Fluorouracil, thường được viết tắt là 5-FU, là thuốc chống chuyển hóa tương tự pyrimidin. Dạng tiêm tĩnh mạch được sử dụng trong các phác đồ điều trị ung thư đại tràng–trực tràng, vú, dạ dày và tụy; dạng bôi ngoài da được phê duyệt cho một số trường hợp dày sừng ánh sáng và ung thư biểu mô tế bào đáy nông tùy sản phẩm. Fluorouracil được chuyển thành các chất chuyển hóa hoạt tính làm ức chế thymidylate synthase, cản trở tổng hợp DNA và gây rối loạn chức năng RNA. Thuốc có thể gây suy tủy, tiêu chảy, viêm niêm mạc, hội chứng bàn tay–bàn chân, độc tính tim và độc tính thần kinh. Người thiếu hoàn toàn enzym DPD có nguy cơ độc tính sớm nghiêm trọng hoặc tử vong. FDA hiện yêu cầu xét nghiệm biến thể gen DPYD trước khi bắt đầu fluorouracil, trừ trường hợp cần điều trị ngay.
Nội dung chính
- Nhóm thuốc: Thuốc chống ung thư chống chuyển hóa, chất tương tự pyrimidin; mã ATC L01BC02.
- Dạng dùng: Dung dịch tiêm tĩnh mạch và các chế phẩm bôi ngoài da.
- Chỉ định đường tiêm: Ung thư biểu mô tuyến đại tràng–trực tràng, vú, dạ dày và tụy theo nhãn FDA.
- Chỉ định ngoài da: Dày sừng ánh sáng; một số chế phẩm 5% còn dùng cho ung thư biểu mô tế bào đáy nông.
- Cảnh báo quan trọng: Thiếu DPD có thể gây viêm niêm mạc, tiêu chảy, giảm bạch cầu trung tính, độc thần kinh và tử vong.
- Xét nghiệm trước điều trị: FDA khuyến cáo xét nghiệm biến thể DPYD trước khi bắt đầu 5-FU, trừ khi cần điều trị ngay.
- Thuốc giải độc: Uridine triacetate cần được sử dụng sớm, trong vòng 96 giờ sau khi kết thúc truyền khi xảy ra quá liều.
- Nguyên tắc sử dụng: Thuốc kê đơn độc tế bào; liều phụ thuộc loại ung thư, phác đồ, diện tích cơ thể, độc tính và đặc điểm người bệnh.
Hoạt chất Fluorouracil là gì?
Fluorouracil là thuốc chống chuyển hóa fluoropyrimidin. Sau khi vào tế bào, thuốc được chuyển thành các chất chuyển hóa làm giảm tổng hợp thymidylat, gây tổn thương DNA và rối loạn RNA, từ đó ức chế hoặc tiêu diệt tế bào đang phân chia nhanh.
Fluorouracil
INN Fluorouracil; 5-Fluorouracil.
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Fluorouracil |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Fluorouracil; 5-Fluorouracil. |
| Tên IUPAC | 5-fluoro-1H-pyrimidine-2,4-dione |
| Tên hóa học khác | 5-Fluoro-2,4(1H,3H)-pyrimidinedione |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | 5-FU; 5-fluoro-2,4(1H,3H)-pyrimidinedione; fluorouracilum. Không nên nhầm fluorouracil với capecitabin, tegafur hoặc các tiền thuốc fluoropyrimidin khác. |
| Tên viết tắt | 5-FU |
| Tên Latinh / tên dược điển | Fluorouracilum |
| Tên USAN | fluorouracil |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 51-21-8 |
|---|---|
| UNII | U3P01618RT |
| PubChem CID | 3385 |
| RxNorm CUI | 4492 |
| Công thức phân tử | C4H3FN2O2 |
Dược động học của Fluorouracil
Sau tiêm tĩnh mạch, fluorouracil phân bố nhanh đến nhiều mô, bao gồm niêm mạc ruột, tủy xương, gan, dịch não tủy và mô não. Hơn 80% fluorouracil được dị hóa qua enzym DPD; phần lớn liều được chuyển hóa chủ yếu tại gan. Khoảng 5–20% thuốc mẹ có thể được bài tiết không đổi qua nước tiểu trong 6 giờ. Thời gian bán thải sau tiêm tĩnh mạch nhanh khoảng 8–20 phút và thay đổi theo liều.
Giai đoạn I: Hấp thu
Đường tiêm tĩnh mạch không trải qua giai đoạn hấp thu. Fluorouracil bôi ngoài da có thể được hấp thu một phần qua da; hấp thu có thể tăng khi bôi trên vùng da viêm, tổn thương, diện tích rộng hoặc dưới băng kín. Mặc dù nồng độ huyết tương thường thấp, độc tính toàn thân hiếm gặp vẫn có thể xảy ra, đặc biệt ở người thiếu DPD.
| F · Sinh khả dụng | Sinh khả dụng của fluorouracil tiêm tĩnh mạch được xem là 100%. Đối với dạng bôi, mức phơi nhiễm toàn thân thấp hơn nhiều và phụ thuộc nồng độ, công thức, diện tích bôi, tình trạng hàng rào da và mức độ viêm. Trong nghiên cứu của kem 0,5%, lượng thuốc bài tiết qua nước tiểu tương ứng khoảng 0,055% liều bôi; với kem 5% trong cùng nghiên cứu là khoảng 0,24%. Các dữ liệu này không được dùng để quy đổi liều giữa các chế phẩm. |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
Sau tiêm tĩnh mạch nhanh, fluorouracil phân bố khắp cơ thể, bao gồm niêm mạc ruột, tủy xương, gan, dịch não tủy và mô não. Giá trị gắn protein huyết tương và thể tích phân bố thống nhất giữa các chế phẩm.
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Fluorouracil được chuyển thành ba chất chuyển hóa có hoạt tính chính:
- FdUMP, ức chế thymidylate synthase.
- FUTP, được gắn vào RNA.
- FdUTP, được gắn vào DNA.
Con đường dị hóa chủ yếu bắt đầu bằng DPD, tạo dihydrofluorouracil, sau đó tạo FUPA và α-fluoro-β-alanin để thải trừ. Hoạt tính DPD là bước giới hạn tốc độ của quá trình dị hóa.
Giai đoạn IV: Thải trừ
Khoảng 5–20% fluorouracil không chuyển hóa được bài tiết qua nước tiểu trong vòng 6 giờ sau tiêm tĩnh mạch nhanh. Phần còn lại chủ yếu được chuyển hóa; các chất chuyển hóa như urê và α-fluoro-β-alanin được bài tiết qua nước tiểu.
| t½ · Thời gian bán thải | Sau tiêm tĩnh mạch nhanh, thời gian bán thải thải trừ của fluorouracil tăng theo liều và được ghi nhận khoảng 8–20 phút trong nhãn FDA; SmPC Vương quốc Anh ghi nhận giá trị trung bình khoảng 16 phút. |
|---|---|
| CL · Độ thanh thải toàn phần | Phần lớn độ thanh thải fluorouracil phụ thuộc quá trình dị hóa qua DPD. Thiếu DPD, suy gan hoặc suy thận có thể làm giảm chuyển hóa hoặc thải trừ và tăng nguy cơ độc tính. Giá trị độ thanh thải toàn thân chuẩn hóa áp dụng chung cho mọi liều và phác đồ. |
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Các yếu tố có thể ảnh hưởng dược động học hoặc mức phơi nhiễm gồm:
- Biến thể DPYD làm giảm hoặc mất hoạt tính DPD.
- Liều, cách tiêm nhanh hay truyền liên tục và phác đồ phối hợp.
- Chức năng gan và thận.
- Tương tác với thuốc ức chế DPD như brivudin hoặc sorivudin.
- Cimetidin có thể làm tăng AUC và giảm độ thanh thải fluorouracil.
- Diện tích da, tình trạng viêm và nồng độ của chế phẩm bôi.
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Fluorouracil
Fluorouracil thuộc nhóm chất tương tự pyrimidin và thuốc chống chuyển hóa nucleosid. Thuốc tác động lên chuyển hóa pyrimidin, ức chế thymidylate synthase và được gắn bất thường vào DNA hoặc RNA.
Phần III: Cơ chế tác dụng
FdUMP tạo phức với thymidylate synthase và cofactor folat, làm giảm tổng hợp thymidylat cần thiết cho DNA. FUTP được gắn vào RNA, gây rối loạn xử lý và chức năng RNA; FdUTP được gắn vào DNA, góp phần gây tổn thương DNA. Leucovorin có thể ổn định phức FdUMP–thymidylate synthase, làm tăng cả tác dụng chống u và nguy cơ độc tính của fluorouracil.
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Tác dụng của fluorouracil biểu hiện rõ trên các tế bào tăng sinh nhanh, bao gồm tế bào ung thư, tủy xương và niêm mạc đường tiêu hóa. Điều này giải thích cả hoạt tính chống ung thư lẫn các độc tính giới hạn liều như suy tủy, viêm niêm mạc và tiêu chảy. Dạng bôi tạo phản ứng viêm tại tổn thương, thường tiến triển qua đỏ da, khô, nóng rát, trợt và tái biểu mô hóa.
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Fluorouracil
Theo nhãn tiêm FDA năm 2026, fluorouracil được chỉ định điều trị:
- Ung thư biểu mô tuyến đại tràng và trực tràng.
- Ung thư biểu mô tuyến vú.
- Ung thư biểu mô tuyến dạ dày.
- Ung thư biểu mô tuyến tụy.
Fluorouracil thường được dùng trong phác đồ phối hợp với leucovorin và các thuốc chống ung thư khác; không nên xem chỉ định của toàn bộ phác đồ là chỉ định của fluorouracil đơn trị.
Đối với đường bôi:
- Kem 0,5% được phê duyệt cho nhiều tổn thương dày sừng ánh sáng ở mặt và vùng trước da đầu.
- Một số chế phẩm 5% được dùng cho dày sừng ánh sáng và ung thư biểu mô tế bào đáy nông khi phương pháp thông thường không phù hợp.
Fluorouracil tiếp tục được nghiên cứu trong các phác đồ phối hợp, chiến lược điều trị trước hoặc sau phẫu thuật và nhiều loại ung thư ngoài phạm vi chỉ định của từng nhãn sản phẩm. Các phối hợp bôi ngoài da, bao gồm fluorouracil với thuốc điều hòa miễn dịch hoặc dẫn xuất vitamin D, cũng đang được nghiên cứu trong một số quần thể. Những ứng dụng này không mặc nhiên là chỉ định được phê duyệt.
Liều dùng và cách sử dụng
Liều dưới đây được trích từ nhãn quốc tế và chỉ mang tính tham khảo chuyên môn. Không tự áp dụng hoặc quy đổi giữa các phác đồ.
Đường tiêm theo nhãn FDA năm 2026:
- Ung thư đại tràng–trực tràng, phác đồ truyền: 400 mg/m² tiêm tĩnh mạch nhanh ngày 1, sau đó 2.400–3.000 mg/m² truyền liên tục trong 46 giờ, lặp lại mỗi 2 tuần, phối hợp leucovorin và có thể kèm oxaliplatin hoặc irinotecan.
- Ung thư đại tràng–trực tràng, phác đồ tiêm nhanh: 500 mg/m² vào các ngày 1, 8, 15, 22, 29 và 36 của chu kỳ 8 tuần, phối hợp leucovorin.
- Ung thư vú: 500 hoặc 600 mg/m² vào ngày 1 và 8 mỗi 28 ngày trong 6 chu kỳ, trong phác đồ đa thuốc có cyclophosphamid.
- Ung thư dạ dày: 200–1.000 mg/m² truyền liên tục trong 24 giờ trong phác đồ đa thuốc chứa platin; lịch dùng phụ thuộc phác đồ cụ thể.
- Ung thư tụy: 400 mg/m² tiêm tĩnh mạch nhanh ngày 1, sau đó 2.400 mg/m² truyền liên tục trong 46 giờ mỗi 2 tuần, phối hợp leucovorin hoặc trong phác đồ đa thuốc chứa leucovorin.
Dùng ngoài da theo từng nhãn:
- Kem 0,5% cho dày sừng ánh sáng: bôi một lớp mỏng mỗi ngày, tối đa 4 tuần tùy dung nạp.
- Kem 5% cho dày sừng ánh sáng: một số nhãn hướng dẫn bôi hai lần mỗi ngày trong khoảng 2–4 tuần.
- Kem 5% cho ung thư biểu mô tế bào đáy nông: một số nhãn hướng dẫn bôi hai lần mỗi ngày ít nhất 3–6 tuần; có thể cần đến 10–12 tuần.
Liều thực tế phải được cá nhân hóa theo loại ung thư, phác đồ, diện tích cơ thể, tình trạng DPD, độc tính, chức năng cơ quan và nhãn sản phẩm.
Dạng tiêm:
- Chỉ được chuẩn bị tại cơ sở có quy trình xử lý thuốc độc tế bào.
- Có thể dùng bằng tiêm tĩnh mạch nhanh hoặc truyền tĩnh mạch.
- Không truyền đồng thời trong cùng đường truyền với thuốc khác nếu chưa xác định tương hợp.
- Phác đồ truyền liên tục nên được thực hiện qua đường tĩnh mạch trung tâm bằng bơm truyền theo nhãn FDA được đối chiếu.
- Kiểm tra dung dịch về tiểu phân và đổi màu trước khi sử dụng.
Dạng bôi:
- Chỉ bôi lên vùng da đã được bác sĩ xác định.
- Tránh mắt, mí mắt, mũi, miệng, niêm mạc và vùng da tổn thương không thuộc phạm vi điều trị.
- Rửa tay ngay sau khi bôi hoặc sử dụng găng tay/dụng cụ phù hợp.
- Không tự băng kín vùng bôi.
- Không để trẻ em hoặc vật nuôi tiếp xúc với tuýp thuốc, dụng cụ bôi hay vùng da còn thuốc; fluorouracil có thể gây tử vong nếu vật nuôi liếm hoặc nuốt phải.
Đường toàn thân cần theo dõi:
- Công thức máu trước mỗi chu kỳ và thường xuyên theo lịch phác đồ.
- Viêm miệng, loét niêm mạc, tiêu chảy, nôn và tình trạng mất nước.
- Đau ngực, khó thở, rối loạn nhịp và dấu hiệu thiếu máu cơ tim.
- Rối loạn ý thức, thất điều, thay đổi thị giác hoặc co giật.
- Hội chứng bàn tay–bàn chân.
- Chức năng gan, thận và điện giải.
- Amoniac huyết khi có thay đổi tri giác trong hoặc sau truyền.
- INR hoặc thời gian prothrombin nếu dùng cùng warfarin.
- Độc tính sớm bất thường gợi ý thiếu DPD.
- Xét nghiệm biến thể DPYD trước điều trị, trừ trường hợp cần điều trị ngay.
Dạng bôi cần theo dõi mức độ đỏ, đau, trợt, phù, nhiễm trùng tại chỗ và các dấu hiệu toàn thân bất thường như đau bụng, tiêu chảy ra máu, sốt, rét run hoặc viêm miệng.
Cảnh báo và lưu ý về Fluorouracil
Các nhãn có khác biệt:
- Nhãn tiêm FDA năm 2026 ghi không có chống chỉ định trong mục chống chỉ định, nhưng cảnh báo đóng khung yêu cầu tránh dùng ở người có biến thể DPYD đồng hợp tử hoặc dị hợp tử kép gây thiếu DPD hoàn toàn.
- SmPC Vương quốc Anh chống chỉ định ở người quá mẫn, suy kiệt nghiêm trọng, suy tủy sau xạ trị hoặc hóa trị, nhiễm trùng có khả năng nghiêm trọng, dinh dưỡng kém, đang cho con bú, thiếu hoàn toàn DPD hoặc đã dùng brivudin, sorivudin hay chất tương tự trong vòng 4 tuần.
- Kem fluorouracil 0,5% chống chỉ định khi mang thai hoặc có thể mang thai, thiếu DPD và quá mẫn với thành phần sản phẩm.
Cần áp dụng chống chỉ định theo đúng dạng bào chế và nhãn sản phẩm tại nơi điều trị.
Đường toàn thân có thể gây:
- Giảm bạch cầu, giảm bạch cầu trung tính, thiếu máu hoặc giảm tiểu cầu.
- Viêm miệng, viêm niêm mạc, buồn nôn, nôn, tiêu chảy.
- Hội chứng bàn tay–bàn chân.
- Rụng tóc, khô da, tăng sắc tố, nhạy cảm ánh sáng và thay đổi móng.
- Chảy nước mắt, sợ ánh sáng hoặc hẹp ống lệ.
- Mệt mỏi, đau đầu và phản ứng dị ứng.
Dạng bôi thường gây phản ứng tại chỗ như đỏ da, khô, nóng rát, đau, trợt và phù. Phản ứng viêm tại vùng điều trị thường là một phần của đáp ứng dược lý nhưng vẫn cần đánh giá nếu quá mức hoặc có nhiễm trùng.
Các độc tính nghiêm trọng có thể bao gồm:
- Độc tính sớm, đe dọa tính mạng hoặc tử vong do thiếu DPD.
- Suy tủy nặng hoặc tử vong, bao gồm giảm bạch cầu trung tính, giảm tiểu cầu và thiếu máu.
- Viêm niêm mạc và tiêu chảy nặng gây mất nước hoặc nhiễm trùng.
- Đau thắt ngực, thiếu máu cơ tim, nhồi máu cơ tim, rối loạn nhịp, viêm cơ tim hoặc suy tim.
- Bệnh não tăng amoniac, lú lẫn, hôn mê hoặc thất điều.
- Hội chứng tiểu não cấp, bệnh não chất trắng và các độc tính thần kinh khác.
- Phản vệ hoặc phản ứng dị ứng toàn thân.
- Hội chứng ly giải khối u.
- Tổn thương thai và ảnh hưởng khả năng sinh sản.
- Độc tính toàn thân hiếm gặp sau bôi ngoài da, đặc biệt ở người thiếu DPD.
- Xét nghiệm DPYD trước khi bắt đầu điều trị toàn thân, trừ khi tình trạng lâm sàng đòi hỏi điều trị ngay.
- Kết quả xét nghiệm âm tính không loại trừ hoàn toàn nguy cơ độc tính nghiêm trọng.
- Không có liều fluorouracil nào được chứng minh an toàn cho người thiếu DPD hoàn toàn.
- Người thiếu DPD một phần cần được cá nhân hóa liều và theo dõi đặc biệt.
- Ngừng hoặc trì hoãn thuốc khi xuất hiện độc tính sớm bất thường, đau ngực, bệnh não, tiêu chảy nặng, viêm niêm mạc nặng, suy tủy độ 4 hoặc hội chứng bàn tay–bàn chân đáng kể.
- Thận trọng ở người có bệnh mạch vành, suy gan, suy thận, dinh dưỡng kém, suy tủy hoặc nhiễm trùng.
- Fluorouracil có khoảng cách giữa liều điều trị và liều gây độc tương đối hẹp.
- Chế phẩm bôi không được dùng như mỹ phẩm hoặc bôi lên tổn thương chưa được chẩn đoán.
Quá liều fluorouracil là cấp cứu y khoa. Nhãn FDA yêu cầu sử dụng uridine triacetate trong vòng 96 giờ sau khi kết thúc truyền fluorouracil để xử trí quá liều. Cần ngừng thuốc, nhập viện, đánh giá huyết học, tiêu hóa, thần kinh, tim mạch và điều trị hỗ trợ tích cực.
Khi vô tình nuốt chế phẩm bôi hoặc vật nuôi tiếp xúc với thuốc, cần liên hệ ngay cơ sở cấp cứu hoặc trung tâm chống độc; không tự gây nôn hay tự xử trí tại nhà.
Dung dịch tiêm theo nhãn FDA:
- Bảo quản ở 20–25°C.
- Tránh ánh sáng.
- Không đông lạnh.
- Giữ trong hộp đến khi sử dụng.
- Tuân thủ quy trình bảo quản và thải bỏ thuốc độc tế bào.
Kem fluorouracil 0,5%:
- Bảo quản ở 20–25°C.
- Đậy kín.
- Để xa trẻ em và vật nuôi.
- Thải bỏ vật dụng dính thuốc an toàn.
Điều kiện cụ thể phải căn cứ nhãn của sản phẩm đang sử dụng.
Đối tượng đặc biệt
Độ an toàn và hiệu quả của fluorouracil tiêm chưa được thiết lập ở bệnh nhi theo nhãn FDA. Kem 0,5% không được khuyến cáo cho trẻ em và chưa xác lập an toàn, hiệu quả ở người dưới 18 tuổi. Việc sử dụng trong ung thư nhi, nếu có, phải theo phác đồ chuyên khoa và có thể là sử dụng ngoài phạm vi nhãn.
Fluorouracil có thể gây chết phôi và dị tật dựa trên cơ chế tác dụng và dữ liệu động vật. Nhãn tiêm FDA khuyến cáo phụ nữ có khả năng mang thai sử dụng biện pháp tránh thai hiệu quả trong điều trị và 3 tháng sau khi kết thúc. SmPC Vương quốc Anh khuyến cáo tránh thai ít nhất 6 tháng sau điều trị đối với phụ nữ, cho thấy khác biệt giữa các nhãn quản lý.
Kem fluorouracil 0,5% chống chỉ định ở phụ nữ đang hoặc có thể mang thai.
Chưa xác định fluorouracil hoặc chất chuyển hóa có bài tiết vào sữa người hay không. Nhãn tiêm FDA yêu cầu cân nhắc ngừng cho con bú hoặc ngừng thuốc dựa trên tầm quan trọng của điều trị; SmPC Vương quốc Anh chống chỉ định fluorouracil khi cho con bú. Chế phẩm bôi 0,5% cũng yêu cầu cân nhắc ngừng cho bú hoặc ngừng thuốc.
Do nguy cơ độc tính nghiêm trọng, người đang cho con bú không tự sử dụng fluorouracil dưới bất kỳ dạng nào.
Fluorouracil được chuyển hóa chủ yếu tại gan. Nhãn FDA hiện hành không cung cấp một bảng điều chỉnh liều chuẩn theo mức độ suy gan. SmPC Vương quốc Anh cho biết chuyển hóa hoặc thải trừ có thể giảm ở người suy gan và đề cập khả năng giảm liều 30–50%; nếu bilirubin huyết tương trên 5 mg/dL, SmPC này khuyến cáo ngừng fluorouracil. Đây là khuyến nghị phụ thuộc sản phẩm, không tự áp dụng cho mọi phác đồ.
Nhãn FDA năm 2026 không cung cấp lịch điều chỉnh liều cố định theo độ thanh thải creatinin. Suy thận có thể làm giảm thải trừ chất chuyển hóa, làm tăng nguy cơ tăng amoniac máu và có thể ảnh hưởng kết quả định lượng uracil dùng đánh giá thiếu DPD. SmPC Vương quốc Anh đề cập khả năng giảm liều 30–50% khi chức năng thận suy giảm, nhưng việc điều chỉnh phải theo sản phẩm, phác đồ và đánh giá chuyên khoa.
Chưa có nghiên cứu đầy đủ về ảnh hưởng trực tiếp của fluorouracil đối với khả năng lái xe hoặc vận hành máy. Thuốc có thể gây buồn nôn, nôn, mệt mỏi, rối loạn thị giác, lú lẫn, thất điều hoặc các độc tính thần kinh khác. Không lái xe hoặc vận hành máy khi xuất hiện những triệu chứng này.
Tương tác thuốc của Fluorouracil
- Brivudin, sorivudin và chất tương tự: ức chế DPD mạnh, có thể làm tăng phơi nhiễm fluorouracil và gây độc tính tử vong; SmPC yêu cầu khoảng cách ít nhất 4 tuần.
- Warfarin và thuốc chống đông coumarin: có thể làm tăng INR hoặc thời gian đông máu; cần theo dõi chặt và điều chỉnh thuốc chống đông.
- Leucovorin: tăng gắn kết với thymidylate synthase, có thể tăng hiệu quả và đồng thời tăng độc tính tiêu hóa hoặc huyết học.
- Cimetidin: SmPC ghi nhận tăng AUC khoảng 27% và giảm độ thanh thải toàn thân khoảng 28%.
- Metronidazol và một số thuốc chống ung thư khác có thể làm thay đổi mức phơi nhiễm hoặc độc tính.
- Các thuốc gây suy tủy có thể làm tăng nguy cơ giảm tế bào máu.
- Vắc xin sống cần được bác sĩ đánh giá do fluorouracil có thể gây ức chế miễn dịch.
Thắc mắc về hoạt chất Fluorouracil
Fluorouracil là thuốc hóa trị chống chuyển hóa tương tự pyrimidin. Thuốc được chuyển thành các chất chuyển hóa làm ức chế thymidylate synthase, cản trở tổng hợp DNA và gây rối loạn RNA. Fluorouracil có dạng tiêm dùng trong ung thư và dạng bôi dùng cho một số tổn thương da.
Dạng tiêm được FDA phê duyệt cho ung thư biểu mô tuyến đại tràng–trực tràng, vú, dạ dày và tụy. Dạng bôi được dùng cho dày sừng ánh sáng; một số chế phẩm 5% còn được dùng cho ung thư biểu mô tế bào đáy nông khi phương pháp thông thường không phù hợp. Chỉ định cụ thể phụ thuộc sản phẩm và quốc gia.
Có. FDA hiện khuyến cáo xét nghiệm các biến thể gen DPYD trước khi bắt đầu fluorouracil, trừ khi cần điều trị ngay. Người có kiểu gen gây thiếu DPD hoàn toàn nên tránh dùng vì chưa có liều nào được chứng minh an toàn. Kết quả xét nghiệm âm tính không loại trừ hoàn toàn nguy cơ độc tính.
Cần liên hệ ngay cơ sở điều trị khi có viêm miệng nặng, tiêu chảy nhiều hoặc ra máu, sốt, giảm ý thức, lú lẫn, thất điều, co giật, đau ngực, khó thở, chảy máu bất thường hoặc độc tính xuất hiện rất sớm sau liều đầu. Quá liều có thể cần uridine triacetate trong vòng 96 giờ.
Không. Các tổn thương da cần được bác sĩ xác định trước vì fluorouracil không phù hợp cho mọi loại dày sừng hoặc ung thư da. Thuốc bôi có thể gây viêm, đau, trợt da và hiếm khi gây độc tính toàn thân. Không bôi gần mắt, miệng hoặc lên vùng da chưa được chẩn đoán.

