Fludarabin

Fludarabin là thuốc chống ung thư thuộc nhóm chất chống chuyển hóa tương tự purin, thường được sử dụng dưới dạng fludarabin phosphat. Sau khi vào cơ thể, thuốc được chuyển thành chất có hoạt tính nội bào 2-fluoro-ara-ATP, qua đó ức chế các enzym cần thiết cho quá trình tổng hợp DNA. Theo nhãn FDA cập nhật năm 2024, fludarabin phosphat tiêm được dùng trong phác đồ phối hợp cho người lớn mắc bệnh bạch cầu lympho mạn dòng B và có thể dùng đơn trị khi bệnh không đáp ứng hoặc tiến triển trong quá trình điều trị bằng phác đồ chứa thuốc alkyl hóa. Thuốc có thể gây suy tủy nặng, nhiễm trùng, độc tính thần kinh, giảm tế bào máu tự miễn và hội chứng ly giải khối u. Độ thanh thải của thuốc liên quan chặt chẽ với chức năng thận nên người suy thận thường cần điều chỉnh liều. Đây là thuốc kê đơn độc tế bào, chỉ được sử dụng dưới sự giám sát của bác sĩ chuyên khoa.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Nhóm thuốc: Thuốc chống ung thư chống chuyển hóa, chất tương tự purin; mã ATC L01BB05.
  • Chỉ định chính: Điều trị người lớn mắc bạch cầu lympho mạn dòng B theo phác đồ phối hợp hoặc đơn trị trong một số trường hợp bệnh tiến triển, kháng trị.
  • Đường dùng: Truyền tĩnh mạch; một số quốc gia có dạng viên uống. Liều uống và liều tiêm không tương đương trực tiếp.
  • Rủi ro nổi bật: Suy tủy, nhiễm trùng nghiêm trọng, độc thần kinh, giảm tế bào máu tự miễn, hội chứng ly giải khối u và bệnh ghép chống chủ liên quan truyền máu.
  • Suy thận: Phải đánh giá độ thanh thải creatinin và giảm liều khi chức năng thận suy giảm.
  • Nguyên tắc sử dụng: Chỉ dùng theo phác đồ của bác sĩ chuyên khoa huyết học hoặc ung bướu; không tự dùng hoặc tự điều chỉnh liều.

Hoạt chất Fludarabin là gì?

Fludarabin là thuốc hóa trị chống chuyển hóa tương tự purin. Thuốc cản trở quá trình tổng hợp DNA của tế bào, từ đó có thể làm giảm sự phát triển và gây chết các tế bào lympho ác tính.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Fludarabin

INN Fludarabine; Fludarabine phosphate.

CAS 21679-14-1 Công thức C10H12FN5O4

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Fludarabin

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Fludarabine; Fludarabine phosphate.

Tên IUPAC

(2R,3S,4S,5R)-2-(6-amino-2-fluoropurin-9-yl)-5-(hydroxymethyl)oxolane-3,4-diol

Tên hóa học khác

9H-purin-6-amine, 9-beta-D-arabinofuranosyl-2-fluoro- | 9-beta-D-Arabinofuranosyl-2-fluoroadenine

Tên khác / tên đồng nghĩa

2-fluoro-ara-AMP, 2F-ara-AMP và F-ara-AMP là các tên viết tắt thường dùng cho dạng fludarabin phosphat; chất chuyển hóa nucleosid trong huyết tương được gọi là 2-fluoro-ara-A hoặc 2F-ara-A.

Tên viết tắt

F-ara-A

Tên Latinh / tên dược điển

Fludarabinum

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

21679-14-1

UNII

P2K93U8740

PubChem CID

657237

RxNorm CUI

24698

Công thức phân tử

C10H12FN5O4

Dược động học của Fludarabin

Fludarabin phosphat nhanh chóng được chuyển thành 2F-ara-A. Khi dùng nhiều ngày liên tiếp, nồng độ đáy 2F-ara-A trong huyết tương có thể tích lũy khoảng hai lần. Thuốc gắn protein huyết tương thấp, có thời gian bán thải cuối khoảng 20 giờ và được đào thải đáng kể qua thận. Độ thanh thải toàn thân tương quan với độ thanh thải creatinin.

Giai đoạn I: Hấp thu

Sau khi uống, nồng độ 2F-ara-A tối đa thường đạt sau khoảng 1–2 giờ. Dùng cùng thức ăn làm tăng nhẹ AUC dưới 10%, giảm nhẹ nồng độ đỉnh và làm chậm thời điểm đạt nồng độ đỉnh nhưng không làm thay đổi thời gian bán thải cuối.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Đối với dạng uống, mức độ sẵn có toàn thân trung bình của 2F-ara-A khoảng 50–65% sau liều đơn hoặc liều lặp lại. Dạng dung dịch uống và viên giải phóng tức thời cho mức độ sẵn có toàn thân tương tự trong dữ liệu SmPC.

Giai đoạn II: Phân bố

Tỷ lệ gắn protein huyết tương của 2F-ara-A trong nghiên cứu in vitro khoảng 19–29%. SmPC ghi nhận thể tích phân bố ở trạng thái ổn định trung bình khoảng 83 ± 55 L/m², với biến thiên lớn giữa các cá thể.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Fludarabin phosphat được khử phosphat thành nucleosid 2F-ara-A. Sau khi đi vào tế bào, 2F-ara-A được enzym deoxycytidine kinase phosphoryl hóa qua các dạng mono-, di- và triphosphat; 2F-ara-ATP là chất chuyển hóa nội bào có hoạt tính gây độc tế bào chủ yếu.

Giai đoạn IV: Thải trừ

2F-ara-A được đào thải chủ yếu qua thận. Khoảng 40–60% liều fludarabin phosphat dùng đường tĩnh mạch được ghi nhận bài tiết qua nước tiểu.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Thời gian bán thải cuối của 2F-ara-A trong huyết tương khoảng 20 giờ. Thời gian bán thải của 2F-ara-ATP trong tế bào đích được ghi nhận ở mức trung vị khoảng 15–23 giờ.

CL · Độ thanh thải toàn phần

Độ thanh thải huyết tương toàn phần trung bình của 2F-ara-A được ghi nhận khoảng 79 ± 40 mL/phút/m² trong so sánh giữa các nghiên cứu. Độ thanh thải qua thận chiếm khoảng 40% độ thanh thải toàn thân và độ thanh thải toàn thân tương quan với độ thanh thải creatinin.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Suy thận làm giảm độ thanh thải toàn thân và tăng mức phơi nhiễm 2F-ara-A. Tuổi cao có thể gián tiếp làm tăng nguy cơ độc tính do chức năng thận suy giảm. Thức ăn chỉ ảnh hưởng nhẹ đến dược động học của dạng uống. Chưa có dữ liệu đầy đủ về ảnh hưởng của suy gan.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Fludarabin

Fludarabin được xếp vào nhóm chất ức chế chuyển hóa nucleosid và chất tương tự purin. Thuốc tác động lên các enzym tham gia tổng hợp DNA và có hoạt tính trên tế bào lympho ác tính.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Chất chuyển hóa 2F-ara-ATP ức chế DNA polymerase alpha, ribonucleotide reductase và DNA primase, làm gián đoạn tổng hợp DNA. Dữ liệu SmPC còn cho thấy tác động lên DNA, RNA và quá trình tổng hợp protein có thể cùng góp phần ức chế tăng trưởng tế bào, trong đó ức chế tổng hợp DNA là cơ chế nổi bật.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Mức giảm thấp nhất của số lượng bạch cầu hạt có tương quan với mức phơi nhiễm thuốc theo AUC. Tuy nhiên, mối liên hệ đầy đủ giữa mức phơi nhiễm, đáp ứng điều trị và diễn biến tác dụng dược lực học của fludarabin chưa được xác định hoàn toàn.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Fludarabin

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Fludarabin

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Fludarabin

  • Pentostatin: tránh phối hợp vì đã ghi nhận tỷ lệ độc tính phổi nghiêm trọng và tử vong không chấp nhận được.
  • Vắc xin sống: tránh sử dụng trong và sau quá trình điều trị do tình trạng ức chế miễn dịch.
  • Dipyridamol và các chất ức chế hấp thu adenosin khác: có thể làm giảm hiệu quả điều trị của fludarabin theo SmPC.
  • Cytarabin: phối hợp có thể làm tăng nồng độ đỉnh và mức phơi nhiễm nội bào của Ara-CTP trong tế bào bạch cầu; ý nghĩa lâm sàng phụ thuộc phác đồ.
  • Các thuốc khác gây suy tủy hoặc ức chế miễn dịch có thể làm tăng nguy cơ giảm tế bào máu và nhiễm trùng; cần được bác sĩ đánh giá trên toàn bộ phác đồ.

Thắc mắc về hoạt chất Fludarabin

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 0 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *