Kali, tên tiếng Anh là potassium, là khoáng chất và điện giải thiết yếu có mặt trong mọi mô của cơ thể. Ion kali giúp duy trì lượng dịch trong tế bào, điện thế màng, dẫn truyền thần kinh, co cơ và nhịp tim bình thường. Phần lớn người khỏe mạnh nên nhận kali từ thực phẩm như rau, trái cây, đậu, khoai, sữa, thịt và cá. Nhu cầu tham khảo của người trưởng thành khỏe mạnh theo Hoa Kỳ là 3.400 mg/ngày ở nam và 2.600 mg/ngày ở nữ; WHO nhận định mức ít nhất 3.510 mg/ngày có thể mang lại lợi ích cho đa số người trưởng thành. Tuy nhiên, các mức này không áp dụng máy móc cho người suy thận hoặc đang dùng thuốc làm giảm thải kali. Hạ kali và tăng kali máu đều có thể gây yếu cơ, rối loạn nhịp tim hoặc biến chứng đe dọa tính mạng. Thuốc chứa kali chỉ nên dùng sau khi đánh giá xét nghiệm, chức năng thận và nguyên nhân rối loạn điện giải.
Nội dung chính
- Khoáng chất và cation nội bào chủ yếu, cần cho dẫn truyền thần kinh, co cơ, cân bằng dịch và chức năng tim.
- Nam 3.400 mg/ngày; nữ 2.600 mg/ngày theo mức AI của NASEM được NIH công bố.
- Ít nhất 90 mmol, tương đương khoảng 3.510 mg kali mỗi ngày, có thể có lợi cho người trưởng thành.
- Rau, trái cây, đậu, khoai, sữa, thịt, cá và các loại hạt.
- Thường liên quan tiêu chảy, nôn, thuốc lợi tiểu, thuốc nhuận tràng, thiếu magie hoặc dịch chuyển kali vào tế bào.
- Nguy cơ tăng ở người suy thận, suy tim, suy thượng thận hoặc dùng ACEI, ARB và thuốc lợi tiểu giữ kali.
- Thường chứa các muối như kali clorid, kali citrat hoặc kali phosphat; chỉ định và liều không giống nhau.
- Chưa thiết lập UL cho kali từ mọi nguồn ở người khỏe mạnh, nhưng thuốc bổ sung và muối thay thế có thể gây tăng kali máu cấp.
- Không tự bổ sung kali liều cao, không tự dùng muối thay thế chứa kali và không tự pha hoặc truyền thuốc kali.
Hoạt chất Kali là gì?
Kali là khoáng chất và điện giải thiết yếu cần cho hoạt động bình thường của mọi tế bào. Kali giúp duy trì lượng dịch nội bào, điện thế màng, truyền xung thần kinh, co cơ và chức năng tim, thận.
“Kali” không phải tên của một thuốc duy nhất. Trong dược phẩm, ion kali được cung cấp bằng các muối cụ thể; lựa chọn muối phải dựa trên nguyên nhân và loại rối loạn điện giải.
Kali
INN Potassium
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Kali |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Potassium |
| Tên IUPAC | potassium |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Kalium; ion kali; potassium ion; K+. Các muối dùng trong y khoa gồm potassium chloride, potassium citrate, potassium bicarbonate, potassium phosphate, potassium acetate và potassium gluconate. Các muối này cung cấp cùng ion K+ nhưng có đặc tính và chỉ định khác nhau. |
| Tên Latinh / tên dược điển | Kalium |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 7440-09-7 |
|---|---|
| UNII | RWP5GA015D |
| PubChem CID | 5462222 |
| RxNorm CUI | 8588 |
Dược động học của Kali
Kali từ thực phẩm hoặc thuốc uống được hấp thu chủ yếu tại ruột non. Khoảng 85–90% lượng kali trong chế độ ăn được hấp thu.
Sau hấp thu, kali nhanh chóng tham gia kho điện giải của cơ thể. Nồng độ nội bào cao hơn ngoại bào khoảng 30 lần và được duy trì chủ yếu nhờ bơm Na+/K+-ATPase. Thận điều hòa cân bằng kali bằng cách thay đổi bài tiết qua nước tiểu.
Dược động học cụ thể còn phụ thuộc dạng muối, dạng giải phóng, đường dùng, chức năng thận, cân bằng acid–base và thuốc phối hợp.
Giai đoạn I: Hấp thu
Kali được hấp thu chủ yếu bằng khuếch tán thụ động tại ruột non. Khoảng 90% lượng kali được đưa vào cơ thể có thể được hấp thu.
Dung dịch uống thường giải phóng kali nhanh hơn viên giải phóng kéo dài. Thức ăn có thể làm giảm kích ứng tiêu hóa do một số muối kali, vì vậy nhãn kali clorid và kali citrat thường hướng dẫn dùng cùng bữa ăn hoặc ngay sau ăn.
| F · Sinh khả dụng | Kali trong chế độ ăn được hấp thu khoảng 85–90% ở người khỏe mạnh. Sinh khả dụng đường tĩnh mạch về nguyên tắc là 100% vì kali được đưa trực tiếp vào tuần hoàn. Sinh khả dụng và tốc độ giải phóng của từng thuốc uống phụ thuộc muối, dạng bào chế và thời gian lưu tại đường tiêu hóa. Một tỷ lệ sinh khả dụng duy nhất cho mọi chế phẩm kali. |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
Kali là cation nội bào chủ yếu. Nồng độ kali trong tế bào cao hơn ngoại bào khoảng 30 lần; chênh lệch này tạo gradient điện hóa cần thiết cho dẫn truyền thần kinh, co cơ và chức năng thận.
Nhãn kali clorid mô tả nồng độ nội bào khoảng 150–160 mEq/L và nồng độ huyết tương người lớn bình thường khoảng 3,5–5 mEq/L. Nồng độ huyết thanh chỉ phản ánh một phần nhỏ tổng lượng kali trong cơ thể.
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Kali là nguyên tố nên không được chuyển hóa qua enzym gan thành các chất chuyển hóa như nhiều thuốc hữu cơ.
Sau hấp thu, ion K+ được phân bố vào nội bào, trao đổi qua màng tế bào hoặc bài tiết. Anion đi kèm như clorid, citrat, bicarbonat hoặc phosphat có thể tạo thêm tác dụng dược lý riêng; vì vậy các muối kali không hoàn toàn tương đương về chỉ định.
Giai đoạn IV: Thải trừ
Kali được thải trừ chủ yếu qua nước tiểu. Một phần nhỏ hơn được bài tiết qua phân và lượng rất nhỏ bị mất qua mồ hôi.
Thận tăng hoặc giảm bài tiết kali để thích nghi với lượng kali tiếp nhận. Khả năng điều hòa này suy giảm ở người bệnh thận, làm tăng nguy cơ tăng kali máu.
| t½ · Thời gian bán thải | Kali là điện giải nội sinh có kho nội bào lớn và được điều hòa liên tục qua thận cùng sự dịch chuyển qua màng tế bào. Vì vậy, một thời gian bán thải huyết tương duy nhất không mô tả đầy đủ dược động học của kali. Thời gian bán thải chuẩn áp dụng cho mọi muối và dạng bào chế. |
|---|---|
| CL · Độ thanh thải toàn phần | Không có một trị số độ thanh thải duy nhất áp dụng cho mọi người hoặc mọi dạng kali. Độ thanh thải phụ thuộc chức năng thận, aldosterone, lượng natri tới ống thận xa, cân bằng acid–base, lượng nước tiểu và thuốc sử dụng đồng thời. Giá trị định lượng chuẩn để áp dụng chung. |
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Các yếu tố có thể ảnh hưởng đến kali gồm:
- Chức năng thận và lượng nước tiểu.
- Mức aldosterone và chức năng tuyến thượng thận.
- Cân bằng acid–base.
- Insulin và hoạt tính giao cảm, do ảnh hưởng đến sự dịch chuyển kali vào tế bào.
- Nôn, tiêu chảy, dẫn lưu tiêu hóa và đổ mồ hôi nhiều.
- Thuốc lợi tiểu quai hoặc thiazide làm tăng mất kali.
- ACEI, ARB, aliskiren và thuốc lợi tiểu giữ kali làm giảm thải kali.
- Thiếu magie, có thể làm hạ kali khó điều chỉnh.
- Dạng muối, dạng bào chế và tốc độ truyền.
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Kali
Kali thuộc nhóm khoáng chất đa lượng và điện giải.
Trong hệ thống ATC, thuốc bổ sung kali đường uống thuộc nhóm A12BA. Từng muối được phân loại riêng, chẳng hạn kali clorid A12BA01 và kali citrat A12BA02. Dung dịch kali clorid đậm đặc dùng bổ sung vào dịch truyền thuộc B05XA01.
Kali citrat còn là thuốc kiềm hóa nước tiểu, trong khi kali phosphat có thể được dùng để bổ sung đồng thời phosphat và kali. Không áp dụng chỉ định của một muối cho muối khác.
Phần III: Cơ chế tác dụng
Gradient kali giữa nội bào và ngoại bào được duy trì bởi bơm Na+/K+-ATPase. Gradient này tạo điện thế màng cần cho dẫn truyền thần kinh và co cơ, bao gồm cơ tim.
Khi bổ sung đúng chỉ định, muối kali phục hồi lượng K+ thiếu hụt hoặc cung cấp kali cho tác dụng đặc hiệu của anion đi kèm. Ví dụ, kali clorid phù hợp với nhiều trường hợp hạ kali kèm mất clorid; kali citrat làm tăng citrat và pH nước tiểu trong một số bệnh sỏi tiết niệu.
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Kali hỗ trợ:
- Duy trì trương lực và thể tích dịch nội bào.
- Tạo và dẫn truyền điện thế hoạt động.
- Co cơ xương, cơ trơn và cơ tim.
- Duy trì nhịp tim.
- Điều hòa chức năng thận và cân bằng natri.
Bổ sung khi thiếu có thể phục hồi các chức năng này. Ngược lại, tăng kali ngoại bào quá mức có thể làm rối loạn dẫn truyền tim, gây yếu cơ, liệt, loạn nhịp hoặc ngừng tim.
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Kali
Không có chỉ định duy nhất cho “kali” không xác định muối.
Các ứng dụng thường gặp của chế phẩm chứa kali gồm:
- Điều trị hoặc phòng hạ kali máu bằng kali clorid khi thay đổi chế độ ăn hoặc thuốc gây mất kali chưa đủ.
- Bù kali đường tĩnh mạch khi hạ kali nặng hoặc không thể dùng đường uống.
- Điều trị giảm citrat niệu, một số sỏi calci, sỏi acid uric hoặc toan hóa ống thận bằng kali citrat.
- Bổ sung kali hoặc phosphat trong dinh dưỡng và điều trị điện giải bằng các muối chuyên biệt.
- Tăng lượng kali trong chế độ ăn của người khỏe mạnh thông qua thực phẩm giàu kali.
Việc lựa chọn muối và liều phải dựa trên xét nghiệm, chức năng thận và tình trạng acid–base.
Tăng kali trong chế độ ăn đã được nghiên cứu về huyết áp, đột quỵ, sức khỏe xương, sỏi thận và kiểm soát đường huyết.
WHO khuyến nghị tăng kali từ thực phẩm để hỗ trợ giảm huyết áp và nguy cơ bệnh tim mạch ở đa số người không có nguy cơ tăng kali máu. NIH nhận định bằng chứng về huyết áp và nguy cơ đột quỵ có ý nghĩa, nhưng một số mối liên hệ khác như kiểm soát đường huyết vẫn cần nghiên cứu thêm.
Dữ liệu dinh dưỡng không đồng nghĩa thuốc bổ sung kali được phê duyệt để tự điều trị tăng huyết áp hoặc phòng mọi bệnh tim mạch.
Liều dùng và cách sử dụng
Các mức dưới đây không thể dùng thay thế cho nhau. Nhu cầu dinh dưỡng được tính bằng mg kali; liều thuốc thường tính theo mmol hoặc mEq.
| Mục đích | Mức tham khảo |
|---|---|
| Nam từ 19 tuổi khỏe mạnh | AI 3.400 mg kali/ngày. |
| Nữ từ 19 tuổi khỏe mạnh | AI 2.600 mg/ngày. |
| Thai kỳ từ 19–50 tuổi | AI 2.900 mg/ngày. |
| Cho con bú từ 19–50 tuổi | AI 2.800 mg/ngày. |
| Trẻ 1–3 tuổi | AI 2.000 mg/ngày. |
| Trẻ 4–8 tuổi | AI 2.300 mg/ngày. |
| Trẻ 9–13 tuổi | Nam 2.500 mg/ngày; nữ 2.300 mg/ngày. |
| Người 14–18 tuổi | Nam 3.000 mg/ngày; nữ 2.300 mg/ngày. |
| Mức WHO cho người trưởng thành | Ít nhất 90 mmol, tương đương khoảng 3.510 mg/ngày, có thể mang lại lợi ích. |
| Kali clorid điều trị hạ kali ở người lớn | Nhãn viên giải phóng kéo dài ghi khoảng 40–100 mEq/ngày, chia liều; liều phải cá thể hóa. |
| Kali clorid phòng hạ kali ở người lớn | Nhãn ghi liều thường dùng khoảng 20 mEq/ngày. |
| Kali citrat trong giảm citrat niệu | Nhãn ghi khởi đầu 30 hoặc 60 mEq/ngày tùy mức citrat niệu; tối đa được nghiên cứu 100 mEq/ngày. |
NASEM chưa thiết lập giới hạn trên UL cho kali ở người khỏe mạnh do thiếu dữ liệu cho thấy thực phẩm giàu kali gây hại. Điều này không có nghĩa thuốc bổ sung, muối thay thế chứa kali hoặc liều cao là an toàn cho mọi người.
Không tự áp dụng liều thuốc trong bảng.
Đối với người khỏe mạnh, nên ưu tiên kali từ chế độ ăn đa dạng gồm rau, trái cây, các loại đậu, khoai, sữa, thịt, cá và hạt.
Khi sử dụng thuốc:
- Kiểm tra tên muối, lượng K+ tính bằng mEq hoặc mmol và đường dùng.
- Viên kali clorid giải phóng kéo dài phải nuốt nguyên viên với nước, dùng cùng bữa ăn; không nghiền, nhai hoặc ngậm.
- Kali citrat thường dùng cùng bữa ăn hoặc ngay sau ăn theo nhãn sản phẩm.
- Dung dịch kali clorid đậm đặc phải được pha loãng và truyền bằng thiết bị kiểm soát tốc độ.
- Không tự dùng nhiều sản phẩm bổ sung hoặc muối thay thế chứa kali cùng lúc.
- Không tự đổi kali clorid sang kali citrat hoặc ngược lại.
Theo dõi tùy chỉ định và nguy cơ:
- Kali huyết thanh.
- Creatinine, eGFR và lượng nước tiểu.
- Magie, natri, clorid, bicarbonat và cân bằng acid–base.
- Điện tâm đồ khi kali bất thường, có bệnh tim hoặc dùng kali đường tĩnh mạch.
- Thuốc có khả năng giữ hoặc làm mất kali.
- Dấu hiệu yếu cơ, hồi hộp, tê bì, liệt hoặc ngất.
- Đau bụng, nôn, xuất huyết tiêu hóa khi dùng thuốc kali đường uống.
- Với kali citrat: citrat niệu 24 giờ, pH nước tiểu và tình trạng sỏi theo kế hoạch chuyên khoa.
Cảnh báo và lưu ý về Kali
Không có chống chỉ định chung duy nhất cho mọi nguồn kali trong thực phẩm, nhưng thuốc chứa kali thường phải tránh hoặc thận trọng trong:
- Tăng kali máu.
- Suy thận hoặc giảm khả năng bài tiết kali.
- Suy thượng thận.
- Mất nước cấp hoặc phá hủy mô diện rộng.
- Dùng đồng thời thuốc lợi tiểu giữ kali.
- Một số trường hợp suy tim hoặc tổn thương cơ tim nặng.
- Rối loạn vận chuyển viên qua đường tiêu hóa đối với chế phẩm giải phóng kéo dài.
- Loét dạ dày hoặc tắc nghẽn đường tiêu hóa đối với một số viên kali citrat.
Chống chỉ định chính xác phụ thuộc từng muối và nhãn thuốc.
Thuốc bổ sung kali đường uống có thể gây:
- Buồn nôn.
- Nôn.
- Đầy hơi.
- Đau hoặc khó chịu ở bụng.
- Tiêu chảy hoặc phân lỏng.
Các triệu chứng thường liên quan kích ứng đường tiêu hóa và có thể giảm khi dùng đúng cách cùng bữa ăn theo nhãn. Không tự giảm liều hoặc ngừng thuốc điều trị nếu chưa trao đổi với nhân viên y tế.
Các biến cố nghiêm trọng có thể gồm:
- Tăng kali máu.
- Loạn nhịp, rối loạn dẫn truyền, rung thất, ngừng tim.
- Yếu cơ hoặc liệt.
- Loét, hẹp, tắc nghẽn, xuất huyết hoặc thủng đường tiêu hóa do dạng uống rắn.
- Hoại tử mô nếu dung dịch kali thoát mạch.
- Tử vong do tiêm trực tiếp hoặc truyền kali đậm đặc quá nhanh.
Tăng kali máu có thể không có triệu chứng cho đến khi xuất hiện biến đổi điện tâm đồ hoặc biến chứng nặng.
Các lưu ý quan trọng:
- Không tự bổ sung kali chỉ dựa trên triệu chứng chuột rút hoặc mệt mỏi.
- Xét nghiệm kali huyết thanh cần được diễn giải cùng chức năng thận và tình trạng acid–base.
- Người suy thận có thể bị tăng kali dù lượng tiếp nhận thấp hơn mức nhu cầu tham khảo.
- Muối ăn giảm natri thường chứa kali clorid và có thể nguy hiểm ở người nguy cơ tăng kali máu.
- Không tiêm trực tiếp kali clorid đậm đặc.
- Không nghiền hoặc nhai viên giải phóng kéo dài.
- Không dùng đồng thời nhiều thuốc và thực phẩm bổ sung chứa kali nếu chưa cộng tổng liều.
- Hạ kali khó điều chỉnh có thể kèm thiếu magie.
- Kali huyết thanh bình thường không luôn loại trừ thiếu hụt kali toàn cơ thể.
Quá liều thuốc hoặc muối thay thế chứa kali có thể gây tăng kali máu cấp. Biểu hiện có thể gồm yếu cơ, tê bì, liệt, hồi hộp, nhịp tim chậm hoặc bất thường, đau ngực, khó thở, choáng và ngất. Trường hợp nặng có thể gây rung thất hoặc ngừng tim.
Xử trí tại cơ sở y tế có thể bao gồm:
- Ngừng mọi nguồn kali và thuốc giữ kali.
- Theo dõi điện tâm đồ và xét nghiệm kali lặp lại.
- Calci tĩnh mạch để ổn định màng tế bào khi có chỉ định.
- Insulin phối hợp glucose để chuyển kali vào tế bào.
- Điều chỉnh toan chuyển hóa khi phù hợp.
- Tăng thải kali bằng thuốc hoặc lọc máu trong trường hợp nặng.
Không tự gây nôn hoặc tự điều trị quá liều tại nhà.
Điều kiện bảo quản phụ thuộc từng muối và dạng bào chế.
Thông thường:
- Giữ thuốc trong bao bì gốc, kín và tránh ẩm.
- Bảo quản theo nhiệt độ ghi trên nhãn; nhiều chế phẩm uống được bảo quản ở khoảng 20–25°C.
- Không dùng thuốc đổi màu, rò rỉ hoặc hư hỏng.
- Dung dịch kali đậm đặc phải được lưu trữ như thuốc nguy cơ cao trong cơ sở y tế.
- Để thuốc và muối thay thế chứa kali ngoài tầm với của trẻ em.
Đối tượng đặc biệt
Nhu cầu kali ở trẻ thay đổi theo tuổi:
- 0–6 tháng: AI 400 mg/ngày.
- 7–12 tháng: AI 860 mg/ngày.
- 1–3 tuổi: AI 2.000 mg/ngày.
- 4–8 tuổi: AI 2.300 mg/ngày.
- 9–13 tuổi: nam 2.500 mg/ngày, nữ 2.300 mg/ngày.
- 14–18 tuổi: nam 3.000 mg/ngày, nữ 2.300 mg/ngày.
Các mức này áp dụng cho trẻ khỏe mạnh và không phải liều thuốc điều trị. Liều bổ sung khi hạ kali phải tính theo cân nặng, xét nghiệm, chức năng thận và nguyên nhân mất kali.
Tính an toàn của một số viên kali clorid hoặc kali citrat giải phóng kéo dài chưa được thiết lập ở trẻ em theo nhãn cụ thể.
Nhu cầu dinh dưỡng tham khảo từ 51 tuổi trở lên là 3.400 mg/ngày ở nam và 2.600 mg/ngày ở nữ khỏe mạnh.
Người cao tuổi có nguy cơ tăng kali máu cao hơn do chức năng thận suy giảm, bệnh tim và dùng nhiều thuốc. Khi cần dùng thuốc chứa kali, nhãn khuyến nghị lựa chọn liều thận trọng, thường bắt đầu ở đầu thấp của khoảng liều và theo dõi chức năng thận, kali huyết thanh.
Mức AI ở phụ nữ mang thai:
- Từ 14–18 tuổi: 2.600 mg/ngày.
- Từ 19–50 tuổi: 2.900 mg/ngày.
Các mức này dành cho người khỏe mạnh và chủ yếu nên đạt qua thực phẩm. Thuốc bổ sung kali chỉ sử dụng khi có chỉ định. Nhãn kali clorid nhận định việc bổ sung không gây tăng kali máu không được dự kiến gây hại cho thai, nhưng dữ liệu nghiên cứu trực tiếp còn hạn chế.
Mức AI trong thời gian cho con bú:
- Từ 14–18 tuổi: 2.500 mg/ngày.
- Từ 19–50 tuổi: 2.800 mg/ngày.
Kali là thành phần tự nhiên của sữa mẹ. Nhãn kali clorid ghi nồng độ kali bình thường trong sữa mẹ khoảng 13 mEq/L và bổ sung không gây quá tải kali được dự kiến ít ảnh hưởng đến nồng độ này.
Thuốc vẫn phải được dùng theo chỉ định nếu người mẹ có bệnh thận hoặc đang sử dụng thuốc giữ kali.
Bệnh gan có thể đi kèm suy thận, rối loạn dịch, toan–kiềm hoặc dùng thuốc ảnh hưởng đến kali.
Nhãn kali clorid ghi người xơ gan có thể có mức tăng kali huyết thanh lớn hơn sau cùng một liều so với người bình thường; nên bắt đầu ở đầu thấp của khoảng liều và theo dõi kali thường xuyên.
Không có công thức hiệu chỉnh chung cho mọi muối kali ở người suy gan. Liều cá thể hóa.
Suy thận làm giảm bài tiết kali và là yếu tố nguy cơ quan trọng nhất của tăng kali máu. Ngay cả lượng kali thấp hơn mức AI cũng có thể gây tăng kali ở người suy thận hoặc dùng thuốc giảm thải kali.
Kali citrat chống chỉ định trong suy thận dưới ngưỡng chức năng được ghi trên nhãn do nguy cơ tăng kali máu và ngừng tim. Kali clorid cũng phải dùng ở đầu thấp của khoảng liều và theo dõi thường xuyên nếu chức năng thận giảm.
Không tự tăng thực phẩm giàu kali, dùng thực phẩm bổ sung hoặc muối thay thế khi có bệnh thận.
Kali trong thực phẩm hoặc thuốc không phải chất an thần trực tiếp.
Tuy nhiên, hạ kali hoặc tăng kali máu có thể gây yếu cơ, mệt, hồi hộp, chóng mặt, rối loạn nhịp hoặc ngất. Không lái xe hoặc vận hành máy nếu có các triệu chứng này cho đến khi được đánh giá và điều trị ổn định.
Tương tác thuốc của Kali
Các thuốc có thể làm tăng kali máu khi dùng cùng chế phẩm kali gồm:
- ACEI.
- ARB.
- Aliskiren.
- Spironolactone và eplerenone.
- Amiloride và triamterene.
- NSAID.
- Các nguồn kali hoặc muối thay thế chứa kali khác.
Thuốc lợi tiểu quai và thiazide có thể tăng bài tiết kali, gây hạ kali máu. Thuốc làm chậm nhu động tiêu hóa có thể làm tăng nguy cơ kích ứng hoặc tổn thương tiêu hóa do viên kali giải phóng kéo dài.
Thắc mắc về hoạt chất Kali
Kali giúp duy trì dịch trong tế bào, tạo điện thế màng, truyền xung thần kinh, co cơ và giữ nhịp tim bình thường. Kali cũng liên quan chặt chẽ với natri trong điều hòa huyết áp và chức năng thận.
Theo mức AI của NASEM được NIH công bố, nam trưởng thành khỏe mạnh cần khoảng 3.400 mg/ngày và nữ trưởng thành khoảng 2.600 mg/ngày. Thai kỳ là 2.900 mg/ngày và cho con bú là 2.800 mg/ngày ở người từ 19–50 tuổi.
WHO cho rằng ít nhất 3.510 mg/ngày có thể mang lại lợi ích cho đa số người trưởng thành. Các mức này không áp dụng máy móc cho người suy thận hoặc giảm khả năng thải kali.
Nguồn kali gồm khoai, đậu, rau lá xanh, bí, cà chua, trái cây và trái cây khô, sữa chua, sữa, cá, thịt và các loại hạt.
Đa số người khỏe mạnh nên ưu tiên kali từ thực phẩm thay vì tự dùng viên bổ sung. Người bệnh thận cần hỏi bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng trước khi tăng thực phẩm giàu kali.
Hạ kali nhẹ có thể gây táo bón, mệt mỏi, yếu cơ và khó chịu. Hạ kali vừa hoặc nặng có thể gây tiểu nhiều, liệt cơ, khó thở và loạn nhịp tim.
Các triệu chứng không đặc hiệu nên không thể chẩn đoán thiếu kali chỉ dựa trên cảm giác chuột rút hoặc mệt. Cần xét nghiệm máu và đánh giá nguyên nhân.
Không nên tự bổ sung. Thận là cơ quan chính thải kali; khi chức năng thận giảm, kali có thể tích lũy và gây loạn nhịp nguy hiểm. Ngay cả thực phẩm hoặc muối thay thế chứa kali cũng có thể làm tăng kali máu ở người nguy cơ cao.
Chỉ sử dụng thuốc hoặc điều chỉnh chế độ ăn theo hướng dẫn dựa trên kali huyết thanh, chức năng thận và thuốc đang dùng.

