Ung thư trực tràng là khối u ác tính phát sinh ở đoạn cuối của ruột già, nằm trong khung chậu ngay trước hậu môn. Người bệnh có thể thấy máu đỏ trong phân, mót rặn, đi tiêu nhiều lần nhưng không hết, phân nhỏ hơn, đau vùng chậu hoặc sụt cân; giai đoạn sớm đôi khi không có biểu hiện. Do trực tràng nằm sát cơ thắt, bàng quang, cơ quan sinh dục và các dây thần kinh vùng chậu, điều trị cần vừa kiểm soát ung thư vừa cân nhắc chức năng đại tiện, tiểu tiện và tình dục. Nội soi kèm sinh thiết xác định chẩn đoán, còn MRI vùng chậu là phương tiện quan trọng để đánh giá độ xâm lấn tại chỗ. Tùy giai đoạn, kế hoạch có thể gồm phẫu thuật, hóa trị, xạ trị hoặc điều trị toàn bộ trước mổ; một số trường hợp đáp ứng hoàn toàn có thể được theo dõi rất chặt tại trung tâm giàu kinh nghiệm.
Ung thư trực tràng là bệnh gì?
Ung thư trực tràng (Rectal cancer) là ung thư phát sinh từ niêm mạc trực tràng, đoạn ruột nối đại tràng sigma với ống hậu môn. Ranh giới giải phẫu có thể được xác định bằng nội soi và hình ảnh, vì vị trí cao hay thấp ảnh hưởng kỹ thuật điều trị. Đa số là ung thư biểu mô tuyến và có chung nhiều yếu tố nguy cơ với ung thư đại tràng, nhưng không nên coi hai bệnh hoàn toàn giống nhau. Trực tràng nằm trong không gian chậu hẹp, gần mạc treo, cơ thắt, tuyến tiền liệt, âm đạo, bàng quang và thần kinh tự chủ. Vì vậy, nguy cơ tái phát tại chỗ và tác động lên chức năng sau điều trị được chú trọng. Giai đoạn được xác định theo độ xuyên thành, hạch vùng và di căn xa, đồng thời MRI mô tả mạc treo, cân mạc trực tràng và liên quan cơ thắt.

| Tên bệnh | Ung thư trực tràng |
|---|---|
| Tên tiếng Anh | Rectal cancer |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Ung thư biểu mô trực tràng; carcinoma trực tràng; ung thư biểu mô tuyến trực tràng |
| Mã ICD-10 | C20 |
| Nhóm bệnh / chuyên khoa | Ung bướu tiêu hóa; bệnh ác tính của trực tràng |
| Cơ quan ảnh hưởng | Trực tràng và mạc treo trực tràng; có thể ảnh hưởng cơ thắt hậu môn, cơ quan chậu, hạch, gan, phổi hoặc phúc mạc |
| Tính chất bệnh | Bệnh ác tính, không lây, tiến triển theo giai đoạn; có thể liên quan yếu tố di truyền |
| Mức độ phổ biến | Là một phần đáng kể của ung thư đại trực tràng; thường gặp ở người trung niên và cao tuổi nhưng có thể xuất hiện sớm hơn |
| Bệnh có lây không? | Không |
| Đường lây | Không áp dụng |
Tổng quan chuyên môn về Ung thư trực tràng
Các tế bào tuyến trực tràng tích lũy bất thường trong các gene kiểm soát tăng trưởng và sửa chữa DNA, thường qua tổn thương tiền ung thư. Khối u phát triển từ niêm mạc vào thành trực tràng, sau đó có thể lan vào mỡ mạc treo, cân mạc, cơ thắt hoặc cơ quan lân cận. Hệ bạch huyết dẫn tế bào ung thư đến hạch vùng; đường máu thường đưa tế bào đến gan và phổi. Không gian giải phẫu hẹp và giới hạn của cân mạc làm bờ cắt quanh trực tràng trở thành yếu tố quan trọng. Chảy máu bề mặt, kích thích trực tràng và hẹp lòng giải thích triệu chứng mót rặn, đi tiêu lắt nhắt hoặc tắc nghẽn.
Ung thư trực tràng được phân theo TNM, độ biệt hóa và thể mô học; đồng thời mô tả khoảng cách đến rìa hậu môn, liên quan phức hợp cơ thắt, cân mạc trực tràng và xâm lấn tĩnh mạch ngoài thành. U rất sớm có thể thuộc nhóm phù hợp cắt tại chỗ nếu đáp ứng tiêu chí. U tiến triển tại chỗ được đánh giá nguy cơ dựa trên T, hạch, bờ cắt dự kiến và đặc điểm MRI để lựa chọn điều trị trước mổ. Các dấu ấn MMR/MSI, RAS, BRAF và những biến đổi khác có ý nghĩa ở tư vấn di truyền hoặc bệnh tiến xa.
Số liệu dịch tễ thường gộp ung thư trực tràng với ung thư đại tràng. WHO ước tính ung thư đại trực tràng thuộc ba ung thư thường gặp nhất toàn cầu và nguy cơ tăng theo tuổi, trong khi một số nơi ghi nhận xu hướng tăng ở người dưới 50. Nam và nữ đều có thể mắc. Khác biệt giữa quốc gia chịu ảnh hưởng của lối sống, di truyền, tiếp cận sàng lọc và hệ thống đăng ký ung thư. Số liệu riêng tại Việt Nam cần được diễn giải thận trọng vì có thể khác về định nghĩa vị trí và chất lượng ghi nhận.
Ung thư trực tràng không truyền từ người sang người. Tổn thương hình thành tại biểu mô, trải qua loạn sản, tăng sinh không kiểm soát rồi xâm nhập vào các lớp sâu hơn. Khi khối u phá vỡ hàng rào mô và tiếp cận mạch, tế bào có thể lan đến hạch hoặc cơ quan xa. Viêm kéo dài và khiếm khuyết sửa chữa DNA có thể rút ngắn tiến trình ở một số người có nguy cơ cao.
Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ của Ung thư trực tràng
Đa số trường hợp là hậu quả của nhiều biến đổi tích lũy theo thời gian chứ không có một tác nhân đơn lẻ. Polyp tuyến hoặc tổn thương răng cưa, tiền sử gia đình, hội chứng Lynch và đa polyp tuyến gia đình là các nền tảng quan trọng. Viêm trực tràng–đại tràng mạn tính trong bệnh viêm ruột làm tăng nguy cơ sau nhiều năm. Lối sống như hút thuốc, uống rượu, béo phì, ít vận động và chế độ ăn nhiều thịt chế biến có liên quan nguy cơ, nhưng không thể dùng để quy trách nhiệm cho người bệnh.
- Di truyền và gia đình: hội chứng Lynch, đa polyp tuyến gia đình, nhiều người thân mắc ung thư đại trực tràng hoặc ung thư liên quan.
- Tiền sử y khoa: polyp tiến triển, ung thư đại trực tràng trước đó, viêm loét đại tràng hoặc Crohn đại tràng kéo dài.
- Lối sống và chuyển hóa: thuốc lá, rượu, ít vận động, thừa cân, ăn nhiều thịt chế biến và ít thực phẩm thực vật.
Người có triệu chứng trực tràng kéo dài, thiếu máu không rõ nguyên nhân hoặc tiền sử gia đình mạnh cần được đánh giá sớm, kể cả khi còn trẻ. Người từng cắt polyp nguy cơ cao, mắc bệnh viêm ruột lâu năm hoặc mang đột biến di truyền cần chương trình nội soi riêng. Sau xạ trị vùng chậu trước đây hoặc sau ung thư đại trực tràng, bác sĩ cũng có thể điều chỉnh lịch theo dõi.
Triệu chứng và dấu hiệu của Ung thư trực tràng
Biểu hiện thường liên quan trực tiếp đến chức năng chứa và tống phân của trực tràng. Máu đỏ, mót rặn và cảm giác đi chưa hết có thể xuất hiện sớm hơn so với u đại tràng phải. U thấp có thể gây đau hậu môn hoặc thay đổi kiểm soát đại tiện; u cao có thể giống bệnh đại tràng sigma. Một số người chỉ phát hiện qua sàng lọc. Trĩ rất phổ biến nhưng không được dùng để giải thích mọi trường hợp chảy máu, đặc biệt khi kèm thay đổi đi tiêu, thiếu máu hoặc sụt cân.
- Máu đỏ tươi hoặc máu sẫm bám ngoài hay trộn trong phân, có thể kèm nhầy.
- Mót rặn, đi tiêu nhiều lần với lượng ít hoặc cảm giác trực tràng chưa rỗng.
- Phân nhỏ hơn, táo bón xen tiêu chảy hoặc thay đổi nhịp đi tiêu kéo dài.
- Đau vùng trực tràng, vùng chậu hoặc bụng dưới, đôi khi tăng khi đại tiện.
- Mệt, da nhợt, giảm cân hoặc chán ăn khi chảy máu kéo dài hay bệnh tiến triển.
- Đau xương cùng, đau lan chân hoặc rối loạn tiểu tiện khi u xâm lấn vùng chậu.
- Rò bất thường giữa trực tràng với bàng quang hoặc âm đạo trong bệnh tiến triển hiếm gặp.
- Phù chân, cổ trướng, ho kéo dài hoặc vàng da khi có di căn hoặc chèn ép.
Nên đặt lịch khám: khi có máu trực tràng lặp lại, mót rặn, phân thay đổi trên vài tuần hoặc sụt cân. Cần khám trong ngày: khi đau tăng, đi ngoài ra nhiều máu, bí trung đại tiện hay nôn. Cần tái khám sớm: khi sau xạ trị, hóa trị hoặc mổ xuất hiện sốt, tiêu chảy nặng, mất nước, tiểu khó, đau chậu mới hoặc rối loạn stoma.
- Chảy máu trực tràng nhiều kèm chóng mặt, ngất, khó thở hoặc tim đập nhanh.
- Đau bụng dữ dội, bụng cứng, sốt hoặc rét run, có thể liên quan thủng hay nhiễm trùng.
- Bí trung đại tiện, chướng bụng tăng và nôn, gợi ý tắc ruột hoàn toàn.
- Đau ngực, khó thở đột ngột, lú lẫn hoặc yếu liệt sau điều trị.
Chẩn đoán Ung thư trực tràng
Quy trình gồm hỏi triệu chứng, thăm trực tràng, nội soi toàn bộ đại tràng nếu có thể và sinh thiết. Sau khi xác định mô học, MRI vùng chậu đánh giá T, hạch, cân mạc và cơ thắt; CT ngực–bụng tìm di căn. CEA làm mốc theo dõi, không đủ để xác định bệnh. Siêu âm nội trực tràng có thể hữu ích cho u sớm chọn lọc. Kết quả nên được hội chẩn giữa ngoại khoa, ung bướu nội khoa, xạ trị, chẩn đoán hình ảnh và giải phẫu bệnh.
Bác sĩ đánh giá thiếu máu, dinh dưỡng, hạch, bụng và cơ quan liên quan. Thăm trực tràng giúp xác định vị trí, độ di động, vòng chiếm chu vi, khoảng cách đến cơ thắt và có máu hay không. Ở người bệnh phù hợp, khám vùng chậu, âm đạo hoặc tuyến tiền liệt có thể làm rõ xâm lấn lân cận. Trước điều trị, chức năng cơ thắt, tiểu tiện và tình dục nên được ghi nhận để tư vấn nguy cơ.
Sinh thiết nội soi xác định loại ung thư và độ biệt hóa. Công thức máu, sắt, chức năng gan thận, điện giải và đông máu đánh giá biến chứng và khả năng điều trị. CEA được đo trước điều trị và theo dõi sau đó. MMR/MSI nên được đánh giá để sàng lọc nguy cơ Lynch và định hướng miễn dịch ở bối cảnh phù hợp. Bệnh tiến xa có thể cần RAS, BRAF, HER2 và các dấu ấn khác; xét nghiệm phải gắn với câu hỏi điều trị cụ thể.
MRI trực tràng độ phân giải cao là phương tiện chủ chốt để đánh giá khối u trong chậu, khoảng cách đến cân mạc trực tràng, hạch, xâm lấn tĩnh mạch và cơ thắt. CT ngực–bụng–chậu khảo sát di căn và biến chứng. Siêu âm nội trực tràng có thể phân biệt lớp thành ở u rất sớm nhưng phụ thuộc người thực hiện và khó dùng với u hẹp. PET/CT không phải xét nghiệm mặc định, thường dành cho câu hỏi chọn lọc.
Chẩn đoán xác định dựa trên mô bệnh học từ sinh thiết. Giai đoạn lâm sàng sử dụng TNM kết hợp nội soi, MRI vùng chậu và CT; giai đoạn bệnh học được hoàn thiện sau mổ nếu có. Báo cáo MRI và bệnh phẩm cần mô tả khoảng cách đến cân mạc, bờ cắt vòng, số hạch, đáp ứng sau điều trị trước mổ và chất lượng mạc treo trực tràng. Đáp ứng lâm sàng hoàn toàn chỉ được xác định bằng phối hợp thăm khám, nội soi và MRI theo quy trình chuyên sâu, không dựa vào một phim đơn lẻ.
Điều trị Ung thư trực tràng
Điều trị nhằm kiểm soát tại chỗ, phòng di căn và bảo tồn chức năng khi không làm giảm an toàn ung thư học. U rất sớm nguy cơ thấp có thể cắt tại chỗ. Nhiều u giai đoạn II–III được hóa trị và/hoặc xạ trị trước mổ, đôi khi theo chiến lược điều trị toàn bộ tân bổ trợ, sau đó phẫu thuật cắt mạc treo trực tràng. Trình tự phụ thuộc nguy cơ MRI, vị trí u, khả năng bảo tồn cơ thắt và thể trạng. Bệnh di căn cần điều trị toàn thân, kiểm soát triệu chứng và đánh giá can thiệp cho tổn thương giới hạn. Quyết định “theo dõi không mổ” chỉ dành cho đáp ứng hoàn toàn với giám sát nghiêm ngặt.
Hóa trị fluoropyrimidine phối hợp oxaliplatin hoặc các phác đồ khác có thể được sử dụng trước mổ, sau mổ hoặc ở bệnh di căn. Thuốc nhắm trúng đích và miễn dịch được lựa chọn theo RAS, BRAF, HER2, MMR/MSI và bối cảnh lâm sàng. Thuốc hỗ trợ gồm chống nôn, giảm đau, điều trị tiêu chảy, bảo vệ da và dự phòng huyết khối khi phù hợp. Điều trị có thể ảnh hưởng sinh sản, thần kinh, tủy xương và tim mạch; không tự dùng thuốc cầm tiêu chảy, thảo dược hay thay đổi liều.
Cắt u qua hậu môn bằng kỹ thuật nội soi hoặc vi phẫu có thể áp dụng cho một số u T1 nguy cơ thấp với tiêu chí kích thước, vị trí và mô học phù hợp. Stent trực tràng thường khó chịu và không phải lựa chọn chuẩn cho u rất thấp, nhưng có thể dùng giảm tắc chọn lọc. Xạ trị áp sát, đốt hoặc can thiệp di căn được cân nhắc tại trung tâm chuyên sâu. Mọi thủ thuật cần đánh giá nguy cơ làm vỡ u, hẹp, chảy máu và ảnh hưởng phẫu thuật sau này.
Phẫu thuật chuẩn thường là cắt trước thấp hoặc cắt cụt trực tràng–hậu môn tùy vị trí và khả năng đạt bờ cắt an toàn, kết hợp cắt toàn bộ mạc treo trực tràng. Hậu môn nhân tạo bảo vệ tạm thời có thể giảm hậu quả rò miệng nối; một số người cần stoma vĩnh viễn. Kỹ thuật bảo tồn cơ thắt không phù hợp nếu làm tăng nguy cơ sót u hoặc gây chức năng quá kém. Rủi ro gồm rò, nhiễm trùng, hội chứng cắt trước thấp, rối loạn tiểu và tình dục, tắc ruột và biến chứng stoma.
Hỗ trợ bao gồm dinh dưỡng, phục hồi sàn chậu, chăm sóc stoma, kiểm soát đau, da và tiêu chảy do xạ trị, hỗ trợ tình dục–sinh sản và tư vấn tâm lý. Người có hội chứng cắt trước thấp có thể cần điều chỉnh bữa ăn, thuốc do bác sĩ kê, tập cơ sàn chậu hoặc tưới trực tràng theo chương trình chuyên khoa. Chăm sóc giảm nhẹ giúp kiểm soát đau chậu, chảy máu, tắc nghẽn và lo âu ở bệnh tiến xa.
Trong điều trị trước mổ, bác sĩ theo dõi công thức máu, chức năng cơ quan, tiêu chảy, viêm da, đau, cân nặng và dấu hiệu nhiễm trùng. Sau điều trị, khám trực tràng, nội soi, CEA, CT và đôi khi MRI được sắp xếp theo nguy cơ. Người chọn theo dõi không mổ cần thăm khám, nội soi và MRI thường xuyên hơn đáng kể để phát hiện mọc lại tại chỗ có thể cứu vãn. Chức năng đại tiện, tiểu và tình dục cũng cần được hỏi chủ động.
Điều trị trước mổ có thể kéo dài vài tháng, tiếp theo là khoảng chờ đánh giá đáp ứng và phẫu thuật khi phù hợp. Hồi phục sau mổ thay đổi theo kỹ thuật, biến chứng và có stoma hay không; đóng stoma chỉ được thực hiện sau khi miệng nối lành và tình trạng ung thư cho phép. Điều trị bệnh di căn tiếp tục theo chu kỳ và đánh giá định kỳ. Giám sát sau điều trị kéo dài nhiều năm, đặc biệt dày trong giai đoạn đầu.
Biến chứng, tiên lượng và phòng ngừa
Khối u có thể gây chảy máu, thiếu máu, hẹp hoặc tắc, thủng, áp-xe, đau chậu và rò sang cơ quan lân cận. Sau điều trị có thể gặp rò miệng nối, hẹp, hội chứng cắt trước thấp, không kiểm soát phân, rối loạn tiểu tiện hoặc tình dục, vô sinh, viêm ruột do tia, tắc ruột và biến chứng stoma. Hóa trị gây suy tủy, bệnh lý thần kinh hoặc độc tính cơ quan tùy thuốc. Đánh giá sớm giúp có cơ hội phục hồi chức năng tốt hơn.
Giai đoạn, bờ cắt vòng, hạch, xâm lấn tĩnh mạch, đáp ứng với điều trị trước mổ, MMR/MSI và thể trạng ảnh hưởng tiên lượng. U được phát hiện sớm và cắt hoàn toàn có cơ hội kiểm soát lâu dài cao hơn. Đáp ứng hoàn toàn sau tân bổ trợ là dấu hiệu thuận lợi nhưng không loại bỏ nguy cơ mọc lại hoặc di căn, do đó vẫn cần theo dõi. Tiên lượng cá nhân phải dựa trên toàn bộ hồ sơ, không thể quy đổi thành một con số chắc chắn.
Tái phát có thể xảy ra trong chậu, tại miệng nối, hạch hoặc cơ quan xa. Nguy cơ tại chỗ giảm khi thực hiện phẫu thuật mạc treo đúng kỹ thuật và điều trị trước mổ phù hợp. Trong chiến lược theo dõi không mổ, “mọc lại” tại thành trực tràng khác với tái phát sau cắt và thường cần phát hiện rất sớm để phẫu thuật cứu vãn. Tuân thủ lịch MRI, nội soi, CEA và CT là yếu tố then chốt.
Phòng mắc bệnh tập trung vào sàng lọc ung thư đại trực tràng, cắt polyp, không hút thuốc, hạn chế rượu, vận động, kiểm soát cân nặng và chế độ ăn giàu thực vật. Người có Lynch, đa polyp hoặc viêm ruột cần giám sát chuyên biệt. Sau điều trị, phòng biến chứng gồm phục hồi sàn chậu, quản lý stoma và kiểm soát bệnh nền; phòng tái phát dựa trên điều trị đủ, tái khám và lối sống lành mạnh, không dựa vào thuốc bổ không được chứng minh.
Chăm sóc và sinh hoạt khi mắc Ung thư trực tràng
Trước điều trị, mục tiêu là duy trì cân nặng và khối cơ. Trong xạ trị vùng chậu hoặc sau mổ, có thể cần tạm giảm chất xơ không hòa tan, thức ăn sinh hơi, chất béo hoặc lactose nếu gây tiêu chảy, nhưng không kiêng kéo dài không cần thiết. Sau cắt trước thấp, chia bữa nhỏ, ghi nhật ký món ăn–triệu chứng và uống đủ nước có thể giúp kiểm soát số lần đi tiêu. Chế độ riêng cần xét đến stoma, bệnh thận, đái tháo đường và nguy cơ suy dinh dưỡng.
Đi bộ và vận động tăng dần giúp phục hồi sau hóa xạ trị và phẫu thuật. Tập sàn chậu chỉ nên theo hướng dẫn khi phù hợp, vì một số người cần thư giãn thay vì tăng co cơ. Tránh nâng nặng khi chưa lành thành bụng hoặc quanh stoma. Người mệt do điều trị có thể chia hoạt động thành phiên ngắn, ưu tiên ngủ và phòng té ngã. Tư vấn về quan hệ tình dục, đau khi giao hợp, cương hoặc xuất tinh nên được cung cấp chủ động.
Ghi số lần đi tiêu, mức mót rặn, rò phân, lượng dịch stoma, đau chậu, tiểu tiện, nhiệt độ và cân nặng giúp đội điều trị điều chỉnh chăm sóc. Kiểm tra da quanh hậu môn và stoma để phát hiện kích ứng. Liên hệ sớm khi tiêu chảy liên tục, mất nước, sốt, đau bụng tăng, không có hơi qua stoma, chảy máu nhiều hoặc bí tiểu. Không tự đánh giá đáp ứng khối u bằng việc triệu chứng giảm.
- Không mặc định máu đỏ là trĩ khi triệu chứng lặp lại hoặc kèm thay đổi đại tiện.
- Không tự thụt tháo, dùng nhuận tràng mạnh hoặc thuốc cầm tiêu chảy khi nghi tắc.
- Không chọn bảo tồn cơ thắt bằng mọi giá nếu bác sĩ đánh giá bờ cắt ung thư không an toàn.
- Không bỏ chương trình giám sát dày đặc khi chọn theo dõi không mổ sau đáp ứng hoàn toàn.
- Không tự dùng thảo dược hoặc thực phẩm bổ sung trong thời gian hóa xạ trị mà chưa kiểm tra tương tác.
Lưu ý cho các nhóm đối tượng đặc biệt
Ung thư trực tràng ở trẻ rất hiếm và có tỷ lệ thể nhầy hoặc tế bào nhẫn cao hơn trong một số báo cáo. Chảy máu, mót rặn hoặc sụt cân kéo dài cần đánh giá thay vì quy cho táo bón. Điều trị đòi hỏi nhóm ung bướu nhi, ngoại trực tràng, xạ trị và di truyền; tác động lên tăng trưởng, sinh sản và chức năng lâu dài phải được cân nhắc.
Ở người cao tuổi, triệu chứng có thể kín đáo và tình trạng mất nước, suy dinh dưỡng hoặc lú lẫn dễ xuất hiện. Đánh giá lão khoa giúp chọn giữa điều trị tiêu chuẩn, giảm cường độ hoặc ưu tiên kiểm soát triệu chứng. Khả năng tự chăm sóc stoma, nguy cơ té ngã, nhận thức và hỗ trợ gia đình cần được tính trước phẫu thuật. Không nên loại trừ điều trị chỉ vì tuổi theo năm.
Ung thư trực tràng trong thai kỳ cần hội chẩn khẩn giữa ung bướu, ngoại khoa, xạ trị và sản khoa. MRI không dùng gadolinium thường hữu ích cho đánh giá chậu; lựa chọn CT, nội soi, phẫu thuật, hóa trị và thời điểm sinh phụ thuộc tuổi thai và mức độ bệnh. Xạ trị vùng chậu thường gây nguy cơ lớn cho thai nên quyết định phải cá thể hóa. Không tự trì hoãn khám vì cho rằng chảy máu do trĩ thai kỳ.
Phẫu thuật và gây mê không luôn buộc ngừng cho bú lâu dài, nhưng hóa trị, thuốc nhắm trúng đích hoặc chất phóng xạ có thể cần tạm ngừng theo thời gian thải trừ cụ thể. Kế hoạch vắt sữa, duy trì nguồn sữa hoặc chuyển dinh dưỡng cho trẻ nên được chuẩn bị với bác sĩ và chuyên gia nuôi con bằng sữa mẹ. Không áp dụng một khoảng ngừng chung cho mọi thuốc.
Suy giảm miễn dịch làm tăng nguy cơ nhiễm trùng niêm mạc, vết mổ và biến chứng huyết học trong hóa xạ trị. Sốt có thể là cấp cứu dù triệu chứng khác nhẹ. Đánh giá MMR/MSI của khối u không đồng nghĩa người bệnh bị suy giảm miễn dịch; đây là đặc điểm sửa chữa DNA của tế bào u. Điều trị miễn dịch cần cân nhắc riêng ở người ghép tạng hoặc bệnh tự miễn.
Bệnh tim phổi ảnh hưởng khả năng chịu phẫu thuật vùng chậu; bệnh thận gan ảnh hưởng lựa chọn và liều thuốc; đái tháo đường tăng nguy cơ nhiễm trùng và chậm lành. Thuốc chống đông làm phức tạp nội soi, xạ trị chảy máu và mổ. Kế hoạch cần phối hợp bác sĩ điều trị bệnh nền, tối ưu dinh dưỡng và đánh giá chức năng trước can thiệp.
Sau mổ trực tràng, cần theo dõi sốt, nhịp tim, đau bụng–chậu, lượng dịch dẫn lưu, tiểu tiện và hoạt động của stoma. Rò miệng nối có thể biểu hiện không điển hình, vì vậy đau tăng, mệt lả hoặc sốt cần báo ngay. Về lâu dài, số lần đi tiêu nhiều, mót gấp và són có thể cải thiện dần với phục hồi chức năng. Kết quả bệnh học quyết định có cần điều trị thêm và thời điểm đóng stoma.
Câu hỏi thường gặp về Ung thư trực tràng
Không phải mọi người đều cần hậu môn nhân tạo vĩnh viễn. Khả năng nối ruột và bảo tồn đường đại tiện tự nhiên phụ thuộc độ thấp của u, liên quan cơ thắt, bờ cắt an toàn, đáp ứng điều trị trước mổ và chức năng cơ thắt. Một stoma tạm thời có thể được tạo để bảo vệ miệng nối thấp rồi đóng sau khi lành. Với u xâm lấn cơ thắt hoặc khi nối ruột không an toàn, stoma vĩnh viễn có thể là lựa chọn bảo đảm kiểm soát ung thư và chất lượng sống.
Một số người đạt đáp ứng lâm sàng hoàn toàn có thể cân nhắc chiến lược “theo dõi và chờ” thay vì mổ ngay. Điều này không có nghĩa bệnh chắc chắn đã hết; tế bào vi thể có thể còn và u có thể mọc lại. Lựa chọn chỉ phù hợp khi được đánh giá bằng thăm khám, nội soi và MRI tại nhóm chuyên môn giàu kinh nghiệm, đồng thời người bệnh chấp nhận lịch giám sát rất dày và khả năng phẫu thuật cứu vãn nếu phát hiện lại.
Cả hai đều có thể gây máu đỏ khi đi tiêu. Trĩ thường liên quan búi trĩ, đau hoặc sa hậu môn, nhưng không loại trừ ung thư. Mót rặn kéo dài, thay đổi khuôn phân, cảm giác đi không hết, thiếu máu, sụt cân hoặc tiền sử gia đình làm tăng nhu cầu nội soi. Không thể phân biệt chắc chắn chỉ bằng màu máu hay cảm giác đau. Người có chảy máu lặp lại nên được thăm khám thay vì tự dùng thuốc trĩ kéo dài.
Xạ trị vùng chậu và phẫu thuật có thể ảnh hưởng thần kinh, mạch máu, buồng trứng, tinh hoàn hoặc mô âm đạo, dẫn đến giảm ham muốn, rối loạn cương, xuất tinh, khô đau hoặc giảm khả năng sinh sản. Mức độ khác nhau theo liều, trường chiếu, tuổi và kỹ thuật mổ. Người còn nhu cầu sinh con nên hỏi về bảo tồn tinh trùng, trứng hoặc phôi trước điều trị. Nhiều vấn đề chức năng có thể được hỗ trợ nếu được hỏi và can thiệp sớm.
Sau cắt trước thấp, nhiều người gặp hội chứng cắt trước thấp với đi nhiều lần, mót gấp, phân vụn hoặc són. Mức độ phụ thuộc chiều dài trực tràng còn lại, xạ trị, tình trạng cơ thắt và thời gian sau mổ. Triệu chứng có thể cải thiện trong nhiều tháng nhưng không nên chịu đựng một mình. Nhật ký đại tiện, điều chỉnh ăn uống, thuốc do bác sĩ kê, tập sàn chậu hoặc các biện pháp chuyên khoa có thể giúp; cần loại trừ hẹp, tái phát và nhiễm trùng.
Thông tin trong bài viết chỉ nhằm mục đích cung cấp kiến thức tham khảo, không thay thế cho việc thăm khám, chẩn đoán hoặc điều trị của bác sĩ và nhân viên y tế có chuyên môn. Người đọc không nên tự ý dùng thuốc, thay đổi liều dùng hoặc trì hoãn việc đi khám dựa trên nội dung của bài viết. Khi có dấu hiệu nghiêm trọng hoặc tình trạng sức khỏe diễn biến xấu, hãy liên hệ cơ sở y tế hoặc gọi cấp cứu 115.

