Prednisone là corticosteroid tổng hợp dùng đường uống, có tác dụng chống viêm, ức chế miễn dịch và thay thế glucocorticoid trong một số tình trạng thiếu hormone vỏ thượng thận. Sau khi vào cơ thể, prednisone được chuyển thành prednisolone có hoạt tính, chủ yếu tại gan. Thuốc được sử dụng trong nhiều bệnh dị ứng, tự miễn, cơ xương khớp, da liễu, hô hấp, huyết học, thận, tiêu hóa và một số bệnh ung thư; chỉ định và liều thay đổi đáng kể theo từng bệnh. Prednisone có thể gây tăng đường huyết, giữ nước, tăng huyết áp, thay đổi tâm trạng, loãng xương, đục thủy tinh thể, nhiễm trùng và ức chế trục hạ đồi–tuyến yên–thượng thận. Nguy cơ tăng theo liều và thời gian điều trị. Không tự mua, tự kéo dài liệu trình hoặc ngừng thuốc đột ngột sau khi đã dùng kéo dài hay liều cao. [1][2][6]
Nội dung chính
- Prednisone là corticosteroid toàn thân, giúp giảm viêm và điều hòa đáp ứng miễn dịch.
- Thuốc thường được dùng trong nhiều bệnh viêm, dị ứng hoặc tự miễn khi bác sĩ thấy cần thiết.
- Cần dùng theo chỉ định; việc thay đổi hoặc ngừng thuốc phải có hướng dẫn để tránh nguy cơ suy thượng thận.
- Có thể làm tăng nguy cơ nhiễm trùng, tăng đường huyết, giữ nước, thay đổi tâm trạng hoặc kích ứng dạ dày.
- Báo bác sĩ/dược sĩ nếu đang có nhiễm trùng, tiểu đường, tăng huyết áp, loãng xương, thai kỳ hoặc cho con bú.
Hoạt chất Prednisone là gì?
Prednisone là corticosteroid tổng hợp dùng đường uống. Thuốc được cơ thể chuyển thành prednisolone để thay thế glucocorticoid khi cơ thể thiếu hormone hoặc làm giảm viêm và điều chỉnh đáp ứng miễn dịch trong nhiều bệnh lý. Prednisone giúp kiểm soát bệnh nhưng không nhất thiết loại bỏ nguyên nhân gây bệnh. [1][6]
Prednisone
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Prednisone |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Prednisone |
| Tên IUPAC | (8S,9S,10R,13S,14S,17R)-17-hydroxy-17-(2-hydroxyacetyl)-10,13-dimethyl-6,7,8,9,12,14,15,16-octahydrocyclopenta[a]phenanthrene-3,11-dione |
| Tên hóa học khác | 1,2-Dehydrocortisone |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Prednison; dehydrocortisone; delta-1-cortisone. Không nên nhầm prednisone với prednisolone: prednisone là tiền dược được chuyển thành prednisolone có hoạt tính trong cơ thể. [2] |
| Tên Latinh / tên dược điển | Prednisonum |
| Tên USAN | prednisone |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 53-03-2 |
|---|---|
| UNII | VB0R961HZT |
| PubChem CID | 5865 |
| RxNorm CUI | 8640 |
Dược động học của Prednisone
Prednisone được hấp thu qua đường tiêu hóa và chuyển gần như hoàn toàn thành prednisolone có hoạt tính. Prednisolone tiếp tục được chuyển hóa chủ yếu tại gan và các chất chuyển hóa được đào thải qua nước tiểu dưới dạng liên hợp sulfate và glucuronide. Thời gian bán thải huyết tương của cả prednisone và prednisolone khoảng 2–3 giờ, nhưng tác dụng sinh học có thể kéo dài hơn thời gian hiện diện trong huyết tương. [2]
Giai đoạn I: Hấp thu
Prednisone giải phóng tức thì được hấp thu tương đối nhanh; trong nghiên cứu so sánh, thời gian đạt nồng độ đỉnh khoảng 2 giờ. RAYOS có lớp bao trì hoãn giải phóng khoảng 4 giờ và đạt nồng độ đỉnh trung vị sau khoảng 6–6,5 giờ khi dùng cùng thức ăn. [2]
| F · Sinh khả dụng | Sinh khả dụng tuyệt đối của viên prednisone giải phóng tức thì trong nhãn tham chiếu. Đối với viên giải phóng chậm RAYOS, phơi nhiễm toàn thân khi uống cùng thức ăn tương đương viên giải phóng tức thì trong điều kiện nghiên cứu. Khi uống RAYOS lúc đói, nồng độ đỉnh và sinh khả dụng thấp hơn đáng kể so với khi uống sau bữa ăn nhiều chất béo. Dữ liệu này chỉ áp dụng cho dạng RAYOS, không được ngoại suy cho mọi chế phẩm prednisone. [2] |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
Dữ liệu định lượng chính thức về thể tích phân bố và tỷ lệ gắn protein của riêng prednisone trong các nhãn tham chiếu.
Sau khi chuyển thành prednisolone, hoạt chất được phân bố vào tuần hoàn và các mô để tạo tác dụng glucocorticoid toàn thân. [2]
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Prednisone được chuyển gần như hoàn toàn thành prednisolone có hoạt tính. Prednisolone tiếp tục được chuyển hóa chủ yếu tại gan. Thuốc cảm ứng CYP3A4 có thể làm tăng chuyển hóa corticosteroid, trong khi thuốc ức chế CYP3A4 có thể làm tăng nồng độ và độc tính của corticosteroid. [1][2]
Giai đoạn IV: Thải trừ
Prednisolone và các chất chuyển hóa được bài tiết qua nước tiểu, chủ yếu dưới dạng liên hợp sulfate và glucuronide. Tỷ lệ bài tiết của từng chất chuyển hóa sau dùng prednisone. [2]
| t½ · Thời gian bán thải | Thời gian bán thải cuối của cả prednisone và prednisolone khoảng 2–3 giờ sau khi dùng viên giải phóng chậm RAYOS, tương đương dạng giải phóng tức thì. [2] |
|---|---|
| CL · Độ thanh thải toàn phần | Giá trị độ thanh thải toàn thân định lượng của prednisone trong nhãn tham chiếu. |
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Các yếu tố có thể ảnh hưởng đến phơi nhiễm hoặc đáp ứng gồm:
- Thức ăn ảnh hưởng đáng kể đến hấp thu viên giải phóng chậm RAYOS.
- Thuốc cảm ứng CYP3A4 như rifampicin, carbamazepine, phenytoin và barbiturate có thể làm giảm tác dụng corticosteroid.
- Thuốc ức chế CYP3A4 như itraconazole, ketoconazole, ritonavir và một số macrolide có thể làm tăng phơi nhiễm.
- Suy giáp có thể làm giảm độ thanh thải corticosteroid; cường giáp có thể làm tăng độ thanh thải.
- Xơ gan có thể làm giảm chuyển hóa và tăng tác dụng corticosteroid.
- Ảnh hưởng của suy gan hoặc suy thận lên dược động học RAYOS chưa được đánh giá chính thức. [1][2]
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Prednisone
Prednisone thuộc nhóm glucocorticoid toàn thân. Thuốc có tác dụng glucocorticoid chủ yếu và một mức độ hoạt tính mineralocorticoid, vì vậy có thể gây giữ natri, giữ nước, tăng huyết áp và mất kali, đặc biệt khi dùng liều cao. [1][2]
Phần III: Cơ chế tác dụng
Sau khi được chuyển thành prednisolone, thuốc tạo tác dụng glucocorticoid, làm thay đổi biểu hiện của nhiều gene tham gia phản ứng viêm, miễn dịch và chuyển hóa. Kết quả là giảm hoạt động của tế bào miễn dịch, giảm di chuyển bạch cầu và hạn chế các quá trình như phù, giãn mao mạch, thực bào và lắng đọng fibrin.
Cơ chế này giải thích cả tác dụng chống viêm, ức chế miễn dịch lẫn các biến chứng chuyển hóa và suy giảm đáp ứng chống nhiễm trùng. [1][2]
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Prednisone gây các tác dụng chuyển hóa đa dạng, gồm tăng tạo glucose, giảm sử dụng glucose ngoại vi, tăng dị hóa protein, thay đổi phân bố mỡ, tăng thải calci và ức chế sản xuất corticosteroid nội sinh thông qua trục hạ đồi–tuyến yên–thượng thận.
Tác dụng chống viêm và miễn dịch có thể kéo dài hơn thời gian bán thải huyết tương. Dùng kéo dài hoặc liều cao có thể gây hội chứng Cushing, tăng đường huyết, suy thượng thận, loãng xương và tăng nguy cơ nhiễm trùng. [1][2]
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Prednisone
Theo nhãn prednisone tại Hoa Kỳ, thuốc được chỉ định trong nhiều nhóm bệnh, bao gồm:
- Thiếu hụt vỏ thượng thận nguyên phát hoặc thứ phát; hydrocortisone hoặc cortisone thường là lựa chọn ưu tiên và có thể cần bổ sung mineralocorticoid.
- Một số bệnh cơ xương khớp như viêm khớp dạng thấp, viêm khớp vảy nến, viêm cột sống dính khớp và đợt viêm khớp gút cấp.
- Bệnh tự miễn và mô liên kết như lupus ban đỏ hệ thống, viêm da cơ hoặc viêm đa cơ.
- Bệnh da nặng đáp ứng corticosteroid.
- Dị ứng nặng không kiểm soát được bằng điều trị thông thường.
- Một số bệnh viêm tại mắt, hô hấp, huyết học, thận và tiêu hóa.
- Điều trị giảm nhẹ một số bệnh bạch cầu và lymphoma.
- Một số bệnh nhiễm trùng đặc hiệu chỉ khi dùng phối hợp điều trị kháng nhiễm trùng thích hợp, như lao lan tỏa hoặc viêm màng não do lao.
Chỉ định cụ thể phải dựa trên chẩn đoán, mức độ bệnh và phác đồ chuyên môn; prednisone không phù hợp cho mọi tình trạng viêm hoặc dị ứng nhẹ. [1][2]
Liều dùng và cách sử dụng
Liều prednisone thay đổi rất lớn theo bệnh, mức độ nặng, tuổi, cân nặng, thuốc phối hợp và đáp ứng:
- Nhãn viên prednisone giải phóng tức thì ghi liều khởi đầu có thể từ 5–60 mg/ngày.
- Có thể dùng một lần, chia nhiều lần hoặc theo chế độ cách ngày tùy tình trạng.
- Sau khi đạt đáp ứng, liều duy trì được xác định bằng cách giảm từng bước đến liều thấp nhất vẫn kiểm soát được bệnh.
- RAYOS là dạng giải phóng chậm có liều khởi đầu ghi trên nhãn là 5 mg một lần mỗi ngày; việc chuyển từ corticosteroid khác phải dựa trên hiệu lực tương đương và đánh giá của bác sĩ.
- Một số bệnh cấp hoặc phác đồ ung thư có thể sử dụng liều khác đáng kể so với khoảng thông thường.
Không tự áp dụng mức 5–60 mg/ngày. Đây là khoảng liều tổng quát trên nhãn, không phải khuyến cáo cho một bệnh hoặc cá nhân cụ thể. [1][2]
Viên prednisone giải phóng tức thì thường được dùng cùng thức ăn hoặc sữa để giảm kích ứng dạ dày. Khi dùng một liều mỗi ngày, nhãn tham chiếu khuyến nghị dùng vào buổi sáng trước 9 giờ nhằm giảm ảnh hưởng lên nhịp tiết corticosteroid tự nhiên. [1]
Viên giải phóng chậm RAYOS phải được uống cùng thức ăn và nuốt nguyên viên; không bẻ, nghiền hoặc nhai vì lớp bao quyết định thời điểm giải phóng thuốc. [2]
Dung dịch đậm đặc phải được đo bằng dụng cụ định liều đi kèm. Không tự uống bù gấp đôi khi quên liều. Không dùng đơn thuốc của người khác. [6]
Không ngừng prednisone đột ngột sau khi đã dùng kéo dài hoặc liều cao. Bác sĩ có thể giảm liều từng bước để tuyến thượng thận phục hồi và hạn chế bệnh tái phát. [1][2][6]
Tùy liều và thời gian điều trị, nội dung theo dõi có thể gồm:
- Huyết áp, cân nặng, phù và dấu hiệu suy tim.
- Đường huyết; nhu cầu insulin hoặc thuốc điều trị đái tháo đường.
- Natri, kali và cân bằng dịch.
- Dấu hiệu nhiễm trùng, kể cả nhiễm trùng tiềm ẩn hoặc không có biểu hiện sốt rõ.
- Triệu chứng suy thượng thận trong quá trình giảm liều.
- Cân nặng, chiều cao và tốc độ tăng trưởng ở trẻ em.
- Mật độ xương và nguy cơ gãy xương khi điều trị kéo dài.
- Nhãn áp, đục thủy tinh thể và rối loạn thị giác; nhãn khuyến nghị theo dõi nhãn áp nếu điều trị quá 6 tuần.
- Thay đổi tâm trạng, mất ngủ, kích động, trầm cảm, loạn thần hoặc ý nghĩ tự sát.
- Dấu hiệu loét, xuất huyết hoặc thủng đường tiêu hóa.
- Sàng lọc viêm gan B trước điều trị ức chế miễn dịch kéo dài.
- Tiền sử lao, Strongyloides, thủy đậu, sởi và kế hoạch tiêm chủng. [1][3]
Cảnh báo và lưu ý về Prednisone
Theo nhãn viên prednisone giải phóng tức thì được trích dẫn:
- Nhiễm nấm toàn thân.
- Quá mẫn với prednisone hoặc thành phần của thuốc. [1]
Nhãn RAYOS chỉ liệt kê chống chỉ định chính thức là quá mẫn với prednisone hoặc tá dược. Sự khác biệt phản ánh nhãn của từng sản phẩm; nhiễm nấm toàn thân vẫn là cảnh báo quan trọng và corticosteroid có thể làm nhiễm nấm lan rộng nặng hơn. [1][2]
Vaccine sống hoặc vaccine sống giảm độc lực chống chỉ định ở người đang dùng liều corticosteroid gây ức chế miễn dịch, nhưng đây là chống chỉ định đối với việc tiêm vaccine trong bối cảnh điều trị, không phải chống chỉ định tuyệt đối của prednisone cho mọi người bệnh. [1][3]
Các tác dụng không mong muốn được báo cáo gồm:
- Tăng cảm giác thèm ăn và tăng cân.
- Khó tiêu, buồn nôn, đầy bụng hoặc kích ứng dạ dày.
- Mất ngủ, kích thích, lo âu hoặc thay đổi tâm trạng.
- Đau đầu, chóng mặt.
- Phù, giữ nước, tăng huyết áp và giảm kali.
- Tăng đường huyết hoặc khó kiểm soát đái tháo đường.
- Mặt tròn kiểu Cushing và thay đổi phân bố mỡ.
- Mụn trứng cá, da mỏng, dễ bầm, rạn da và chậm lành vết thương.
- Yếu cơ, đau cơ hoặc đau khớp.
- Rối loạn kinh nguyệt.
- Tăng tiết mồ hôi.
- Tăng nguy cơ nhiễm trùng.
Tần suất và mức độ phụ thuộc vào liều, thời gian điều trị và nguy cơ nền của người bệnh. [1][6]
Các biến cố nghiêm trọng có thể gồm:
- Ức chế miễn dịch, nhiễm trùng nặng, nhiễm trùng lan tỏa hoặc tái hoạt lao và viêm gan B.
- Tăng nhiễm Strongyloides gây hội chứng tăng nhiễm và nhiễm khuẩn huyết có thể tử vong.
- Ức chế trục HPA, suy thượng thận và tụt huyết áp nguy hiểm khi ngừng thuốc quá nhanh.
- Hội chứng Cushing, tăng đường huyết nặng hoặc khởi phát đái tháo đường.
- Giữ nước, tăng huyết áp, hạ kali, rối loạn nhịp hoặc làm nặng suy tim.
- Loét, xuất huyết hoặc thủng đường tiêu hóa; dấu hiệu viêm phúc mạc có thể bị che lấp.
- Loãng xương, gãy xương, hoại tử xương và bệnh cơ do corticosteroid.
- Rối loạn tâm thần nghiêm trọng, gồm hưng cảm, trầm cảm hoặc loạn thần.
- Đục thủy tinh thể dưới bao sau, tăng nhãn áp và tổn thương thần kinh thị giác.
- Phản vệ hoặc phù mạch.
- Huyết khối hoặc viêm tắc tĩnh mạch.
- Hội chứng Stevens–Johnson và hoại tử thượng bì nhiễm độc đã được báo cáo với corticosteroid. [1][2]
Cần thận trọng đặc biệt ở người có:
- Đái tháo đường hoặc nguy cơ tăng đường huyết.
- Tăng huyết áp, suy tim, phù hoặc suy thận.
- Loét dạ dày–tá tràng, viêm túi thừa hoặc mới nối ruột.
- Loãng xương, tiền sử gãy xương hoặc phụ nữ sau mãn kinh.
- Glaucoma, đục thủy tinh thể hoặc herpes simplex tại mắt.
- Rối loạn tâm thần hoặc tiền sử phản ứng tâm thần với corticosteroid.
- Lao tiềm ẩn, viêm gan B, nhiễm Strongyloides hoặc nhiễm trùng đang hoạt động.
- Xơ gan, suy giáp hoặc cường giáp.
- Nhược cơ.
- Mới bị nhồi máu cơ tim.
- Dự kiến phẫu thuật, chấn thương nặng hoặc nhiễm trùng cấp trong hoặc sau liệu trình kéo dài.
Người dùng prednisone cần tránh tiếp xúc với người mắc thủy đậu hoặc sởi nếu chưa có miễn dịch và phải liên hệ cơ sở y tế ngay sau phơi nhiễm. [1]
Theo CDC, liều corticosteroid toàn thân được xem là gây ức chế miễn dịch đáng kể trong bối cảnh vaccine khi dùng prednisone từ 20 mg/ngày hoặc 2 mg/kg/ngày trở lên trong ít nhất 14 ngày. Ngưỡng này phục vụ quyết định tiêm chủng, không phải ranh giới tuyệt đối để kết luận prednisone an toàn hoặc nguy hiểm trong mọi tình huống. [3]
Dữ liệu về uống một lượng rất lớn prednisone trong thời gian ngắn còn hạn chế. Lạm dụng kéo dài có thể gây biểu hiện cường corticosteroid như mặt tròn, tăng cân, giữ nước, tăng huyết áp, tăng đường huyết, hạ kali, loãng xương, nhiễm trùng, rối loạn tâm thần và suy thượng thận. [2]
Xử trí quá liều được thực hiện tại cơ sở y tế, chủ yếu gồm đánh giá đường thở, tuần hoàn, điện giải, đường huyết, huyết áp và điều trị triệu chứng, hỗ trợ. Không tự gây nôn. Quá liều mạn không được xử trí bằng cách tự ngừng đột ngột vì có thể gây suy thượng thận hoặc làm bệnh nền bùng phát. [2][6]
Viên prednisone trong nhãn DailyMed được bảo quản ở 20–25°C, trong bao bì kín và tránh ánh sáng. Điều kiện cụ thể có thể khác giữa các sản phẩm và dạng dung dịch; cần tuân thủ nhãn của thuốc đang sử dụng, giữ xa trẻ em và không dùng thuốc quá hạn. [1]
Đối tượng đặc biệt
Corticosteroid được sử dụng trong một số bệnh nhi khoa, nhưng liều phải dựa trên bệnh, mức độ nặng, cân nặng hoặc diện tích bề mặt cơ thể và đáp ứng.
Trẻ dùng prednisone cần được theo dõi huyết áp, cân nặng, chiều cao, tốc độ tăng trưởng, nhãn áp, nhiễm trùng, rối loạn tâm lý, huyết khối, loét tiêu hóa, đục thủy tinh thể và loãng xương. Corticosteroid toàn thân có thể làm chậm tốc độ tăng trưởng ngay cả ở liều thấp và khi xét nghiệm trục HPA chưa bất thường. Cần dùng liều thấp nhất có hiệu quả. [1]
Không có bằng chứng đầy đủ để kết luận đáp ứng ở người từ 65 tuổi trở lên khác hoàn toàn người trẻ. Tuy nhiên, lựa chọn liều cần thận trọng vì người cao tuổi thường có suy giảm chức năng gan, thận hoặc tim, nhiều bệnh nền và dùng nhiều thuốc.
Cần chú ý nguy cơ đái tháo đường, giữ nước, tăng huyết áp, nhiễm trùng, loãng xương, gãy xương, đục thủy tinh thể, rối loạn tâm thần và đứt gân khi phối hợp fluoroquinolone. [1][2]
Dữ liệu trên người hiện có không cho thấy prednisone hoặc prednisolone làm tăng đáng kể nguy cơ dị tật bẩm sinh chung so với nguy cơ nền. Một số nghiên cứu cũ gợi ý nguy cơ nhỏ về sứt môi hoặc hở hàm ếch khi dùng trong ba tháng đầu, nhưng các nghiên cứu và đánh giá mới hơn không xác nhận rõ mối liên hệ này. [5]
Sử dụng corticosteroid đường uống kéo dài trong thai kỳ có liên quan với sinh non hoặc trẻ nhẹ cân, nhưng bệnh nền của người mẹ cũng có thể góp phần vào nguy cơ. Lợi ích kiểm soát bệnh cho mẹ phải được cân nhắc với nguy cơ tiềm tàng. [5]
Nhãn thuốc khuyến cáo chỉ sử dụng trong thai kỳ khi lợi ích dự kiến vượt nguy cơ. Trẻ sơ sinh có mẹ dùng liều corticosteroid đáng kể trong thai kỳ cần được theo dõi dấu hiệu suy thượng thận. Không tự ngừng prednisone khi phát hiện mang thai. [1][5]
LactMed ghi nhận lượng prednisone trong sữa mẹ rất thấp và chưa có tác dụng bất lợi được báo cáo ở trẻ bú mẹ do người mẹ sử dụng corticosteroid. Việc trì hoãn cho bú 4 giờ sau một liều thường không cần thiết vì mức thuốc trong sữa thấp. [4]
Liều trung bình hoặc cao có thể tạm thời làm giảm lượng sữa. Với điều trị liều cao, kéo dài, trẻ sinh non hoặc trẻ có nguy cơ đặc biệt, bác sĩ có thể cân nhắc thời điểm cho bú và theo dõi tăng trưởng, bú kém hoặc dấu hiệu ức chế thượng thận. [4][5]
Một số nhãn thuốc cũ đưa ra khuyến cáo thận trọng hơn, yêu cầu cân nhắc ngừng cho bú hoặc ngừng thuốc. Khi nguồn có khác biệt, quyết định nên dựa trên liều, thời gian điều trị, bệnh của mẹ và dữ liệu LactMed cập nhật. [1][4]
Prednisone cần được chuyển thành prednisolone để phát huy phần lớn tác dụng. Ảnh hưởng của suy gan lên dược động học prednisone chưa được đánh giá đầy đủ trong nhãn RAYOS.
Nhãn viên prednisone ghi nhận tác dụng corticosteroid có thể tăng ở người xơ gan do giảm chuyển hóa. Không có công thức hiệu chỉnh liều định lượng chung; cần dùng thận trọng, theo dõi độc tính và cân nhắc lựa chọn corticosteroid theo đánh giá của bác sĩ. [1][2]
Ảnh hưởng của suy thận lên dược động học prednisone chưa được đánh giá đầy đủ và không có công thức hiệu chỉnh liều thống nhất trong nhãn tham chiếu.
Cần thận trọng vì prednisone có thể gây giữ natri, phù, tăng huyết áp và mất kali, từ đó làm nặng tình trạng tim–thận. Theo dõi cân nặng, huyết áp, phù, điện giải và chức năng thận theo chỉ định. [1][2]
Chưa có nghiên cứu chính thức đầy đủ về ảnh hưởng của prednisone lên khả năng lái xe và vận hành máy.
Thuốc có thể gây chóng mặt, đau đầu, yếu cơ, nhìn mờ, mất ngủ, kích động hoặc thay đổi tâm trạng. Người có các triệu chứng này không nên lái xe, vận hành máy hoặc làm công việc nguy hiểm cho đến khi biết rõ phản ứng của cơ thể. [1][6]
Tương tác thuốc của Prednisone
Các tương tác đáng lưu ý gồm:
- Thuốc lợi tiểu thải kali và amphotericin B: tăng nguy cơ hạ kali.
- Digoxin và glycoside trợ tim: hạ kali có thể làm tăng nguy cơ loạn nhịp.
- Warfarin: đáp ứng chống đông có thể thay đổi; cần theo dõi chỉ số đông máu.
- Thuốc điều trị đái tháo đường: prednisone làm tăng đường huyết nên có thể cần điều chỉnh điều trị.
- NSAID và aspirin: tăng nguy cơ tác dụng phụ đường tiêu hóa; khi ngừng corticosteroid có thể tăng nguy cơ ngộ độc salicylate.
- Rifampicin, carbamazepine, phenytoin và barbiturate: có thể làm tăng chuyển hóa và giảm tác dụng corticosteroid.
- Ketoconazole, itraconazole, ritonavir, indinavir và một số kháng sinh macrolide: có thể làm giảm chuyển hóa và tăng độc tính corticosteroid.
- Fluoroquinolone: tăng nguy cơ viêm hoặc đứt gân, đặc biệt ở người cao tuổi.
- Cyclosporine: có thể làm tăng tác dụng của cả hai thuốc; đã ghi nhận co giật.
- Bupropion: phối hợp có thể làm giảm ngưỡng co giật.
- Estrogen, gồm thuốc tránh thai chứa estrogen: có thể làm giảm chuyển hóa và tăng tác dụng corticosteroid.
- Thuốc kháng cholinesterase ở người nhược cơ: có thể gây yếu cơ nặng.
- Vaccine: đáp ứng với vaccine bất hoạt có thể giảm; vaccine sống phải tránh khi đang dùng liều ức chế miễn dịch. [1][3]
Thắc mắc về hoạt chất Prednisone
Prednisone là glucocorticoid tổng hợp dùng đường uống. Thuốc được chuyển thành prednisolone có hoạt tính và được dùng để thay thế corticosteroid hoặc kiểm soát viêm, dị ứng và đáp ứng miễn dịch trong nhiều bệnh. Đây là thuốc kê đơn. [1][2]
Không hoàn toàn. Prednisone là tiền dược được cơ thể chuyển thành prednisolone có hoạt tính, chủ yếu tại gan. Một số bảng quy đổi xem 5 mg prednisone có hiệu lực gần tương đương 5 mg prednisolone đường uống, nhưng không nên tự chuyển đổi vì dạng bào chế, bệnh nền và chức năng gan có thể ảnh hưởng lựa chọn thuốc. [2]
Không nên tự ngừng. Dùng kéo dài hoặc liều cao có thể làm tuyến thượng thận giảm sản xuất cortisol. Ngừng đột ngột có thể gây mệt lả, yếu, buồn nôn, tụt huyết áp, đau cơ, đau khớp hoặc làm bệnh nền bùng phát. Bác sĩ thường giảm liều từng bước khi cần. [1][6]
Với prednisone giải phóng tức thì dùng một lần mỗi ngày, nhãn tham chiếu khuyến nghị uống buổi sáng trước 9 giờ. Tuy nhiên, RAYOS là dạng giải phóng chậm được thiết kế để uống cùng thức ăn vào thời điểm tính toán theo bệnh và giải phóng thuốc khoảng 4 giờ sau đó. Luôn tuân thủ đúng dạng thuốc và lịch kê đơn. [1][2]
Vaccine bất hoạt thường có thể được sử dụng nhưng đáp ứng miễn dịch có thể giảm. Vaccine sống phải tránh khi đang dùng liều corticosteroid gây ức chế miễn dịch.
CDC xem prednisone từ 20 mg/ngày hoặc 2 mg/kg/ngày trở lên trong ít nhất 14 ngày là liều corticosteroid toàn thân gây ức chế miễn dịch đáng kể trong bối cảnh tiêm chủng. Vaccine sống thường được trì hoãn ít nhất một tháng sau khi ngừng liệu trình liều cao này. Kế hoạch cụ thể cần do bác sĩ hoặc cơ sở tiêm chủng đánh giá. [1][3]

