Alendronat natri trihydrat

Alendronat natri là hoạt chất thuộc nhóm bisphosphonat, dùng đường uống để ức chế hủy xương trong một số bệnh lý như loãng xương sau mãn kinh, loãng xương ở nam giới, loãng xương do glucocorticoid và bệnh Paget xương theo nhãn thuốc cụ thể. Hoạt chất này có sinh khả dụng đường uống rất thấp và dễ bị giảm hấp thu bởi thức ăn, đồ uống không phải nước lọc, calci, thuốc kháng acid hoặc thuốc chứa cation đa hóa trị. Vì vậy, cách uống đúng rất quan trọng. Alendronat natri có thể gây kích ứng thực quản, giảm calci máu, đau xương/cơ/khớp, hiếm gặp hoại tử xương hàm hoặc gãy xương đùi không điển hình. Nội dung này chỉ cung cấp thông tin y khoa trung lập, không thay thế tư vấn của bác sĩ hoặc dược sĩ.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 09/07/2026

Nội dung chính

  • Hoạt chất: Alendronat natri
  • Tên tiếng Anh/INN: Alendronate sodium; Alendronic acid
  • Nhóm thuốc: Bisphosphonat, thuốc ảnh hưởng cấu trúc và khoáng hóa xương
  • Mã ATC: M05BA04 — alendronic acid; DDD đường uống 10 mg theo WHO ATC/DDD Index.
  • Dạng dùng phổ biến: Viên nén đường uống 5 mg, 10 mg, 35 mg, 40 mg, 70 mg tính theo acid alendronic trong một số nhãn DailyMed; dạng/biệt dược lưu hành tại Việt Nam.
  • Cơ chế chính: Gắn vào hydroxyapatite của xương, tập trung tại vị trí hủy xương và ức chế hoạt tính của hủy cốt bào.
  • Cách dùng đặc trưng: Uống lúc mới ngủ dậy, với nước lọc, trước thức ăn/đồ uống/thuốc khác ít nhất 30 phút; không nằm ít nhất 30 phút sau uống và cho đến sau bữa ăn đầu tiên.
  • Cảnh báo nổi bật: Viêm/loét thực quản, giảm calci máu, đau cơ-xương-khớp nặng, hoại tử xương hàm, gãy xương đùi không điển hình, thận trọng ở người suy thận nặng.
  • Alendronat natri không nên được tự ý mua, tự ý dùng, tự ý tăng/giảm liều hoặc tự ngừng thuốc. Người bệnh cần dùng theo chỉ định và được theo dõi định kỳ, đặc biệt khi dùng kéo dài.

Hoạt chất Alendronat natri trihydrat là gì?

Alendronat natri là hoạt chất bisphosphonat dùng đường uống, có tác dụng ức chế tiêu xương do hủy cốt bào. Thuốc được dùng trong một số bệnh lý có tăng hủy xương như loãng xương và bệnh Paget xương theo nhãn thuốc được phê duyệt.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Alendronat natri trihydrat

INN Alendronate sodium trihydrate

CAS Chưa xác minh Công thức C4H12NNaO7P2·3H2O

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Alendronat natri trihydrat

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Alendronate sodium trihydrate

Tên chung quốc tế sửa đổi (INNM)

Alendronate sodium

Tên khác / tên đồng nghĩa

Alendronate monosodium trihydrate
Sodium alendronate trihydrate

Tên viết tắt

ALN

Tên USAN

alendronate sodium

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

Chưa xác minh

UNII

Chưa xác minh

PubChem CID

23681107

RxNorm CUI

Chưa xác minh

Công thức phân tử

C4H12NNaO7P2·3H2O

Dược động học của Alendronat natri trihydrat

Alendronat natri có sinh khả dụng đường uống rất thấp. Sau khi hấp thu, thuốc phân bố ưu tiên vào xương hoặc được thải qua nước tiểu. Thuốc không có bằng chứng bị chuyển hóa ở người hoặc động vật; thời gian bán thải cuối ước tính kéo dài trên 10 năm do giải phóng chậm từ xương.

Giai đoạn I: Hấp thu

Hấp thu đường uống rất dễ bị ảnh hưởng bởi thức ăn và đồ uống. Dùng 0,5–1 giờ trước bữa sáng làm giảm sinh khả dụng khoảng 40% so với dùng 2 giờ trước ăn; dùng cùng hoặc trong vòng 2 giờ sau bữa sáng cho sinh khả dụng gần như không đáng kể. Cà phê hoặc nước cam dùng cùng có thể làm giảm sinh khả dụng khoảng 60%.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng đường uống trung bình so với liều tiêm tĩnh mạch là khoảng 0,64% ở phụ nữ khi dùng sau nhịn ăn qua đêm và 2 giờ trước bữa sáng chuẩn; ở nam giới, sinh khả dụng viên 10 mg khoảng 0,59% trong điều kiện tương tự.

Giai đoạn II: Phân bố

Dữ liệu tiền lâm sàng cho thấy alendronate phân bố thoáng qua vào mô mềm rồi nhanh chóng tái phân bố vào xương hoặc thải qua nước tiểu. Thể tích phân bố ở trạng thái ổn định, không tính xương, ít nhất khoảng 28 L ở người; gắn protein huyết tương khoảng 78%.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Không có bằng chứng cho thấy alendronate bị chuyển hóa ở động vật hoặc người.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Phần thuốc không gắn vào xương được thải chủ yếu qua thận. Sau một liều tĩnh mạch có đánh dấu phóng xạ, khoảng 50% hoạt tính phóng xạ được thải qua nước tiểu trong 72 giờ và hầu như không thu hồi trong phân.

Các thông số và đường thải trừ
CL · Độ thanh thải toàn phần

Sau một liều tĩnh mạch 10 mg, độ thanh thải thận của alendronate được ghi nhận khoảng 71 mL/phút, và độ thanh thải toàn thân không vượt quá 200 mL/phút trong nhãn DailyMed.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Thời gian bán thải cuối ở người được ước tính trên 10 năm, có thể phản ánh sự giải phóng chậm của alendronate từ bộ xương.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Alendronat natri trihydrat

Alendronat natri thuộc nhóm aminobisphosphonat/ bisphosphonat chứa nitơ. Thuốc gắn với khoáng chất xương, đặc biệt tại vị trí đang tiêu xương, từ đó làm giảm hoạt động hủy xương. DailyMed ghi alendronate không cản trở tuyển mộ hoặc bám dính của hủy cốt bào nhưng ức chế hoạt tính của hủy cốt bào.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Alendronate ưu tiên định vị tại bề mặt tiêu xương dưới hủy cốt bào, làm hủy cốt bào mất đặc điểm “ruffled border” liên quan hoạt động tiêu xương và ức chế hoạt tính hủy cốt bào. Khi đã được vùi trong nền xương, alendronate không còn hoạt tính dược lý tại thời điểm đó.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Alendronat natri làm giảm trực tiếp tốc độ tiêu xương, kéo theo giảm gián tiếp quá trình tạo xương. Trong nhãn DailyMed, thuốc làm giảm các marker chuyển hóa xương như phosphatase kiềm huyết thanh và marker thoái giáng collagen niệu trong bệnh Paget; do ức chế tiêu xương, thuốc có thể gây giảm calci và phosphate huyết thanh mức nhẹ, thoáng qua, thường không triệu chứng.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Alendronat natri trihydrat

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Alendronat natri trihydrat

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Alendronat natri trihydrat

Calci, thuốc kháng acid và thuốc uống chứa cation đa hóa trị có thể cản trở hấp thu alendronate; cần uống các thuốc/vi chất này sau alendronate ít nhất 30 phút theo nhãn. Aspirin liều hằng ngày cùng alendronate liều trên 10 mg/ngày làm tăng biến cố tiêu hóa trên trong một số nghiên cứu; NSAID có thể gây kích ứng tiêu hóa nên cần thận trọng khi dùng cùng. Ranitidine tiêm tĩnh mạch được ghi nhận làm tăng gấp đôi sinh khả dụng alendronate đường uống, nhưng ý nghĩa lâm sàng chưa rõ.

Thắc mắc về hoạt chất Alendronat natri trihydrat

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 1 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *