Glucose (Dextrose)

Glucose, còn được gọi là dextrose hoặc D-glucose, là một đường đơn được tế bào sử dụng làm nguồn năng lượng. Trong y khoa, glucose có thể được dùng đường uống để xử trí hạ đường huyết ở người còn tỉnh và nuốt được; dùng truyền tĩnh mạch để cung cấp nước, năng lượng hoặc làm dung môi cho thuốc tương hợp; và được phối hợp trong công thức dinh dưỡng ngoài đường tiêu hóa. Dung dịch glucose có nhiều nồng độ, vì vậy chỉ định, đường truyền và tốc độ sử dụng không giống nhau. Dung dịch đậm đặc có thể gây tăng đường huyết, tăng áp lực thẩm thấu, tổn thương tĩnh mạch, rối loạn điện giải hoặc quá tải dịch nếu sử dụng không phù hợp. Người bệnh không nên tự tiêm, tự truyền hoặc tự điều chỉnh lượng glucose dựa trên thông tin chung; liều thực tế phải được xác định theo đường huyết, tuổi, cân nặng, tình trạng chuyển hóa và bệnh kèm theo.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Bản chất: Glucose (dextrose) là D-glucose, một monosaccharide và nguồn năng lượng sinh lý của cơ thể.
  • Công dụng chính: Xử trí hạ đường huyết, cung cấp carbohydrate và nước, làm dung môi pha thuốc tương hợp, thành phần của dinh dưỡng ngoài đường tiêu hóa.
  • Đường dùng: Đường uống đối với một số chế phẩm; truyền hoặc tiêm tĩnh mạch đối với các chế phẩm vô khuẩn chuyên dụng.
  • Nguy cơ quan trọng: Tăng đường huyết, tăng áp lực thẩm thấu, hạ natri máu, rối loạn kali và phosphat, quá tải dịch, viêm hoặc huyết khối tĩnh mạch.
  • Lưu ý: Không uống dung dịch dành cho truyền tĩnh mạch; không tự tiêm hoặc tự truyền glucose tại nhà.
  • Theo dõi: Đường huyết, điện giải, cân bằng dịch, chức năng thần kinh và vị trí truyền.

Hoạt chất Glucose (Dextrose) là gì?

Glucose (dextrose) là D-glucose, một loại đường đơn đóng vai trò cơ chất tạo năng lượng quan trọng của cơ thể. Trong điều trị, glucose được dùng để nâng đường huyết, cung cấp carbohydrate, bổ sung nước và làm thành phần của dịch truyền hoặc dinh dưỡng ngoài đường tiêu hóa. 13

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Glucose (Dextrose)

INN Glucose; Dextrose; D-glucose

CAS 50-99-7 Công thức C6H12O6

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Glucose (Dextrose)

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Glucose; Dextrose; D-glucose

Tên IUPAC

(3R,4S,5S,6R)-6-(hydroxymethyl)oxane-2,3,4,5-tetrol

Tên khác / tên đồng nghĩa

Dextrose monohydrate, glucose monohydrate, hydrous dextrose, đường nho, D-glucopyranose.

Tên viết tắt

Glc

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

50-99-7

UNII

5SL0G7R0OK

PubChem CID

5793

RxNorm CUI

349730

Công thức phân tử

C6H12O6

Dược động học của Glucose (Dextrose)

Khi truyền tĩnh mạch, glucose có sinh khả dụng 100%, phân bố trước tiên trong khoang nội mạch rồi được tế bào thu nhận. Glucose được chuyển hóa qua đường phân thành pyruvate; trong điều kiện hiếu khí, pyruvate được oxy hóa thành carbon dioxide và nước, còn trong thiếu oxy có thể chuyển thành lactate.

Giai đoạn I: Hấp thu

Glucose truyền tĩnh mạch đi trực tiếp vào tuần hoàn nên không có giai đoạn hấp thu qua đường tiêu hóa. Glucose dùng đường uống là carbohydrate tác dụng nhanh và thường được sử dụng để nâng đường huyết ở người còn tỉnh, nhưng lượng sử dụng phải tuân theo kế hoạch điều trị hạ đường huyết. 4

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng của glucose truyền tĩnh mạch là 100%. Sinh khả dụng tuyệt đối của các chế phẩm đường uống cụ thể phụ thuộc dạng bào chế và tình trạng tiêu hóa; dữ liệu định lượng thống nhất.

Giai đoạn II: Phân bố

Sau khi truyền, glucose phân bố ban đầu trong khoang nội mạch, sau đó được vận chuyển vào tế bào để chuyển hóa hoặc dự trữ. Insulin thúc đẩy sự thu nhận glucose và đồng thời làm kali di chuyển vào trong tế bào.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Glucose được chuyển hóa chủ yếu qua đường phân. Pyruvate tạo thành được oxy hóa hoàn toàn thành carbon dioxide và nước trong điều kiện hiếu khí; khi thiếu oxy, pyruvate có thể chuyển thành lactate và một phần lactate được tái sử dụng qua chu trình Cori.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Sản phẩm cuối của quá trình oxy hóa glucose được thải qua phổi dưới dạng carbon dioxide và qua thận dưới dạng nước. Ở người khỏe mạnh, hầu như không có glucose nguyên dạng trong nước tiểu; glucose niệu có thể xuất hiện khi đường huyết vượt khả năng tái hấp thu của ống thận.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Thời gian bán thải thuốc chuẩn, có thể áp dụng chung cho mọi dạng glucose, chưa được xác định trong các nhãn và SmPC đã rà soát.

CL · Độ thanh thải toàn phần

Glucose là cơ chất nội sinh nên độ thanh thải không thường được mô tả như một thuốc ngoại sinh. Tốc độ biến mất khỏi huyết tương phụ thuộc mức sử dụng glucose của mô, insulin, tốc độ truyền và tình trạng chuyển hóa. Giá trị độ thanh thải chuẩn hóa.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Khả năng sử dụng glucose có thể bị ảnh hưởng bởi đái tháo đường, giảm dung nạp glucose, stress sau phẫu thuật hoặc chấn thương, bệnh nặng, thiếu oxy, chức năng thận, tuổi, tình trạng dinh dưỡng, tốc độ truyền và điều trị insulin. Rối loạn kali, phosphat hoặc magnesi cũng có thể biểu hiện rõ hơn khi glucose thúc đẩy chuyển hóa đồng hóa. 1

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Glucose (Dextrose)

Glucose thuộc nhóm dung dịch carbohydrate dùng trong điều trị dịch truyền và dinh dưỡng ngoài đường tiêu hóa. Tùy nồng độ và mục đích sử dụng, chế phẩm có thể đóng vai trò nguồn năng lượng, nguồn nước, dung môi pha thuốc hoặc thuốc nâng đường huyết. 13

Phần III: Cơ chế tác dụng

Glucose dùng đường uống hoặc đường tĩnh mạch làm tăng lượng glucose sẵn có trong tuần hoàn. Tế bào thu nhận glucose để tạo ATP thông qua đường phân và quá trình oxy hóa; glucose truyền tĩnh mạch đồng thời cung cấp carbohydrate và có thể cung cấp nước tùy nồng độ, thể tích dịch. 13

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Glucose làm tăng đường huyết và cung cấp năng lượng chuyển hóa. Hiệu quả và nguy cơ phụ thuộc nồng độ, tốc độ truyền, khả năng dung nạp glucose và điều trị đồng thời; truyền vượt tốc độ sử dụng của cơ thể có thể gây tăng đường huyết và tăng áp lực thẩm thấu. Quan hệ phơi nhiễm–đáp ứng chưa được mô tả đầy đủ trong nhãn thuốc. 1

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Glucose (Dextrose)

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Glucose (Dextrose)

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Glucose (Dextrose)

Glucose có thể làm thay đổi kiểm soát đường huyết, do đó cần xem xét các thuốc hạ đường huyết, insulin, corticosteroid và các thuốc khác ảnh hưởng chuyển hóa glucose. Nguy cơ hạ natri máu tăng khi phối hợp với thuốc lợi tiểu hoặc thuốc gây SIADH/tăng tác dụng vasopressin như SSRI, SNRI, carbamazepine, oxcarbazepine, thuốc chống loạn thần, một số thuốc gây độc tế bào và các chất tương tự vasopressin. Dung dịch glucose không nên truyền đồng thời với máu trong cùng bộ dây; khả năng tương hợp của thuốc pha thêm phải được kiểm tra trước. 13

Thắc mắc về hoạt chất Glucose (Dextrose)

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 5 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *