Protease

Protease là tên gọi chung của một nhóm enzyme xúc tác phản ứng thủy phân liên kết peptide trong protein, tạo thành các peptide ngắn hơn và amino acid. Protease còn được gọi là peptidase, proteinase hoặc enzyme phân giải protein và được xếp trong nhóm enzyme EC 3.4. Trong hệ tiêu hóa, pepsin bắt đầu phân giải protein tại dạ dày; trypsin, chymotrypsin, elastase và carboxypeptidase tiếp tục quá trình này tại ruột non.

“Protease” không phải một hoạt chất đơn lẻ có cùng nguồn gốc, hoạt lực, chỉ định và liều dùng. Enzyme có thể được sản xuất từ tuyến tụy động vật, thực vật hoặc vi sinh vật như Aspergillus oryzae. Trong thuốc, protease thường có mặt cùng lipase và amylase trong chế phẩm pancreatin hoặc pancrelipase. Người dùng không nên tự quy đổi liều giữa các sản phẩm vì đơn vị hoạt lực, nguồn enzyme, dạng bào chế và mục đích sử dụng có thể khác nhau.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Protease là nhóm enzyme cắt liên kết peptide, giúp chuyển protein thành peptide nhỏ hơn và amino acid.
  • Protease không phải một dược chất đơn nhất; pepsin, trypsin, chymotrypsin, papain, bromelain và protease vi sinh vật có đặc tính khác nhau.
  • Trong tiêu hóa, protease của dạ dày, tụy và niêm mạc ruột phối hợp để phân giải protein.
  • Chế phẩm enzyme tiêu hóa phối hợp chứa lipase, protease và các enzyme khác được xếp tại mã ATC A09AA02.
  • Pancrelipase là thuốc kê đơn chứa lipase, protease và amylase, được chỉ định cho suy tụy ngoại tiết; liều của thuốc được tính theo đơn vị lipase chứ không tính riêng theo protease.
  • Không có liều protease chung cho mọi sản phẩm.
  • Protease từ thực phẩm hoặc vi sinh vật được đánh giá cho mục đích chế biến thực phẩm không mặc nhiên được phê duyệt để điều trị bệnh.
  • Phản ứng dị ứng, khó chịu tiêu hóa và các nguy cơ liên quan đến từng nguồn enzyme cần được lưu ý.

Hoạt chất Protease là gì?

Protease là nhóm enzyme xúc tác quá trình phân giải protein bằng cách cắt các liên kết peptide. Sản phẩm của phản ứng gồm các peptide ngắn hơn và amino acid. Protease được xếp trong nhóm peptidase EC 3.4.

Trong hệ tiêu hóa:

  • Pepsin bắt đầu phân giải protein trong môi trường acid của dạ dày.
  • Tuyến tụy tiết các tiền enzyme không hoạt động như trypsinogen và chymotrypsinogen.
  • Tại tá tràng, trypsin được hoạt hóa và tiếp tục kích hoạt các protease tụy khác.
  • Endopeptidase cắt liên kết bên trong chuỗi protein.
  • Exopeptidase cắt amino acid ở đầu chuỗi peptide.
CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Protease

CAS Không áp dụng

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Protease

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Protease

Tên khác / tên đồng nghĩa

Peptidase; proteinase; protein hydrolase; proteolytic enzyme; enzyme phân giải protein.

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

Không áp dụng

UNII

Không áp dụng

PubChem CID

Không áp dụng

RxNorm CUI

Không áp dụng

Dược động học của Protease

Không có hồ sơ dược động học chung cho toàn bộ nhóm protease vì nguồn enzyme, cấu trúc, dạng bào chế, độ bền trong đường tiêu hóa và đường dùng rất khác nhau.

Đối với pancrelipase dùng đường uống, nhãn PANCREAZE cho biết các enzyme lipase, protease và amylase được giải phóng tại đường tiêu hóa và không được hấp thu với lượng đáng kể. Dữ liệu này không được tự động ngoại suy cho mọi protease đường uống hoặc protease dùng toàn thân.

Giai đoạn I: Hấp thu

Phần lớn protease tiêu hóa được thiết kế để hoạt động tại dạ dày hoặc ruột non thay vì tạo nồng độ điều trị trong máu.

Nhãn PANCREAZE ghi nhận protease trong pancrelipase không được hấp thu đáng kể từ đường tiêu hóa.

Mức độ hấp thu của protease thực vật, vi sinh vật hoặc các protease riêng lẻ khác.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Không có giá trị sinh khả dụng thống nhất cho protease.

Đối với pancrelipase đường uống, tác dụng chủ yếu diễn ra trong lòng đường tiêu hóa và lượng enzyme được hấp thu toàn thân không đáng kể.

Sinh khả dụng của các protease khác.

Giai đoạn II: Phân bố

Không có dữ liệu phân bố chung cho nhóm protease.

Đối với pancrelipase đường uống, do hấp thu toàn thân không đáng kể nên không có mô hình phân bố toàn thân điển hình.

Dữ liệu đối với các protease khác.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Protease là protein nên có thể bị bất hoạt hoặc phân giải bởi môi trường pH, nhiệt độ và các enzyme tiêu hóa khác.

Dữ liệu chuyển hóa định lượng và các chất chuyển hóa của protease như một nhóm chung.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Không có đường thải trừ thống nhất cho toàn bộ nhóm protease.

Protease tiêu hóa không được hấp thu có thể bị bất hoạt, phân giải trong đường tiêu hóa và đào thải cùng các thành phần trong phân.

Dữ liệu thải trừ định lượng.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Không có thời gian bán thải chung cho protease.

Đối với enzyme hoạt động tại lòng đường tiêu hóa và không được hấp thu đáng kể, thông số bán thải huyết tương thường không có ý nghĩa tương tự thuốc tác dụng toàn thân.

Dữ liệu theo từng protease.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Các yếu tố có thể ảnh hưởng đến hoạt tính của protease đường uống gồm:

  • Nguồn và cấu trúc của enzyme.
  • Môi trường pH tại dạ dày hoặc ruột.
  • Nhiệt độ và độ ẩm khi bảo quản.
  • Dạng bào chế có hoặc không có lớp bao tan trong ruột.
  • Việc nhai, nghiền hoặc mở viên không đúng hướng dẫn.
  • Thành phần và lượng protein trong bữa ăn.
  • Các chất ức chế protease có trong thực phẩm hoặc thuốc.
  • Thời điểm dùng so với bữa ăn.
  • Các bệnh làm thay đổi pH, nhu động hoặc giải phóng enzyme trong đường tiêu hóa.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Protease

Protease có thể được phân loại theo vị trí cắt:

  • Endopeptidase: cắt các liên kết peptide bên trong chuỗi protein. Trypsin, chymotrypsin và elastase là những ví dụ trong dịch tụy.
  • Exopeptidase: loại bỏ amino acid ở đầu amino hoặc đầu carboxyl của chuỗi peptide. Carboxypeptidase là một ví dụ.

Protease cũng có thể được phân loại theo cơ chế xúc tác hoặc môi trường hoạt động, nhưng đặc tính phải được xác định cho từng enzyme cụ thể.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Protease gắn với cơ chất protein và xúc tác phản ứng thủy phân liên kết peptide. Nước được sử dụng để phá vỡ liên kết giữa các amino acid, tạo ra các đoạn peptide ngắn hơn hoặc amino acid tự do.

Trong tiêu hóa, tác dụng phối hợp của pepsin, protease tụy và peptidase ở bờ bàn chải ruột non tạo ra oligopeptide và amino acid có thể được hấp thu qua niêm mạc ruột.

Mỗi protease có tính đặc hiệu khác nhau đối với vị trí cắt, amino acid lân cận và khoảng pH hoạt động.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Tác dụng dược lực học của protease tiêu hóa là tăng quá trình thủy phân protein trong lòng đường tiêu hóa.

Pancrelipase chứa hỗn hợp lipase, protease và amylase. Protease trong hỗn hợp này phân giải protein thành peptide và amino acid tại tá tràng và phần đầu ruột non.

Hoạt lực của protease được biểu thị bằng đơn vị enzyme theo phương pháp kiểm nghiệm cụ thể. Số miligam không phản ánh đầy đủ khả năng xúc tác và không được dùng để tự quy đổi giữa các chế phẩm.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Protease

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Protease

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Protease

Không có danh sách tương tác chung cho toàn bộ nhóm protease.

Nhãn PANCREAZE cho biết lipase, protease và amylase trong sản phẩm không phải cơ chất của enzyme CYP hoặc chất vận chuyển; do đó không dự kiến tương tác qua CYP hoặc chất vận chuyển.

Thông tin này không áp dụng cho mọi protease. Papain, bromelain, serratiopeptidase và các enzyme khác có thể có hồ sơ tương tác riêng.

Người dùng cần thông báo cho bác sĩ hoặc dược sĩ về:

  • Thuốc chống đông hoặc chống kết tập tiểu cầu.
  • Thuốc điều trị gout.
  • Thuốc và thực phẩm bổ sung có chứa enzyme.
  • Tiền sử dị ứng với protein động vật, thực vật hoặc vi sinh vật.

Tương tác đặc hiệu của protease không xác định rõ nguồn.

Thắc mắc về hoạt chất Protease

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 4 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *