Itraconazole

Itraconazole là thuốc kháng nấm tổng hợp thuộc nhóm triazole, được sử dụng theo đơn để điều trị một số nhiễm nấm ở da, móng, niêm mạc và các cơ quan sâu. Tùy dạng bào chế, nhãn thuốc có thể cho phép sử dụng itraconazole trong bệnh nấm móng, blastomycosis, histoplasmosis, aspergillosis hoặc nhiễm Candida ở miệng và thực quản. Thuốc hoạt động bằng cách ức chế quá trình tổng hợp ergosterol, thành phần cần thiết của màng tế bào nấm.

Itraconazole có đặc điểm hấp thu thay đổi đáng kể theo dạng thuốc, thức ăn, độ acid của dạ dày và thuốc dùng đồng thời. Viên nang thông thường và dung dịch uống không được tự ý thay thế cho nhau. Đây cũng là chất ức chế CYP3A4 mạnh, có thể gây nhiều tương tác nghiêm trọng. Các cảnh báo đáng chú ý gồm suy tim sung huyết, tổn thương gan, rối loạn nhịp tim và phản ứng da nặng. Người bệnh chỉ nên dùng itraconazole theo đánh giá và theo dõi của bác sĩ hoặc dược sĩ.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Itraconazole là thuốc kháng nấm triazole dùng đường uống.
  • Mã ATC: J02AC02.
  • Viên nang thông thường nên uống ngay sau bữa ăn đầy đủ; dung dịch uống thường được dùng khi bụng đói.
  • Viên nang, dung dịch uống và viên nang sinh khả dụng cải tiến không được tự ý thay thế cho nhau.
  • Itraconazole ức chế CYP3A4 mạnh và có danh sách tương tác thuốc rất rộng.
  • Cảnh báo quan trọng gồm suy tim sung huyết, độc tính nghiêm trọng trên gan và rối loạn nhịp do tương tác.
  • Không sử dụng để điều trị nấm móng ở người đang mang thai, dự định mang thai hoặc có rối loạn chức năng tâm thất.
  • Liều và thời gian điều trị phụ thuộc loại nấm, vị trí nhiễm, dạng bào chế và tình trạng người bệnh; không tự áp dụng liều tham khảo.

Hoạt chất Itraconazole là gì?

Itraconazole là thuốc kháng nấm triazole dùng toàn thân. Thuốc làm giảm quá trình tạo ergosterol của nấm, từ đó gây rối loạn cấu trúc và chức năng màng tế bào nấm. Tùy sản phẩm và dạng bào chế, itraconazole được sử dụng để điều trị một số bệnh nấm toàn thân, nấm móng hoặc nhiễm Candida ở niêm mạc.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Itraconazole

CAS 84625-61-6 Công thức C35H38Cl2N8O4

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Itraconazole

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Itraconazole

Tên IUPAC

2-butan-2-yl-4-[4-[4-[4-[[(2R,4S)-2-(2,4-dichlorophenyl)-2-(1,2,4-triazol-1-ylmethyl)-1,3-dioxolan-4-yl]methoxy]phenyl]piperazin-1-yl]phenyl]-1,2,4-triazol-3-one

Tên khác / tên đồng nghĩa

ITZ là chữ viết tắt thường gặp trong y văn. Itraconazol là cách viết được sử dụng trong một số ngôn ngữ.

Tên viết tắt

ITZ

Tên Latinh / tên dược điển

Itraconazolum

Tên USAN

itraconazole

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

84625-61-6

UNII

304NUG5GF4

PubChem CID

55283

RxNorm CUI

28031

Công thức phân tử

C35H38Cl2N8O4

Dược động học của Itraconazole

Itraconazole có dược động học không tuyến tính và tích lũy khi dùng nhiều liều. Nồng độ trạng thái ổn định thường đạt sau khoảng 15 ngày. Thuốc hấp thu qua đường tiêu hóa, gắn protein huyết tương rất cao, phân bố rộng vào các mô, chuyển hóa chủ yếu tại gan qua CYP3A4 và thải trừ phần lớn dưới dạng chất chuyển hóa không hoạt tính.

Giai đoạn I: Hấp thu

Sau khi uống viên nang thông thường, itraconazole được hấp thu tương đối nhanh và thường đạt nồng độ đỉnh trong khoảng 2–5 giờ. Hấp thu viên nang đạt tối đa khi dùng ngay sau một bữa ăn đầy đủ. Thuốc làm giảm acid dạ dày, tình trạng vô toan hoặc giảm acid dạ dày có thể làm giảm hấp thu viên nang.

Dung dịch uống có hướng dẫn sử dụng khác và thường được dùng khi không có thức ăn để tối ưu phơi nhiễm.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng tuyệt đối quan sát được của viên nang itraconazole thông thường khoảng 55%. Mức phơi nhiễm của dung dịch uống cao hơn viên nang thông thường khi sử dụng cùng một liều danh nghĩa. Sinh khả dụng của các chế phẩm cải tiến không được quy đổi trực tiếp với viên nang thông thường.

Giai đoạn II: Phân bố

Itraconazole gắn protein huyết tương khoảng 99,8%, chủ yếu với albumin, và có thể tích phân bố biểu kiến lớn hơn 700 lít. Nồng độ tại phổi, thận, gan, xương, dạ dày, lách và cơ có thể cao hơn huyết tương; thuốc cũng tập trung tại da và mô keratin. Nồng độ trong dịch não tủy thấp hơn đáng kể so với huyết tương.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Itraconazole được chuyển hóa mạnh tại gan. CYP3A4 là enzym chính tham gia chuyển hóa. Chất chuyển hóa chủ yếu là hydroxy-itraconazole, có hoạt tính kháng nấm in vitro tương đương itraconazole và góp phần vào tác dụng cũng như tương tác thuốc.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Itraconazole được thải trừ chủ yếu dưới dạng chất chuyển hóa không hoạt tính trong phân và nước tiểu. Sau một liều đánh dấu phóng xạ, khoảng 35% được tìm thấy trong nước tiểu và 54% trong phân; bài tiết qua thận của itraconazole không đổi và hydroxy-itraconazole rất thấp. Thuốc không được loại bỏ đáng kể bằng thẩm tách.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Thời gian bán thải cuối của itraconazole thường khoảng 16–28 giờ sau một liều và tăng lên khoảng 34–42 giờ khi dùng lặp lại. Ở người xơ gan, thời gian bán thải có thể kéo dài đáng kể.

CL · Độ thanh thải toàn phần

Độ thanh thải toàn phần trung bình của itraconazole sau khi tiêm tĩnh mạch được ghi nhận khoảng 278 mL/phút. Độ thanh thải giảm ở liều cao hơn do quá trình chuyển hóa tại gan có thể bão hòa.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Các yếu tố có thể ảnh hưởng gồm:

  • Dạng bào chế và công thức sản phẩm.
  • Thức ăn.
  • Độ acid của dạ dày.
  • Thuốc ức chế bơm proton, thuốc đối kháng H2 và thuốc kháng acid.
  • Thuốc cảm ứng hoặc ức chế CYP3A4.
  • Suy gan hoặc xơ gan.
  • Suy thận, dù thuốc không được thải trừ đáng kể dưới dạng không đổi qua thận.
  • Suy giảm miễn dịch, nhiễm HIV hoặc ghép tạng.
  • Xơ nang và các tình trạng làm thay đổi hấp thu đường tiêu hóa.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Itraconazole

Itraconazole thuộc nhóm azole thế hệ triazole. So với các thuốc azole dùng tại chỗ, itraconazole được hấp thu toàn thân và có phổ hoạt tính trên nhiều loài nấm men, nấm mốc, nấm lưỡng hình và dermatophyte.

Thuốc đồng thời là chất ức chế mạnh CYP3A4 và có khả năng ức chế các chất vận chuyển P-glycoprotein तथा BCRP, vì vậy nguy cơ tương tác thuốc là một đặc điểm dược lý quan trọng.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Itraconazole ức chế enzym phụ thuộc cytochrome P450 của nấm, thường được gọi là lanosterol 14-alpha-demethylase. Việc ức chế bước khử methyl trong quá trình tổng hợp sterol làm giảm ergosterol, thành phần thiết yếu của màng tế bào nấm. Hậu quả là tính toàn vẹn, tính thấm và chức năng của màng tế bào nấm bị rối loạn.

Hoạt tính trên CYP3A4 của người cũng giải thích cho nhiều tương tác thuốc có ý nghĩa lâm sàng.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Itraconazole có hoạt tính in vitro đối với nhiều chủng Blastomyces dermatitidis, Histoplasma capsulatum, Aspergillus spp., Candida spp. và Trichophyton spp. Mức độ đáp ứng phụ thuộc loài nấm, độ nhạy, vị trí nhiễm, miễn dịch của người bệnh, nồng độ thuốc tại mô và khả năng hấp thu của chế phẩm.

Nồng độ thuốc có thể tồn tại tại da trong vài tuần và tại keratin móng trong nhiều tháng sau khi kết thúc điều trị, nên cải thiện hình dạng móng thường xuất hiện chậm hơn thời điểm loại bỏ nấm.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Itraconazole

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Itraconazole

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Itraconazole

Tương tácMức độCơ chế / ảnh hưởngKhuyến nghị / xử tríTheo dõiBằng chứng / nguồn
Terfenadine

Itraconazole ức chế chuyển hóa terfenadine, làm xuất hiện terfenadine chưa chuyển hóa và kéo dài QT; phối hợp này thuộc các phối hợp chống chỉ định trong cảnh báo/nhãn lịch sử và có báo cáo torsades de pointes.

Mức 4: Phối hợp nguy hiểm
Cơ chế:

Tương tác dược động học do itraconazole ức chế CYP3A4, làm giảm thanh thải chuyển hóa của terfenadine và tăng phơi nhiễm thuốc mẹ.

Ảnh hưởng:

Tích lũy terfenadine chưa chuyển hóa kèm kéo dài QT/biến đổi tái cực; đã có báo cáo torsades de pointes có triệu chứng khi phối hợp.

Khuyến nghị:

avoid_combination

Xử trí:

Tránh phối hợp terfenadine với itraconazole; sử dụng lựa chọn điều trị thay thế phù hợp.

Bằng chứng: high
Nguồn:

Honig PK et al., J Clin Pharmacol 1993 | PMID:8126255 | https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/8126255/ ; Pohjola-Sintonen S et al., Eur J Clin Pharmacol 1993 | PMID:8223844 | https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/8223844/ ; Thompson D, Oster G., JAMA 1996 | PMID:8614120 | https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/8614120/

Ubrogepant

Itraconazole là chất ức chế CYP3A4 mạnh; phối hợp với ubrogepant bị chống chỉ định.

Mức 4: Phối hợp nguy hiểm
Cơ chế:

Itraconazole ức chế mạnh CYP3A4, dự kiến làm tăng đáng kể nồng độ ubrogepant.

Ảnh hưởng:

Nguy cơ phản ứng bất lợi của ubrogepant tăng rõ; nhãn liệt kê tác nhân này trong nhóm chống chỉ định.

Khuyến nghị:

avoid_combination

Xử trí:

Không phối hợp; chọn thuốc thay thế.

Nếu đã dùng nhầm, theo dõi phản ứng bất lợi, huyết áp và quá mẫn.

Bằng chứng: high
Nguồn:

DailyMed | UBRELVY (ubrogepant) Prescribing Information, revised 06/2025 | Sections 2.2, 4, 7.1–7.3, 12.3, 17 | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/fda/fdaDrugXsl.cfm?setid=fd9f9458-fd96-4688-be3f-f77b3d1af6ab | Kiểm tra ngày 2026-08-02
Health Canada | UBRELVY product information; product monograph date 2026-06-24 | https://health-products.canada.ca/dpd-bdpp/info?code=102161&lang=eng | Kiểm tra ngày 2026-08-02

Colchicine

Itraconazole có thể làm tăng mạnh phơi nhiễm colchicine, dẫn đến độc tính nghiêm trọng hoặc tử vong. Nguy cơ tăng rõ ở người suy thận, suy gan, người cao tuổi hoặc dùng liều colchicine cao.

Mức 3: Cân nhắc nguy cơ/lợi ích
Cơ chế:

Dược động học: Itraconazole ức chế CYP3A4 và/hoặc P-glycoprotein, làm giảm chuyển hóa và/hoặc vận chuyển thải colchicine, từ đó tăng phơi nhiễm toàn thân.

Ảnh hưởng:

Có thể xuất hiện tiêu chảy, buồn nôn/nôn, đau bụng sớm; sau đó là yếu cơ, bệnh cơ–thần kinh, tiêu cơ vân, giảm bạch cầu/tiểu cầu hoặc pancytopenia, suy đa cơ quan và rối loạn nhịp.

Khuyến nghị:

avoid_combination

Xử trí:

Ưu tiên tránh phối hợp và chọn thuốc thay thế. Nếu bắt buộc ở người có chức năng gan và thận bình thường, cân nhắc tạm ngừng hoặc giảm liều colchicine đúng theo nhãn sản phẩm; không tự tạo liều ngoài hướng dẫn nguồn. Chống chỉ định phối hợp colchicine với chất ức chế CYP3A4 mạnh hoặc P-gp ở bệnh nhân suy thận hoặc suy gan.

Theo dõi triệu chứng tiêu hóa và thần kinh–cơ; CBC, creatinine/eGFR, AST/ALT và CK khi có nguy cơ hoặc triệu chứng. Ngừng colchicine và đánh giá khẩn nếu yếu/đau cơ, tê bì, sốt, xuất huyết bất thường, tiêu chảy/nôn nặng hoặc dấu hiệu suy cơ quan.

Bằng chứng: high
Nguồn:

DailyMed | Colchicine tablets, USP – Full Prescribing Information | Sections 2.4, 4, 5.3, 7 and 12.3: CYP3A4/P-gp inhibitors, dose modification and toxicity | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=cc0e205a-697e-d47e-e053-2995a90a154e | Kiểm tra ngày 2026-08-02
Drug Safety / PMC | Colchicine Drug Interaction Errors and Misunderstandings | Evidence-based evaluation and management of CYP3A4/P-gp and myotoxic interactions | https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9754312/ | Kiểm tra ngày 2026-08-02

Clobetasol propionate

Itraconazole có thể làm tăng phơi nhiễm toàn thân với clobetasol dùng dưới dạng clobetasol propionate và làm tăng nguy cơ tác dụng phụ corticosteroid toàn thân, nhất là khi clobetasol được dùng liều cao, kéo dài hoặc trên diện rộng.

Mức 2: Tương tác cần thận trọng
Cơ chế:

Tương tác dược động học. Itraconazole ức chế CYP3A4, có thể làm giảm chuyển hóa corticosteroid sau khi clobetasol được hấp thu qua da; mức độ liên quan lâm sàng phụ thuộc liều, đường dùng và mức độ ức chế CYP3A4.

Ảnh hưởng:

Có thể tăng nguy cơ ức chế HPA, hội chứng Cushing, tăng đường huyết và suy thượng thận khi giảm hoặc ngừng corticosteroid sau phơi nhiễm kéo dài.

Khuyến nghị:

monitor_closely

Xử trí:

Dùng clobetasol với lượng tối thiểu và thời gian ngắn nhất; tránh băng kín và điều trị diện rộng hoặc kéo dài. Cân nhắc thuốc chống nấm hoặc liệu pháp da thay thế khi nguy cơ cao.

Theo dõi dấu hiệu Cushing, triệu chứng suy thượng thận, glucose và huyết áp. Cân nhắc cortisol buổi sáng hoặc nghiệm pháp ACTH ở bệnh nhân phơi nhiễm cao hoặc có triệu chứng.

Bằng chứng: moderate
Nguồn:

[emc/MHRA] | Dermovate Ointment SmPC | Section 4.5: itraconazole là ví dụ thuốc ức chế CYP3A4 có thể làm tăng phơi nhiễm corticosteroid | https://www.medicines.org.uk/emc/product/940/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-03
[NHS] | Using clobetasol with other medicines and herbal supplements | Itraconazole có thể làm tăng mức clobetasol và nguy cơ tác dụng phụ | https://www.nhs.uk/medicines/clobetasol/using-clobetasol-with-other-medicines-and-herbal-supplements/ | Kiểm tra ngày 2026-08-03

Thắc mắc về hoạt chất Itraconazole

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 4 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *