Albumin là protein chính trong huyết tương người, thường được bào chế dưới dạng dung dịch truyền tĩnh mạch albumin người. Trong y khoa, Albumin có thể được dùng để phục hồi hoặc duy trì thể tích tuần hoàn trong một số tình huống được phê duyệt, hỗ trợ xử trí hạ albumin máu hoặc phòng giảm thể tích tuần hoàn sau chọc tháo dịch cổ trướng, tùy theo nồng độ và nhãn thuốc cụ thể. Albumin không phải là thuốc người bệnh nên tự mua hoặc tự truyền tại nhà. Việc dùng Albumin cần bác sĩ đánh giá tình trạng dịch, huyết động, điện giải, chức năng tim-thận và nguy cơ quá tải tuần hoàn. Nội dung dưới đây chỉ nhằm cung cấp thông tin y khoa trung lập, không thay thế tư vấn của bác sĩ hoặc dược sĩ.
Nội dung chính
- Hoạt chất: Albumin người, thường ghi là human albumin hoặc albumin human
- Nhóm dược lý: Chất thay thế huyết tương và phân đoạn protein huyết tương
- Mã ATC: B05AA01 — albumin (FHI)
- Bản chất: Protein có nguồn gốc từ huyết tương người, dùng dưới dạng dung dịch vô khuẩn truyền tĩnh mạch (DailyMed)
- Vai trò sinh lý: Góp phần duy trì áp lực keo huyết tương, ổn định thể tích tuần hoàn và vận chuyển một số chất nội sinh/thuốc/độc chất (DailyMed)
- Đường dùng: Truyền tĩnh mạch; không dùng đường uống trong bối cảnh thuốc albumin người (DailyMed)
- Cần lưu ý: Nguy cơ quá mẫn/phản vệ, quá tải tuần hoàn, phù phổi, rối loạn điện giải/huyết học; cần theo dõi trong cơ sở y tế (DailyMed)
- Albumin chỉ nên dùng khi có chỉ định và theo dõi y khoa. Không tự ý mua, truyền, tăng/giảm liều hoặc ngừng điều trị.
Hoạt chất Albumin là gì?
Albumin là protein chủ yếu trong huyết tương người. Khi dùng dưới dạng thuốc truyền, albumin người giúp góp phần duy trì áp lực keo huyết tương, ổn định thể tích tuần hoàn và vận chuyển một số hormone, enzyme, thuốc và độc chất. (DailyMed)
Albumin
INN Human albumin; Albumin human
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Albumin |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Human albumin; Albumin human |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Albumin người; human serum albumin; serum albumin; albumin huyết thanh người. Với sản phẩm thuốc, tên trên nhãn có thể ghi “Albumin (Human)” hoặc “Human Albumin”. |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | Chưa xác minh |
|---|---|
| UNII | Chưa xác minh |
| PubChem CID | Không có |
| RxNorm CUI | Chưa xác minh |
Dược động học của Albumin
Dược động học Albumin chịu ảnh hưởng lớn bởi tình trạng bệnh. Ở điều kiện bình thường, albumin phân bố trong khoang ngoại bào; một phần ở trong lòng mạch và phần lớn ở khoang ngoài mạch. Khi bỏng nặng, sốc nhiễm trùng hoặc tăng tính thấm mao mạch, albumin có thể thoát khỏi lòng mạch với tốc độ khó dự đoán. (Medicines.org.uk)
Giai đoạn I: Hấp thu
Không áp dụng theo nghĩa hấp thu đường uống/đường tiêu hóa vì albumin dạng thuốc được truyền tĩnh mạch. Nên dùng theo hướng dẫn của nhãn thuốc và nhân viên y tế. (DailyMed)
| F · Sinh khả dụng | Vì thuốc albumin người được dùng đường tĩnh mạch nên không trải qua hấp thu qua đường tiêu hóa. Thông số sinh khả dụng tuyệt đối được trình bày riêng trong nhãn sản phẩm. |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
SmPC Human Albumin Biotest 20% nêu tổng lượng albumin có thể trao đổi khoảng 4–5 g/kg thể trọng, trong đó 40–45% ở trong lòng mạch và 55–60% ở khoang ngoài mạch. Nhãn ALBUMINEX 25% cũng ghi albumin phân bố khắp khoang ngoại bào và hơn 60% tổng albumin cơ thể nằm trong dịch ngoài mạch. (Medicines.org.uk)
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Albumin là protein sinh lý; cân bằng giữa tổng hợp và phân hủy được điều hòa theo cơ chế phản hồi. Thải trừ/phân hủy chủ yếu diễn ra nội bào qua protease lysosome. (Medicines.org.uk)
Giai đoạn IV: Thải trừ
Thải trừ chủ yếu do phân hủy nội bào qua protease lysosome; không có thông tin chắc chắn để quy đổi thành một thông số thải trừ đơn giản cho mọi bệnh nhân vì dược động học thay đổi theo tình trạng lâm sàng. (Medicines.org.uk)
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
SmPC Human Albumin Biotest 20% ghi thời gian bán thải trung bình của albumin khoảng 19 ngày trong điều kiện bình thường; nhãn ALBUMINEX 25% ghi thời gian lưu hành khoảng 15–20 ngày, với tốc độ luân chuyển khoảng 15 g/ngày. Các giá trị này có thể thay đổi ở người bệnh nặng. (Medicines.org.uk)
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Albumin
Albumin thuộc nhóm dung dịch keo/đạm huyết tương, dùng như chất thay thế huyết tương hoặc phân đoạn protein huyết tương trong một số tình huống thiếu hụt thể tích tuần hoàn hoặc giảm áp lực keo. Nồng độ 5% thường gần đẳng trương/đẳng keo với huyết tương, trong khi nồng độ 20–25% có tác dụng tăng áp lực keo mạnh hơn và cần chú ý bù dịch, nguy cơ quá tải tuần hoàn. (DailyMed)
Phần III: Cơ chế tác dụng
Cơ chế chính là tăng/duy trì áp lực keo trong lòng mạch, từ đó hỗ trợ kéo dịch từ khoang kẽ vào tuần hoàn và ổn định thể tích tuần hoàn. Albumin cũng có chức năng vận chuyển nhiều chất trong huyết tương. DailyMed ghi albumin chịu trách nhiệm khoảng 75–80% áp lực thẩm thấu keo của huyết tương bình thường. (DailyMed)
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Albumin 5% được mô tả là gần đẳng trương và đẳng keo với huyết tương bình thường; khi điều trị người bệnh giảm thể tích máu, tác dụng của albumin truyền vào có thể kéo dài nhiều giờ. Với albumin 25%, nhãn FDA ghi hiệu ứng áp lực keo xấp xỉ 5 lần huyết tương, nên cần bảo đảm đủ nước và theo dõi quá tải tuần hoàn. (DailyMed)
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Albumin
Chỉ định phụ thuộc nồng độ và nhãn sản phẩm. DailyMed Albumin 5% nêu các chỉ định: phục hồi/duy trì thể tích tuần hoàn trong giảm thể tích tuần hoàn, hạ albumin máu ở một số người bệnh nặng hoặc đang chảy máu, và phòng giảm thể tích trung tâm sau chọc tháo dịch cổ trướng do xơ gan. Nhãn FDA ALBUMINEX 25% nêu thêm các chỉ định trên nhãn như cổ trướng, hội chứng gan-thận type I phối hợp thuốc vận mạch, viêm phúc mạc nhiễm khuẩn tự phát phối hợp kháng sinh, hạ albumin máu bao gồm bỏng, thận hư cấp, ARDS phối hợp lợi tiểu và tuần hoàn ngoài cơ thể. Không nên tự suy rộng chỉ định từ sản phẩm này sang sản phẩm khác nếu nhãn tại Việt Nam khác. (DailyMed)
Các ứng dụng đang nghiên cứu hoặc ngoài chỉ định tại Việt Nam. Lưu ý: một số tình huống như ARDS, hội chứng gan-thận, viêm phúc mạc nhiễm khuẩn tự phát hoặc tuần hoàn ngoài cơ thể có thể là chỉ định trên một số nhãn quốc tế cụ thể, nhưng không mặc nhiên là chỉ định được phê duyệt cho mọi sản phẩm albumin. (U.S. Food and Drug Administration)
Liều dùng và cách sử dụng
Liều dưới đây chỉ là thông tin tham khảo từ nhãn thuốc quốc tế, không dùng để tự điều trị. Liều thực tế phải do bác sĩ quyết định dựa trên tình trạng huyết động, cân nặng, mức độ bệnh, mất dịch/mất protein, xét nghiệm và nhãn sản phẩm.
| Tình huống trong nhãn | Ví dụ liều tham khảo từ nhãn |
|---|---|
| Giảm thể tích tuần hoàn, người lớn | Albumin 5%: truyền tĩnh mạch 25 g; có thể cân nhắc thêm nếu đáp ứng chưa đủ sau 15–30 phút, theo nhãn DailyMed. (DailyMed) |
| Phòng giảm thể tích trung tâm sau chọc tháo dịch cổ trướng | 8 g cho mỗi 1.000 mL dịch cổ trướng lấy ra, theo nhãn DailyMed/FDA. (DailyMed) |
| Hạ albumin máu ở người lớn | Một số nhãn nêu 50–75 g, nhưng phải điều chỉnh theo đáp ứng và nguyên nhân nền. (DailyMed) |
| Bỏng | Nhãn nêu thường bắt đầu bằng dịch tinh thể, sau 12–24 giờ hoặc sau 24 giờ mới cân nhắc albumin tùy nhãn và đáp ứng. (DailyMed) |
Không tự truyền Albumin tại nhà. Không tự thay đổi tốc độ truyền hoặc liều.
Albumin được dùng đường truyền tĩnh mạch. Trước khi truyền cần kiểm tra dung dịch bằng mắt thường, không dùng nếu dung dịch đục, đổi màu bất thường hoặc có tiểu phân. Không pha loãng bằng nước cất pha tiêm vì có thể gây tan máu; một số sản phẩm 25% có thể pha với natri clorid 0,9% hoặc glucose/dextrose 5% theo nhãn. Sau khi mở lọ, thường cần dùng ngay hoặc trong thời gian giới hạn theo nhãn từng sản phẩm. (DailyMed)
Khi truyền Albumin, cần theo dõi huyết áp, mạch, áp lực tĩnh mạch trung tâm khi phù hợp, áp lực bít động mạch phổi khi có chỉ định, lượng nước tiểu, điện giải, hematocrit/hemoglobin và tình trạng quá tải tuần hoàn. Với truyền lượng lớn, cần theo dõi đông máu, điện giải, tiểu cầu, hồng cầu và các thành phần máu khác. (DailyMed)
Cảnh báo và lưu ý về Albumin
Không dùng cho người quá mẫn với albumin người, thành phần công thức hoặc thành phần bao bì theo nhãn sản phẩm. Một số nhãn albumin 25% cũng chống chỉ định ở người thiếu máu nặng hoặc suy tim khi thể tích nội mạch bình thường/tăng. (DailyMed)
Tác dụng không mong muốn có thể gồm phản ứng kiểu quá mẫn/phản vệ, rét run, tụt huyết áp, tăng nhịp tim, sốt, cảm giác lạnh/ớn lạnh, buồn nôn, nôn, khó thở/co thắt phế quản, phát ban, ngứa, mày đay, đỏ bừng, đau đầu. Nhiều phản ứng có thể cải thiện khi giảm tốc độ truyền hoặc ngừng truyền, nhưng cần nhân viên y tế đánh giá. (U.S. Food and Drug Administration)
Các biến cố nghiêm trọng được ghi nhận gồm sốc phản vệ, suy tuần hoàn, suy tim, phù phổi, mất ý thức, tăng hoặc tụt huyết áp nặng, quá tải tuần hoàn. Khi nghi ngờ phản ứng dị ứng hoặc phản vệ, nhãn thuốc yêu cầu ngừng truyền ngay và xử trí y khoa phù hợp. (DailyMed)
Cần thận trọng với nguy cơ quá mẫn/phản vệ, quá tải tuần hoàn, pha loãng máu, rối loạn điện giải và bất thường đông máu/huyết học. Albumin cần dùng thận trọng ở người suy tim mất bù, tăng huyết áp, giãn tĩnh mạch thực quản, phù phổi, tạng xuất huyết, thiếu máu nặng, vô niệu do thận hoặc sau thận. Vì là sản phẩm từ huyết tương người, vẫn có nguy cơ lây truyền tác nhân nhiễm trùng ở mức rất thấp về mặt lý thuyết. (DailyMed)
Quá liều hoặc truyền quá nhanh có thể gây tăng thể tích tuần hoàn. Khi xuất hiện dấu hiệu quá tải tim mạch như đau đầu, khó thở, căng tĩnh mạch cổ, tăng huyết áp, tăng áp lực tĩnh mạch trung tâm hoặc phù phổi, cần làm chậm/ngừng truyền ngay và theo dõi thông số huyết động; xử trí cụ thể do nhân viên y tế quyết định. (Medicines.org.uk)
Bảo quản theo nhãn từng sản phẩm. Ví dụ, một nhãn DailyMed Albumin 5% cho phép bảo quản 2–25°C, tránh ánh sáng, không đông lạnh, không dùng sau hạn hoặc nếu dung dịch đục. Nhãn ALBUMINEX 25% ghi không bảo quản trên 30°C, để lọ trong hộp ngoài tránh ánh sáng, không đông lạnh. (DailyMed)
Đối tượng đặc biệt
Dữ liệu dùng albumin ở trẻ em, bao gồm trẻ sinh non, được một số nhãn mô tả là rất hạn chế; chỉ dùng khi thật sự cần và theo chỉ định của bác sĩ. Nhãn ALBUMINEX 25% có chỉ định cho người lớn và trẻ em trong một số tình huống, nhưng vẫn yêu cầu điều chỉnh theo nhu cầu cá thể và theo dõi chặt chẽ. (DailyMed)
Dữ liệu ở người ≥65 tuổi không đủ để kết luận họ đáp ứng khác người trẻ hay không trong một số nhãn; nhãn ALBUMINEX 25% ghi không có dữ liệu người/động vật cho nhóm lão khoa và chỉ dùng khi thật sự cần. Cần thận trọng hơn do nguy cơ bệnh tim, thận và quá tải tuần hoàn. (DailyMed)
Chưa có đủ dữ liệu ở phụ nữ mang thai để xác định nguy cơ liên quan thuốc; nghiên cứu sinh sản trên động vật chưa được thực hiện trong các nhãn được trích dẫn. Albumin chỉ nên dùng cho phụ nữ có thai khi thật sự cần, theo đánh giá lợi ích-nguy cơ của bác sĩ. (DailyMed)
Chưa có thông tin chắc chắn về sự hiện diện của albumin truyền trong sữa mẹ, ảnh hưởng trên trẻ bú mẹ hoặc ảnh hưởng lên tiết sữa theo nhãn ALBUMINEX 25%/Albumin 5%. Cần cân nhắc lợi ích của bú mẹ, nhu cầu điều trị của mẹ và nguy cơ tiềm tàng cho trẻ. (DailyMed)
Một số nhãn quốc tế có chỉ định liên quan bệnh gan như cổ trướng do xơ gan, hội chứng gan-thận type I hoặc viêm phúc mạc nhiễm khuẩn tự phát phối hợp điều trị nền. Tuy nhiên, dùng Albumin ở người bệnh gan cần đánh giá thể tích tuần hoàn, natri, nguy cơ phù/phù phổi và chỉ định cụ thể theo phác đồ/nhãn thuốc. (DailyMed)
Người có bệnh gan hoặc thận thường có nguy cơ rối loạn dịch, điện giải và huyết động cao hơn; cần cá thể hóa chỉ định, liều, tốc độ truyền và theo dõi. Thông tin hướng dẫn cụ thể cho từng mức độ suy gan/suy thận tại Việt Nam.
Ảnh hưởng trực tiếp của Albumin lên khả năng lái xe hoặc vận hành máy móc. Vì Albumin thường dùng trong bệnh viện/cấp cứu hoặc tình trạng bệnh nặng, người bệnh nên làm theo hướng dẫn của nhân viên y tế trước khi sinh hoạt, lái xe hoặc vận hành máy móc.
Tương tác thuốc của Albumin
Chưa có nghiên cứu tương tác thuốc đầy đủ trong một số nhãn Albumin. Nhãn ALBUMINEX 25% nêu không trộn với máu, thành phần máu, dung dịch thủy phân protein, dung dịch chứa cồn hoặc thuốc khác, ngoại trừ natri clorid 0,9% hoặc dextrose 5% theo hướng dẫn; có thể dùng cùng thuốc tiêm truyền khác qua đường truyền riêng khi phù hợp. (DailyMed)
Thắc mắc về hoạt chất Albumin
Albumin là protein huyết tương người được bào chế thành dung dịch truyền tĩnh mạch. Thuốc giúp góp phần duy trì áp lực keo huyết tương, ổn định thể tích tuần hoàn và vận chuyển một số chất trong máu. Đây là thuốc dùng theo chỉ định y khoa, không phải sản phẩm tự dùng để “bổ sung đạm”. (DailyMed)
Tùy nhãn sản phẩm, Albumin có thể được dùng trong giảm thể tích tuần hoàn, hạ albumin máu ở một số tình huống, phòng giảm thể tích tuần hoàn sau chọc tháo dịch cổ trướng, và một số tình huống khác như thận hư cấp, ARDS hoặc tuần hoàn ngoài cơ thể trên một số nhãn quốc tế. Người bệnh không nên tự suy đoán chỉ định cho mình. (DailyMed)
Albumin có thể gây phản ứng quá mẫn, phản vệ, thay đổi huyết áp, khó thở, quá tải tuần hoàn hoặc phù phổi, đặc biệt nếu liều/tốc độ truyền không phù hợp với tình trạng dịch của người bệnh. Vì vậy Albumin cần được truyền và theo dõi trong điều kiện y tế phù hợp. (DailyMed)
Dữ liệu về Albumin ở phụ nữ mang thai và cho con bú còn hạn chế trong các nhãn được trích dẫn. Thuốc chỉ nên dùng khi thật sự cần, sau khi bác sĩ cân nhắc lợi ích và nguy cơ cho mẹ, thai nhi hoặc trẻ bú mẹ. (DailyMed)
Không nên. Albumin là thuốc truyền tĩnh mạch, thường dùng trong cơ sở y tế và cần theo dõi huyết động, điện giải, nước tiểu, hemoglobin/hematocrit và dấu hiệu quá tải tuần hoàn. Tự truyền có thể dẫn đến phản ứng nghiêm trọng hoặc xử trí chậm khi có biến cố. (DailyMed)

