Rituximab

Rituximab là hoạt chất thuộc nhóm kháng thể đơn dòng kháng CD20, được sử dụng trong một số bệnh lý huyết học, ung thư và bệnh tự miễn theo phác đồ chuyên khoa. Nội dung dưới đây giúp hệ thống hóa hồ sơ hoạt chất, cơ chế tác dụng, dược động học, chỉ định thường gặp và các lưu ý an toàn quan trọng khi dùng Rituximab.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 07/07/2026

Nội dung chính

  • Rituximab là kháng thể đơn dòng thể khảm, gắn vào kháng nguyên CD20 trên tế bào lympho B.
  • Hoạt chất này được dùng bằng đường truyền tĩnh mạch hoặc tiêm dưới da tùy chế phẩm và chỉ định; người bệnh không tự ý sử dụng.
  • Cơ chế chính liên quan đến ly giải tế bào B qua bổ thể, tế bào miễn dịch phụ thuộc kháng thể và cảm ứng chết tế bào.
  • Rituximab có dược động học của kháng thể đơn dòng, không chuyển hóa qua hệ CYP như nhiều thuốc phân tử nhỏ.
  • Cần theo dõi phản ứng truyền, nhiễm trùng, tái hoạt hóa viêm gan B, giảm tế bào máu và các dấu hiệu bất thường trong quá trình điều trị.
  • Phụ nữ có thai, cho con bú, trẻ em, người cao tuổi hoặc người có bệnh nền cần được bác sĩ chuyên khoa cân nhắc lợi ích - nguy cơ.

Hoạt chất Rituximab là gì?

Rituximab là hoạt chất sinh học thuộc nhóm kháng thể đơn dòng kháng CD20. Hoạt chất này nhận diện CD20 trên tế bào lympho B và góp phần làm giảm số lượng tế bào B trong những bệnh lý mà tế bào B đóng vai trò bệnh sinh.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Rituximab

CAS 174722-31-7 Công thức C₆₄₁₆H₉₈₇₄N₁₆₈₈O₁₉₈₇S₄₄

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Rituximab

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Rituximab

Tên khác / tên đồng nghĩa

Rituximab; anti-CD20 monoclonal antibody; kháng thể đơn dòng kháng CD20

Tên viết tắt

RTX

Tên Latinh / tên dược điển

Rituximabum

Tên USAN

rituximab

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

174722-31-7

UNII

4F4X42SYQ6

RxNorm CUI

121191

Công thức phân tử

C₆₄₁₆H₉₈₇₄N₁₆₈₈O₁₉₈₇S₄₄

Khối lượng phân tử

Khoảng 145 kDa (≈ 145.000 g/mol)

Tính chất vật lý

Đặc tính quan sát và các thông số vật lý

Ngoại quan

Dung dịch trong suốt, không màu

Điểm / khoảng nóng chảy

Không có điểm nóng chảy xác định; rituximab là protein và bị biến tính/phân hủy khi gia nhiệt

Tính chất lý – hóa

Các thông số lý–hóa có ý nghĩa dược học

Độ tan / tính tan

Tan trong dung dịch nước; có thể pha loãng trong NaCl 0,9% hoặc glucose 5%.

pKa

Không có một giá trị pKa đơn lẻ xác định; rituximab là protein đa ion hóa. pI khoảng 8,7–9,4.

Điểm đẳng điện (pI)

pI ≈ 8,68

logP / logD

Không có giá trị logP/logD chuẩn được xác lập cho rituximab; thông số này không phù hợp để mô tả kháng thể đơn dòng/protein lớn như rituximab.

Tiêu chuẩn dược điển & kiểm nghiệm

Chuyên luận và các chỉ tiêu kiểm nghiệm

Dược điển / chuyên luận liên quan

Indian Pharmacopoeia (IP 2022): có chuyên luận Rituximab và Rituximab Injection.

Dược động học của Rituximab

Rituximab có đặc điểm dược động học của kháng thể đơn dòng. Thuốc không dùng đường uống, không chuyển hóa qua hệ enzyme CYP như nhiều thuốc phân tử nhỏ và được loại bỏ chủ yếu qua cơ chế thoái giáng protein/kháng thể. Nồng độ, độ thanh thải và thời gian bán thải có thể thay đổi theo chỉ định, tải lượng tế bào B và phác đồ phối hợp.

Giai đoạn I: Hấp thu

Rituximab không được hấp thu qua đường tiêu hóa trong thực hành điều trị. Thuốc thường được truyền tĩnh mạch tại cơ sở y tế; một số chế phẩm có dạng tiêm dưới da sau khi người bệnh đã đáp ứng điều kiện dùng theo hướng dẫn sản phẩm.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

F = 100% (1,0) khi dùng đường truyền tĩnh mạch.

Tmax · Thời gian đạt nồng độ đỉnh

Tmax (truyền tĩnh mạch): đạt Cmax vào cuối thời gian truyền.

Cmax · Nồng độ đỉnh

Cmax phụ thuộc liều/phác đồ. Với RA: 318 µg/mL sau liều đầu và 381 µg/mL sau liều thứ hai ở phác đồ 2 × 1.000 mg IV.

AUC · Mức phơi nhiễm toàn thân

AUC₀–₁₈₀d: trung vị 10.302 µg·ngày/mL ở người lớn GPA/MPA (375 mg/m² IV × 4 liều).

Cmin / Ctrough · Nồng độ đáy

Không có một giá trị Cmin/Ctrough chuẩn duy nhất; phụ thuộc liều, phác đồ và thời điểm lấy mẫu.

AUC0–t · Phơi nhiễm đến thời điểm t

AUC₀–t: Không có giá trị chuẩn duy nhất được xác lập; phụ thuộc liều, phác đồ và thời điểm lấy mẫu.

AUC0–∞ · Phơi nhiễm ngoại suy vô hạn

AUC₀–∞: khoảng 214.000 µg·h/mL ở bệnh nhân RA dùng Rituxan IV 2 × 1.000 mg.

Ka · Hằng số hấp thu

Ka: Không áp dụng/không xác định đối với rituximab truyền tĩnh mạch (IV)

Tlag · Thời gian trễ hấp thu

Tlag: Không áp dụng (N/A) đối với rituximab truyền tĩnh mạch

Chuyển hóa bước đầu

Không có chuyển hóa bước đầu (first-pass effect)

Ảnh hưởng của thức ăn

Không áp dụng/không có ảnh hưởng của thức ăn lên PK

Ảnh hưởng dạng bào chế

Có ảnh hưởng rõ rệt: dạng IV cho sinh khả dụng 100% và Cmax đạt cuối truyền; dạng SC phối hợp hyaluronidase có hấp thu chậm hơn, sinh khả dụng tuyệt đối khoảng 63–65%, nhưng được thiết kế để đạt mức phơi nhiễm rituximab không thấp hơn dạng IV.

So sánh đường dùng

IV: sinh khả dụng 100%, Cmax đạt cuối truyền, phơi nhiễm phụ thuộc liều. SC (rituximab + hyaluronidase): hấp thu chậm hơn, sinh khả dụng khoảng 63–65%, Cmax thấp hơn nhưng Ctrough/phơi nhiễm được thiết kế không thấp hơn IV.

Giai đoạn II: Phân bố

Rituximab phân bố chủ yếu trong huyết tương và dịch ngoại bào, phù hợp với bản chất là phân tử kháng thể kích thước lớn. Sự hiện diện của tế bào B CD20 dương tính có thể ảnh hưởng đến nồng độ và đáp ứng điều trị.

Các thông số phân bố

Các thông số phân bố
Vd / Vss · Thể tích phân bố

Vd ≈ 3,1 L ở bệnh nhân viêm khớp dạng thấp; ở người lớn GPA/MPA, Vd trung vị 3,12 L (2,42–3,91 L)

Gắn protein huyết tương

Gắn protein huyết tương: Không áp dụng/không được xác định theo cách thông thường đối với rituximab (kháng thể đơn dòng IgG1).

B/P · Tỷ lệ máu / huyết tương

Tỷ lệ nồng độ máu toàn phần/huyết tương (B/P): Chưa được xác định/báo cáo cho rituximab. Các nghiên cứu PK chủ yếu định lượng rituximab trong huyết thanh hoặc huyết tương.

Phân bố tại mô và dịch cơ thể

Phân bố chủ yếu trong khoang huyết tương/ngoại bào; Vd nhỏ (~3,1 L). Có thể thấm vào các dịch thanh mạc như dịch cổ trướng, nhưng mức độ phân bố mô nhìn chung hạn chế do kích thước phân tử lớn.

Hàng rào máu–não

Qua hàng rào máu–não rất hạn chế; sau truyền IV, nồng độ rituximab trong dịch não tủy thường khoảng 0,1% nồng độ huyết thanh.

Qua nhau thai

Có qua nhau thai, đặc biệt tăng ở tam cá nguyệt II–III; có thể gây giảm tế bào B ở trẻ sơ sinh phơi nhiễm trong tử cung.

Vào sữa mẹ

Có bài tiết vào sữa mẹ với nồng độ thấp. Khuyến cáo không cho con bú trong khi điều trị và trong 6 tháng sau liều rituximab cuối cùng.

Chất vận chuyển phân bố

Chủ yếu liên quan FcRn (neonatal Fc receptor), giúp tái tuần hoàn IgG và ảnh hưởng phân bố/độ thanh thải rituximab; không có chất vận chuyển màng kiểu CYP/P-gp/OATP đặc hiệu được xác lập cho rituximab.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Rituximab không chuyển hóa chủ yếu qua gan theo hệ CYP450. Là một protein/kháng thể, thuốc được thoái giáng thành các peptide và acid amin thông qua các quá trình phân giải protein sinh lý.

Thông tin chuyển hóa
Cơ quan chuyển hóa

Không có cơ quan chuyển hóa chính đặc hiệu; rituximab được thoái hóa protein (proteolysis/catabolism) thành peptide và acid amin tại nhiều mô/tế bào trong cơ thể.

Enzym chuyển hóa

Không có enzym chuyển hóa đặc hiệu; rituximab không chuyển hóa qua CYP450, mà bị thoái hóa proteolytic thành peptide và acid amin.

Con đường chuyển hóa

Thoái hóa proteolytic (catabolism) thành các peptide nhỏ và acid amin; không chuyển hóa qua CYP450.

Chất chuyển hóa hoạt tính

Không có chất chuyển hóa còn hoạt tính đã được xác định; rituximab bị dị hóa thành peptide và acid amin.

Chất chuyển hóa không hoạt tính

Các peptide nhỏ và acid amin — sản phẩm dị hóa không hoạt tính dược lý.

Chất chuyển hóa độc

Không có chất chuyển hóa độc hoặc chất chuyển hóa phản ứng đã được xác định; rituximab bị dị hóa proteolytic thành peptide và acid amin.

Tỷ lệ chuyển hóa / fm

fm (fraction metabolized): Chưa được xác định/không áp dụng theo cách định lượng thông thường cho rituximab; thuốc được thải trừ chủ yếu qua dị hóa protein và thải trừ qua đích (target-mediated disposition).

Chất vận chuyển chuyển hóa

Không có chất vận chuyển chuyển hóa đặc hiệu được xác lập; rituximab không là cơ chất của các transporter thuốc điển hình như P-gp/OATP/BCRP. FcRn chủ yếu tham gia tái tuần hoàn và bảo vệ rituximab khỏi dị hóa lysosome.

Dược động học di truyền

Có yếu tố dược di truyền: đa hình FCGR3A (đặc biệt rs396991, F158V) có liên quan đến mức độ đáp ứng với rituximab; alen 158V thường liên quan ái lực FcγRIIIa cao hơn và đáp ứng tốt hơn. Tuy nhiên, chưa có khuyến cáo điều chỉnh liều rituximab theo kiểu gen.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Rituximab không được thải trừ theo kiểu thuốc phân tử nhỏ qua nước tiểu hoặc mật là chính. Quá trình loại bỏ liên quan đến thoái giáng kháng thể và có thể chịu ảnh hưởng bởi tải lượng tế bào đích, bệnh lý nền và phác đồ phối hợp.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Thời gian bán thải pha cuối (t½): khoảng 18 ngày ở bệnh nhân RA; có thể dao động 5,17–77,5 ngày.

CL · Độ thanh thải toàn phần

CL ≈ 0,335 L/ngày ở bệnh nhân viêm khớp dạng thấp (RA).

CLr · Độ thanh thải thận

CLr: Chưa được xác định định lượng; thải trừ qua thận nhìn chung không đáng kể ở người có chức năng cầu thận bình thường.

CLh · Độ thanh thải gan

CLh: Chưa được xác định định lượng; gan không phải cơ quan thải trừ chính của rituximab. Rituximab chủ yếu được thải trừ qua dị hóa protein và cơ chế phụ thuộc đích CD20.

ke · Hằng số thải trừ

λz ≈ 0,0385 ngày⁻¹ (≈ 0,00160 giờ⁻¹), tính từ t½ trung bình 18 ngày ở bệnh nhân RA.

MRT · Thời gian lưu trú trung bình

MRT: 568 ± 267 giờ (≈ 23,7 ngày) sau rituximab 375 mg/m² IV mỗi tuần × 8 liều.

Đường thải chính

Dị hóa protein (proteolytic catabolism) và thải trừ qua đích CD20 (target-mediated disposition); không thải trừ đáng kể qua thận hoặc mật dưới dạng rituximab nguyên vẹn.

Tỷ lệ thải qua nước tiểu

Tỷ lệ thải qua nước tiểu: Không đáng kể; rituximab không trải qua thải trừ qua thận.

Tỷ lệ thải qua phân

Tỷ lệ thải qua phân: Chưa được xác định; không có thải trừ đáng kể rituximab nguyên vẹn qua phân. Rituximab chủ yếu bị dị hóa như protein nội sinh.

Tỷ lệ thải nguyên dạng

Tỷ lệ thải nguyên dạng: Chưa được xác định; nhìn chung không thải trừ đáng kể dưới dạng rituximab nguyên vẹn mà chủ yếu bị dị hóa protein.

Bài tiết qua mật

Bài tiết qua mật: Không đáng kể/không được xem là đường thải trừ chính; chưa có tỷ lệ định lượng được xác lập cho rituximab.

Cân bằng khối lượng

Chưa có dữ liệu cân bằng khối lượng/thu hồi liều định lượng ở người cho rituximab; không xác định % liều thu hồi qua nước tiểu và phân. Rituximab chủ yếu được thải trừ qua dị hóa protein và cơ chế phụ thuộc đích CD20.

Độ thanh thải liên khoang

Q ≈ 7,5 mL/giờ (≈ 0,18 L/ngày) trong mô hình PK hai ngăn; giá trị thay đổi theo quần thể nghiên cứu.

Thời gian bán thải hiệu dụng

Thời gian bán thải hiệu dụng: Chưa được xác định riêng biệt; có thể dùng t½ pha cuối khoảng 18 ngày ở bệnh nhân RA làm giá trị tham chiếu.

Khả năng thẩm tách

Không bị loại bỏ đáng kể bởi thẩm tách máu (hemodialysis); rituximab được xem là không thẩm tách được.

Dược động học quần thể và nhóm đặc biệt
Dược động học quần thể và nhóm đặc biệt
Tuyến tính theo liều

Không hoàn toàn tuyến tính theo liều; rituximab có dược động học phi tuyến do thải trừ phụ thuộc đích CD20 (target-mediated disposition), đặc biệt ở nồng độ thấp/gánh nặng tế bào B cao.

Tuyến tính theo thời gian

Không tuyến tính theo thời gian; độ thanh thải rituximab có thể giảm theo thời gian điều trị do cơ chế thải trừ phụ thuộc đích (TMDD) và giảm gánh nặng tế bào B/CD20.

Thời gian đạt trạng thái ổn định

Chưa có thời gian đạt trạng thái ổn định chuẩn duy nhất; trạng thái ổn định biểu kiến có thể đạt khoảng chu kỳ 4 trong phác đồ đa liều.

Tích lũy

Có tích lũy khi dùng liều lặp lại; chưa có hệ số tích lũy (Rac) chuẩn duy nhất được xác lập. Cmax tăng dần qua các lần truyền liên tiếp.

Biến thiên trong cá thể

Biến thiên trong cá thể: Đáng kể; chưa có hệ số biến thiên nội cá thể (CVw) chuẩn duy nhất được xác lập cho rituximab.

Biến thiên giữa các cá thể

Biến thiên giữa các cá thể (IIV): đáng kể; ví dụ CL khoảng 25%, V trung tâm khoảng 14% và V ngoại vi khoảng 27% trong một mô hình PopPK ở bệnh nhân DLBCL.

Suy thận

Chưa có dữ liệu PK chuyên biệt ở bệnh nhân suy thận; suy thận được dự kiến ít ảnh hưởng đến PK vì rituximab không thải trừ qua thận đáng kể.

Suy gan

Chưa có nghiên cứu PK chính thức ở bệnh nhân suy gan; ảnh hưởng của suy gan lên dược động học rituximab chưa được xác định.

Trẻ em

Trẻ em 6–17 tuổi (GPA/MPA): PK tương tự người lớn khi hiệu chỉnh theo diện tích bề mặt cơ thể (BSA). Với 375 mg/m² IV mỗi tuần × 4 liều: t½ trung vị 22 ngày, AUC₀–₁₈₀d 9.787 µg·ngày/mL, CL 0,222 L/ngày, Vd 2,28 L.

Người cao tuổi

Tuổi không ảnh hưởng có ý nghĩa lâm sàng đến dược động học rituximab; không cần hiệu chỉnh liều chỉ dựa trên tuổi.

Thai kỳ

Chưa có nghiên cứu dược động học chuyên biệt ở phụ nữ mang thai; rituximab có thể qua nhau thai, đặc biệt trong tam cá nguyệt II–III.

Tương tác ảnh hưởng dược động học

Chưa ghi nhận tương tác thuốc có ý nghĩa làm thay đổi PK rituximab. Methotrexate hoặc cyclophosphamide dùng đồng thời không làm thay đổi PK rituximab; rituximab cũng không làm thay đổi phơi nhiễm toàn thân của fludarabine hoặc cyclophosphamide.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Các yếu tố có thể ảnh hưởng đến dược động học gồm tải lượng tế bào B/CD20, loại bệnh, phối hợp hóa trị hoặc thuốc ức chế miễn dịch, tuổi, thể trạng, đáp ứng điều trị và tình trạng miễn dịch của người bệnh.

Nguồn và chất lượng bằng chứng
Nguồn và chất lượng bằng chứng
Đường dùng

Truyền tĩnh mạch (IV infusion).

Liều nghiên cứu

Liều/chế độ liều trong dữ liệu PK chính: 375 mg/m² truyền IV mỗi tuần × 4–8 liều; ở RA thường 1.000 mg IV × 2 liều, cách nhau 2 tuần.

Dạng bào chế

Dung dịch đậm đặc pha truyền tĩnh mạch (IV infusion concentrate/solution).

Quần thể

Người lớn mắc NHL, CLL, RA và GPA/MPA; có thêm dữ liệu PK ở trẻ em 6–17 tuổi mắc GPA/MPA.

Khoảng lấy mẫu

Lấy mẫu nối tiếp trong và sau điều trị; thời gian theo dõi PK thường đến ~180 ngày (6 tháng). Rituximab còn phát hiện trong huyết thanh 3–6 tháng sau khi kết thúc điều trị.

Loại dữ liệu

Tổng hợp nhiều loại dữ liệu

Phương pháp

Phân tích dược động học quần thể (PopPK), chủ yếu bằng mô hình hai ngăn có thanh thải tuyến tính và thành phần thanh thải phụ thuộc đích/thay đổi theo thời gian.

Nguồn dữ liệu

RITUXAN® (rituximab) U.S. Prescribing Information, Revised 12/2021, mục 12.3 Pharmacokinetics (NHL, CLL, RA, GPA/MPA, pediatric PK): https://www.gene.com/download/pdf/rituxan_prescribing.pdf
RITUXAN HYCELA® (rituximab + hyaluronidase) U.S. Prescribing Information, Revised 06/2021, mục 12.3 Pharmacokinetics, Tables 4–5 (Cmax, Ctrough, AUC, SC vs IV): https://www.gene.com/download/pdf/rituxan_hycela_prescribing.pdf
MabThera® (rituximab) EMA Product Information, mục 5.2 Pharmacokinetic properties (PopPK, CL, Vd, t½, IV/SC, Tmax, sinh khả dụng): https://www.ema.europa.eu/en/documents/product-information/mabthera-epar-product-information_en.pdf

Ngày rà soát

16/08/2026

Trạng thái chuẩn hóa

Đã chuẩn hóa

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Rituximab

Rituximab thuộc nhóm thuốc điều hòa miễn dịch và chống ung thư. Trong thực hành, hoạt chất này được dùng trong một số bệnh lý lympho B ác tính, bệnh tự miễn và bệnh viêm mạch theo phác đồ đã được bác sĩ chuyên khoa lựa chọn.

Phần I: Phân loại và phạm vi tác dụng

Thông tin phân loại dược lý

Thông tin phân loại dược lý
Nhóm dược lý chính

Kháng thể đơn dòng kháng CD20; thuốc chống ung thư và điều hòa miễn dịch.

Phân loại theo cơ chế

Kháng thể đơn dòng gắn CD20, gây ly giải tế bào B qua CDC và ADCC.

Phân loại theo tác dụng

Làm giảm tế bào lympho B; chống ung thư và ức chế/điều hòa miễn dịch.

Mã ATC

L01FA01

Phạm vi tác dụng

Toàn thân

Vị trí tác dụng

Bề mặt tế bào lympho B có biểu hiện CD20.

Cơ quan / hệ cơ quan chịu tác động

Hệ miễn dịch, hệ lympho và hệ huyết học; chủ yếu quần thể tế bào B CD20+.

Phần II: Đích tác dụng và tương tác thuốc–đích

Thông tin đích tác dụng

Thông tin đích tác dụng
Đích tác dụng chính

CD20 (B-lymphocyte antigen CD20)

Ký hiệu gene / protein

MS4A1 / CD20

Mã định danh đích

UniProt P11836; NCBI Gene 931

Loại đích

Thành phần màng

Loài của đích

Khác – protein xuyên màng/kháng nguyên bề mặt tế bào

Đích tác dụng phụ / bổ sung

Không có đích dược lý phụ được xác lập; Fcγ receptor và C1q/complement tham gia với vai trò hệ thống effector.

Off-target có ý nghĩa

Chưa xác lập

Kiểu tác động lên đích chính

Gắn kết

Vị trí / kiểu gắn

Ngoại bào

Tính thuận nghịch

Thuận nghịch

Độ chọn lọc dược lý

Chọn lọc cao đối với CD20 trên tế bào lympho B; chưa xác lập off-target có ý nghĩa lâm sàng.

Mức chiếm giữ đích

Chưa có giá trị target occupancy (%) chuẩn được xác lập cho rituximab; thường dùng mức giảm CD19+ B-cell làm chỉ dấu dược lực học thay thế.

Biểu hiện đích tại mô / tế bào

CD20 biểu hiện trên tế bào lympho B từ giai đoạn pre-B đến B trưởng thành, bao gồm phần lớn tế bào B ác tính; không biểu hiện trên tế bào gốc tạo máu, pro-B và tương bào trưởng thành.

Mức chắc chắn của đích

Đã xác lập

Phần III: Cơ chế tác dụng

Rituximab là kháng thể đơn dòng IgG1 khảm người–chuột, gắn đặc hiệu vào CD20 (MS4A1) trên bề mặt tế bào pre-B và lympho B trưởng thành. Sau gắn CD20, vùng Fc của rituximab tuyển mộ hệ thống bổ thể và các tế bào hiệu ứng mang FcγR, dẫn đến độc tính phụ thuộc bổ thể (CDC) và độc tính tế bào phụ thuộc kháng thể (ADCC), gây ly giải và giảm quần thể tế bào B CD20+. Rituximab cũng có thể làm CD20 tái phân bố vào lipid rafts, tăng Ca²⁺ nội bào và hoạt hóa các tín hiệu MAPK, bao gồm p38, góp phần gây chết tế bào trực tiếp/apoptosis trong các mô hình thực nghiệm.

Hậu quả dược lực học là giảm mạnh tế bào B trong máu và mô lympho; ở NHL, depletion có thể kéo dài khoảng 6–9 tháng, còn ở RA đa số bệnh nhân đạt gần như depletion hoàn toàn trong khoảng 2 tuần và duy trì ít nhất 6 tháng. Đích CD20 và hiện tượng B-cell depletion được xác lập chắc chắn; CDC và ADCC là các cơ chế chính được cơ quan quản lý công nhận, trong khi đóng góp tương đối của CDC, ADCC, ADCP và tín hiệu gây chết trực tiếp vào hiệu quả lâm sàng vẫn chưa được định lượng đầy đủ.

Chuỗi cơ chế tác dụng

Chuỗi cơ chế tác dụng
Cơ chế tác dụng tóm tắt

Rituximab là kháng thể đơn dòng khảm gắn đặc hiệu CD20 trên bề mặt tế bào pre-B và lympho B trưởng thành. Sự gắn CD20 gây ly giải tế bào B, chủ yếu qua độc tính tế bào phụ thuộc bổ thể (CDC) và độc tính tế bào qua trung gian tế bào phụ thuộc kháng thể (ADCC); cơ chế này đã được xác lập ở mức cao.

Sự kiện khởi đầu ở mức phân tử

Rituximab gắn đặc hiệu vào epitope ngoại bào của CD20 trên bề mặt tế bào B.

Đường truyền tín hiệu

Sau khi gắn CD20, rituximab có thể huy động CD20 vào lipid rafts, hoạt hóa Src-family kinases → Ca²⁺ nội bào → p38 MAPK → caspase-3/apoptosis; đồng thời có thể điều biến BCR/PI3K–AKT/mTOR. Tuy nhiên, không có một đường truyền tín hiệu nội bào duy nhất được xác lập là cơ chế chính in vivo; CDC và các cơ chế qua FcγR vẫn đóng vai trò quan trọng.

Biến đổi sinh hóa

Hoạt hóa bổ thể sau gắn CD20, tăng dòng Ca²⁺ nội bào và hoạt hóa các quá trình dẫn đến apoptosis/ly giải tế bào B; trong đó CDC và ADCC là các cơ chế được xác lập rõ nhất.

Đáp ứng tế bào

Ly giải và làm giảm (depletion) tế bào lympho B CD20+ thông qua độc tính phụ thuộc bổ thể (CDC) và độc tính tế bào qua trung gian tế bào phụ thuộc kháng thể (ADCC).

Đáp ứng mô / cơ quan

Giảm mạnh quần thể lympho B CD20+ trong máu ngoại vi và các mô lympho, làm giảm hoạt động bệnh lý qua trung gian tế bào B.

Tác dụng sinh lý

Giảm số lượng tế bào B CD20+ lưu hành và tại mô, kéo theo giảm hoạt động miễn dịch qua trung gian tế bào B và có thể làm giảm nồng độ immunoglobulin.

Liên kết cơ chế với hiệu quả điều trị

Rituximab gắn CD20 → gây ly giải và giảm tế bào B CD20+ qua CDC/ADCC → làm giảm quần thể tế bào B bệnh lý và hoạt động miễn dịch phụ thuộc tế bào B → tạo cơ sở cơ chế cho tác dụng điều trị trong các bệnh ác tính tế bào B và bệnh tự miễn. Mối liên hệ CD20–B-cell depletion đã được xác lập; đóng góp tương đối của từng cơ chế CDC/ADCC vào hiệu quả lâm sàng chưa được xác định đầy đủ.

Cơ chế thứ cấp

Gây chết tế bào trực tiếp/apoptosis sau liên kết chéo CD20 và có thể thúc đẩy thực bào phụ thuộc kháng thể (ADCP) qua FcγR. Các cơ chế này có bằng chứng hỗ trợ, nhưng vai trò tương đối in vivo kém chắc chắn hơn CDC và ADCC.

Cơ chế liên quan độc tính

Giảm tế bào B CD20+ kéo dài có thể gây hạ immunoglobulin và suy giảm miễn dịch, làm tăng nguy cơ nhiễm trùng và tái hoạt virus, đặc biệt HBV; ức chế miễn dịch cũng liên quan nguy cơ tái hoạt JC virus/PML. Ở bệnh nhân có gánh nặng tế bào ác tính cao, ly giải nhanh tế bào B có thể gây hội chứng ly giải khối u; phản ứng liên quan truyền có thể xảy ra sớm sau truyền rituximab.

Cơ chế giảm đáp ứng / kháng thuốc

Giảm/mất biểu hiện CD20 do chọn lọc dòng tế bào, nội hóa hoặc trogocytosis (“shaving”) làm giảm lượng đích cho rituximab; đột biến epitope CD20 có thể xảy ra nhưng hiếm. Tăng CD55/CD59 làm giảm CDC, cùng với suy giảm chức năng FcγR/NK–ADCC và tăng tín hiệu chống apoptosis, cũng góp phần gây kháng rituximab.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Tác dụng dược lực học chính của Rituximab là làm giảm tế bào lympho B CD20 dương tính. Mức độ và thời gian phục hồi tế bào B có thể khác nhau giữa người bệnh, tùy bệnh nền, tải lượng tế bào B, phối hợp hóa trị hoặc thuốc ức chế miễn dịch và số chu kỳ điều trị.

Thông số dược lực học và diễn biến tác dụng

Thông số dược lực học và diễn biến tác dụng
Tổng quan ái lực và hiệu lực

Kd ≈ 8,0 nM — đích CD20 người; giá trị ái lực gắn được báo cáo cho rituximab trong dữ liệu phát triển ban đầu.
Kd (kinetic) = 32 ± 12 nM — CD20 epitope người, assay SPR, mật độ CD20 46,1 ± 10,5 pmol/cm², khoảng cách liên epitope 2,0 ± 0,2 nm, rituximab 5–1000 nM; Kd steady-state = 25 ± 12 nM trong cùng điều kiện.
Ái lực phụ thuộc mạnh vào mật độ CD20; trong cùng assay SPR, Kd kinetic thay đổi từ 32 ± 12 nM đến 1007 ± 16 nM tùy mật độ epitope.
Không có một Ki, IC50, EC50 hoặc ED50 chuẩn duy nhất có thể dùng đại diện cho rituximab; các thông số hiệu lực phụ thuộc assay CDC/ADCC, dòng tế bào, mật độ CD20 và hệ effector.

Ki · Hằng số ức chế

Không có giá trị Ki chuẩn được xác lập cho rituximab; không áp dụng phù hợp vì rituximab là kháng thể gắn CD20, không phải chất ức chế enzym/receptor được đặc trưng bằng Ki.

Kd · Hằng số phân ly

Kd: 32 ± 12 nM — rituximab–CD20 người; đo bằng SPR, tại mật độ epitope CD20 46,1 ± 10,5 pmol/cm².

IC50 · Nồng độ ức chế 50%

Không có giá trị IC50 chuẩn duy nhất được xác lập cho rituximab; giá trị phụ thuộc dòng tế bào và assay gây độc tế bào, nên không nên dùng một IC50 chung đại diện cho thuốc.

EC50 · Nồng độ tạo 50% đáp ứng

EC50: 0,0365 nM (ADCC) và 1,5 nM (CDC) — trên tế bào Raji CD20+, assay gây độc tế bào in vitro.

ED50 · Liều tạo 50% đáp ứng

Chưa có giá trị ED50 chuẩn được xác lập cho rituximab; không nên suy diễn từ EC50/IC50 hoặc liều điều trị lâm sàng.

Emax · Đáp ứng tối đa

≈35 lần tăng tốc độ chết của tế bào CD19+ — mô hình Emax PK/PD ở 39 bệnh nhi mắc bệnh tự miễn, rituximab IV 2×750 mg/m² hoặc 4×375 mg/m²; endpoint là tốc độ loại bỏ lympho B CD19+.

Hệ số Hill / độ dốc

Hill slope = 0,8158 (không đơn vị) — rituximab, đích CD20 người, tế bào đích Raji CD20+ được tăng biểu hiện CD20, iLite CD16a V-variant effector, ADCC reporter assay 4PL, E:T = 3:1, ủ 4 giờ.
Hill slope = 1,254 (không đơn vị) — rituximab, đích CD20 người, tế bào Raji WT, iLite CD16a V-variant effector, ADCC reporter assay 4PL, E:T = 3:1, ủ 4 giờ.
Hill slope = 1,054 (không đơn vị) — rituximab, tế bào đích Raji CD20+, iLite effector biểu hiện CD16a V-variant, ADCC reporter assay 4PL, E:T = 3:1, ủ 6 giờ.
Hill slope = 1,541 (không đơn vị) — cùng hệ Raji CD20+ nhưng iLite effector biểu hiện CD16a F-variant, ADCC reporter assay 4PL, E:T = 3:1, ủ 6 giờ.

Động học gắn kết kon / koff

kon = (27,5 ± 9,3) × 10⁵ M⁻¹·s⁻¹; koff = 0,08 ± 0,03 s⁻¹ — rituximab–epitope CD20 người, đo bằng SPR, tại mật độ CD20 46,1 ± 10,5 pmol/cm²; Kd kinetic = 32 ± 12 nM.

Thời gian lưu tại đích

≈ 12,5 giây — rituximab–CD20 người, assay SPR, mật độ CD20 46,1 ± 10,5 pmol/cm²; từ koff = 0,08 ± 0,03 s⁻¹. Đây là giá trị suy ra từ koff, không phải residence time in vivo.

Quan hệ liều–đáp ứng

Dạng dốc và bão hòa (Emax-like); rituximab 0,1–1,0 mg/m² IV liều đơn làm giảm CD20+ B-cell tuần hoàn lần lượt khoảng 68%, 74% và 97% ngay sau truyền trong nghiên cứu thăm dò ở người tình nguyện khỏe mạnh 18–55 tuổi (n=16). ED50 ≈ 0,1 mg/m²; Emax không được ước tính chính thức bằng mô hình, đáp ứng tối đa quan sát ≈ 97% depletion tại 1 mg/m², cho thấy gần đạt plateau ở liều này.

Quan hệ nồng độ–đáp ứng

Quan hệ bão hòa kiểu Emax giữa nồng độ rituximab huyết thanh và mức tăng thải trừ tế bào CD19+; EC50 = 5,87 µg/mL, Emax = 99,6 trong mô hình turnover PK–PD. Nghiên cứu trên 14 trẻ em FRNS/SDNS, 102 phép đo CD19+, rituximab IV; đáp ứng PD có độ trễ do động học giảm và tái lập quần thể B-cell, với trung vị thời gian đạt nadir CD19+ = 37,5 ngày và thời gian phục hồi B-cell = 154,5 ngày.

Thông số định lượng khác

Hằng số suy giảm tác dụng rituximab (ke): 0,036 ngày⁻¹ (RSE 22,7%) — người, 39 trẻ em mắc 8 bệnh tự miễn, 258 phép đo CD19+; mô hình PD quần thể dựa trên CD19+, rituximab IV 2 × 750 mg/m² (ngày 1, 15) hoặc 4 × 375 mg/m² (ngày 1, 8, 15, 22); tương ứng t½ tác dụng ≈ 19 ngày.
Hằng số turnover CD19+ (kout): 0,020 ngày⁻¹ (RSE 41%) — cùng quần thể và mô hình PD; tương ứng t½ turnover CD19+ ≈ 35 ngày.
Mức tăng tốc độ chết tế bào CD19+: ≈35 lần — cùng nghiên cứu ở 39 trẻ em mắc bệnh tự miễn, mô hình dose–response/turnover B-cell; endpoint là số lượng lympho CD19+ sau rituximab.

Tác dụng dược lý chính

Làm giảm (depletion) tế bào lympho B CD20+ thông qua gắn CD20 và huy động CDC/ADCC.

Tác dụng dược lý thứ cấp

Giảm immunoglobulin huyết thanh (đặc biệt IgM) và giảm các marker viêm/miễn dịch như IL-6, CRP, SAA, S100A8/A9, anti-CCP và rheumatoid factor (RF), đặc biệt được ghi nhận ở bệnh nhân RA.

Biomarker dược lực học

CD19+ B-cell ngoại vi ↓ gần hoàn toàn (<20 tế bào/µL) — trong 2 tuần sau liều đầu, rituximab 1.000 mg IV × 2, cách nhau 2 tuần, bệnh nhân RA; depletion duy trì ≥6 tháng ở đa số bệnh nhân. CD19+ B-cell ↓ — trong 3 tuần đầu, rituximab 375 mg/m² IV hàng tuần, bệnh nhân NHL; 83% duy trì depletion 6–9 tháng, bắt đầu phục hồi khoảng tháng 6. CD19+ B-cell ngoại vi ↓ <10 tế bào/µL — sau 2 lần truyền đầu, bệnh nhân GPA/MPA; 84% duy trì mức này đến tháng 6. IgM, IgG, IgA ↓ — tại tháng 6, bệnh nhân RA; giảm mạnh nhất ở IgM. IL-6, CRP, SAA, S100A8/A9, anti-CCP và RF ↓ — ghi nhận ở bệnh nhân RA sau điều trị rituximab; nhãn FDA không cung cấp một thời điểm/nồng độ định lượng chuẩn chung cho các marker này.

Endpoint dược lực học / lâm sàng

Endpoint dược lực học / lâm sàng: Endpoint PD chính là mức giảm tế bào B CD19+ ngoại vi, đo bằng flow cytometry; ở RA, gần hoàn toàn khi CD19+ <20 tế bào/µL trong vòng 2 tuần sau liều đầu, thường duy trì ≥6 tháng, phản ánh mức độ và thời gian B-cell depletion.Endpoint lâm sàng: phụ thuộc chỉ định (NHL, CLL, RA, GPA/MPA, PV); không có một endpoint lâm sàng duy nhất áp dụng chung cho rituximab.

Khởi phát tác dụng

Trong vòng 2 tuần sau liều đầu — rituximab 1.000 mg truyền tĩnh mạch (IV), 2 liều cách nhau 2 tuần, dạng dung dịch truyền IV, ở bệnh nhân RA; endpoint: giảm gần hoàn toàn tế bào B CD19+ ngoại vi.

Thời gian đạt tác dụng tối đa

Khoảng 2 tuần sau liều đầu — rituximab 1.000 mg IV × 2 liều cách nhau 2 tuần ở bệnh nhân RA; endpoint là giảm gần hoàn toàn CD19+ B-cell ngoại vi xuống <20 tế bào/µL.

Thời gian tác dụng

Khoảng 6–9 tháng đối với endpoint B-cell depletion; B-cell thường bắt đầu phục hồi khoảng 6 tháng và trung vị trở về mức bình thường khoảng 12 tháng sau khi hoàn tất điều trị.

Thời gian giảm / hết tác dụng

B-cell bắt đầu hồi phục khoảng 6 tháng sau điều trị; trung vị trở về mức bình thường khoảng 12 tháng sau khi hoàn tất rituximab — endpoint: số lượng tế bào B CD19+ ngoại vi.

Độ trễ PK–PD / hysteresis

Có độ trễ rõ do turnover chậm của CD19+ B-cell; chưa xác lập effect compartment riêng. Trong mô hình K-PD ở 39 trẻ em mắc bệnh tự miễn, tác dụng rituximab giảm theo động học bậc nhất với ke = 0,036 ngày⁻¹ (t½ ≈ 19 ngày), trong khi turnover CD19+ có kout = 0,020 ngày⁻¹ (t½ ≈ 35 ngày); vì vậy B-cell depletion kéo dài sau khi tác dụng thuốc bắt đầu suy giảm. PK huyết thanh không được đo trực tiếp trong nghiên cứu này.

Dung nạp / tachyphylaxis / giảm nhạy

Dung nạp / tachyphylaxis / giảm nhạy: Không có tachyphylaxis cổ điển được xác lập với rituximab. Giảm đáp ứng có thể xuất hiện sau các đợt điều trị, chủ yếu do giảm/mất CD20, thay đổi cơ chế effector và/hoặc hình thành kháng thể kháng rituximab (ADA); ADA có thể làm tăng clearance và giảm nồng độ rituximab.

Tốc độ xuất hiện: thường qua nhiều tuần–tháng hoặc sau các chu kỳ điều trị, không phải giảm nhạy nhanh trong vài giờ/ngày.
Khả năng hồi phục: không cố định; B-cell bình thường thường bắt đầu tái lập khoảng 6 tháng và về mức bình thường trung vị khoảng 12 tháng, nhưng kháng thuốc do thay đổi/mất CD20 ở dòng tế bào bệnh lý có thể không hồi phục hoàn toàn.
Ý nghĩa lâm sàng: có thể dẫn đến B-cell depletion không đầy đủ hoặc giảm đáp ứng khi tái điều trị; không có quy tắc điều chỉnh liều dựa riêng trên hiện tượng dung nạp/ADA.

Rebound / đáp ứng sau ngừng

Không có hội chứng rebound đặc hiệu được xác lập với rituximab. Sau ngừng thuốc, tế bào B CD19+ phục hồi dần, thường bắt đầu khoảng 6 tháng và trung vị trở về mức bình thường khoảng 12 tháng sau hoàn tất điều trị; sự tái lập B-cell có thể đi kèm tái hoạt động/tái phát bệnh nền, nhưng không được xem là rebound dược lý đã chứng minh. Yếu tố nguy cơ: phụ thuộc bệnh nền, mức độ B-cell depletion và thời gian tái lập miễn dịch. Mức bằng chứng: trung bình–cao đối với động học phục hồi B-cell; thấp đối với rebound đặc hiệu.

Biến thiên dược lực học

Đáng kể giữa các cá thể. Mức độ và thời gian giảm tế bào B sau rituximab chịu ảnh hưởng bởi bệnh nền, số lượng/mật độ tế bào B-CD20+, gánh nặng bệnh, mức phơi nhiễm rituximab và sự hình thành kháng thể kháng thuốc; trẻ em cũng có biến thiên lớn về tốc độ B-cell depletion và repopulation. Đa hình FCGR3A, đặc biệt F158V (rs396991), có thể làm thay đổi hiệu quả ADCC và đáp ứng, nhưng chưa đủ nhất quán để hướng dẫn điều trị thường quy. Chưa có bằng chứng xác lập về ảnh hưởng có ý nghĩa của nhịp sinh học hoặc tachyphylaxis cổ điển lên PD rituximab.

Dược di truyền liên quan đáp ứng

FCGR3A rs396991 (F158V) — alen 158V làm tăng ái lực FcγRIIIa với IgG1 và có thể tăng ADCC; nhiều nghiên cứu/meta-analysis ghi nhận người mang alen V có đáp ứng rituximab tốt hơn, nhưng kết quả không hoàn toàn nhất quán giữa bệnh và phác đồ.

FCGR2A rs1801274 (H131R) — đã được nghiên cứu về đáp ứng rituximab, nhưng bằng chứng không nhất quán và meta-analysis ở bệnh tự miễn không cho thấy liên quan rõ với đáp ứng.

MS4A1 (CD20) polymorphisms — một số biến thể có thể ảnh hưởng biểu hiện CD20 và đáp ứng rituximab, nhưng bằng chứng hiện còn hạn chế và chưa đủ để ứng dụng thường quy.

Mức bằng chứng tổng thể: Trung bình; chưa có khuyến cáo điều chỉnh liều hoặc lựa chọn rituximab dựa trên kiểu gen trong thực hành thường quy.

Bối cảnh nghiên cứu và chất lượng bằng chứng
Bối cảnh nghiên cứu và chất lượng bằng chứng
Đường dùng

Chủ yếu truyền tĩnh mạch (IV infusion); các dữ liệu ái lực/CDC/ADCC in vitro không áp dụng đường dùng.

Liều / nồng độ nghiên cứu

RA: 1.000 mg IV × 2 liều, cách nhau 2 tuần; đánh giá CD19+ B-cell trong 2 tuần sau liều đầu và theo dõi ≥6 tháng.
NHL: 375 mg/m² IV mỗi tuần × 4 liều; đánh giá CD19+ B-cell trong 3 tuần đầu, theo dõi depletion 6–9 tháng và hồi phục đến khoảng 12 tháng.
GPA/MPA: 375 mg/m² IV mỗi tuần × 4 liều; đánh giá CD19+ B-cell sau 2 lần truyền đầu, tiếp tục theo dõi tại tháng 6, 12 và 18.

Dạng bào chế

Dung dịch đậm đặc pha truyền tĩnh mạch / dung dịch truyền IV của rituximab; trong các nghiên cứu in vitro, rituximab được tiếp xúc trực tiếp với tế bào hoặc hệ assay ở nồng độ xác định.

Quần thể nghiên cứu

Dữ liệu dược lý rituximab được thu thập từ nhiều quần thể:

NHL người lớn: n=166, bệnh nhân u lympho B CD20+ tái phát/kháng trị, độ mô học thấp hoặc thể nang; dùng cho đánh giá depletion CD19+ B-cell.
RA người lớn: bệnh nhân viêm khớp dạng thấp hoạt động trung bình–nặng, chủ yếu đã đáp ứng không đầy đủ với thuốc đối kháng TNF; đánh giá CD19+ B-cell, immunoglobulin và biomarker viêm.
GPA/MPA trẻ em: n=25, 6–17 tuổi, trung vị 14 tuổi; 80% nữ; 19 GPA và 6 MPA, bệnh đang hoạt động.
NHL/B-AL trẻ em – dữ liệu PK: n=35, ≥3 đến <18 tuổi, gồm DLBCL/BL/BLL/B-AL CD20+. Nghiên cứu PD liều rất thấp: 16 người tình nguyện khỏe mạnh, 18–55 tuổi, đánh giá giảm CD19+/CD20+ B-cell sau rituximab IV 0,1–1,0 mg/m². Mô hình K-PD nhi khoa: 39 trẻ em mắc 8 bệnh tự miễn, 258 phép đo CD19+; 22/39 mắc SLE, dữ liệu thực hành lâm sàng tại bệnh viện nhi tuyến cuối.

Loài / mô hình nghiên cứu

Người (Homo sapiens); tế bào lympho B CD20+ nguyên phát và các dòng tế bào lymphoma B người, điển hình Raji, dùng trong các assay gắn CD20, CDC và ADCC in vitro. Dữ liệu PD lâm sàng được đánh giá trực tiếp ở bệnh nhân/người tình nguyện qua số lượng tế bào B CD19+/CD20+.

Assay / phương pháp đo

Dược lực học lâm sàng: Flow cytometry trên máu ngoại vi để định lượng CD19+ B-cell, báo cáo dưới dạng cells/µL và/hoặc % lymphocyte; lấy mẫu trước và tại các thời điểm sau truyền rituximab để đánh giá depletion/repopulation. CD19 được ưu tiên vì rituximab có thể che epitope CD20 trong quá trình điều trị.
Gắn CD20 / ái lực: Surface Plasmon Resonance (SPR) với CD20 người cố định trên bề mặt cảm biến; đo đường cong association/dissociation để xác định kon, koff và Kd, có kiểm soát mật độ CD20 trên bề mặt.
ADCC: assay gây độc tế bào dùng Raji CD20+ làm tế bào đích và tế bào effector mang FcγRIIIa/CD16; ủ khoảng 1–4 giờ, định lượng ly giải tế bào bằng phương pháp phát quang không phóng xạ; đáp ứng được chuẩn hóa theo đối chứng ly giải tối đa/tự phát và biểu diễn theo % cytotoxicity.
CDC: tế bào Raji CD20+ + rituximab + nguồn complement, ủ khoảng 1–4 giờ; định lượng ly giải tế bào bằng assay phát quang không phóng xạ và chuẩn hóa thành % cytotoxicity so với đối chứng.

Định nghĩa endpoint và thời điểm đo

RA: CD19+ B-cell ngoại vi, đơn vị cells/µL; gần hoàn toàn depletion = <20 cells/µL (giới hạn định lượng của assay). Đánh giá trong 2 tuần sau liều rituximab đầu tiên; theo dõi duy trì depletion ≥6 tháng. NHL: CD19+ B-cell tuần hoàn; endpoint là depletion so với baseline. Đánh giá trong 3 tuần đầu; theo dõi duy trì depletion 6–9 tháng, bắt đầu phục hồi khoảng tháng 6 và trung vị trở về bình thường khoảng tháng 12. GPA/MPA: CD19+ B-cell ngoại vi, đơn vị cells/µL; endpoint depletion = <10 cells/µL sau 2 lần truyền đầu; đánh giá tiếp tại tháng 6, 12 và 18. Immunoglobulin ở RA: IgM, IgG, IgA huyết thanh, đánh giá thay đổi và tỷ lệ giảm dưới LLN; thời điểm chính tháng 6/tuần 24.

Đối chứng / chất so sánh

Phụ thuộc nghiên cứu: placebo + methotrexate trong các thử nghiệm RA; baseline trước rituximab thường là đối chứng cho endpoint CD19+ B-cell depletion/repopulation; trong assay CDC/ADCC in vitro, sử dụng đối chứng âm/không rituximab và đối chứng ly giải tối đa để chuẩn hóa đáp ứng.

Loại bằng chứng

Dược lực học lâm sàng

Nguồn dữ liệu

FDA — RITUXAN® (rituximab) Prescribing Information — mục 12.1 Mechanism of Action; 12.2 Pharmacodynamics; 12.3 Pharmacokinetics — https://www.accessdata.fda.gov/drugsatfda_docs/label/2021/103705s5464lbl.pdf

DailyMed/NLM — RITUXAN (rituximab) injection, solution — mục 12.1 Mechanism of Action; 12.2 Pharmacodynamics — https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=b172773b-3905-4a1c-ad95-bab4b6126563

Bar L, et al., Analytical Chemistry (2020) — Impact of Antigen Density on Recognition by Monoclonal Antibodies — dữ liệu SPR, Kd, kon/koff của rituximab–CD20 — DOI: 10.1021/acs.analchem.0c00092; PMID: 32200619 — https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32200619/

Pan S, et al., British Journal of Clinical Pharmacology (2019) — Pharmacodynamics of rituximab on B lymphocytes in paediatric patients with autoimmune diseases — mô hình K-PD/turnover CD19+ B-cell — DOI: 10.1111/bcp.13970; PMID: 31026092 — https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31026092/

Riva N, et al., Pharmaceutics (2023) — Population Pharmacodynamic Modelling of the CD19+ Suppression Effects of Rituximab in Paediatric Patients with Neurological and Autoimmune Diseases — mô hình population PD CD19+ — DOI: 10.3390/pharmaceutics15112534 — https://www.mdpi.com/1999-4923/15/11/2534

Ngày rà soát

16/08/2026

Mức bằng chứng

Cao

Trạng thái chuẩn hóa

Đã chuẩn hóa

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Rituximab

Rituximab là kháng thể đơn dòng kháng CD20 có nhiều chỉ định được phê duyệt tùy quốc gia và chế phẩm. Với nhãn tham chiếu RITUXAN tại Hoa Kỳ, các nhóm chỉ định chính gồm lymphoma tế bào B CD20 dương tính, bạch cầu lympho mạn tính, viêm khớp dạng thấp, GPA/MPA và pemphigus vulgaris; ngoài ra có chỉ định ở một số lymphoma/B-cell acute leukemia ở trẻ em.

Chỉ định phải được đọc cùng quần thể, tình trạng bệnh, thuốc phối hợp và nhãn của chế phẩm cụ thể.

1

Lymphoma không Hodgkin tế bào B CD20+ tái phát/kháng trị, độ ác tính thấp hoặc thể nang

Được phê duyệt

Bệnh lý liên quan: Lymphoma không Hodgkin

Cơ quan / khu vực

FDA – Hoa Kỳ

Quần thể

Người lớn.

Tuyến điều trị / bối cảnh

Tái phát hoặc kháng trị.

Biomarker / tiêu chí lựa chọn

CD20 dương tính.

Phối hợp / phác đồ

Có thể dùng đơn trị theo chỉ định này.

Điều kiện / giới hạn

Low-grade hoặc follicular B-cell NHL.

Dạng bào chế / đường dùng

Rituximab truyền tĩnh mạch

Tóm tắt bằng chứng

Chỉ định được ghi trong RITUXAN U.S. Prescribing Information.

2

Lymphoma thể nang CD20+ chưa điều trị

Được phê duyệt

Bệnh lý liên quan: Lymphoma không Hodgkin

Cơ quan / khu vực

FDA – Hoa Kỳ

Quần thể

Người lớn.

Tuyến điều trị / bối cảnh

Điều trị bước đầu; sau đáp ứng có thể dùng duy trì.

Biomarker / tiêu chí lựa chọn

CD20 dương tính.

Phối hợp / phác đồ

Phối hợp hóa trị bước đầu; sau đáp ứng hoàn toàn hoặc một phần có thể duy trì rituximab đơn trị.

Dạng bào chế / đường dùng

Rituximab truyền tĩnh mạch

Tóm tắt bằng chứng

FDA-approved indication for previously untreated follicular CD20-positive B-cell NHL.

3

Lymphoma tế bào B lớn lan tỏa (DLBCL) CD20+ chưa điều trị

Được phê duyệt

Bệnh lý liên quan: Lymphoma tế bào B lớn lan tỏa

Cơ quan / khu vực

FDA – Hoa Kỳ

Quần thể

Người lớn.

Tuyến điều trị / bối cảnh

Điều trị bước đầu.

Biomarker / tiêu chí lựa chọn

CD20 dương tính.

Phối hợp / phác đồ

CHOP hoặc phác đồ hóa trị nền anthracycline khác.

Dạng bào chế / đường dùng

Rituximab truyền tĩnh mạch

Tóm tắt bằng chứng

FDA-approved indication in combination with CHOP or other anthracycline-based chemotherapy.

4

B-cell NHL trưởng thành / B-cell acute leukemia ở trẻ em

Được phê duyệt

Bệnh lý liên quan: Lymphoma không Hodgkin

Cơ quan / khu vực

FDA – Hoa Kỳ

Quần thể

Trẻ từ 6 tháng tuổi trở lên có bệnh giai đoạn tiến triển, chưa điều trị.

Biomarker / tiêu chí lựa chọn

CD20 dương tính.

Phối hợp / phác đồ

Phối hợp hóa trị hệ thống theo phác đồ nhi khoa.

Điều kiện / giới hạn

DLBCL, Burkitt lymphoma, Burkitt-like lymphoma hoặc mature B-cell acute leukemia.

Dạng bào chế / đường dùng

Rituximab truyền tĩnh mạch

Tóm tắt bằng chứng

FDA-approved pediatric indication.

5

Bạch cầu lympho mạn tính (CLL) CD20+

Được phê duyệt

Bệnh lý liên quan: Bạch cầu lympho mạn tính

Cơ quan / khu vực

FDA – Hoa Kỳ

Quần thể

Người lớn; chưa điều trị hoặc đã điều trị trước đó.

Biomarker / tiêu chí lựa chọn

CD20 dương tính.

Phối hợp / phác đồ

Fludarabine + cyclophosphamide (FC).

Dạng bào chế / đường dùng

Rituximab truyền tĩnh mạch

Tóm tắt bằng chứng

FDA-approved indication in combination with FC.

6

Viêm khớp dạng thấp hoạt động trung bình đến nặng

Được phê duyệt

Bệnh lý liên quan: Viêm khớp dạng thấp

Cơ quan / khu vực

FDA – Hoa Kỳ

Quần thể

Người lớn.

Tuyến điều trị / bối cảnh

Đáp ứng không đầy đủ với ít nhất một thuốc đối kháng TNF.

Phối hợp / phác đồ

Methotrexate.

Điều kiện / giới hạn

Moderately-to-severely active rheumatoid arthritis.

Dạng bào chế / đường dùng

Rituximab truyền tĩnh mạch

Tóm tắt bằng chứng

FDA-approved indication in combination with methotrexate.

7

Granulomatosis with polyangiitis (GPA)

Được phê duyệt

Bệnh lý liên quan: U hạt kèm viêm đa mạch

Cơ quan / khu vực

FDA – Hoa Kỳ

Quần thể

Người lớn và trẻ từ 2 tuổi trở lên.

Phối hợp / phác đồ

Glucocorticoid.

Điều kiện / giới hạn

Điều trị GPA; phác đồ khác nhau giữa induction và follow-up.

Dạng bào chế / đường dùng

Rituximab truyền tĩnh mạch

Tóm tắt bằng chứng

FDA-approved indication in combination with glucocorticoids.

8

Microscopic polyangiitis (MPA)

Được phê duyệt

Bệnh lý liên quan: Viêm đa mạch vi thể

Cơ quan / khu vực

FDA – Hoa Kỳ

Quần thể

Người lớn và trẻ từ 2 tuổi trở lên.

Phối hợp / phác đồ

Glucocorticoid.

Điều kiện / giới hạn

Điều trị MPA; phác đồ khác nhau giữa induction và follow-up.

Dạng bào chế / đường dùng

Rituximab truyền tĩnh mạch

Tóm tắt bằng chứng

FDA-approved indication in combination with glucocorticoids.

9

Pemphigus vulgaris mức độ trung bình đến nặng

Được phê duyệt

Bệnh lý liên quan: Pemphigus vulgaris

Cơ quan / khu vực

FDA – Hoa Kỳ

Quần thể

Người lớn.

Phối hợp / phác đồ

Trong giai đoạn đầu phối hợp glucocorticoid giảm liều dần.

Điều kiện / giới hạn

Moderate to severe pemphigus vulgaris.

Dạng bào chế / đường dùng

Rituximab truyền tĩnh mạch

Tóm tắt bằng chứng

FDA-approved indication.

Liều dùng và cách sử dụng Rituximab

Liều rituximab phụ thuộc rõ vào chỉ định, tuổi, giai đoạn điều trị và phác đồ phối hợp. Các regimen tham chiếu dưới đây được chuẩn hóa từ RITUXAN U.S. Prescribing Information và không được dùng thay cho nhãn của chế phẩm hoặc phác đồ chuyên khoa cụ thể.

RITUXAN đường tĩnh mạch phải được nhân viên y tế sử dụng tại cơ sở có khả năng xử trí phản ứng truyền nghiêm trọng.

Phác đồ / liều dùng

Chỉ định / đối tượngLiều & lịch dùngCách dùng & theo dõiNguồn / rà soát
NHL độ ác tính thấp/thể nang CD20+ tái phát hoặc kháng trị
Lymphoma không Hodgkin
Đối tượng: Người lớn
Giai đoạn: Khởi trị / induction
375 mg/m²
Cơ sở: Theo diện tích da (BSA)
Tần suất:

1 lần mỗi tuần

Thời gian / chu kỳ:

4 hoặc 8 liều; retreatment: 4 liều

Đường dùng: Tĩnh mạch
Dạng: Dung dịch truyền tĩnh mạch
Cách dùng:

Truyền tĩnh mạch.

Tiền điều trị:

Tiền điều trị bằng acetaminophen và thuốc kháng histamin trước mỗi lần truyền. Glucocorticoid bổ sung theo chỉ định/phác đồ cụ thể.

Theo dõi:

Theo dõi phản ứng truyền và CBC theo nhãn.

Ghi chú:

Retreatment: 375 mg/m² mỗi tuần trong 4 liều.

DailyMed/FDA — RITUXAN (rituximab) Full Prescribing Information — Section 2 Dosage and Administration — https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=b172773b-3905-4a1c-ad95-bab4b6126563

Rà soát: 16/08/2026
Follicular NHL CD20+ chưa điều trị
Lymphoma không Hodgkin
Đối tượng: Người lớn
Giai đoạn: Khởi trị / induction
375 mg/m²
Cơ sở: Theo diện tích da (BSA)
Tần suất:

Ngày 1 của mỗi chu kỳ hóa trị

Thời gian / chu kỳ:

Tối đa 8 liều

Duy trì:

Nếu đạt đáp ứng hoàn toàn hoặc một phần: bắt đầu duy trì 8 tuần sau khi kết thúc phối hợp hóa trị; 375 mg/m² mỗi 8 tuần × 12 liều.

Đường dùng: Tĩnh mạch
Dạng: Dung dịch truyền tĩnh mạch
Cách dùng:

Truyền tĩnh mạch; phối hợp hóa trị bước đầu.

Tiền điều trị:

Tiền điều trị bằng acetaminophen và thuốc kháng histamin trước mỗi lần truyền. Glucocorticoid bổ sung theo chỉ định/phác đồ cụ thể.

Theo dõi:

Trước liều đầu: xét nghiệm HBsAg và anti-HBc; CBC gồm tiểu cầu. Với bệnh lý lympho: theo dõi CBC với công thức bạch cầu và tiểu cầu trước mỗi course khi đơn trị; khi phối hợp hóa trị, theo dõi hàng tuần đến hàng tháng và thường xuyên hơn nếu xuất hiện giảm tế bào máu.

DailyMed/FDA — RITUXAN (rituximab) Full Prescribing Information — Section 2 Dosage and Administration — https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=b172773b-3905-4a1c-ad95-bab4b6126563

Rà soát: 16/08/2026
DLBCL CD20+ chưa điều trị
Lymphoma tế bào B lớn lan tỏa
Đối tượng: Người lớn
Giai đoạn: Khởi trị / induction
375 mg/m²
Cơ sở: Theo diện tích da (BSA)
Tần suất:

Ngày 1 của mỗi chu kỳ hóa trị

Thời gian / chu kỳ:

Tối đa 8 lần truyền

Đường dùng: Tĩnh mạch
Dạng: Dung dịch truyền tĩnh mạch
Cách dùng:

Phối hợp CHOP hoặc phác đồ anthracycline phù hợp.

Tiền điều trị:

Tiền điều trị bằng acetaminophen và thuốc kháng histamin trước mỗi lần truyền. Glucocorticoid bổ sung theo chỉ định/phác đồ cụ thể.

Theo dõi:

Trước liều đầu: xét nghiệm HBsAg và anti-HBc; CBC gồm tiểu cầu. Với bệnh lý lympho: theo dõi CBC với công thức bạch cầu và tiểu cầu trước mỗi course khi đơn trị; khi phối hợp hóa trị, theo dõi hàng tuần đến hàng tháng và thường xuyên hơn nếu xuất hiện giảm tế bào máu.

DailyMed/FDA — RITUXAN (rituximab) Full Prescribing Information — Section 2 Dosage and Administration — https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=b172773b-3905-4a1c-ad95-bab4b6126563

Rà soát: 16/08/2026
Pediatric mature B-cell NHL / B-AL
Lymphoma không Hodgkin
Đối tượng: Trẻ em

Trẻ từ 6 tháng tuổi trở lên, bệnh tiến triển chưa điều trị.

Giai đoạn: Khởi trị / induction
375 mg/m² mỗi lần truyền
Cơ sở: Theo diện tích da (BSA)
Tần suất:

Theo lịch LMB chemotherapy

Thời gian / chu kỳ:

Tổng cộng 6 lần truyền trong các đợt induction và consolidation theo PI.

Đường dùng: Tĩnh mạch
Dạng: Dung dịch truyền tĩnh mạch
Cách dùng:

Phối hợp hóa trị hệ thống LMB; không tách rituximab khỏi protocol nhi khoa.

Tiền điều trị:

Acetaminophen và thuốc kháng histamin trước mỗi lần truyền; glucocorticoid theo thành phần của phác đồ hóa trị.

Theo dõi:

Trước liều đầu: xét nghiệm HBsAg và anti-HBc; CBC gồm tiểu cầu. Với bệnh lý lympho: theo dõi CBC với công thức bạch cầu và tiểu cầu trước mỗi course khi đơn trị; khi phối hợp hóa trị, theo dõi hàng tuần đến hàng tháng và thường xuyên hơn nếu xuất hiện giảm tế bào máu.

DailyMed/FDA — RITUXAN (rituximab) Full Prescribing Information — Section 2 Dosage and Administration — https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=b172773b-3905-4a1c-ad95-bab4b6126563

Rà soát: 16/08/2026
Chronic lymphocytic leukemia (CLL)
Bạch cầu lympho mạn tính
Đối tượng: Người lớn
Giai đoạn: Khởi trị / induction
Chu kỳ 1: 375 mg/m²; chu kỳ 2–6: 500 mg/m²
Cơ sở: Theo diện tích da (BSA)
Tần suất:

Chu kỳ 1: ngày trước khi bắt đầu FC; chu kỳ 2–6: ngày 1 mỗi chu kỳ 28 ngày

Thời gian / chu kỳ:

6 chu kỳ

Đường dùng: Tĩnh mạch
Dạng: Dung dịch truyền tĩnh mạch
Cách dùng:

Phối hợp fludarabine + cyclophosphamide (FC).

DailyMed/FDA — RITUXAN (rituximab) Full Prescribing Information — Section 2 Dosage and Administration — https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=b172773b-3905-4a1c-ad95-bab4b6126563

Rà soát: 16/08/2026
Viêm khớp dạng thấp
Viêm khớp dạng thấp
Đối tượng: Người lớn
Giai đoạn: Khởi trị / induction
1.000 mg × 2 lần truyền
Cơ sở: Liều cố định
Tần suất:

Hai lần truyền cách nhau 2 tuần

Thời gian / chu kỳ:

Một course; course tiếp theo thường mỗi 24 tuần hoặc theo đánh giá lâm sàng, không sớm hơn 16 tuần.

Đường dùng: Tĩnh mạch
Dạng: Dung dịch truyền tĩnh mạch
Cách dùng:

Phối hợp methotrexate.

Tiền điều trị:

Methylprednisolone 100 mg IV hoặc glucocorticoid tương đương 30 phút trước mỗi lần truyền.

DailyMed/FDA — RITUXAN (rituximab) Full Prescribing Information — Section 2 Dosage and Administration — https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=b172773b-3905-4a1c-ad95-bab4b6126563

Rà soát: 16/08/2026
GPA / MPA – induction người lớn
U hạt kèm viêm đa mạch
Đối tượng: Người lớn
Giai đoạn: Khởi trị / induction
375 mg/m²
Cơ sở: Theo diện tích da (BSA)
Tần suất:

1 lần mỗi tuần

Thời gian / chu kỳ:

4 tuần

Đường dùng: Tĩnh mạch
Dạng: Dung dịch truyền tĩnh mạch
Cách dùng:

Truyền tĩnh mạch.

Tiền điều trị:

Phối hợp glucocorticoid; PI mô tả methylprednisolone IV liều cao trước/đầu induction rồi prednisone đường uống theo thực hành.

DailyMed/FDA — RITUXAN (rituximab) Full Prescribing Information — Section 2 Dosage and Administration — https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=b172773b-3905-4a1c-ad95-bab4b6126563

Rà soát: 16/08/2026
GPA / MPA – follow-up người lớn
U hạt kèm viêm đa mạch
Đối tượng: Người lớn
Giai đoạn: Duy trì
500 mg
Cơ sở: Liều cố định
Tần suất:

Hai lần truyền cách nhau 2 tuần; sau đó 500 mg mỗi 6 tháng

Thời gian / chu kỳ:

Tiếp tục theo đánh giá lâm sàng.

Đường dùng: Tĩnh mạch
Dạng: Dung dịch truyền tĩnh mạch
Cách dùng:

Áp dụng sau khi kiểm soát được bệnh.

DailyMed/FDA — RITUXAN (rituximab) Full Prescribing Information — Section 2 Dosage and Administration — https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=b172773b-3905-4a1c-ad95-bab4b6126563

Rà soát: 16/08/2026
GPA / MPA – induction trẻ em
U hạt kèm viêm đa mạch
Đối tượng: Trẻ em

Trẻ từ 2 tuổi trở lên.

Giai đoạn: Khởi trị / induction
375 mg/m²
Cơ sở: Theo diện tích da (BSA)
Tần suất:

1 lần mỗi tuần

Thời gian / chu kỳ:

4 tuần

Đường dùng: Tĩnh mạch
Dạng: Dung dịch truyền tĩnh mạch
Tiền điều trị:

Trước lần truyền đầu: methylprednisolone IV theo PI; sau đó tiếp tục steroid đường uống theo thực hành lâm sàng.

DailyMed/FDA — RITUXAN (rituximab) Full Prescribing Information — Section 2 Dosage and Administration — https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=b172773b-3905-4a1c-ad95-bab4b6126563

Rà soát: 16/08/2026
GPA / MPA – follow-up trẻ em
U hạt kèm viêm đa mạch
Đối tượng: Trẻ em

Trẻ từ 2 tuổi trở lên sau khi đạt kiểm soát bệnh.

Giai đoạn: Duy trì
250 mg/m²
Cơ sở: Theo diện tích da (BSA)
Tần suất:

Hai lần truyền cách nhau 2 tuần; sau đó 250 mg/m² mỗi 6 tháng

Thời gian / chu kỳ:

Theo đánh giá lâm sàng.

Đường dùng: Tĩnh mạch
Dạng: Dung dịch truyền tĩnh mạch

DailyMed/FDA — RITUXAN (rituximab) Full Prescribing Information — Section 2 Dosage and Administration — https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=b172773b-3905-4a1c-ad95-bab4b6126563

Rà soát: 16/08/2026
Pemphigus vulgaris trung bình–nặng
Pemphigus vulgaris
Đối tượng: Người lớn
Giai đoạn: Khởi trị / induction
1.000 mg × 2 lần truyền
Cơ sở: Liều cố định
Tần suất:

Hai lần truyền cách nhau 2 tuần

Duy trì:

500 mg tại tháng 12 và mỗi 6 tháng sau đó hoặc theo đánh giá lâm sàng.

Chuẩn độ:

Khi tái phát: PI cho phép một lần truyền 1.000 mg; các lần truyền tiếp theo không sớm hơn 16 tuần sau lần trước.

Đường dùng: Tĩnh mạch
Dạng: Dung dịch truyền tĩnh mạch
Tiền điều trị:

Phối hợp glucocorticoid giảm liều dần.

DailyMed/FDA — RITUXAN (rituximab) Full Prescribing Information — Section 2 Dosage and Administration — https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=b172773b-3905-4a1c-ad95-bab4b6126563

Rà soát: 16/08/2026

Hiệu chỉnh liều

Tình huốngHành độngLiều / phác đồ sau hiệu chỉnhCơ sở / nguồn
Chức năng thận

Suy giảm chức năng thận / eGFR hoặc CrCl giảm.

Chưa đủ dữ liệu

Không tự đặt một mức giảm liều rituximab chỉ dựa trên eGFR/CrCl. Cần đánh giá phác đồ phối hợp, độc tính và tình trạng bệnh.

Cơ sở:

RITUXAN PI không đưa ra bảng hiệu chỉnh liều rituximab riêng theo chức năng thận; PI có cảnh báo độc tính thận, đặc biệt trong một số phối hợp.

Nguồn:

DailyMed/FDA — RITUXAN (rituximab) Full Prescribing Information — Section 2 Dosage and Administration — https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=b172773b-3905-4a1c-ad95-bab4b6126563

Rà soát: 16/08/2026
Chức năng gan

Suy giảm chức năng gan.

Chưa đủ dữ liệu

Không có một bảng hiệu chỉnh liều rituximab chuẩn chỉ dựa trên Child-Pugh trong RITUXAN PI. Cá thể hóa theo bệnh, phác đồ và nguy cơ.

Cơ sở:

Rituximab là kháng thể đơn dòng và PI không cung cấp thuật toán hiệu chỉnh liều gan tương tự thuốc phân tử nhỏ.

Nguồn:

DailyMed/FDA — RITUXAN (rituximab) Full Prescribing Information — Section 2 Dosage and Administration — https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=b172773b-3905-4a1c-ad95-bab4b6126563

Rà soát: 16/08/2026

Hướng dẫn sử dụng chung

Đối với RITUXAN đường IV: chỉ dùng dưới dạng truyền tĩnh mạch; không tiêm IV push hoặc bolus. Thuốc phải được sử dụng bởi nhân viên y tế tại nơi có khả năng xử trí phản ứng truyền nghiêm trọng.

Trước mỗi lần truyền cần tiền điều trị theo PI. Với nhiều chỉ định, dùng thuốc hạ sốt và kháng histamin; glucocorticoid được dùng theo chỉ định/phác đồ cụ thể.

Lần truyền đầu: tốc độ khởi đầu 50 mg/giờ; nếu dung nạp có thể tăng thêm 50 mg/giờ mỗi 30 phút, tối đa 400 mg/giờ.

Các lần truyền sau: tốc độ khởi đầu 100 mg/giờ; nếu dung nạp có thể tăng thêm 100 mg/giờ mỗi 30 phút, tối đa 400 mg/giờ. Một số bệnh nhân NHL phù hợp có thể dùng regimen truyền 90 phút theo tiêu chí trong PI.

Giảm tốc độ hoặc tạm ngừng truyền khi xuất hiện phản ứng liên quan truyền; chỉ tiếp tục sau khi triệu chứng cải thiện và theo hướng dẫn chuyên môn.

Xử trí khi quên liều

Rituximab không phải thuốc người bệnh tự dùng theo lịch hằng ngày. Nếu bỏ lỡ lịch truyền, người bệnh cần liên hệ cơ sở điều trị để được sắp xếp lại lịch theo chỉ định và phác đồ. Không tự truyền bù, tăng liều hoặc rút ngắn khoảng cách giữa các liều.

Cảnh báo và lưu ý về Rituximab

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Rituximab

Tương tácMức độCơ chế / ảnh hưởngKhuyến nghị / xử tríTheo dõiBằng chứng / nguồn
Cisplatin

Phối hợp rituximab với cisplatin đã được ghi nhận liên quan đến độc tính thận nặng, kể cả tử vong, ở bệnh nhân lymphoma không Hodgkin.

Mức 3: Cân nhắc nguy cơ/lợi ích
Cơ chế:

Cơ chế chính xác chưa được xác định đầy đủ. Đây là độc tính thận liên quan đến phối hợp; rituximab không phải thuốc chuyển hóa qua CYP theo cơ chế tương tác dược động học điển hình.

Ảnh hưởng:

Có thể xảy ra độc tính thận cấp hoặc suy thận, biểu hiện bằng tăng creatinin huyết thanh, thiểu niệu và rối loạn dịch–điện giải.

Khuyến nghị:

monitor_closely

Xử trí:

Phối hợp cisplatin–rituximab không phải phác đồ được phê duyệt trong nhãn RUXIENCE. Nếu phải dùng theo chỉ định chuyên khoa, theo dõi sát chức năng thận và ngừng rituximab khi creatinin tăng hoặc xuất hiện thiểu niệu theo thông tin kê đơn.

Creatinin huyết thanh, lượng nước tiểu, cân bằng dịch, điện giải và dấu hiệu lâm sàng của suy thận.

Bằng chứng: high
Nguồn:

DailyMed/FDA | RUXIENCE Full Prescribing Information | Sections 5.8 and 7: severe, including fatal, renal toxicity with concomitant cisplatin | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=f941fc61-f7a3-4e4a-ab7c-87c1667fa05b | Kiểm tra ngày 2026-08-01

Có tín hiệu tăng nguy cơ nhiễm trùng nghiêm trọng khi dùng thuốc ức chế TNF sau rituximab, nhưng các nguồn quản lý không hoàn toàn đồng nhất về mức tăng nguy cơ.

Mức 3: Cân nhắc nguy cơ/lợi ích
Cơ chế:

Ức chế miễn dịch chồng lấp hoặc nối tiếp trong giai đoạn giảm tế bào B kéo dài sau rituximab có thể làm tăng tính dễ mắc nhiễm trùng.

Ảnh hưởng:

Nhiễm trùng nghiêm trọng là biến cố cần quan tâm; mức tăng nguy cơ chính xác chưa nhất quán giữa các nguồn.

Khuyến nghị:

monitor_closely

Xử trí:

Không tự động coi toàn bộ phối hợp là chống chỉ định. Cần đánh giá từng thuốc, thời điểm dùng và tình trạng hồi phục miễn dịch; theo dõi sát nhiễm trùng.

Dấu hiệu nhiễm trùng, CBC, immunoglobulin khi phù hợp và tình trạng hồi phục tế bào B nếu có dữ liệu.

Bằng chứng: low
Nguồn:

eMC | MabThera SmPC | Limited data for sequential TNF inhibitors/other biologics; available data did not show a clear increase in clinically relevant infection, but close observation is advised | https://www.medicines.org.uk/emc/product/3801/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-01
DailyMed/FDA | HUMIRA Full Prescribing Information | Higher rate of serious infections observed in RA patients treated with rituximab who subsequently received a TNF blocker | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/fda/fdaDrugXsl.cfm?setid=4977567e-3525-44ac-9ff5-f1e74b053950 | Kiểm tra ngày 2026-08-01

Certolizumab pegol

Nhãn certolizumab pegol nêu phối hợp với rituximab không được khuyến cáo do có thể xuất hiện độc tính nhiễm trùng tương tự các phối hợp TNF-blocker với thuốc sinh học khác, nhưng dữ liệu trực tiếp cho cặp này chưa đầy đủ.

Mức 3: Cân nhắc nguy cơ/lợi ích
Cơ chế:

Khả năng ức chế miễn dịch cộng hợp; chưa có nghiên cứu tương tác chính thức cho cặp certolizumab pegol–rituximab.

Ảnh hưởng:

Có khả năng tăng nguy cơ nhiễm trùng nghiêm trọng; tỷ lệ nguy cơ chính xác cho cặp này chưa xác định.

Khuyến nghị:

avoid_combination

Xử trí:

Không dùng như rule đã phê duyệt cho đến khi được dược sĩ xác nhận. Nếu phối hợp được cân nhắc ngoại lệ, cần đánh giá lợi ích–nguy cơ chuyên khoa và theo dõi nhiễm trùng rất chặt.

Theo dõi tích cực dấu hiệu nhiễm trùng nếu phối hợp trong trường hợp đặc biệt.

Bằng chứng: theoretical
Nguồn:

DailyMed/FDA | CIMZIA Full Prescribing Information | Section 7.1: use with rituximab is not recommended; formal interaction studies were not performed and concern is extrapolated from similar biologic combinations | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=b4c2c9dc-a0bb-4d64-a667-a67ebe88392d | Kiểm tra ngày 2026-08-01

Không khuyến cáo dùng vắc xin virus sống trước hoặc trong điều trị rituximab; SmPC cũng khuyến cáo tránh khi người bệnh còn giảm tế bào B ngoại vi.

Mức 3: Cân nhắc nguy cơ/lợi ích
Cơ chế:

Rituximab làm giảm tế bào B CD20+, gây suy giảm đáp ứng miễn dịch và có thể làm giảm khả năng kiểm soát tác nhân vắc xin sống cũng như làm giảm hiệu quả tạo miễn dịch.

Ảnh hưởng:

Có nguy cơ đáp ứng miễn dịch không đầy đủ và nguy cơ liên quan đến tác nhân vắc xin sống ở người đang bị ức chế miễn dịch.

Khuyến nghị:

avoid_combination

Xử trí:

Rà soát tình trạng tiêm chủng trước điều trị. Hoàn tất vắc xin cần thiết trước rituximab khi có thể; tránh vắc xin sống trong điều trị và khi còn giảm tế bào B.

Lịch sử tiêm chủng, dấu hiệu nhiễm trùng và mức hồi phục miễn dịch/tế bào B khi có chỉ định.

Bằng chứng: high
Nguồn:

DailyMed/FDA | RUXIENCE Full Prescribing Information | Section 5.10: live viral vaccination not recommended before or during treatment | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=f941fc61-f7a3-4e4a-ab7c-87c1667fa05b | Kiểm tra ngày 2026-08-01
eMC | MabThera SmPC | Live virus vaccines not recommended while on MabThera or while peripherally B-cell depleted | https://www.medicines.org.uk/emc/product/3801/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-01

Rituximab có thể làm giảm đáng kể đáp ứng kháng thể với nhiều vắc xin không sống, làm giảm hiệu quả tạo miễn dịch.

Mức 2: Tương tác cần thận trọng
Cơ chế:

Giảm tế bào B CD20+ làm suy giảm khả năng tạo kháng thể đặc hiệu sau tiêm chủng.

Ảnh hưởng:

Đáp ứng huyết thanh và mức bảo vệ có thể giảm; dữ liệu kiểm soát cho thấy đáp ứng với vắc xin phế cầu và kháng nguyên mới giảm rõ sau rituximab.

Khuyến nghị:

separate_timing

Xử trí:

Khi có thể, hoàn tất vắc xin không sống ít nhất 4 tuần trước một đợt rituximab. Ở bệnh thấp khớp, ACR khuyến cáo tiêm cúm theo lịch; các vắc xin không sống khác nên được định thời điểm gần lúc liều rituximab tiếp theo đến hạn và trì hoãn rituximab ít nhất 2 tuần sau tiêm nếu hoạt tính bệnh cho phép.

Ngày tiêm chủng, thời điểm các đợt rituximab, hồi phục tế bào B khi phù hợp, đáp ứng kháng thể chọn lọc và nhiễm trùng đột phá.

Bằng chứng: high
Nguồn:

DailyMed/FDA | RUXIENCE Full Prescribing Information | Non-live vaccines at least 4 weeks before a rituximab course; reduced pneumococcal/KLH responses | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=f941fc61-f7a3-4e4a-ab7c-87c1667fa05b | Kiểm tra ngày 2026-08-01
eMC | MabThera SmPC | Reduced response rates to non-live vaccines; complete at least 4 weeks before next course | https://www.medicines.org.uk/emc/product/3801/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-01
ACR | 2022 ACR Vaccination Guideline | Timing non-live vaccines around rituximab; delay rituximab at least 2 weeks after vaccination when feasible | https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10291822/ | Kiểm tra ngày 2026-08-01
PubMed | Hua et al. 2014 systematic review/meta-analysis | Reduced influenza and pneumococcal vaccine responses with rituximab | https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24339395/ | Kiểm tra ngày 2026-08-01

Dữ liệu an toàn khi phối hợp rituximab với thuốc sinh học hoặc DMARD khác methotrexate còn hạn chế; nguy cơ nhiễm trùng cần được theo dõi chặt.

Mức 2: Tương tác cần thận trọng
Cơ chế:

Tác dụng điều hòa/ức chế miễn dịch chồng lấp có thể làm tăng mức độ suy giảm miễn dịch, đặc biệt khi tế bào B ngoại vi còn giảm.

Ảnh hưởng:

Có thể làm tăng nguy cơ nhiễm trùng có ý nghĩa lâm sàng; mức nguy cơ khác nhau theo thuốc, chỉ định và thời điểm sử dụng.

Khuyến nghị:

monitor_closely

Xử trí:

Không tự áp cùng một mức cảnh báo cho mọi thành viên. Nếu phối hợp là cần thiết, đánh giá nguy cơ theo từng thuốc và theo dõi nhiễm trùng chặt chẽ.

Sốt, dấu hiệu nhiễm trùng khu trú/toàn thân, CBC; immunoglobulin khi có chỉ định lâm sàng.

Bằng chứng: moderate
Nguồn:

DailyMed/FDA | RUXIENCE Full Prescribing Information | Section 5.12: limited safety data; observe closely for infection if biologic agents/DMARDs are used concomitantly | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=f941fc61-f7a3-4e4a-ab7c-87c1667fa05b | Kiểm tra ngày 2026-08-01
eMC | MabThera SmPC | Concomitant anti-rheumatic therapies outside specified regimen not recommended; sequential biologic/DMARD use requires close infection observation | https://www.medicines.org.uk/emc/product/3801/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-01

Ở người có HAMA hoặc ADA, dùng một kháng thể đơn dòng chẩn đoán hoặc điều trị khác có thể gây phản ứng dị ứng hoặc quá mẫn.

Mức 2: Tương tác cần thận trọng
Cơ chế:

Kháng thể kháng chuột hoặc kháng thuốc có sẵn có thể làm tăng phản ứng miễn dịch khi tiếp xúc với một kháng thể đơn dòng khác.

Ảnh hưởng:

Phản ứng dị ứng hoặc quá mẫn với mức độ thay đổi.

Khuyến nghị:

monitor_closely

Xử trí:

Chỉ kích hoạt rule khi HAMA/ADA dương tính hoặc có bằng chứng miễn dịch tương ứng; rà tiền sử quá mẫn và sử dụng thuốc trong điều kiện theo dõi.

Dấu hiệu quá mẫn tức thì và muộn trong/sau dùng kháng thể đơn dòng.

Bằng chứng: low
Nguồn:

eMC | MabThera SmPC | Section 4.5: HAMA/ADA-positive patients may have allergic/hypersensitivity reactions with other diagnostic or therapeutic monoclonal antibodies | https://www.medicines.org.uk/emc/product/3801/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-01

Thuốc hạ huyết áp có thể làm tăng mức độ hạ huyết áp xảy ra trong hoặc quanh thời điểm truyền rituximab.

Mức 2: Tương tác cần thận trọng
Cơ chế:

Tác dụng hạ huyết áp của thuốc dùng nền có thể cộng hợp với hạ huyết áp liên quan phản ứng truyền rituximab.

Ảnh hưởng:

Có thể xuất hiện hạ huyết áp có triệu chứng, chóng mặt, ngất hoặc mất ổn định huyết động trong truyền.

Khuyến nghị:

separate_timing

Xử trí:

Đối với rituximab truyền tĩnh mạch, SmPC khuyến cáo cân nhắc tạm ngừng thuốc hạ huyết áp 12 giờ trước truyền; quyết định cần cá thể hóa theo nguy cơ tim mạch.

Huyết áp trước truyền và định kỳ trong truyền; theo dõi chóng mặt, ngất và dấu hiệu mất ổn định huyết động.

Bằng chứng: high
Nguồn:

eMC | MabThera SmPC | Consider withholding antihypertensive medicines 12 hours before rituximab infusion because hypotension may occur | https://www.medicines.org.uk/emc/product/3801/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-01

Thắc mắc về hoạt chất Rituximab

Biệt dược / sản phẩm chứa Rituximab

Thuốc kê đơn

  • Mabthera 100mg/10ml — Truyền tĩnh mạch · Snapshot dự phòng từ quan hệ canonical product → Rituximab
  • Mabthera 500mg/50ml — Truyền tĩnh mạch · Snapshot dự phòng từ quan hệ canonical product → Rituximab
  • Mabthera 1400mg/11.7ml — Tiêm dưới da · Snapshot dự phòng từ quan hệ canonical product → Rituximab
  • Rixathon 100mg/10ml — Truyền tĩnh mạch · Snapshot dự phòng từ quan hệ canonical product → Rituximab
  • Rixathon 500mg/50ml — Truyền tĩnh mạch · Snapshot dự phòng từ quan hệ canonical product → Rituximab
  • Redditux 100mg/10ml — Truyền tĩnh mạch · Snapshot dự phòng từ quan hệ canonical product → Rituximab
  • Redditux 500mg/50ml — Truyền tĩnh mạch · Snapshot dự phòng từ quan hệ canonical product → Rituximab
  • Ruxience 10mg/ml — Truyền tĩnh mạch · Snapshot dự phòng từ quan hệ canonical product → Rituximab
  • Truxima 100mg/10ml — Truyền tĩnh mạch · Snapshot dự phòng từ quan hệ canonical product → Rituximab
  • Truxima 500mg/50ml — Truyền tĩnh mạch · Snapshot dự phòng từ quan hệ canonical product → Rituximab
Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 3 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *