Capecitabin, tên tiếng Anh là capecitabine, là thuốc chống ung thư đường uống thuộc nhóm fluoropyrimidine và thuốc chống chuyển hóa. Sau khi hấp thu, thuốc được chuyển hóa qua nhiều bước thành fluorouracil, còn gọi là 5-FU. Các chất chuyển hóa của 5-FU làm gián đoạn quá trình tổng hợp DNA, RNA và protein của tế bào, từ đó ức chế sự phân chia của tế bào ung thư. Capecitabin được sử dụng đơn độc hoặc phối hợp trong một số bệnh ung thư đại tràng, trực tràng, dạ dày, thực quản, chỗ nối dạ dày–thực quản, vú và tụy; phạm vi chỉ định khác nhau giữa từng quốc gia và nhãn thuốc.
Capecitabin là thuốc hóa trị kê đơn có nguy cơ gây tiêu chảy nặng, mất nước, hội chứng bàn tay–bàn chân, suy tủy, độc tính tim và phản ứng nghiêm trọng ở người thiếu enzym DPD. FDA hiện yêu cầu xét nghiệm biến thể gen DPYD trước điều trị, trừ khi cần điều trị ngay.
Nội dung chính
- Capecitabine; “Capecitabin” là cách viết thường gặp trong tiếng Việt
- Fluoropyrimidine, thuốc chống chuyển hóa, thuốc gây độc tế bào
- Tiền dược được chuyển thành fluorouracil, 5-FU
- Một số ung thư đại trực tràng, vú, dạ dày, thực quản, chỗ nối dạ dày–thực quản và tụy tùy nhãn
- Uống nguyên viên với nước trong vòng 30 phút sau bữa ăn, thường cách nhau khoảng 12 giờ
- Đánh giá thiếu hụt DPD hoặc biến thể gen DPYD trước điều trị
- Tiêu chảy, buồn nôn, viêm miệng, mệt mỏi, tăng bilirubin, suy tủy và hội chứng bàn tay–bàn chân
- Độc tính có thể đe dọa tính mạng ở người thiếu DPD; nguy cơ chảy máu khi phối hợp thuốc đối kháng vitamin K
- Uridine triacetate nên được dùng càng sớm càng tốt và trong vòng 96 giờ khi phù hợp
Hoạt chất Capecitabin là gì?
Capecitabin là tiền dược chống ung thư đường uống được chuyển hóa trong cơ thể thành fluorouracil. Thuốc được thiết kế để tạo 5-FU qua nhiều bước enzym, trong đó bước cuối có sự tham gia của thymidine phosphorylase, một enzym có thể có hoạt tính cao hơn tại một số mô khối u.
Capecitabin
INN Capecitabine
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Capecitabin |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Capecitabine |
| Tên IUPAC | pentyl N-[1-[(2R,3R,4S,5R)-3,4-dihydroxy-5-methyloxolan-2-yl]-5-fluoro-2-oxopyrimidin-4-yl]carbamate |
| Tên hóa học khác | Cytidine, 5'-deoxy-5-fluoro-N-[(pentyloxy)carbonyl]- | 5'-Deoxy-5-fluoro-N4-(pentyloxycarbonyl)cytidine |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Tên INN: capecitabine. Tên hóa học theo nhãn Hoa Kỳ: 5'-deoxy-5-fluoro-N-[(pentyloxy)carbonyl]-cytidine. Tên biệt dược tham chiếu quốc tế: Xeloda. |
| Tên Latinh / tên dược điển | Capecitabinum |
| Tên USAN | capecitabine |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 154361-50-9 |
|---|---|
| UNII | 6804DJ8Z9U |
| PubChem CID | 60953 |
| RxNorm CUI | 194000 |
Dược động học của Capecitabin
Capecitabine được hấp thu nhanh qua đường tiêu hóa rồi chuyển hóa tuần tự thành 5'-DFCR, 5'-DFUR và fluorouracil. Nồng độ đỉnh của capecitabine thường đạt sau khoảng 1,5 giờ; fluorouracil đạt đỉnh sau khoảng 2 giờ. Thuốc và các chất chuyển hóa gắn protein huyết tương dưới 60%. Khoảng 96% liều đánh dấu phóng xạ được thu hồi trong nước tiểu và khoảng 2,6% trong phân. Thời gian bán thải của capecitabine và fluorouracil khoảng 0,75–0,85 giờ.
Giai đoạn I: Hấp thu
Sau khi uống, capecitabine được hấp thu nhanh và rộng. Theo nhãn Hoa Kỳ, Tmax trung vị của capecitabine khoảng 1,5 giờ và của fluorouracil khoảng 2 giờ. Bữa ăn làm giảm Cmax của capecitabine khoảng 60%, giảm AUC khoảng 34% và làm chậm Tmax khoảng 1,5 giờ.
Sự ảnh hưởng của thức ăn đã được tính đến trong chế độ dùng thuốc; người bệnh không nên chuyển sang uống lúc đói khi chưa có chỉ định.
| F · Sinh khả dụng | Giá trị sinh khả dụng tuyệt đối của viên Capecitabin. Capecitabine được hấp thu nhanh và rộng sau khi uống. Thức ăn làm giảm tốc độ hấp thu và giảm nồng độ đỉnh, vì vậy thuốc được khuyến cáo uống trong vòng 30 phút sau bữa ăn để phù hợp với dữ liệu an toàn và hiệu quả trong thử nghiệm lâm sàng. |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
Capecitabine và các chất chuyển hóa gắn protein huyết tương dưới 60%, chủ yếu với albumin. Tỷ lệ gắn protein được báo cáo khoảng 54% đối với capecitabine, 10% đối với 5'-DFCR, 62% đối với 5'-DFUR và 10% đối với 5-FU.
Trong một nghiên cứu ở người bệnh ung thư đại trực tràng, nồng độ 5-FU tại mô u cao hơn mô lân cận, nhưng mức độ chuyển hóa có thể khác nhau giữa từng người.
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Capecitabine được hoạt hóa qua ba bước chính:
- Carboxylesterase, chủ yếu tại gan, chuyển capecitabine thành 5'-DFCR.
- Cytidine deaminase tại gan và mô u chuyển 5'-DFCR thành 5'-DFUR.
- Thymidine phosphorylase chuyển 5'-DFUR thành fluorouracil, 5-FU.
5-FU tiếp tục được chuyển thành FdUMP và FUTP có hoạt tính gây độc tế bào. Phần lớn 5-FU được bất hoạt bởi enzym DPD; thiếu enzym này làm tăng đáng kể phơi nhiễm và độc tính.
Giai đoạn IV: Thải trừ
Capecitabine và các chất chuyển hóa được thải trừ chủ yếu qua thận. Khoảng 95,5–96% liều được thu hồi trong nước tiểu, khoảng 3% ở dạng capecitabine không đổi và khoảng 57% ở dạng chất chuyển hóa FBAL. Thải trừ qua phân khoảng 2,6%.
| t½ · Thời gian bán thải | Thời gian bán thải của capecitabine khoảng 0,75–0,85 giờ và của fluorouracil khoảng 0,75–0,76 giờ. Các chất chuyển hóa 5'-DFCR, 5'-DFUR và FBAL có thời gian bán thải được báo cáo lần lượt khoảng 1,11 giờ, 0,66 giờ và 3,23 giờ. |
|---|---|
| CL · Độ thanh thải toàn phần | Giá trị độ thanh thải toàn thân chuẩn hóa của Capecitabin. Độ thanh thải của các chất chuyển hóa phụ thuộc đáng kể vào chức năng thận. Khi độ thanh thải creatinin giảm, phơi nhiễm với 5'-DFUR và đặc biệt với FBAL tăng, làm tăng nguy cơ độc tính. |
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
- Thức ăn làm chậm và giảm mức hấp thu capecitabine; thuốc vẫn phải được dùng sau bữa ăn theo nhãn.
- Suy thận làm tăng phơi nhiễm capecitabine, 5'-DFUR và FBAL, đặc biệt khi độ thanh thải creatinin dưới 50 ml/phút.
- Suy gan nhẹ đến trung bình do di căn gan có thể làm tăng phơi nhiễm capecitabine; ảnh hưởng của suy gan nặng chưa được xác định đầy đủ.
- Tuổi cao làm tăng phơi nhiễm FBAL, một phần liên quan đến suy giảm chức năng thận.
- Thiếu hụt DPD làm giảm khả năng bất hoạt 5-FU, có thể dẫn đến độc tính sớm, nghiêm trọng hoặc tử vong.
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Capecitabin
Capecitabine là thuốc chống chuyển hóa thuộc nhóm fluoropyrimidine. Thuốc liên quan về cơ chế với fluorouracil nhưng được dùng bằng đường uống và cần chuyển hóa thành 5-FU mới tạo ra các chất chuyển hóa có hoạt tính.
Nhóm ATC: chất chống chuyển hóa – chất tương tự pyrimidine, mã L01BC06.
Phần III: Cơ chế tác dụng
Sau khi capecitabine chuyển thành 5-FU, tế bào tiếp tục chuyển hóa 5-FU thành FdUMP và FUTP:
- FdUMP liên kết với thymidylate synthase và đồng yếu tố folate, làm giảm tổng hợp thymidylate cần thiết cho việc tạo DNA.
- FUTP có thể được gắn nhầm vào RNA, gây rối loạn xử lý RNA và tổng hợp protein.
- Các chất chuyển hóa fluoropyrimidine khác cũng có thể được gắn vào DNA, góp phần gây tổn thương tế bào.
Tác động tổng hợp làm ức chế phân chia và có thể dẫn đến chết tế bào ung thư.
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Tác dụng dược lực học của Capecitabin phụ thuộc vào mức chuyển đổi thành fluorouracil và phơi nhiễm với các chất chuyển hóa hoạt tính. Phân tích phơi nhiễm–đáp ứng trong nhãn Hoa Kỳ cho thấy AUC của fluorouracil có liên quan thuận với nguy cơ tăng bilirubin độ 3–4.
Hoạt tính và độc tính có thể thay đổi đáng kể giữa các cá thể do chức năng thận, khả năng dung nạp, phác đồ phối hợp và hoạt tính enzym DPD.
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Capecitabin
Chỉ định được phê duyệt khác nhau giữa từng cơ quan quản lý.
Theo nhãn Xeloda Hoa Kỳ cập nhật tháng 2 năm 2026, Capecitabin được chỉ định trong:
- Điều trị bổ trợ ung thư đại tràng giai đoạn III, đơn trị hoặc thuộc phác đồ phối hợp.
- Điều trị quanh phẫu thuật ung thư trực tràng tiến triển tại chỗ, thuộc phác đồ hóa xạ trị.
- Điều trị ung thư đại trực tràng không thể phẫu thuật hoặc di căn, đơn trị hoặc phối hợp.
- Ung thư vú tiến triển hoặc di căn, đơn trị khi phác đồ chứa anthracycline hoặc taxane không phù hợp.
- Phối hợp docetaxel trong ung thư vú tiến triển hoặc di căn đã tiến triển sau hóa trị chứa anthracycline.
- Ung thư dạ dày, thực quản hoặc chỗ nối dạ dày–thực quản không thể phẫu thuật hoặc di căn trong phác đồ phối hợp.
- Ung thư biểu mô tuyến dạ dày hoặc chỗ nối dạ dày–thực quản di căn biểu hiện quá mức HER2, phối hợp cisplatin và trastuzumab trong điều kiện ghi trên nhãn.
- Điều trị bổ trợ ung thư biểu mô tuyến tụy trong phác đồ phối hợp.
SmPC tại Anh và thông tin EMA được đối chiếu tập trung vào ung thư đại tràng giai đoạn III, ung thư đại trực tràng di căn, ung thư dạ dày tiến triển và ung thư vú tiến triển hoặc di căn.
Capecitabin đã và đang được sử dụng trong các nghiên cứu hoặc phác đồ chuyên khoa đối với một số ung thư khác như ung thư đường mật, ruột non, ống hậu môn, ruột thừa, đầu cổ, thận, tuyến thượng thận và ung thư chưa rõ nguyên phát. Tình trạng “ngoài chỉ định” phụ thuộc vào quốc gia, loại ung thư, giai đoạn bệnh và phác đồ cụ thể.
Việc xuất hiện trong hướng dẫn hoặc phác đồ nghiên cứu không đồng nghĩa với chỉ định đã được phê duyệt cho mọi sản phẩm. Không tự sử dụng Capecitabin cho các ứng dụng này.
Liều dùng và cách sử dụng
Liều dưới đây chỉ là thông tin tham khảo từ nhãn thuốc. Liều thực tế phải được bác sĩ ung bướu tính theo diện tích bề mặt cơ thể, phác đồ, chức năng thận, xét nghiệm DPD/DPYD và độc tính. Không tự tính hoặc tự áp dụng liều.
Theo nhãn Hoa Kỳ cập nhật năm 2026:
- Điều trị bổ trợ ung thư đại tràng:
- Đơn trị: 1.250 mg/m² mỗi lần, ngày 2 lần, trong 14 ngày đầu của chu kỳ 21 ngày; tối đa 8 chu kỳ.
- Phối hợp oxaliplatin: 1.000 mg/m² mỗi lần, ngày 2 lần trong 14 ngày đầu của chu kỳ 21 ngày; tối đa 8 chu kỳ.
- Điều trị quanh phẫu thuật ung thư trực tràng:
- Khi dùng đồng thời xạ trị: 825 mg/m² mỗi lần, ngày 2 lần.
- Không đồng thời xạ trị trong phác đồ quanh phẫu thuật: 1.250 mg/m² mỗi lần, ngày 2 lần theo phác đồ.
- Ung thư đại trực tràng không thể phẫu thuật hoặc di căn:
- Đơn trị: 1.250 mg/m² mỗi lần, ngày 2 lần, dùng 14 ngày rồi nghỉ 7 ngày.
- Phối hợp oxaliplatin: 1.000 mg/m² mỗi lần, ngày 2 lần trong 14 ngày của chu kỳ 21 ngày.
- Ung thư vú tiến triển hoặc di căn:
- Đơn trị hoặc phối hợp docetaxel: 1.000–1.250 mg/m² mỗi lần, ngày 2 lần, trong 14 ngày của chu kỳ 21 ngày. Liều phải được cá thể hóa theo nguy cơ và độc tính.
- Ung thư dạ dày, thực quản hoặc chỗ nối dạ dày–thực quản:
- 625 mg/m² mỗi lần, ngày 2 lần, dùng liên tục ngày 1–21 trong phác đồ chứa platinum; hoặc
- 850–1.000 mg/m² mỗi lần, ngày 2 lần trong 14 ngày của chu kỳ 21 ngày khi phối hợp oxaliplatin.
- Ung thư biểu hiện quá mức HER2: 1.000 mg/m² mỗi lần, ngày 2 lần trong 14 ngày, phối hợp cisplatin và trastuzumab theo nhãn.
- Điều trị bổ trợ ung thư tụy:
- 830 mg/m² mỗi lần, ngày 2 lần trong 21 ngày đầu của chu kỳ 28 ngày, tối đa 6 chu kỳ, phối hợp gemcitabine.
SmPC châu Âu/Anh thường sử dụng liều khởi đầu 1.250 mg/m² mỗi lần, ngày 2 lần trong 14 ngày rồi nghỉ 7 ngày khi đơn trị; liều phối hợp thường 800–1.000 mg/m² mỗi lần, ngày 2 lần trong 14 ngày hoặc 625 mg/m² mỗi lần, ngày 2 lần liên tục tùy phác đồ.
- Uống nguyên viên với nước trong vòng 30 phút sau khi kết thúc bữa ăn.
- Hai liều trong ngày thường cách nhau khoảng 12 giờ.
- Không nhai, cắt hoặc nghiền viên.
- Không tự mở viên hoặc tiếp xúc trực tiếp với bột thuốc.
- Nếu nôn sau khi uống, không tự uống thêm liều thay thế; dùng liều kế tiếp theo lịch.
- Nếu quên liều, bỏ qua liều đã quên và dùng liều kế tiếp đúng giờ; không uống bù.
- Liều bị bỏ qua do độc tính không được tự động bù lại.
- Người chăm sóc cần tuân thủ hướng dẫn xử lý thuốc gây độc tế bào khi tiếp xúc với viên vỡ, dịch nôn hoặc chất thải của người bệnh.
Trước và trong điều trị, bác sĩ có thể theo dõi:
- Xét nghiệm thiếu hụt DPD hoặc biến thể gen DPYD trước liều đầu tiên.
- Công thức máu, gồm bạch cầu trung tính, tiểu cầu và hemoglobin.
- Creatinin huyết thanh và độ thanh thải creatinin theo công thức Cockcroft–Gault.
- Bilirubin, AST, ALT và các xét nghiệm chức năng gan.
- Tình trạng mất nước, cân nặng, khả năng ăn uống và số lần đi ngoài.
- Dấu hiệu hội chứng bàn tay–bàn chân.
- Viêm miệng, loét niêm mạc và khó nuốt.
- Dấu hiệu nhiễm trùng hoặc sốt.
- Đau ngực, khó thở, hồi hộp và các biểu hiện độc tính tim.
- INR hoặc thời gian prothrombin khi dùng thuốc đối kháng vitamin K.
- Nồng độ phenytoin nếu bắt buộc phối hợp.
FDA hiện khuyến cáo xét nghiệm biến thể gen DPYD trước điều trị, trừ khi cần bắt đầu điều trị ngay. Kết quả âm tính không loại trừ hoàn toàn nguy cơ độc tính nghiêm trọng.
Cảnh báo và lưu ý về Capecitabin
Chống chỉ định có khác biệt giữa nhãn Hoa Kỳ và SmPC châu Âu/Anh.
Nhãn Hoa Kỳ chống chỉ định ở người có tiền sử phản ứng quá mẫn nghiêm trọng với capecitabine hoặc fluorouracil.
SmPC được đối chiếu còn chống chỉ định trong các trường hợp:
- Tiền sử phản ứng nghiêm trọng và bất thường với fluoropyrimidine.
- Quá mẫn với capecitabine, fluorouracil hoặc tá dược.
- Thiếu hụt DPD hoàn toàn đã biết.
- Mang thai hoặc đang cho con bú.
- Giảm bạch cầu, giảm bạch cầu trung tính hoặc giảm tiểu cầu nặng.
- Suy gan nặng.
- Suy thận nặng với độ thanh thải creatinin dưới 30 ml/phút.
- Đang dùng hoặc mới dùng brivudine.
- Có chống chỉ định với một thuốc khác trong phác đồ phối hợp.
Không tự áp dụng chống chỉ định của một quốc gia cho mọi sản phẩm; cần đọc tờ hướng dẫn của thuốc cụ thể.
Các tác dụng không mong muốn thường gặp gồm:
- Hội chứng bàn tay–bàn chân: đỏ, tê, châm chích, đau, sưng, bong tróc da lòng bàn tay hoặc bàn chân.
- Tiêu chảy.
- Buồn nôn và nôn.
- Đau bụng, táo bón hoặc chán ăn.
- Viêm miệng, loét miệng hoặc viêm niêm mạc.
- Mệt mỏi, suy nhược.
- Thiếu máu, giảm bạch cầu, giảm bạch cầu trung tính, giảm tiểu cầu hoặc giảm lympho.
- Tăng bilirubin hoặc bất thường xét nghiệm gan.
- Viêm da, phát ban, khô da, đổi màu da hoặc rụng tóc.
- Phù.
- Đau đầu, chóng mặt, rối loạn vị giác hoặc dị cảm.
- Kích ứng mắt, chảy nước mắt hoặc viêm kết mạc.
Tần suất và mức độ khác nhau đáng kể giữa đơn trị và các phác đồ phối hợp. Không nên quy toàn bộ tác dụng phụ của một phác đồ cho riêng Capecitabin.
Các độc tính nghiêm trọng cần ngừng thuốc theo hướng dẫn và liên hệ cơ sở điều trị ngay gồm:
- Độc tính sớm, bất thường hoặc đe dọa tính mạng liên quan thiếu DPD: viêm niêm mạc nặng, tiêu chảy nặng, giảm bạch cầu trung tính, nhiễm trùng hoặc độc tính thần kinh.
- Tiêu chảy kéo dài hoặc có máu, kèm mất nước, chóng mặt, tiểu ít.
- Hội chứng bàn tay–bàn chân độ nặng, đau ảnh hưởng sinh hoạt, phồng rộp hoặc loét.
- Độc tính tim: đau ngực, thiếu máu cơ tim, nhồi máu cơ tim, loạn nhịp, suy tim, viêm cơ tim hoặc ngừng tim.
- Suy tủy, sốt giảm bạch cầu trung tính, nhiễm trùng hoặc xuất huyết.
- Suy thận cấp, đặc biệt do mất nước.
- Tăng bilirubin hoặc suy gan.
- Phản ứng da nghiêm trọng như hội chứng Stevens–Johnson hoặc hoại tử thượng bì nhiễm độc.
- Bệnh não chất trắng do độc tính, lú lẫn, thất điều, co giật hoặc rối loạn ý thức.
- Chảy máu nghiêm trọng khi dùng đồng thời thuốc đối kháng vitamin K.
- Phù mạch, phản vệ hoặc phản ứng quá mẫn nặng.
Độc tính do thiếu DPD thường xuất hiện trong chu kỳ đầu hoặc sau khi tăng liều, nhưng vẫn có thể xảy ra dù xét nghiệm sàng lọc không phát hiện biến thể.
Cảnh báo đặc biệt quan trọng là thiếu enzym DPD. FDA đã bổ sung cảnh báo đóng khung về nguy cơ phản ứng nghiêm trọng hoặc tử vong ở người thiếu DPD hoàn toàn, đồng thời khuyến cáo xét nghiệm biến thể gen DPYD trước điều trị, trừ khi cần điều trị ngay. Không có liều nào được chứng minh an toàn cho người thiếu DPD hoàn toàn.
Các tình trạng cần thận trọng khác:
- Bệnh mạch vành, rối loạn nhịp, suy tim hoặc tiền sử bệnh tim.
- Tiêu chảy, nôn, chán ăn hoặc nguy cơ mất nước.
- Suy thận hoặc đang dùng thuốc độc thận.
- Suy gan hoặc có di căn gan.
- Người cao tuổi, đặc biệt từ 65 tuổi.
- Bệnh thần kinh trung ương hoặc ngoại biên.
- Đái tháo đường hoặc rối loạn điện giải.
- Giảm tế bào máu trước điều trị.
- Đang dùng thuốc chống đông coumarin.
- Không dung nạp lactose nếu sản phẩm có chứa lactose.
Công thức máu nên được kiểm tra trước điều trị và trước mỗi chu kỳ. Nhãn Hoa Kỳ không khuyến cáo bắt đầu thuốc khi bạch cầu trung tính dưới 1,5 × 10⁹/lít hoặc tiểu cầu dưới 100 × 10⁹/lít.
Biểu hiện quá liều có thể gồm buồn nôn, nôn, tiêu chảy, viêm niêm mạc, kích ứng hoặc xuất huyết tiêu hóa và suy tủy.
Nhãn Hoa Kỳ khuyến cáo sử dụng uridine triacetate trong vòng 96 giờ để xử trí quá liều Capecitabin. Thuốc giải độc cần được dùng càng sớm càng tốt tại cơ sở y tế; hiệu quả khi bắt đầu sau 96 giờ chưa được xác lập đầy đủ.
Các biện pháp khác gồm ngừng Capecitabin, nhập viện, bù dịch và điện giải, kiểm soát nhiễm trùng, theo dõi công thức máu, chức năng gan thận và điều trị hỗ trợ. Thẩm tách có thể hỗ trợ giảm nồng độ 5'-DFUR nhưng kinh nghiệm lâm sàng còn hạn chế. Không tự xử trí quá liều tại nhà.
Điều kiện bảo quản cần tuân theo nhãn của sản phẩm cụ thể.
Cancer Care Ontario hướng dẫn bảo quản viên ở 15–30°C trong bao bì gốc. SmPC Amarox được đối chiếu không yêu cầu điều kiện bảo quản đặc biệt.
Để xa tầm nhìn và tầm với của trẻ em. Không sử dụng viên bị vỡ, ẩm hoặc biến dạng. Capecitabin là thuốc gây độc tế bào; thuốc thừa, viên vỡ và vật liệu tiếp xúc phải được xử lý theo quy trình chất thải nguy hại, không bỏ tùy tiện vào rác sinh hoạt hoặc bồn cầu.
Đối tượng đặc biệt
Độ an toàn và hiệu quả của Capecitabin ở bệnh nhi chưa được xác lập. Hai nghiên cứu đơn nhánh ở trẻ từ 3 tháng đến dưới 17 tuổi mắc u thần kinh đệm không chứng minh được hiệu quả cần thiết để phê duyệt chỉ định nhi khoa.
SmPC châu Âu cho rằng không có ứng dụng phù hợp của Capecitabin trong quần thể nhi đối với các chỉ định ung thư đại tràng, trực tràng, dạ dày và vú. Không tự ngoại suy liều người lớn cho trẻ em.
Không phải mọi người cao tuổi đều cần giảm liều khởi đầu khi đơn trị, nhưng nhóm này có nguy cơ độc tính đường tiêu hóa, mất nước và tác dụng phụ độ 3–4 cao hơn. Chức năng thận cần được đánh giá trước điều trị vì độ thanh thải creatinin giảm có thể làm tăng phơi nhiễm chất chuyển hóa.
Theo SmPC, khi phối hợp Capecitabin với docetaxel ở người từ 60 tuổi, có thể cân nhắc liều khởi đầu bằng 75% liều chuẩn, tương đương 950 mg/m² mỗi lần, ngày 2 lần. Khuyến cáo này thuộc nhãn cụ thể và không được tự áp dụng cho mọi phác đồ.
Capecitabin có thể gây hại cho thai nhi dựa trên cơ chế tác dụng và dữ liệu động vật. SmPC chống chỉ định sử dụng trong thai kỳ. Nữ giới có khả năng mang thai cần được thử thai trước điều trị và sử dụng biện pháp tránh thai hiệu quả trong khi dùng thuốc và trong 6 tháng sau liều cuối.
Nam giới có bạn tình có khả năng mang thai nên sử dụng biện pháp tránh thai hiệu quả trong điều trị và trong 3 tháng sau liều cuối. Capecitabin có thể ảnh hưởng đến khả năng sinh sản ở cả nam và nữ.
Người bệnh phát hiện có thai trong thời gian điều trị cần liên hệ ngay bác sĩ ung bướu; không tự tiếp tục hoặc tự ngừng thuốc mà không được đánh giá chuyên môn.
Chưa có dữ liệu đầy đủ về capecitabine hoặc chất chuyển hóa trong sữa mẹ. Do nguy cơ phản ứng nghiêm trọng ở trẻ bú mẹ, không nên cho con bú trong thời gian điều trị.
Thời gian tránh cho bú sau liều cuối khác nhau giữa các nhãn:
- Nhãn Hoa Kỳ: không cho bú trong điều trị và trong 1 tuần sau liều cuối.
- SmPC Anh: ngừng cho bú trong điều trị và trong 2 tuần sau liều cuối.
Cần tuân theo tờ hướng dẫn của sản phẩm và chỉ định của bác sĩ.
Phơi nhiễm capecitabine tăng ở người suy gan nhẹ đến trung bình. Nồng độ và AUC của fluorouracil không thay đổi rõ trong nghiên cứu ở người suy gan nhẹ hoặc trung bình do di căn, nhưng dữ liệu còn hạn chế. Cần theo dõi độc tính thường xuyên hơn.
Ảnh hưởng của suy gan nặng đối với dược động học và độ an toàn chưa được xác định. SmPC được đối chiếu chống chỉ định Capecitabin ở người suy gan nặng. Không có khuyến cáo liều chuẩn hóa đáng tin cậy cho suy gan nặng.
Chưa có chế độ liều chuẩn hóa riêng cho người đồng thời suy gan và suy thận. Nguy cơ tích lũy chất chuyển hóa, mất nước, suy tủy và độc tính đường tiêu hóa có thể tăng.
Liều cụ thể cho người đồng thời suy gan và suy thận.
Bác sĩ cần căn cứ mức độ suy từng cơ quan, độ thanh thải creatinin, bilirubin, men gan, phác đồ phối hợp, tình trạng DPD và độc tính đã xuất hiện. Không nên bắt đầu thuốc nếu có chống chỉ định theo nhãn sản phẩm.
Capecitabin có thể gây chóng mặt, mệt mỏi, buồn nôn, rối loạn thị giác hoặc độc tính thần kinh. SmPC đánh giá thuốc có thể ảnh hưởng nhẹ đến trung bình lên khả năng lái xe và vận hành máy.
Không lái xe, làm việc trên cao hoặc vận hành máy khi đang chóng mặt, yếu, buồn ngủ, nhìn mờ, mất phối hợp hoặc có triệu chứng thần kinh.
Tương tác thuốc của Capecitabin
- Thuốc đối kháng vitamin K như warfarin: có thể làm tăng INR và gây xuất huyết, kể cả tử vong. Cần theo dõi INR thường xuyên và hiệu chỉnh thuốc chống đông.
- Brivudine và các chất tương tự sorivudine: có thể ức chế DPD, làm tăng độc tính fluoropyrimidine đến mức tử vong. SmPC chống chỉ định phối hợp và yêu cầu khoảng cách ít nhất 4 tuần sau brivudine trước khi bắt đầu Capecitabin.
- Phenytoin: Capecitabin có thể làm tăng nồng độ phenytoin; cần theo dõi nồng độ và dấu hiệu ngộ độc.
- Leucovorin, acid folic hoặc sản phẩm tương tự folate: có thể làm tăng tác dụng và độc tính của 5-FU. Không tự dùng vitamin hoặc thực phẩm bổ sung chứa acid folic khi chưa hỏi bác sĩ.
- Allopurinol: có thể làm giảm nồng độ chất chuyển hóa hoạt tính và giảm hiệu quả; nhãn Hoa Kỳ khuyến cáo tránh phối hợp.
- Thuốc là cơ chất CYP2C9 như celecoxib: có thể tăng phơi nhiễm; cần theo dõi tùy thuốc.
- Thuốc độc thận như platinum, irinotecan, methotrexate hoặc bisphosphonate tĩnh mạch: có thể làm tăng nguy cơ độc tính thận.
- Thuốc kháng acid chứa nhôm hydroxide và magnesi hydroxide có thể làm tăng nhẹ phơi nhiễm capecitabine và 5'-DFCR; ý nghĩa lâm sàng chưa hoàn toàn rõ.
- Xạ trị và các thuốc hóa trị phối hợp có thể làm tăng độc tính đường tiêu hóa, huyết học hoặc da; phải tuân theo phác đồ chuyên khoa.
Thắc mắc về hoạt chất Capecitabin
Capecitabin là thuốc hóa trị gây độc tế bào thuộc nhóm chống chuyển hóa fluoropyrimidine, không phải thuốc nhắm trúng đích. Thuốc được chuyển thành 5-FU, sau đó cản trở tổng hợp DNA và RNA của tế bào.
Enzym DPD phân hủy phần lớn 5-FU. Người thiếu DPD có thể tích lũy fluorouracil và gặp viêm niêm mạc, tiêu chảy, suy tủy hoặc độc tính thần kinh nghiêm trọng, thậm chí tử vong. FDA hiện khuyến cáo xét nghiệm biến thể gen DPYD trước điều trị, trừ khi cần bắt đầu thuốc ngay. Kết quả âm tính vẫn không loại trừ hoàn toàn độc tính.
Capecitabin nên được uống nguyên viên với nước trong vòng 30 phút sau khi kết thúc bữa ăn. Hai liều trong ngày thường cách nhau khoảng 12 giờ. Không tự chuyển sang uống lúc đói vì dữ liệu an toàn và hiệu quả của thuốc dựa trên cách uống sau ăn.
Biểu hiện có thể bắt đầu bằng tê, châm chích, đỏ hoặc sưng lòng bàn tay và bàn chân. Mức độ nặng có thể gây đau, bong da, phồng rộp, loét và cản trở sinh hoạt. Khi xuất hiện đau hoặc tổn thương ảnh hưởng hoạt động hằng ngày, người bệnh cần ngừng thuốc theo hướng dẫn đã được cung cấp và liên hệ ngay bác sĩ; không tự giảm liều.
Không. Nếu quên liều, hãy bỏ qua liều đã quên và dùng liều tiếp theo đúng lịch. Nếu nôn sau khi uống, không uống thêm một liều thay thế. Không uống gấp đôi vì có thể làm tăng độc tính.

