Vitamin B1, còn gọi là thiamine hoặc thiamin, là vitamin tan trong nước cần thiết cho chuyển hóa carbohydrate, acid amin và lipid. Trong tế bào, thiamine được chuyển thành thiamine diphosphate, một coenzym tham gia tạo năng lượng và duy trì chức năng bình thường của hệ thần kinh, cơ và tim. Thiếu vitamin B1 có thể gây beriberi, bệnh thần kinh ngoại biên, suy tim do thiếu thiamine hoặc bệnh não Wernicke–Korsakoff. Nhóm nguy cơ gồm người lệ thuộc rượu, suy dinh dưỡng, nôn kéo dài, kém hấp thu, sau phẫu thuật giảm cân và một số người dùng thuốc lợi tiểu hoặc hóa trị.
Thiamine đường uống thường dùng cho thiếu hụt nhẹ hoặc điều trị duy trì. Dạng tiêm được sử dụng khi cần phục hồi nhanh, có bệnh não Wernicke, beriberi nặng, nôn nhiều hoặc không hấp thu được đường uống. Liều điều trị cao hơn nhiều nhu cầu dinh dưỡng và phải do nhân viên y tế quyết định. ([Văn Phòng Bổ Sung Chế Độ Ăn Uống])
Nội dung chính
- Bản chất: Vitamin tan trong nước, còn gọi là thiamine hoặc thiamin.
- Dạng hoạt động: Thiamine diphosphate, còn gọi là thiamine pyrophosphate hoặc TPP.
- Vai trò chính: Làm coenzym trong chuyển hóa glucose, acid amin và tạo năng lượng tế bào.
- Bệnh do thiếu hụt: Beriberi khô, beriberi ướt và bệnh não Wernicke–Korsakoff.
- Nhóm nguy cơ: Lệ thuộc rượu, suy dinh dưỡng, nôn kéo dài, kém hấp thu, phẫu thuật giảm cân và dùng một số thuốc.
- Đường dùng: Đường uống, tiêm bắp và truyền hoặc tiêm tĩnh mạch chậm.
- Nguy cơ nghiêm trọng: Phản vệ hiếm gặp nhưng có thể đe dọa tính mạng, chủ yếu sau tiêm.
- Nguyên tắc sử dụng: Không dùng liều điều trị cao hoặc thuốc tiêm để “tăng năng lượng” khi chưa có chỉ định.
Hoạt chất Vitamin B1 (Thiamine) là gì?
Vitamin B1 là vi chất thiết yếu tan trong nước. Cơ thể cần thiamine để chuyển hóa chất dinh dưỡng thành năng lượng và duy trì hoạt động bình thường của tế bào, hệ thần kinh, cơ và tim.
Thiamine không phải thuốc kích thích và không trực tiếp tạo thêm năng lượng khi cơ thể không thiếu vitamin B1. Lợi ích rõ ràng nhất của việc bổ sung là phòng ngừa hoặc điều trị thiếu thiamine.
Vitamin B1 (Thiamine)
INN Thiamine; thiamin; vitamin B1
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Vitamin B1 (Thiamine) |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Thiamine; thiamin; vitamin B1 |
| Tên IUPAC | 2-[3-[(4-amino-2-methylpyrimidin-5-yl)methyl]-4-methyl-1,3-thiazol-3-ium-5-yl]ethanol |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Aneurin; aneurine; thiamine hydrochloride; thiamin hydrochloride; thiamine mononitrate; vitamin B1 hydrochloride. Thiamine diphosphate, thiamine pyrophosphate và cocarboxylase là các tên dùng cho dạng coenzym phosphoryl hóa có hoạt tính của thiamine, không hoàn toàn đồng nghĩa với thiamine tự do. |
| Tên viết tắt | B1 |
| Tên Latinh / tên dược điển | Thiaminum |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 59-43-8 |
|---|---|
| UNII | X66NSO3N35 |
| PubChem CID | 1130 |
| RxNorm CUI | 10454 |
Dược động học của Vitamin B1 (Thiamine)
Thiamine từ thức ăn và chế phẩm uống được hấp thu tại ruột non bằng vận chuyển chủ động ở liều dinh dưỡng và khuếch tán thụ động ở liều dược lý. Khả năng hấp thu trở nên giới hạn khi uống liều lớn.
Sau hấp thu, thiamine phân bố rộng đến các mô, được phosphoryl hóa thành thiamine diphosphate và các dẫn xuất khác. Cơ thể chỉ dự trữ khoảng 25–30 mg, chủ yếu tại gan và dưới dạng thiamine diphosphate. Lượng dư được bài tiết nhanh qua nước tiểu. ([Văn Phòng Bổ Sung Chế Độ Ăn Uống])
Giai đoạn I: Hấp thu
Thiamine được hấp thu chủ yếu tại ruột non. Các dạng phosphoryl hóa trong thực phẩm phải được phosphatase ở ruột thủy phân thành thiamine tự do trước khi hấp thu.
Rượu kéo dài có thể làm giảm hấp thu thiamine tại đường tiêu hóa, giảm dự trữ ở gan và cản trở quá trình phosphoryl hóa thành dạng hoạt động. Nôn kéo dài, phẫu thuật giảm cân, bệnh đường tiêu hóa và suy dinh dưỡng cũng làm tăng nguy cơ thiếu hụt. ([Văn Phòng Bổ Sung Chế Độ Ăn Uống])
| F · Sinh khả dụng | Không có một giá trị sinh khả dụng tuyệt đối duy nhất áp dụng cho mọi dạng thiamine. Hấp thu đường uống có tính bão hòa. Ở liều dinh dưỡng, thiamine được hấp thu chủ yếu bằng cơ chế vận chuyển chủ động; khi dùng liều cao, tỷ lệ liều được hấp thu giảm và một phần được hấp thu qua khuếch tán thụ động. Thiamine tiêm bắp được hấp thu nhanh và gần như hoàn toàn. ([Văn Phòng Bổ Sung Chế Độ Ăn Uống]) |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
Thiamine phân bố rộng đến hầu hết mô. Nồng độ tương đối cao được ghi nhận tại gan, não, thận và tim. Trong huyết tương, thiamine gắn không đặc hiệu với một số protein, đặc biệt là albumin.
Trong tế bào, phần lớn thiamine tồn tại dưới dạng thiamine diphosphate. Tổng lượng dự trữ trong cơ thể người trưởng thành chỉ khoảng 25–30 mg nên cần được cung cấp thường xuyên từ chế độ ăn. ([Văn Phòng Bổ Sung Chế Độ Ăn Uống])
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Thiamine kết hợp với ATP và được enzym thiamine diphosphokinase chuyển thành thiamine diphosphate hoặc thiamine pyrophosphate. Đây là dạng coenzym hoạt động chính.
Thiamine còn có thể tồn tại dưới dạng thiamine monophosphate và thiamine triphosphate. Một phần thiamine được chuyển hóa tại gan thành các chất chuyển hóa chứa vòng pyrimidine hoặc thiazole trước khi thải qua nước tiểu. ([Văn Phòng Bổ Sung Chế Độ Ăn Uống])
Giai đoạn IV: Thải trừ
Ở liều sinh lý, lượng thiamine không đổi trong nước tiểu tương đối thấp. Khi mô đã bão hòa hoặc dùng liều cao, cả thiamine không đổi và các chất chuyển hóa được bài tiết nhanh qua nước tiểu.
Cơ thể không có kho dự trữ lớn, vì vậy thiếu hụt có thể xuất hiện sau vài tuần không được cung cấp đủ. ([DailyMed])
| t½ · Thời gian bán thải | Một SmPC thiamine hydrochloride dạng tiêm ghi nhận thời gian bán thải khoảng 1–4 giờ. Thông số có thể thay đổi theo liều, đường dùng, tình trạng thiếu hụt và chức năng thận. ([Medicines.org.uk]) |
|---|
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Các yếu tố có thể làm giảm hấp thu, tăng nhu cầu hoặc tăng mất thiamine gồm:
- Lệ thuộc rượu hoặc sử dụng rượu kéo dài.
- Suy dinh dưỡng và khẩu phần nhiều carbohydrate nhưng thiếu vitamin.
- Nôn kéo dài hoặc chán ăn.
- Kém hấp thu, bệnh tiêu hóa hoặc phẫu thuật giảm cân.
- Hội chứng nuôi ăn lại.
- Thuốc lợi tiểu như furosemide làm tăng mất thiamine qua nước tiểu.
- Fluorouracil, capecitabine, các fluoropyrimidine khác và ifosfamide có thể đối kháng hoặc làm giảm tác dụng thiamine.
- Thẩm tách máu.
- Suy thận có thể làm thay đổi quá trình đào thải sau khi dùng liều cao. ([Văn Phòng Bổ Sung Chế Độ Ăn Uống])
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Vitamin B1 (Thiamine)
Thiamine thuộc nhóm vitamin B1 đơn thành phần. Dạng thiamine hydrochloride và thiamine mononitrate là các dạng ổn định thường dùng trong thuốc, thực phẩm bổ sung hoặc thực phẩm tăng cường.
Dạng coenzym có hoạt tính chính là thiamine diphosphate, không phải thiamine tự do chưa được phosphoryl hóa.
Phần III: Cơ chế tác dụng
Sau khi vào tế bào, thiamine được chuyển thành thiamine diphosphate. Dạng này là coenzym của nhiều enzym quan trọng, bao gồm:
- Phức hợp pyruvate dehydrogenase.
- Phức hợp alpha-ketoglutarate dehydrogenase.
- Phức hợp dehydrogenase của acid alpha-keto chuỗi nhánh.
- Transketolase trong con đường pentose phosphate.
Các phản ứng này cần thiết cho chuyển hóa glucose, acid amin, tạo ATP, duy trì chức năng thần kinh và bảo vệ cân bằng chuyển hóa tế bào. ([Văn Phòng Bổ Sung Chế Độ Ăn Uống])
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Bổ sung thiamine ở người thiếu hụt phục hồi hoạt tính của các enzym phụ thuộc thiamine, giúp giảm tích tụ pyruvate và lactate, cải thiện chuyển hóa năng lượng và hỗ trợ chức năng tim, thần kinh và tiêu hóa.
Các biểu hiện tim mạch và tiêu hóa do thiếu thiamine có thể cải thiện nhanh sau điều trị. Mức hồi phục tổn thương thần kinh phụ thuộc mức độ nặng và thời gian thiếu hụt; tổn thương kéo dài có thể không hồi phục hoàn toàn. ([Medicines.org.uk])
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Vitamin B1 (Thiamine)
Các chỉ định được ghi nhận trong nhãn thuốc gồm:
- Điều trị thiếu vitamin B1.
- Beriberi khô với biểu hiện thần kinh ngoại biên.
- Beriberi ướt với suy tim hoặc biểu hiện tim mạch.
- Beriberi tối cấp hoặc Shoshin beriberi.
- Bệnh não Wernicke và hội chứng Wernicke–Korsakoff.
- Phòng ngừa bệnh não Wernicke ở người nguy cơ cao, đặc biệt người suy dinh dưỡng liên quan rượu.
- Thiếu thiamine khi nôn nặng, chán ăn hoặc kém hấp thu khiến đường uống không phù hợp.
- Thiếu hụt sau phẫu thuật dạ dày hoặc phẫu thuật giảm cân.
- Phòng ngừa hoặc điều trị thiếu thiamine trong hội chứng nuôi ăn lại.
- Sử dụng trước hoặc đồng thời với glucose đường tĩnh mạch ở người nghi ngờ thiếu thiamine.
Không có chỉ định dùng liều thuốc cao thường quy cho người khỏe mạnh chỉ nhằm tăng tỉnh táo, tăng cân hoặc tăng cảm giác thèm ăn. ([DailyMed])
Thiamine đã được nghiên cứu trong suy tim, đái tháo đường, bệnh Alzheimer và một số rối loạn chuyển hóa. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng không nhất quán hoặc chưa đủ để khuyến cáo bổ sung liều cao thường quy khi người bệnh không thiếu thiamine.
Đối với bệnh Alzheimer, các thử nghiệm nhỏ chưa cung cấp đủ bằng chứng xác định lợi ích. Trong suy tim, một số nghiên cứu ghi nhận thay đổi phân suất tống máu nhưng ý nghĩa lâm sàng tổng thể vẫn chưa chắc chắn.
Các ứng dụng này không nên được xem là chỉ định được phê duyệt và không thay thế điều trị chuẩn. ([Văn Phòng Bổ Sung Chế Độ Ăn Uống])
Liều dùng và cách sử dụng
Liều dưới đây chỉ nhằm mô tả nguồn chính thức, không phải liều cá nhân hóa.
Nhu cầu dinh dưỡng khuyến nghị tại Hoa Kỳ:
- Nam từ 14 tuổi: 1,2 mg/ngày.
- Nữ 14–18 tuổi: 1,0 mg/ngày.
- Nữ từ 19 tuổi: 1,1 mg/ngày.
- Phụ nữ mang thai: 1,4 mg/ngày.
- Phụ nữ cho con bú: 1,4 mg/ngày.
- Trẻ 1–3 tuổi: 0,5 mg/ngày.
- Trẻ 4–8 tuổi: 0,6 mg/ngày.
- Trẻ 9–13 tuổi: 0,9 mg/ngày.
Điều trị đường uống theo một SmPC viên thiamine hydrochloride:
- Thiếu hụt mạn tính nhẹ: 50 mg một lần mỗi ngày.
- Thiếu hụt nặng: 100 mg, ngày 3 lần.
- Nhãn này áp dụng cho người lớn, người cao tuổi và trẻ trên 3 tuổi.
Điều trị đường tiêm theo SmPC cập nhật năm 2026:
- Beriberi: 10–20 mg tiêm bắp hoặc truyền tĩnh mạch chậm, ngày 3 lần, tối đa 2 tuần.
- Beriberi đe dọa tính mạng: 100–300 mg/ngày truyền tĩnh mạch chậm.
- Dự phòng Wernicke–Korsakoff ở người nguy cơ cao liên quan rượu: 250 mg tiêm bắp hoặc tĩnh mạch một lần mỗi ngày trong 3–5 ngày.
- Điều trị Wernicke–Korsakoff liên quan rượu: 500–750 mg tĩnh mạch, ngày 3 lần trong ít nhất 2 ngày; nếu đáp ứng có thể tiếp tục 250 mg mỗi ngày trong 5 ngày hoặc đến khi không còn cải thiện.
Nhãn DailyMed Hoa Kỳ được tham khảo mô tả phác đồ Wernicke–Korsakoff thấp hơn: khởi đầu 100 mg tĩnh mạch, sau đó 50–100 mg tiêm bắp mỗi ngày cho đến khi người bệnh ăn uống cân bằng.
Sự khác biệt này phản ánh khác biệt giữa nhãn sản phẩm và thực hành chuyên môn. Tổng quan Cochrane kết luận dữ liệu thử nghiệm ngẫu nhiên chưa đủ để xác định liều, tần suất, đường dùng hoặc thời gian tối ưu trong Wernicke–Korsakoff liên quan rượu.
Không tự sử dụng liều cao hoặc tự tiêm thiamine. ([Văn Phòng Bổ Sung Chế Độ Ăn Uống])
Thiamine đường uống nên được dùng theo đúng hàm lượng và lịch dùng của sản phẩm. Có thể uống viên với nước; không tự phối hợp nhiều chế phẩm vitamin B hoặc đa vitamin cùng chứa thiamine mà không kiểm tra tổng liều.
Dạng tiêm chỉ được dùng khi cần phục hồi nhanh hoặc đường uống không hiệu quả, chẳng hạn bệnh não Wernicke, nôn kéo dài hoặc kém hấp thu. Tiêm tĩnh mạch phải được pha loãng và truyền chậm theo nhãn sản phẩm để giảm nguy cơ phản ứng tại chỗ và phản vệ.
Ở người có nguy cơ thiếu thiamine đang được truyền glucose, thiamine nên được dùng trước hoặc đồng thời với glucose theo quy trình của cơ sở y tế. Không tự trì hoãn xử trí hạ đường huyết để tìm hoặc uống vitamin tại nhà. ([Medicines.org.uk])
Tùy mức độ thiếu hụt và bệnh nền, có thể cần theo dõi:
- Triệu chứng lú lẫn, rối loạn vận nhãn và mất điều hòa vận động.
- Bệnh thần kinh ngoại biên, yếu cơ và phản xạ.
- Nhịp tim, huyết áp, phù, khó thở và dấu hiệu suy tim.
- Khả năng ăn uống, nôn và tình trạng dinh dưỡng.
- Đáp ứng sau dùng thiamine và nguy cơ hội chứng nuôi ăn lại.
- Phản ứng quá mẫn trong và sau khi tiêm.
- Chức năng thận khi dùng liều tiêm cao hoặc kéo dài.
Nồng độ thiamine trong máu đơn thuần không phải lúc nào cũng phản ánh chính xác tình trạng mô. Xét nghiệm thiamine diphosphate trong máu toàn phần hoặc hoạt tính transketolase hồng cầu có thể được sử dụng tại cơ sở chuyên môn. ([Văn Phòng Bổ Sung Chế Độ Ăn Uống])
Cảnh báo và lưu ý về Vitamin B1 (Thiamine)
Chống chỉ định chính là quá mẫn với thiamine, thiamine hydrochloride hoặc bất kỳ tá dược nào của sản phẩm.
Một số viên thiamine chứa lactose và không phù hợp với người mắc một số rối loạn di truyền hiếm về dung nạp galactose, thiếu lactase hoặc kém hấp thu glucose–galactose.
Tiền sử phản ứng với thiamine tiêm cần được báo cho bác sĩ vì nguy cơ phản vệ có thể tăng khi dùng lại.
Thiamine đường uống thường được dung nạp tốt. Các phản ứng đã được báo cáo gồm:
- Buồn nôn.
- Nôn.
- Tiêu chảy.
- Đau hoặc khó chịu vùng bụng.
- Phát ban, ngứa hoặc mày đay.
- Hồi hộp hoặc tim đập nhanh trong phản ứng quá mẫn.
Dạng tiêm có thể gây:
- Đau hoặc kích ứng tại vị trí tiêm.
- Cảm giác nóng rát dọc theo tĩnh mạch nếu tiêm quá nhanh.
- Phát ban, ngứa, mày đay.
- Khó thở.
- Hạ huyết áp cấp. ([Medicines.org.uk])
Phản ứng nghiêm trọng nhất là phản vệ, chủ yếu liên quan đến thiamine tiêm bắp hoặc tĩnh mạch. Biểu hiện có thể gồm:
- Phù mạch.
- Co thắt hoặc cảm giác thắt họng.
- Khó thở.
- Tím tái.
- Phù phổi.
- Hạ huyết áp hoặc sốc.
- Trụy tuần hoàn.
- Mất ý thức.
- Tử vong trong các báo cáo hiếm.
Dạng tiêm phải được sử dụng tại nơi có thuốc và phương tiện hồi sức phản vệ. Người bệnh cần được cấp cứu ngay nếu xuất hiện khó thở, sưng mặt hoặc họng, mày đay lan rộng, chóng mặt hoặc ngất. ([DailyMed])
Các cảnh báo quan trọng gồm:
- Không dùng thuốc tiêm nếu đường uống có hiệu quả và không cần phục hồi thiamine khẩn cấp.
- Thiamine tĩnh mạch phải được truyền chậm; tiêm nhanh làm tăng nguy cơ nóng rát và phản ứng bất lợi.
- Phải có sẵn phương tiện điều trị phản vệ khi dùng đường tiêm.
- Ở người suy dinh dưỡng hoặc lệ thuộc rượu, cần nghĩ đến thiếu nhiều vitamin và khoáng chất, không chỉ riêng vitamin B1.
- Người nghi ngờ thiếu thiamine cần được dùng thiamine trước hoặc đồng thời khi truyền lượng glucose lớn.
- Không dùng vitamin B1 liều cao để thay thế đánh giá nguyên nhân lú lẫn, yếu cơ, phù, suy tim hoặc bệnh thần kinh.
- Nôn kéo dài sau phẫu thuật giảm cân là tình trạng nguy cơ cao và cần được đánh giá sớm.
- Không tự tiêm thiamine hoặc sử dụng dung dịch tiêm bằng đường uống. ([Medicines.org.uk])
Độc tính nghiêm trọng sau uống thiamine hiếm gặp vì khả năng hấp thu giảm ở liều cao và lượng dư được bài tiết qua nước tiểu. Hội đồng Dinh dưỡng và Thực phẩm Hoa Kỳ chưa thiết lập mức dung nạp tối đa do thiếu báo cáo về tác dụng bất lợi rõ ràng từ thức ăn hoặc sản phẩm bổ sung.
Một SmPC ghi nhận các liều tiêm đơn 100–500 mg đã được sử dụng mà không ghi nhận độc tính, nhưng đường tiêm vẫn có nguy cơ phản vệ không phụ thuộc hoàn toàn vào liều.
Không có thuốc giải độc đặc hiệu. Khi quá liều hoặc có phản ứng bất thường:
- Ngừng sản phẩm.
- Không tự gây nôn.
- Theo dõi hô hấp và tuần hoàn.
- Điều trị triệu chứng và hỗ trợ.
- Xử trí phản vệ ngay theo phác đồ cấp cứu nếu xảy ra. ([Văn Phòng Bổ Sung Chế Độ Ăn Uống])
Điều kiện bảo quản phụ thuộc sản phẩm.
Một SmPC viên thiamine hydrochloride không yêu cầu điều kiện bảo quản đặc biệt và hướng dẫn bỏ thuốc trong chai sau 100 ngày kể từ khi mở.
Dung dịch tiêm thiamine hydrochloride cần bảo quản dưới 25°C, không đông lạnh và giữ trong hộp ngoài để tránh ánh sáng. Dung dịch sau khi mở hoặc pha loãng nên được sử dụng ngay theo quy trình vô khuẩn của cơ sở y tế.
Một nhãn DailyMed khác yêu cầu bảo quản ở 20–25°C và tránh ánh sáng. ([Medicines.org.uk])
Đối tượng đặc biệt
Nhu cầu dinh dưỡng tham khảo:
- Trẻ 0–6 tháng: 0,2 mg/ngày.
- Trẻ 7–12 tháng: 0,3 mg/ngày.
- Trẻ 1–3 tuổi: 0,5 mg/ngày.
- Trẻ 4–8 tuổi: 0,6 mg/ngày.
- Trẻ 9–13 tuổi: 0,9 mg/ngày.
Một SmPC viên uống cho phép sử dụng ở trẻ trên 3 tuổi với liều điều trị thiếu hụt giống liều ghi cho người lớn, nhưng không khuyến cáo sản phẩm đó cho trẻ dưới 3 tuổi.
Dữ liệu điều trị đường tiêm ở trẻ còn hạn chế. SmPC dạng tiêm ghi nhận liều beriberi 10–25 mg/ngày trong hai tuần; trường hợp nặng có thể cần liều cao hơn tại cơ sở chuyên khoa.
Beriberi ở trẻ sơ sinh có thể gây suy tim hoặc trụy tuần hoàn và cần điều trị cấp cứu, không tự dùng vitamin tại nhà. ([Văn Phòng Bổ Sung Chế Độ Ăn Uống])
Người cao tuổi có thể tăng nguy cơ thiếu thiamine do khẩu phần ăn thấp, bệnh mạn tính, giảm hấp thu và sử dụng nhiều thuốc. NIH ghi nhận khoảng 20–30% người cao tuổi trong một số khảo sát có chỉ dấu xét nghiệm gợi ý thiếu thiamine ở mức độ nào đó.
Nhu cầu dinh dưỡng tham khảo vẫn là 1,2 mg/ngày đối với nam và 1,1 mg/ngày đối với nữ. SmPC dạng tiêm không khuyến cáo hiệu chỉnh liều chỉ dựa trên tuổi, nhưng cần đánh giá chức năng thận, dinh dưỡng và tương tác thuốc. ([Văn Phòng Bổ Sung Chế Độ Ăn Uống])
Nhu cầu thiamine khuyến nghị trong thai kỳ là 1,4 mg/ngày.
Phụ nữ nôn nghén nặng hoặc nôn kéo dài có nguy cơ thiếu thiamine và bệnh não Wernicke. Khi đường uống không thể thực hiện, nhãn DailyMed ghi nhận có thể dùng thiamine hydrochloride tiêm bắp trong viêm dây thần kinh thai kỳ kèm nôn nặng.
Dữ liệu về thiamine liều cao trong thai kỳ còn hạn chế. SmPC dạng tiêm cho phép sử dụng khi cần khắc phục thiếu hụt và lợi ích dự kiến vượt nguy cơ; đồng thời phải cân nhắc nguy cơ phản vệ của đường tiêm. ([Văn Phòng Bổ Sung Chế Độ Ăn Uống])
Nhu cầu thiamine khuyến nghị khi cho con bú là 1,4 mg/ngày. Thiamine là thành phần tự nhiên của sữa mẹ và lượng trong sữa có thể chịu ảnh hưởng của tình trạng dinh dưỡng của người mẹ.
Ở mức nhu cầu dinh dưỡng, không dự kiến gây ảnh hưởng bất lợi cho trẻ bú mẹ. Tuy nhiên, dữ liệu về liều trên 50 mg/ngày còn hạn chế và không thể loại trừ hoàn toàn nguy cơ đối với trẻ.
Việc dùng liều điều trị cao hoặc thuốc tiêm trong thời kỳ cho con bú cần được bác sĩ đánh giá dựa trên lợi ích và nguy cơ. ([Văn Phòng Bổ Sung Chế Độ Ăn Uống])
Ảnh hưởng của suy gan đến dược động học thiamine chưa được đánh giá đầy đủ. SmPC dạng tiêm không yêu cầu hiệu chỉnh liều thường quy nhưng khuyến cáo thận trọng.
Người mắc bệnh gan liên quan rượu thường đồng thời có suy dinh dưỡng và nguy cơ thiếu nhiều vi chất. Liều cần dựa trên biểu hiện lâm sàng, khả năng ăn uống và mức độ thiếu hụt thay vì chỉ dựa vào chức năng gan. ([Medicines.org.uk])
Ảnh hưởng của suy thận đến dược động học thiamine chưa được nghiên cứu đầy đủ. SmPC cập nhật năm 2026 không yêu cầu hiệu chỉnh liều thường quy nhưng khuyến cáo theo dõi thận trọng, đặc biệt khi dùng thiamine tiêm liều cao.
Do thiamine và chất chuyển hóa được thải chủ yếu qua nước tiểu, về lý thuyết người suy thận có thể tăng phơi nhiễm sau liều cao. Ngược lại, người đang thẩm tách máu có nguy cơ thiếu vitamin B1 cao hơn do mất vitamin và tình trạng bệnh nền. ([Medicines.org.uk])
Thiamine không được dự kiến gây ảnh hưởng đáng kể đến khả năng lái xe hoặc vận hành máy. Tuy nhiên, chưa có nghiên cứu chuyên biệt đầy đủ.
Không nên lái xe nếu xuất hiện chóng mặt, hạ huyết áp, khó thở hoặc phản ứng quá mẫn sau khi dùng thuốc.
Tương tác thuốc của Vitamin B1 (Thiamine)
Thiamine không có nhiều tương tác dược động học trực tiếp đã được xác định, nhưng một số thuốc có thể làm giảm nồng độ hoặc tác dụng của vitamin B1:
- Fluorouracil và các fluoropyrimidine như capecitabine có thể đối kháng thiamine hoặc cản trở hình thành thiamine diphosphate.
- Ifosfamide có thể làm giảm tác dụng thiamine.
- Furosemide và các thuốc lợi tiểu làm tăng bài niệu có thể làm tăng mất thiamine qua nước tiểu.
- Thiosemicarbazone có thể trung hòa tác dụng của thiamine.
Thiamine có thể gây dương tính giả khi xét nghiệm urobilinogen bằng phản ứng Ehrlich hoặc ảnh hưởng một số phương pháp đo acid uric và nồng độ theophylline. Cần thông báo cho cơ sở xét nghiệm nếu đang dùng thiamine liều cao. ([Văn Phòng Bổ Sung Chế Độ Ăn Uống])
Thắc mắc về hoạt chất Vitamin B1 (Thiamine)
Vitamin B1 được chuyển thành thiamine diphosphate, một coenzym cần cho chuyển hóa glucose, acid amin và tạo năng lượng. Vitamin này đặc biệt quan trọng đối với hoạt động của não, thần kinh, cơ và tim.
Thiamine có thể cải thiện chán ăn và mệt mỏi khi những triệu chứng này thực sự do thiếu vitamin B1. Không có căn cứ để khẳng định vitamin B1 làm tăng cân hoặc kích thích ăn uống ở mọi người. Cần đánh giá nguyên nhân chán ăn, sụt cân hoặc mệt mỏi trước khi dùng kéo dài.
Nhóm nguy cơ gồm người lệ thuộc rượu, suy dinh dưỡng, người cao tuổi, người nôn kéo dài, mắc bệnh kém hấp thu, nhiễm HIV, sau phẫu thuật giảm cân, đang thẩm tách hoặc sử dụng một số thuốc như furosemide và fluorouracil.
Liều 100 mg cao hơn nhiều nhu cầu dinh dưỡng thông thường. Thiamine đường uống thường có độc tính thấp, nhưng liều cao chỉ nên dùng khi có lý do phù hợp như thiếu hụt hoặc nguy cơ thiếu hụt. Cần kiểm tra các vitamin và thuốc đang dùng để tránh bổ sung trùng lặp.
Ở người đang thiếu thiamine, lượng glucose lớn làm tăng nhu cầu chuyển hóa carbohydrate và có thể làm bệnh não Wernicke hoặc suy tim do thiếu thiamine xuất hiện hay nặng hơn. Vì vậy, tại cơ sở y tế, thiamine được dùng trước hoặc đồng thời với glucose khi người bệnh có nguy cơ.

