Itraconazole là thuốc kháng nấm tổng hợp thuộc nhóm triazole, được sử dụng theo đơn để điều trị một số nhiễm nấm ở da, móng, niêm mạc và các cơ quan sâu. Tùy dạng bào chế, nhãn thuốc có thể cho phép sử dụng itraconazole trong bệnh nấm móng, blastomycosis, histoplasmosis, aspergillosis hoặc nhiễm Candida ở miệng và thực quản. Thuốc hoạt động bằng cách ức chế quá trình tổng hợp ergosterol, thành phần cần thiết của màng tế bào nấm.
Itraconazole có đặc điểm hấp thu thay đổi đáng kể theo dạng thuốc, thức ăn, độ acid của dạ dày và thuốc dùng đồng thời. Viên nang thông thường và dung dịch uống không được tự ý thay thế cho nhau. Đây cũng là chất ức chế CYP3A4 mạnh, có thể gây nhiều tương tác nghiêm trọng. Các cảnh báo đáng chú ý gồm suy tim sung huyết, tổn thương gan, rối loạn nhịp tim và phản ứng da nặng. Người bệnh chỉ nên dùng itraconazole theo đánh giá và theo dõi của bác sĩ hoặc dược sĩ.
Nội dung chính
- Itraconazole là thuốc kháng nấm triazole dùng đường uống.
- Mã ATC: J02AC02.
- Viên nang thông thường nên uống ngay sau bữa ăn đầy đủ; dung dịch uống thường được dùng khi bụng đói.
- Viên nang, dung dịch uống và viên nang sinh khả dụng cải tiến không được tự ý thay thế cho nhau.
- Itraconazole ức chế CYP3A4 mạnh và có danh sách tương tác thuốc rất rộng.
- Cảnh báo quan trọng gồm suy tim sung huyết, độc tính nghiêm trọng trên gan và rối loạn nhịp do tương tác.
- Không sử dụng để điều trị nấm móng ở người đang mang thai, dự định mang thai hoặc có rối loạn chức năng tâm thất.
- Liều và thời gian điều trị phụ thuộc loại nấm, vị trí nhiễm, dạng bào chế và tình trạng người bệnh; không tự áp dụng liều tham khảo.
Hoạt chất Itraconazole là gì?
Itraconazole là thuốc kháng nấm triazole dùng toàn thân. Thuốc làm giảm quá trình tạo ergosterol của nấm, từ đó gây rối loạn cấu trúc và chức năng màng tế bào nấm. Tùy sản phẩm và dạng bào chế, itraconazole được sử dụng để điều trị một số bệnh nấm toàn thân, nấm móng hoặc nhiễm Candida ở niêm mạc.
Itraconazole
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Itraconazole |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Itraconazole |
| Tên IUPAC | 2-butan-2-yl-4-[4-[4-[4-[[(2R,4S)-2-(2,4-dichlorophenyl)-2-(1,2,4-triazol-1-ylmethyl)-1,3-dioxolan-4-yl]methoxy]phenyl]piperazin-1-yl]phenyl]-1,2,4-triazol-3-one |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | ITZ là chữ viết tắt thường gặp trong y văn. Itraconazol là cách viết được sử dụng trong một số ngôn ngữ. |
| Tên viết tắt | ITZ |
| Tên Latinh / tên dược điển | Itraconazolum |
| Tên USAN | itraconazole |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 84625-61-6 |
|---|---|
| UNII | 304NUG5GF4 |
| PubChem CID | 55283 |
| RxNorm CUI | 28031 |
| Công thức phân tử | C35H38Cl2N8O4 |
Dược động học của Itraconazole
Itraconazole có dược động học không tuyến tính và tích lũy khi dùng nhiều liều. Nồng độ trạng thái ổn định thường đạt sau khoảng 15 ngày. Thuốc hấp thu qua đường tiêu hóa, gắn protein huyết tương rất cao, phân bố rộng vào các mô, chuyển hóa chủ yếu tại gan qua CYP3A4 và thải trừ phần lớn dưới dạng chất chuyển hóa không hoạt tính.
Giai đoạn I: Hấp thu
Sau khi uống viên nang thông thường, itraconazole được hấp thu tương đối nhanh và thường đạt nồng độ đỉnh trong khoảng 2–5 giờ. Hấp thu viên nang đạt tối đa khi dùng ngay sau một bữa ăn đầy đủ. Thuốc làm giảm acid dạ dày, tình trạng vô toan hoặc giảm acid dạ dày có thể làm giảm hấp thu viên nang.
Dung dịch uống có hướng dẫn sử dụng khác và thường được dùng khi không có thức ăn để tối ưu phơi nhiễm.
| F · Sinh khả dụng | Sinh khả dụng tuyệt đối quan sát được của viên nang itraconazole thông thường khoảng 55%. Mức phơi nhiễm của dung dịch uống cao hơn viên nang thông thường khi sử dụng cùng một liều danh nghĩa. Sinh khả dụng của các chế phẩm cải tiến không được quy đổi trực tiếp với viên nang thông thường. |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
Itraconazole gắn protein huyết tương khoảng 99,8%, chủ yếu với albumin, và có thể tích phân bố biểu kiến lớn hơn 700 lít. Nồng độ tại phổi, thận, gan, xương, dạ dày, lách và cơ có thể cao hơn huyết tương; thuốc cũng tập trung tại da và mô keratin. Nồng độ trong dịch não tủy thấp hơn đáng kể so với huyết tương.
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Itraconazole được chuyển hóa mạnh tại gan. CYP3A4 là enzym chính tham gia chuyển hóa. Chất chuyển hóa chủ yếu là hydroxy-itraconazole, có hoạt tính kháng nấm in vitro tương đương itraconazole và góp phần vào tác dụng cũng như tương tác thuốc.
Giai đoạn IV: Thải trừ
Itraconazole được thải trừ chủ yếu dưới dạng chất chuyển hóa không hoạt tính trong phân và nước tiểu. Sau một liều đánh dấu phóng xạ, khoảng 35% được tìm thấy trong nước tiểu và 54% trong phân; bài tiết qua thận của itraconazole không đổi và hydroxy-itraconazole rất thấp. Thuốc không được loại bỏ đáng kể bằng thẩm tách.
| t½ · Thời gian bán thải | Thời gian bán thải cuối của itraconazole thường khoảng 16–28 giờ sau một liều và tăng lên khoảng 34–42 giờ khi dùng lặp lại. Ở người xơ gan, thời gian bán thải có thể kéo dài đáng kể. |
|---|---|
| CL · Độ thanh thải toàn phần | Độ thanh thải toàn phần trung bình của itraconazole sau khi tiêm tĩnh mạch được ghi nhận khoảng 278 mL/phút. Độ thanh thải giảm ở liều cao hơn do quá trình chuyển hóa tại gan có thể bão hòa. |
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Các yếu tố có thể ảnh hưởng gồm:
- Dạng bào chế và công thức sản phẩm.
- Thức ăn.
- Độ acid của dạ dày.
- Thuốc ức chế bơm proton, thuốc đối kháng H2 và thuốc kháng acid.
- Thuốc cảm ứng hoặc ức chế CYP3A4.
- Suy gan hoặc xơ gan.
- Suy thận, dù thuốc không được thải trừ đáng kể dưới dạng không đổi qua thận.
- Suy giảm miễn dịch, nhiễm HIV hoặc ghép tạng.
- Xơ nang và các tình trạng làm thay đổi hấp thu đường tiêu hóa.
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Itraconazole
Itraconazole thuộc nhóm azole thế hệ triazole. So với các thuốc azole dùng tại chỗ, itraconazole được hấp thu toàn thân và có phổ hoạt tính trên nhiều loài nấm men, nấm mốc, nấm lưỡng hình và dermatophyte.
Thuốc đồng thời là chất ức chế mạnh CYP3A4 và có khả năng ức chế các chất vận chuyển P-glycoprotein तथा BCRP, vì vậy nguy cơ tương tác thuốc là một đặc điểm dược lý quan trọng.
Phần III: Cơ chế tác dụng
Itraconazole ức chế enzym phụ thuộc cytochrome P450 của nấm, thường được gọi là lanosterol 14-alpha-demethylase. Việc ức chế bước khử methyl trong quá trình tổng hợp sterol làm giảm ergosterol, thành phần thiết yếu của màng tế bào nấm. Hậu quả là tính toàn vẹn, tính thấm và chức năng của màng tế bào nấm bị rối loạn.
Hoạt tính trên CYP3A4 của người cũng giải thích cho nhiều tương tác thuốc có ý nghĩa lâm sàng.
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Itraconazole có hoạt tính in vitro đối với nhiều chủng Blastomyces dermatitidis, Histoplasma capsulatum, Aspergillus spp., Candida spp. và Trichophyton spp. Mức độ đáp ứng phụ thuộc loài nấm, độ nhạy, vị trí nhiễm, miễn dịch của người bệnh, nồng độ thuốc tại mô và khả năng hấp thu của chế phẩm.
Nồng độ thuốc có thể tồn tại tại da trong vài tuần và tại keratin móng trong nhiều tháng sau khi kết thúc điều trị, nên cải thiện hình dạng móng thường xuất hiện chậm hơn thời điểm loại bỏ nấm.
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Itraconazole
Theo nhãn viên nang itraconazole thông thường, các chỉ định gồm:
- Blastomycosis tại phổi hoặc ngoài phổi.
- Histoplasmosis, bao gồm bệnh phổi hang mạn tính và bệnh lan tỏa không có viêm màng não.
- Aspergillosis tại phổi hoặc ngoài phổi ở người không dung nạp hoặc không đáp ứng amphotericin B.
- Nấm móng chân, có hoặc không kèm nấm móng tay, do dermatophyte.
- Nấm móng tay do dermatophyte.
Theo nhãn dung dịch uống, itraconazole được chỉ định điều trị Candida hầu miệng và Candida thực quản. Chỉ dung dịch uống đã được chứng minh hiệu quả cho các chỉ định Candida niêm mạc này trong nhãn được tham khảo.
Phạm vi chỉ định được phê duyệt có thể khác theo quốc gia và sản phẩm.
Itraconazole đang được nghiên cứu theo hướng tái định vị thuốc trong ung thư do có khả năng ảnh hưởng đến con đường Hedgehog và quá trình tạo mạch. Một nghiên cứu pha II thăm dò đã đánh giá itraconazole đường uống trong ung thư biểu mô tế bào đáy.
Các ứng dụng chống ung thư này vẫn mang tính nghiên cứu hoặc ngoài chỉ định và không phải chỉ định kháng ung thư được phê duyệt trong các nhãn itraconazole được tham khảo. Không tự sử dụng itraconazole để điều trị ung thư.
Liều dùng và cách sử dụng
Liều dưới đây được trích từ nhãn thuốc Hoa Kỳ và chỉ có giá trị tham khảo. Liều thực tế phải do bác sĩ quyết định dựa trên chẩn đoán, loài nấm, vị trí nhiễm, dạng bào chế, chức năng gan thận và thuốc dùng đồng thời.
Viên nang thông thường:
- Blastomycosis hoặc histoplasmosis: 200 mg một lần mỗi ngày. Nếu không cải thiện hoặc bệnh tiến triển, nhãn cho phép tăng từng bước 100 mg đến tối đa 400 mg/ngày; liều trên 200 mg/ngày được chia thành hai lần.
- Aspergillosis: 200–400 mg/ngày.
- Trường hợp nhiễm nấm đe dọa tính mạng: nhãn đề cập liều nạp 200 mg, ba lần mỗi ngày trong ba ngày đầu; việc sử dụng phải được giám sát chuyên khoa.
- Nấm móng chân, có hoặc không kèm móng tay: 200 mg một lần mỗi ngày trong 12 tuần liên tục.
- Chỉ nấm móng tay: hai đợt, mỗi đợt 200 mg hai lần mỗi ngày trong một tuần, cách nhau ba tuần không dùng thuốc.
Dung dịch uống 10 mg/mL:
- Candida hầu miệng: 200 mg, tương đương 20 mL, mỗi ngày trong 1–2 tuần.
- Candida hầu miệng không đáp ứng fluconazole: 100 mg, tương đương 10 mL, hai lần mỗi ngày; thời gian dựa trên đáp ứng chuyên môn.
- Candida thực quản: 100 mg, tương đương 10 mL, mỗi ngày trong tối thiểu ba tuần và tiếp tục hai tuần sau khi hết triệu chứng; có thể tăng đến 200 mg/ngày theo đánh giá của bác sĩ.
Viên nang Tolsura 65 mg có liều và cách quy đổi riêng, không thay thế trực tiếp viên nang itraconazole 100 mg.
- Viên nang itraconazole thông thường phải được nuốt nguyên viên và uống ngay sau một bữa ăn đầy đủ để tăng hấp thu.
- Dung dịch uống thường được dùng khi bụng đói. Khi điều trị Candida hầu miệng, súc kỹ dung dịch trong miệng vài giây rồi nuốt theo hướng dẫn.
- Viên nang Tolsura được uống cùng thức ăn và phải nuốt nguyên viên.
- Không mở, nhai hoặc nghiền viên nang nếu nhãn sản phẩm không cho phép.
- Không tự chuyển đổi giữa viên nang thông thường, dung dịch uống và chế phẩm sinh khả dụng cải tiến.
- Thuốc kháng acid nên được uống cách viên nang itraconazole thông thường ít nhất hai giờ, theo hướng dẫn của nhãn.
- Báo cho bác sĩ toàn bộ thuốc kê đơn, thuốc không kê đơn và sản phẩm bổ sung đang sử dụng trước khi bắt đầu điều trị.
- Không tự tăng liều, giảm liều hoặc ngừng thuốc khi chưa được hướng dẫn.
Bác sĩ có thể theo dõi:
- Chức năng gan trước và trong điều trị, đặc biệt khi dùng kéo dài, có bệnh gan hoặc xuất hiện triệu chứng bất thường.
- Dấu hiệu suy tim như khó thở, phù chân, tăng cân nhanh, mệt nhiều hoặc khó thở khi nằm.
- Huyết áp và kali máu nếu xuất hiện biểu hiện giả cường aldosterone.
- Phản ứng da, dị ứng, rối loạn thần kinh ngoại biên và thay đổi thính lực.
- Đáp ứng lâm sàng, xét nghiệm vi sinh và hình ảnh học tùy loại nhiễm nấm.
- Danh sách thuốc dùng đồng thời trước khi bắt đầu và mỗi khi có thay đổi điều trị.
Ngừng thuốc và liên hệ cơ sở y tế ngay khi có vàng da, nước tiểu sẫm màu, khó thở, phù, phát ban lan rộng, phồng rộp da hoặc phản ứng dị ứng.
Cảnh báo và lưu ý về Itraconazole
Các chống chỉ định hoặc tình huống không được sử dụng theo nhãn tham khảo gồm:
- Quá mẫn với itraconazole hoặc thành phần của sản phẩm.
- Điều trị nấm móng ở người có rối loạn chức năng tâm thất, suy tim sung huyết hoặc tiền sử suy tim.
- Điều trị nấm móng ở người đang mang thai hoặc dự định mang thai.
- Sử dụng đồng thời với nhiều cơ chất CYP3A4 có khoảng điều trị hẹp hoặc nguy cơ gây biến cố nghiêm trọng, chẳng hạn dofetilide, dronedarone, quinidine, methadone, pimozide, midazolam đường uống, triazolam, cisapride, lovastatin, simvastatin, ivabradine, ranolazine, eplerenone, finerenone, ticagrelor và một số thuốc khác được liệt kê trong nhãn.
- Venetoclax trong giai đoạn bắt đầu và tăng liều ở người mắc CLL/SLL.
- Một số phối hợp với colchicine, fesoterodine hoặc solifenacin ở người suy gan hoặc suy thận.
Danh sách chống chỉ định tương tác rất dài và có thể được cập nhật; cần kiểm tra trực tiếp nhãn của cả hai thuốc trước khi phối hợp.
Các tác dụng không mong muốn được ghi nhận gồm:
- Buồn nôn, nôn, tiêu chảy, đau bụng, chán ăn.
- Phát ban, ngứa.
- Đau đầu, chóng mặt, buồn ngủ.
- Mệt mỏi, sốt hoặc khó chịu.
- Phù ngoại biên.
- Tăng huyết áp hoặc hạ kali máu.
- Rối loạn vị giác.
- Đau khớp.
- Rối loạn thị giác như nhìn mờ hoặc nhìn đôi.
Tần suất có thể khác nhau giữa dạng bào chế, chỉ định, thời gian điều trị và nhóm người bệnh.
Các biến cố nghiêm trọng cần được nhận biết gồm:
- Suy tim sung huyết, phù phổi hoặc giảm co bóp cơ tim.
- Tổn thương gan nghiêm trọng, viêm gan, suy gan cấp và trường hợp tử vong.
- Kéo dài QT, xoắn đỉnh, rối loạn nhịp thất hoặc đột tử khi phối hợp thuốc tương tác.
- Phản vệ, phù mạch hoặc phản ứng dị ứng nặng.
- Hội chứng Stevens–Johnson, hoại tử thượng bì nhiễm độc, ngoại ban mụn mủ toàn thân cấp hoặc viêm da tróc vảy.
- Bệnh thần kinh ngoại biên.
- Giảm thính lực thoáng qua hoặc vĩnh viễn.
- Viêm tụy.
- Giả cường aldosterone với tăng huyết áp và hạ kali máu.
- Giảm bạch cầu, giảm bạch cầu trung tính hoặc giảm tiểu cầu.
- Itraconazole có thể gây suy tim hoặc làm nặng suy tim do tác dụng giảm co bóp cơ tim.
- Không dùng để điều trị nấm móng ở người có suy tim hoặc tiền sử suy tim.
- Với các nhiễm nấm nghiêm trọng khác ở người có rối loạn chức năng tâm thất, chỉ cân nhắc khi lợi ích được đánh giá vượt nguy cơ.
- Độc tính gan nghiêm trọng có thể xảy ra, kể cả trong tuần đầu và ở người không có bệnh gan trước đó.
- Ngừng thuốc và đánh giá chức năng gan nếu xuất hiện mệt bất thường, chán ăn, buồn nôn, vàng da, nước tiểu sẫm hoặc phân nhạt màu.
- Thận trọng ở người suy gan, suy thận, bệnh tim, bệnh phổi mạn, xơ nang, người cao tuổi và người dùng nhiều thuốc.
- Ngừng điều trị nếu xuất hiện bệnh thần kinh ngoại biên có khả năng liên quan thuốc.
- Giảm thính lực có thể kéo dài ở một số trường hợp.
- Không tự đổi dạng bào chế vì mức phơi nhiễm và chỉ định khác nhau.
Không có thuốc giải độc đặc hiệu được nêu trong nhãn. Khi quá liều, cần đưa người bệnh đến cơ sở y tế để được đánh giá và điều trị hỗ trợ theo triệu chứng. Itraconazole không được loại bỏ bằng thẩm tách. Các biểu hiện quá liều được báo cáo nhìn chung tương tự tác dụng không mong muốn đã biết của thuốc.
Không tự gây nôn hoặc tự xử trí quá liều tại nhà.
Theo nhãn Sporanox:
- Viên nang: bảo quản ở nhiệt độ phòng có kiểm soát 15–25°C, tránh ánh sáng và độ ẩm.
- Dung dịch uống: bảo quản ở nhiệt độ không quá 25°C, không để đông lạnh.
Theo nhãn Tolsura, bảo quản ở 25°C, cho phép dao động 15–30°C và đựng trong bao bì kín, tránh ánh sáng.
Luôn ưu tiên điều kiện bảo quản ghi trên bao bì và tờ hướng dẫn của sản phẩm thực tế.
Đối tượng đặc biệt
Tính an toàn và hiệu quả của Sporanox chưa được xác lập đầy đủ ở bệnh nhi trong nhãn tham khảo. Ảnh hưởng lâu dài của itraconazole lên sự phát triển xương ở trẻ em chưa được xác định. Việc sử dụng ở trẻ em chỉ nên được chuyên gia cân nhắc khi lợi ích dự kiến vượt nguy cơ và có kế hoạch theo dõi phù hợp.
Các nghiên cứu lâm sàng của viên nang Sporanox không có đủ số người từ 65 tuổi trở lên để xác định chắc chắn sự khác biệt về đáp ứng. Khi sử dụng cho người cao tuổi, cần cân nhắc chức năng gan, thận, tim, bệnh đồng mắc và số lượng thuốc đang sử dụng.
Mất thính lực thoáng qua hoặc vĩnh viễn đã được báo cáo ở người cao tuổi dùng itraconazole, trong một số trường hợp có dùng đồng thời quinidine.
Không sử dụng itraconazole để điều trị nấm móng ở người đang mang thai hoặc dự định mang thai. Với nhiễm nấm toàn thân, nhãn chỉ cho phép cân nhắc trong thai kỳ khi lợi ích điều trị dự kiến vượt nguy cơ tiềm ẩn đối với thai.
Người có khả năng mang thai được hướng dẫn sử dụng biện pháp tránh thai hiệu quả trong quá trình điều trị và tiếp tục trong hai tháng sau khi kết thúc itraconazole. Không tự sử dụng thuốc khi đang mang thai hoặc nghi ngờ có thai.
Itraconazole được bài tiết vào sữa mẹ. Dữ liệu lâm sàng ở trẻ bú mẹ còn hạn chế. LactMed cho biết lượng itraconazole trong sữa được ghi nhận thấp hơn liều điều trị thường được sử dụng cho trẻ, nhưng một thuốc thay thế có thể được ưu tiên, đặc biệt khi nuôi trẻ sơ sinh hoặc trẻ sinh non. Nếu bắt buộc sử dụng kéo dài, có thể cân nhắc theo dõi enzym gan của trẻ.
Quyết định tiếp tục cho con bú hoặc sử dụng thuốc cần được bác sĩ đánh giá dựa trên lợi ích điều trị cho mẹ và nguy cơ đối với trẻ.
Itraconazole được chuyển hóa chủ yếu tại gan. Ở người xơ gan, nồng độ đỉnh có thể giảm nhưng thời gian bán thải kéo dài. Dữ liệu về sử dụng dài hạn ở người xơ gan còn hạn chế.
Cần đặc biệt thận trọng và theo dõi chức năng gan. Việc sử dụng itraconazole không được khuyến khích ở người có enzym gan tăng, bệnh gan hoạt động hoặc từng bị độc tính gan do thuốc khác, trừ tình huống nghiêm trọng hoặc đe dọa tính mạng mà lợi ích dự kiến vượt nguy cơ.
Dữ liệu sử dụng itraconazole đường uống ở người suy thận còn hạn chế. Mức phơi nhiễm có thể giảm ở một số người suy thận vừa hoặc nặng dù thuốc không được đào thải đáng kể dưới dạng không đổi qua thận. Cần thận trọng, theo dõi đáp ứng và bác sĩ có thể cân nhắc điều chỉnh điều trị.
Thẩm tách máu không làm thay đổi đáng kể thời gian bán thải hoặc độ thanh thải của itraconazole và hydroxy-itraconazole.
Itraconazole có thể gây chóng mặt, buồn ngủ, nhìn mờ hoặc nhìn đôi. Người gặp các triệu chứng này không nên lái xe, vận hành máy móc hoặc thực hiện công việc cần sự tỉnh táo cho đến khi triệu chứng hết và đã được đánh giá.
Tương tác thuốc của Itraconazole
| Tương tác | Mức độ | Cơ chế / ảnh hưởng | Khuyến nghị / xử trí | Theo dõi | Bằng chứng / nguồn |
|---|---|---|---|---|---|
|
Terfenadine
Itraconazole ức chế chuyển hóa terfenadine, làm xuất hiện terfenadine chưa chuyển hóa và kéo dài QT; phối hợp này thuộc các phối hợp chống chỉ định trong cảnh báo/nhãn lịch sử và có báo cáo torsades de pointes. | Mức 4: Phối hợp nguy hiểm | Cơ chế: Tương tác dược động học do itraconazole ức chế CYP3A4, làm giảm thanh thải chuyển hóa của terfenadine và tăng phơi nhiễm thuốc mẹ. Ảnh hưởng: Tích lũy terfenadine chưa chuyển hóa kèm kéo dài QT/biến đổi tái cực; đã có báo cáo torsades de pointes có triệu chứng khi phối hợp. | Khuyến nghị: avoid_combination Xử trí: Tránh phối hợp terfenadine với itraconazole; sử dụng lựa chọn điều trị thay thế phù hợp. | Bằng chứng: high Nguồn: Honig PK et al., J Clin Pharmacol 1993 | PMID:8126255 | https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/8126255/ ; Pohjola-Sintonen S et al., Eur J Clin Pharmacol 1993 | PMID:8223844 | https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/8223844/ ; Thompson D, Oster G., JAMA 1996 | PMID:8614120 | https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/8614120/ | |
|
Ubrogepant
Itraconazole là chất ức chế CYP3A4 mạnh; phối hợp với ubrogepant bị chống chỉ định. | Mức 4: Phối hợp nguy hiểm | Cơ chế: Itraconazole ức chế mạnh CYP3A4, dự kiến làm tăng đáng kể nồng độ ubrogepant. Ảnh hưởng: Nguy cơ phản ứng bất lợi của ubrogepant tăng rõ; nhãn liệt kê tác nhân này trong nhóm chống chỉ định. | Khuyến nghị: avoid_combination Xử trí: Không phối hợp; chọn thuốc thay thế. | Nếu đã dùng nhầm, theo dõi phản ứng bất lợi, huyết áp và quá mẫn. | Bằng chứng: high Nguồn: DailyMed | UBRELVY (ubrogepant) Prescribing Information, revised 06/2025 | Sections 2.2, 4, 7.1–7.3, 12.3, 17 | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/fda/fdaDrugXsl.cfm?setid=fd9f9458-fd96-4688-be3f-f77b3d1af6ab | Kiểm tra ngày 2026-08-02 |
|
Colchicine
Itraconazole có thể làm tăng mạnh phơi nhiễm colchicine, dẫn đến độc tính nghiêm trọng hoặc tử vong. Nguy cơ tăng rõ ở người suy thận, suy gan, người cao tuổi hoặc dùng liều colchicine cao. | Mức 3: Cân nhắc nguy cơ/lợi ích | Cơ chế: Dược động học: Itraconazole ức chế CYP3A4 và/hoặc P-glycoprotein, làm giảm chuyển hóa và/hoặc vận chuyển thải colchicine, từ đó tăng phơi nhiễm toàn thân. Ảnh hưởng: Có thể xuất hiện tiêu chảy, buồn nôn/nôn, đau bụng sớm; sau đó là yếu cơ, bệnh cơ–thần kinh, tiêu cơ vân, giảm bạch cầu/tiểu cầu hoặc pancytopenia, suy đa cơ quan và rối loạn nhịp. | Khuyến nghị: avoid_combination Xử trí: Ưu tiên tránh phối hợp và chọn thuốc thay thế. Nếu bắt buộc ở người có chức năng gan và thận bình thường, cân nhắc tạm ngừng hoặc giảm liều colchicine đúng theo nhãn sản phẩm; không tự tạo liều ngoài hướng dẫn nguồn. Chống chỉ định phối hợp colchicine với chất ức chế CYP3A4 mạnh hoặc P-gp ở bệnh nhân suy thận hoặc suy gan. | Theo dõi triệu chứng tiêu hóa và thần kinh–cơ; CBC, creatinine/eGFR, AST/ALT và CK khi có nguy cơ hoặc triệu chứng. Ngừng colchicine và đánh giá khẩn nếu yếu/đau cơ, tê bì, sốt, xuất huyết bất thường, tiêu chảy/nôn nặng hoặc dấu hiệu suy cơ quan. | Bằng chứng: high Nguồn: DailyMed | Colchicine tablets, USP – Full Prescribing Information | Sections 2.4, 4, 5.3, 7 and 12.3: CYP3A4/P-gp inhibitors, dose modification and toxicity | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=cc0e205a-697e-d47e-e053-2995a90a154e | Kiểm tra ngày 2026-08-02 |
|
Clobetasol propionate
Itraconazole có thể làm tăng phơi nhiễm toàn thân với clobetasol dùng dưới dạng clobetasol propionate và làm tăng nguy cơ tác dụng phụ corticosteroid toàn thân, nhất là khi clobetasol được dùng liều cao, kéo dài hoặc trên diện rộng. | Mức 2: Tương tác cần thận trọng | Cơ chế: Tương tác dược động học. Itraconazole ức chế CYP3A4, có thể làm giảm chuyển hóa corticosteroid sau khi clobetasol được hấp thu qua da; mức độ liên quan lâm sàng phụ thuộc liều, đường dùng và mức độ ức chế CYP3A4. Ảnh hưởng: Có thể tăng nguy cơ ức chế HPA, hội chứng Cushing, tăng đường huyết và suy thượng thận khi giảm hoặc ngừng corticosteroid sau phơi nhiễm kéo dài. | Khuyến nghị: monitor_closely Xử trí: Dùng clobetasol với lượng tối thiểu và thời gian ngắn nhất; tránh băng kín và điều trị diện rộng hoặc kéo dài. Cân nhắc thuốc chống nấm hoặc liệu pháp da thay thế khi nguy cơ cao. | Theo dõi dấu hiệu Cushing, triệu chứng suy thượng thận, glucose và huyết áp. Cân nhắc cortisol buổi sáng hoặc nghiệm pháp ACTH ở bệnh nhân phơi nhiễm cao hoặc có triệu chứng. | Bằng chứng: moderate Nguồn: [emc/MHRA] | Dermovate Ointment SmPC | Section 4.5: itraconazole là ví dụ thuốc ức chế CYP3A4 có thể làm tăng phơi nhiễm corticosteroid | https://www.medicines.org.uk/emc/product/940/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-03 |
Thắc mắc về hoạt chất Itraconazole
Itraconazole là thuốc kháng nấm triazole dùng đường uống. Thuốc ức chế tổng hợp ergosterol của nấm và được sử dụng theo đơn trong một số bệnh nấm toàn thân, nấm móng hoặc nhiễm Candida, tùy dạng bào chế và nhãn sản phẩm.
Viên nang itraconazole thông thường có chỉ định điều trị nấm móng tay hoặc móng chân do dermatophyte trong nhãn tham khảo. Chẩn đoán nên được xác nhận bằng xét nghiệm mẫu móng trước khi điều trị. Thuốc không được dùng điều trị nấm móng ở người mang thai, dự định mang thai hoặc có suy tim hay tiền sử suy tim.
Cách dùng phụ thuộc dạng bào chế:
- Viên nang itraconazole thông thường: uống ngay sau một bữa ăn đầy đủ.
- Dung dịch uống: thường dùng khi bụng đói.
- Viên nang Tolsura: uống cùng thức ăn.
Không tự áp dụng hướng dẫn của dạng thuốc này cho dạng thuốc khác.
Có. Itraconazole có thể gây tăng enzym gan và hiếm gặp tổn thương gan nghiêm trọng, suy gan cấp hoặc tử vong. Cần liên hệ cơ sở y tế nếu xuất hiện mệt nhiều, chán ăn, buồn nôn kéo dài, vàng da, nước tiểu sẫm màu hoặc phân nhạt màu.
Itraconazole và chất chuyển hóa hydroxy-itraconazole ức chế mạnh CYP3A4; itraconazole còn ảnh hưởng đến P-glycoprotein và BCRP. Điều này có thể làm tăng nồng độ nhiều thuốc khác đến mức gây rối loạn nhịp, suy hô hấp, hạ huyết áp, tiêu cơ vân hoặc các độc tính nghiêm trọng. Một số thuốc cảm ứng CYP3A4 lại làm giảm nồng độ itraconazole và khiến điều trị thất bại.

