Magnesi (Magnesium)

Magnesi, tiếng Anh là magnesium và ký hiệu hóa học Mg, là khoáng chất thiết yếu tham gia hoạt động của hơn 300 hệ enzym. Magnesi cần cho sản xuất năng lượng, tổng hợp protein, DNA và RNA, dẫn truyền thần kinh, co cơ, điều hòa glucose, huyết áp, nhịp tim và cấu trúc xương. Cơ thể người trưởng thành chứa khoảng 25 g magnesi, trong đó 50%–60% nằm ở xương và phần lớn còn lại ở mô mềm. Magnesi có tự nhiên trong rau lá xanh, đậu, hạt, ngũ cốc nguyên hạt và một số loại nước. Khoáng chất này cũng hiện diện trong thực phẩm bổ sung, thuốc kháng acid, thuốc nhuận tràng và thuốc tiêm điện giải. Nhu cầu dinh dưỡng không phải liều điều trị. Dùng quá nhiều magnesi từ thuốc hoặc chất bổ sung có thể gây tiêu chảy; trường hợp tích lũy, đặc biệt ở người suy thận, có thể dẫn đến tụt huyết áp, yếu cơ, ức chế hô hấp, rối loạn nhịp và ngừng tim.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Cập nhật lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Bản chất: Magnesi là nguyên tố hóa học ký hiệu Mg, số nguyên tử 12; dạng sinh học chủ yếu là ion Mg2+.
  • Vai trò: Đồng yếu tố của hơn 300 hệ enzym, tham gia năng lượng, thần kinh – cơ, nhịp tim, glucose, huyết áp và cấu trúc xương.
  • Nhu cầu người lớn: Nam 400–420 mg/ngày; nữ 310–320 mg/ngày tùy độ tuổi.
  • Nguồn thực phẩm: Rau lá xanh, các loại đậu, hạt, ngũ cốc nguyên hạt và thực phẩm giàu chất xơ.
  • Hấp thu: Khoảng 30%–40% magnesi trong khẩu phần thường được hấp thu.
  • Giới hạn bổ sung: UL tại Hoa Kỳ là 350 mg magnesi nguyên tố/ngày từ thuốc và chất bổ sung ở người từ 9 tuổi; không tính magnesi tự nhiên trong thực phẩm.
  • Tác dụng phụ thường gặp: Tiêu chảy, buồn nôn và đau quặn bụng, tùy dạng muối và liều.
  • Nguy cơ nghiêm trọng: Tăng magnesi máu có thể gây giảm phản xạ, tụt huyết áp, yếu cơ, khó thở, rối loạn nhịp hoặc ngừng tim.
  • Nhóm nguy cơ cao: Người suy thận, người cao tuổi có chức năng thận giảm và người dùng nhiều thuốc chứa magnesi.

Hoạt chất Magnesi là gì?

Magnesi là khoáng chất thiết yếu và là đồng yếu tố của hơn 300 hệ enzym. Khoáng chất này tham gia:

  • Sản xuất năng lượng và chuyển hóa glucose.
  • Tổng hợp protein, DNA, RNA và glutathione.
  • Dẫn truyền xung thần kinh.
  • Co và giãn cơ.
  • Vận chuyển canxi và kali qua màng tế bào.
  • Duy trì nhịp tim và huyết áp.
  • Hình thành, duy trì cấu trúc xương. Magnesi có trong thực phẩm, thực phẩm bổ sung và nhiều loại thuốc. Công dụng cụ thể phụ thuộc dạng muối, hàm lượng và đường dùng.
CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Magnesi

INN Magnesium

CAS 7439-95-4

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Magnesi

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Magnesium

Tên IUPAC

magnesium

Tên khác / tên đồng nghĩa

Magiê; magnesium element; Mg; ion magnesium; Mg2+.

Trong chế phẩm, magnesi có thể tồn tại dưới dạng magnesium oxide, citrate, chloride, sulfate, lactate, gluconate, hydroxide, carbonate, aspartate hoặc các muối khác.

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

7439-95-4

UNII

I38ZP9992A

PubChem CID

5462224

RxNorm CUI

Không tìm thấy

Dược động học của Magnesi

Magnesi trong thức ăn hoặc chế phẩm uống được hấp thu chủ yếu qua đường tiêu hóa. Khoảng 30%–40% magnesi trong khẩu phần thông thường được hấp thu, nhưng tỷ lệ thay đổi theo lượng dùng, dạng muối, độ hòa tan và tình trạng magnesi của cơ thể. Sau hấp thu, khoảng 50%–60% tổng lượng magnesi cơ thể nằm trong xương; phần lớn còn lại ở cơ và mô mềm. Dưới 1% nằm trong huyết thanh. Cân bằng magnesi được điều hòa chủ yếu bởi thận, với mức bài tiết giảm khi cơ thể thiếu magnesi.

Giai đoạn I: Hấp thu

Khoảng 30%–40% magnesi từ thức ăn và đồ uống được hấp thu trong điều kiện thông thường. Khả năng hấp thu có xu hướng tăng khi cơ thể thiếu magnesi và giảm khi dùng lượng lớn trong một lần. Độ hòa tan của muối, bệnh đường tiêu hóa, tiêu chảy, phẫu thuật ruột và khẩu phần có thể ảnh hưởng đến mức hấp thu.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng phụ thuộc dạng muối và dạng bào chế. Các dạng hòa tan tốt trong chất lỏng thường được hấp thu tốt hơn.

Các nghiên cứu nhỏ cho thấy magnesium aspartate, citrate, lactate và chloride thường có mức hấp thu cao hơn magnesium oxide và magnesium sulfate đường uống. Điều này không chứng minh một dạng luôn phù hợp hơn cho mọi người hoặc mọi chỉ định.

Giai đoạn II: Phân bố

Cơ thể người trưởng thành chứa khoảng 25 g magnesi:

  • Khoảng 50%–60% nằm trong xương.
  • Phần lớn lượng còn lại nằm trong cơ và mô mềm.
  • Dưới 1% nằm trong huyết thanh. Do phần lớn magnesi nằm trong tế bào và xương, nồng độ magnesi huyết thanh không phản ánh đầy đủ tổng dự trữ cơ thể.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Magnesi là nguyên tố khoáng nên không được chuyển hóa như một hoạt chất hữu cơ. Ion Mg2+ được trao đổi giữa ruột, máu, xương, mô mềm và thận; đồng thời tham gia hoạt động của nhiều enzym và kênh ion. Phần anion của từng muối, như citrate, gluconate, chloride hoặc sulfate, có đặc điểm chuyển hóa và thải trừ riêng.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Magnesi được đào thải chủ yếu qua thận. Thận thường bài tiết khoảng 120 mg magnesi vào nước tiểu mỗi ngày, nhưng lượng thải giảm khi tình trạng magnesi thấp. Suy chức năng thận làm giảm đào thải và tăng nguy cơ tích lũy magnesi, đặc biệt khi dùng thuốc nhuận tràng, thuốc kháng acid, chất bổ sung liều cao hoặc thuốc tiêm.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Không có một thời gian bán thải duy nhất áp dụng cho magnesi vì đây là khoáng chất nội sinh được điều hòa liên tục bởi xương, mô mềm, đường tiêu hóa và thận.

Thời gian bán thải theo từng chế phẩm, đường dùng và chức năng thận.

CL · Độ thanh thải toàn phần

Độ thanh thải magnesi phụ thuộc mức lọc cầu thận, tái hấp thu tại ống thận, nồng độ magnesi huyết thanh và tình trạng thể tích dịch.

Chưa có một giá trị độ thanh thải thống nhất áp dụng cho mọi dạng muối, đường dùng và tình trạng người bệnh.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
  • Dạng muối và độ hòa tan ảnh hưởng khả năng hấp thu. * Liều uống lớn có tỷ lệ hấp thu thấp hơn và dễ gây tiêu chảy.
  • Bệnh Crohn, bệnh celiac, tiêu chảy mạn, kém hấp thu hoặc cắt đoạn ruột có thể gây thiếu magnesi. * Suy thận làm giảm đào thải và tăng nguy cơ độc tính. * Thuốc lợi tiểu quai hoặc thiazide có thể tăng mất magnesi.
  • Thuốc lợi tiểu giữ kali có thể làm giảm bài tiết magnesi. * Thuốc ức chế bơm proton dùng kéo dài có thể gây hạ magnesi máu. * Tuổi cao có thể đi kèm giảm hấp thu và thay đổi bài tiết magnesi.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Magnesi

Về dinh dưỡng, magnesi là khoáng chất thiết yếu.

Về dược lý, các chế phẩm magnesi có thể thuộc các nhóm:

  • Thuốc bổ sung khoáng chất điều trị thiếu magnesi.
  • Thuốc điện giải đường tiêm.
  • Thuốc kháng acid.
  • Thuốc nhuận tràng thẩm thấu.
  • Magnesium sulfate dùng phòng ngừa hoặc kiểm soát co giật trong tiền sản giật và sản giật theo nhãn thuốc cụ thể. Không nên quy tác dụng của một muối hoặc đường dùng cho toàn bộ chế phẩm magnesi.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Ion Mg2+ hoạt động như đồng yếu tố của enzym và điều hòa vận chuyển ion qua màng tế bào. Magnesi ảnh hưởng đến dẫn truyền thần kinh, co cơ, giải phóng acetylcholine, tính kích thích của màng tế bào và hoạt động điện học của tim. Các muối ít hấp thu trong ruột có thể giữ nước theo cơ chế thẩm thấu và gây tác dụng nhuận tràng. Một số muối có tính kiềm có thể trung hòa acid dạ dày.

Magnesium sulfate đường tiêm làm giảm dẫn truyền thần kinh – cơ và được dùng trong các chỉ định sản khoa cụ thể; cơ chế và liều không áp dụng cho chất bổ sung đường uống.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Ở người thiếu magnesi, bổ sung giúp phục hồi nồng độ magnesi và các chức năng thần kinh – cơ, điện giải hoặc tim mạch bị ảnh hưởng.

Nồng độ huyết thanh thường được sử dụng để theo dõi nhưng không phản ánh đầy đủ tổng lượng magnesi trong cơ thể. NIH nêu khoảng huyết thanh thông thường 0,75–0,95 mmol/L và định nghĩa hạ magnesi máu dưới 0,75 mmol/L; khoảng tham chiếu có thể khác giữa các phòng xét nghiệm. Magnesi đường tiêm liều cao làm giảm phản xạ gân sâu, gây giãn mạch và ức chế dẫn truyền thần kinh – cơ; phơi nhiễm quá mức có thể gây liệt hô hấp.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Magnesi

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Magnesi

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Magnesi

Magnesi đường uống có thể làm giảm hấp thu:

  • Bisphosphonate đường uống: dùng cách sản phẩm chứa magnesi ít nhất 2 giờ. * Tetracycline và quinolone: kháng sinh nên được dùng ít nhất 2 giờ trước hoặc 4–6 giờ sau sản phẩm chứa magnesi. Thuốc làm thay đổi tình trạng magnesi:
  • Thuốc lợi tiểu quai và thiazide có thể làm tăng mất magnesi.
  • Amiloride và spironolactone có thể làm giảm bài tiết magnesi.
  • Thuốc ức chế bơm proton dùng kéo dài có thể gây hạ magnesi máu. Magnesium sulfate đường tiêm có thể:
  • Tăng và kéo dài tác dụng thuốc chẹn thần kinh – cơ.
  • Tăng ức chế thần kinh trung ương khi phối hợp opioid hoặc propofol.
  • Làm tăng nguy cơ tụt huyết áp với thuốc chẹn kênh canxi nhóm dihydropyridine. Cần hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi phối hợp.

Thắc mắc về hoạt chất Magnesi

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 8 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *