- Ngừng tim người lớn: 1 mg IV hoặc IO mỗi 3–5 phút trong quá trình hồi sức.
- Ngừng tim trẻ em: 0,01 mg/kg IV hoặc IO bằng dung dịch 0,1 mg/mL, tối đa 1 mg, lặp lại mỗi 3–5 phút.
- Tụt huyết áp trong sốc nhiễm khuẩn ở người lớn: truyền tĩnh mạch 0,05–2 microgam/kg/phút, chỉnh theo huyết áp trung bình và đáp ứng; giảm liều dần sau khi ổn định.
Dung dịch 1 mg/mL dùng trong phản vệ không được tiêm tĩnh mạch nguyên nồng độ. Dung dịch 0,1 mg/mL dùng trong hồi sức không phải lựa chọn thích hợp để tiêm bắp phản vệ do thể tích cần tiêm lớn và nguy cơ nhầm liều.
Trong phản vệ:
- Gọi cấp cứu ngay.
- Tiêm bắp vào phần giữa mặt trước ngoài đùi; có thể tiêm qua quần áo nếu cần.
- Giữ chắc chân trẻ trong khi tiêm để tránh tổn thương do cử động.
- Không tiêm vào mông, bàn tay, bàn chân, ngón tay hoặc ngón chân.
- Không tiêm lặp lại nhiều lần tại cùng một vị trí.
- Người bệnh không nên đứng hoặc đi lại đột ngột; nên nằm phù hợp với tình trạng hô hấp và tuần hoàn.
- Sau khi dùng bút tự tiêm vẫn cần được đánh giá và theo dõi y tế vì triệu chứng có thể tái phát.
Trong truyền tĩnh mạch:
- Phải pha đúng nồng độ theo hướng dẫn sản phẩm.
- Truyền qua tĩnh mạch lớn nếu có thể.
- Theo dõi liên tục huyết áp, điện tâm đồ và vị trí đường truyền.
- Tránh thoát mạch vì có thể gây thiếu máu và hoại tử mô.
- Không pha chung với dung dịch kiềm như natri bicarbonat vì epinephrin có thể bị bất hoạt.
Tùy chỉ định, cần theo dõi:
- Huyết áp, nhịp tim và điện tâm đồ.
- Nhịp thở, SpO2, đường thở và triệu chứng co thắt phế quản.
- Đáp ứng sau từng liều trong phản vệ.
- Vị trí tiêm hoặc truyền để phát hiện thiếu máu, thoát mạch, hoại tử hoặc nhiễm trùng.
- Kali huyết, glucose và lactate khi truyền kéo dài hoặc dùng liều cao.
- Lượng nước tiểu và chức năng thận.
- Dấu hiệu đau ngực, thiếu máu cơ tim, phù phổi hoặc xuất huyết não.
- Khả năng tái phát triệu chứng phản vệ sau đáp ứng ban đầu.
Cảnh báo và lưu ý về Epinephrin
Nhãn Hoa Kỳ không liệt kê chống chỉ định tuyệt đối đối với epinephrin dùng trong phản vệ hoặc tụt huyết áp do sốc nhiễm khuẩn. Trong phản vệ đe dọa tính mạng, không có bệnh tim mạch hoặc tình trạng mang thai nào được xem là lý do để trì hoãn thuốc.
SmPC ghi nhận quá mẫn với hoạt chất hoặc tá dược, nhưng nhấn mạnh các chống chỉ định chỉ mang tính tương đối vì thuốc được dùng trong cấp cứu đe dọa tính mạng.
Không tiêm epinephrin vào ngón tay, ngón chân, tai, mũi, cơ quan sinh dục hoặc mông vì nguy cơ thiếu máu, hoại tử và nhiễm trùng mô nghiêm trọng.
Các phản ứng thường gặp gồm:
- Lo âu, bồn chồn hoặc cảm giác sợ hãi.
- Run, yếu sức, chóng mặt và đau đầu.
- Hồi hộp, tim đập nhanh hoặc cảm giác tim đập mạnh.
- Vã mồ hôi và da nhợt.
- Buồn nôn hoặc nôn.
- Khó thở.
- Tăng glucose huyết.
- Hạ kali máu.
- Đau hoặc kích ứng tại vị trí tiêm.
Các triệu chứng thường xuất hiện nhanh và có thể giảm khi tác dụng thuốc hết, nhưng cần được theo dõi vì chúng có thể khó phân biệt với diễn biến của phản vệ hoặc sốc.
Các phản ứng nghiêm trọng có thể gồm:
- Tăng huyết áp cấp, xuất huyết não.
- Đau thắt ngực, thiếu máu cơ tim hoặc nhồi máu cơ tim.
- Nhịp nhanh thất, rung thất, ngừng tim hoặc các rối loạn nhịp khác.
- Phù phổi cấp.
- Bệnh cơ tim do stress.
- Thiếu máu và hoại tử mô do thoát mạch hoặc tiêm sai vị trí.
- Hoại tử cân mạc, hoại tử cơ hoặc hoại thư sinh hơi rất hiếm tại vị trí tiêm.
- Suy thận hoặc thiểu niệu.
- Toan chuyển hóa và tăng lactate khi dùng liều cao hoặc kéo dài.
- Phản ứng với sulfite trong chế phẩm ở người nhạy cảm.
Sự hiện diện của sulfite không phải lý do để trì hoãn epinephrin khi điều trị phản vệ hoặc tình trạng đe dọa tính mạng.
Cần đặc biệt thận trọng ở người có:
- Bệnh mạch vành, bệnh cơ tim hoặc rối loạn nhịp.
- Tăng huyết áp hoặc bệnh mạch máu não.
- Cường giáp.
- Đái tháo đường.
- Glaucoma góc đóng.
- U tủy thượng thận.
- Hạ kali máu hoặc tăng calci máu.
- Suy thận nặng.
- Phì đại tuyến tiền liệt gây bí tiểu.
- Parkinson hoặc tổn thương não thực thể.
- Đang dùng thuốc chẹn beta không chọn lọc, thuốc chống trầm cảm ba vòng, MAOI hoặc thuốc gây mê halogen hóa.
Các tình trạng trên làm tăng nguy cơ biến chứng nhưng không phải lý do trì hoãn epinephrin trong phản vệ, ngừng tim hoặc tình trạng đe dọa tính mạng. Phải kiểm tra kỹ tên thuốc, nồng độ và đường dùng trước khi tiêm. Ký hiệu tỷ lệ “1:1.000” và “1:10.000” dễ gây nhầm lẫn; nên ưu tiên ghi rõ mg/mL trong quy trình chuyên môn.
Quá liều hoặc tiêm tĩnh mạch nhầm dung dịch đậm đặc có thể gây tăng huyết áp rất nặng, xuất huyết não, rối loạn nhịp, nhồi máu cơ tim, phù phổi, toan chuyển hóa, thiếu máu chi và suy thận. Nhịp chậm thoáng qua có thể xuất hiện trước nhịp nhanh và loạn nhịp thất.
Xử trí gồm:
- Ngừng ngay thuốc hoặc giảm tốc độ truyền.
- Hỗ trợ đường thở, hô hấp và tuần hoàn.
- Theo dõi liên tục điện tâm đồ, huyết áp, oxy, khí máu và điện giải.
- Điều trị phù phổi và rối loạn nhịp theo tình trạng lâm sàng.
- Có thể cân nhắc thuốc chẹn alpha tác dụng nhanh như phentolamine khi tăng huyết áp hoặc co mạch nghiêm trọng.
- Thuốc chẹn beta chỉ được dùng bởi bác sĩ có kinh nghiệm vì có thể làm nặng co mạch alpha không đối kháng và gây biến chứng ở một số tình huống.
Epinephrin có thời gian bán thải ngắn, nhưng tổn thương tim, não hoặc phổi do quá liều có thể kéo dài và cần hồi sức chuyên sâu.
Theo nhãn Hoa Kỳ, bảo quản ở 20–25°C, tránh ánh sáng và không đông lạnh. SmPC được đối chiếu yêu cầu bảo quản dưới 25°C, trong hộp nguyên gốc để tránh ánh sáng.
Không sử dụng dung dịch đã đổi màu, bị đục hoặc có tiểu phân. Epinephrin bị phân hủy bởi chất oxy hóa và dung dịch kiềm, bao gồm natri bicarbonat. Lọ đơn liều phải bỏ phần dư; thời hạn sau mở của lọ đa liều phải tuân theo đúng nhãn sản phẩm.
Đối tượng đặc biệt
Trong phản vệ, liều epinephrin được xác định theo cân nặng hoặc nhóm tuổi. Tiêm bắp dung dịch 1 mg/mL vào mặt trước ngoài đùi là đường ưu tiên. Nhãn Hoa Kỳ sử dụng 0,01 mg/kg ở trẻ dưới 30 kg, tối đa 0,3 mg mỗi liều; hướng dẫn RCUK cung cấp các liều cố định theo tuổi.
Trong ngừng tim, thuật toán AHA 2025 sử dụng 0,01 mg/kg IV/IO bằng nồng độ 0,1 mg/mL, tối đa 1 mg, lặp lại mỗi 3–5 phút.
An toàn và hiệu quả của epinephrin truyền để điều trị sốc nhiễm khuẩn ở trẻ em chưa được xác lập trong nhãn Hoa Kỳ.
Không có một chế độ liều phản vệ riêng được thống nhất cho người cao tuổi. Nhãn Hoa Kỳ lưu ý nhóm này có thể nhạy cảm hơn với tác dụng tim mạch và nên cân nhắc mức thấp trong khoảng liều khi tình trạng cho phép. SmPC không đưa ra liều riêng nhưng yêu cầu thận trọng.
Trong phản vệ đe dọa tính mạng, tuổi cao hoặc bệnh tim không phải lý do trì hoãn tiêm bắp epinephrin. Cần theo dõi chặt huyết áp, điện tâm đồ và dấu hiệu thiếu máu cơ tim.
Epinephrin là điều trị đầu tay của phản vệ trong thai kỳ và phải được sử dụng tương tự người không mang thai; trì hoãn điều trị có thể gây thiếu oxy, tổn thương thần kinh hoặc tử vong cho mẹ và thai. Khi có thể, thai phụ nên nằm nghiêng trái để giảm chèn ép động–tĩnh mạch chủ.
Thuốc có thể gây co mạch tử cung, giảm lưu lượng máu tử cung–nhau thai và ức chế cơn co tử cung. Nhãn khuyến cáo tránh sử dụng không cần thiết trong giai đoạn hai của chuyển dạ, nhưng điều trị cứu sống không được trì hoãn vì lo ngại đối với thai.
Chưa có dữ liệu đầy đủ về nồng độ epinephrin trong sữa người. Nhãn Hoa Kỳ nhận định do sinh khả dụng đường uống thấp và thời gian bán thải ngắn, mức phơi nhiễm của trẻ bú mẹ dự kiến rất thấp; epinephrin vẫn là lựa chọn đầu tay trong phản vệ ở người đang cho con bú.
SmPC được đối chiếu khuyến cáo tránh cho con bú khi người mẹ đang được tiêm epinephrin. Đây là khác biệt giữa nguồn quản lý; trong tình trạng cấp cứu, không được trì hoãn thuốc, còn việc tiếp tục cho bú sau đó cần được bác sĩ đánh giá dựa trên liều, đường dùng và các thuốc phối hợp.
Không có khuyến cáo giảm liều cố định riêng cho người suy gan. Epinephrin được chuyển hóa đáng kể tại gan nhưng có thời gian tác dụng rất ngắn và liều trong truyền tĩnh mạch được điều chỉnh theo đáp ứng huyết động.
Trong phản vệ hoặc ngừng tuần hoàn, không trì hoãn thuốc vì suy gan. Khi truyền kéo dài, cần theo dõi huyết áp, lactate, glucose, nhịp tim và dấu hiệu độc tính.
Không có khuyến cáo hiệu chỉnh liều cố định chỉ dựa trên chức năng thận. Thận góp phần đáng kể vào chuyển hóa và loại bỏ epinephrin; SmPC khuyến cáo thận trọng ở suy thận nặng.
Truyền epinephrin có thể làm giảm tưới máu thận, gây thiểu niệu hoặc suy thận, đặc biệt khi huyết áp tăng quá mức hoặc co mạch kéo dài. Cần theo dõi lượng nước tiểu và chức năng thận.
Không áp dụng đánh giá lái xe trong bối cảnh sử dụng epinephrin cấp cứu. Sau phản vệ, sốc hoặc hồi sức, người bệnh không nên lái xe hoặc vận hành máy cho đến khi được bác sĩ xác nhận ổn định. Run, chóng mặt, hồi hộp, lo âu, rối loạn nhịp hoặc triệu chứng tái phát có thể làm giảm khả năng lái xe an toàn.
Tương tác thuốc của Epinephrin
| Tương tác | Mức độ | Cơ chế / ảnh hưởng | Khuyến nghị / xử trí | Theo dõi | Bằng chứng / nguồn |
|---|---|---|---|---|---|
|
Chlorpromazine
Epinephrine không nên dùng để xử trí hạ huyết áp ở bệnh nhân quá liều chlorpromazine vì có thể làm hạ huyết áp nghịch lý nặng hơn. | Mức 3: Cân nhắc nguy cơ/lợi ích | Cơ chế: Dược lực học: phong bế alpha-adrenergic do chlorpromazine làm tác dụng beta-2 giãn mạch của epinephrine trội lên, đảo ngược đáp ứng tăng huyết áp. Ảnh hưởng: Hạ huyết áp sâu hơn, sốc tuần hoàn hoặc thất bại điều trị hạ huyết áp. | Khuyến nghị: avoid_combination Xử trí: Trong bối cảnh quá liều/hạ huyết áp do chlorpromazine, tránh epinephrine; nhãn thuốc ưu tiên norepinephrine hoặc phenylephrine khi cần thuốc co mạch. | Huyết áp liên tục, nhịp tim, tưới máu ngoại vi và dấu hiệu sốc. | Bằng chứng: high Nguồn: [DailyMed] | Chlorpromazine Hydrochloride Tablets, USP | Warnings/Precautions – CNS depressants, anticoagulants, phenytoin, propranolol, thiazides, metrizamide, lithium, alcohol, guanethidine | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=5ae79c1e-f523-4358-9f8b-7382a03d59bc | Kiểm tra ngày 2026-08-01 |
Thắc mắc về hoạt chất Epinephrin
Có. Epinephrine là tên thường dùng tại Hoa Kỳ, còn adrenaline phổ biến tại Anh và nhiều quốc gia khác. Cả hai đều chỉ cùng một catecholamine có tác dụng kích thích thụ thể alpha và beta adrenergic.
Epinephrin đồng thời xử lý các cơ chế đe dọa tính mạng của phản vệ: co mạch để tăng huyết áp, giảm phù niêm mạc đường thở, giãn phế quản và hỗ trợ sức co bóp cơ tim. Thuốc kháng histamin hoặc corticosteroid không có tác dụng nhanh và toàn diện tương tự đối với suy hô hấp hoặc sốc.
Dung dịch 1 mg/mL đậm đặc gấp 10 lần dung dịch 0,1 mg/mL. Nồng độ 1 mg/mL thường dùng tiêm bắp trong phản vệ; nồng độ 0,1 mg/mL được sử dụng trong một số phác đồ tĩnh mạch hoặc trong xương như hồi sức ngừng tuần hoàn. Tiêm tĩnh mạch nhầm dung dịch 1 mg/mL không pha loãng có thể gây quá liều tử vong.
Có. Bút tự tiêm là biện pháp cấp cứu ban đầu, không thay thế việc gọi cấp cứu và đánh giá y tế. Triệu chứng có thể không đáp ứng hoàn toàn, cần thêm liều hoặc tái phát sau giai đoạn cải thiện ban đầu.
Có. Trong phản vệ đe dọa tính mạng, không có chống chỉ định tuyệt đối đối với epinephrin tiêm bắp. Bệnh tim và thai kỳ làm tăng nhu cầu theo dõi nhưng không phải lý do trì hoãn, vì thiếu oxy và tụt huyết áp do phản vệ nguy hiểm hơn tác dụng phụ tiềm tàng của thuốc.

