Terfenadine là thuốc kháng histamine H1 không an thần/ít an thần thế hệ hai, từng được dùng đường toàn thân cho viêm mũi dị ứng và các bệnh dị ứng. Thuốc được hấp thu nhanh nhưng trải qua chuyển hóa bước một rất mạnh qua CYP3A4, tạo chất chuyển hóa có hoạt tính fexofenadine. Điểm an toàn quan trọng của terfenadine là thuốc mẹ có thể tích lũy khi chuyển hóa CYP3A4 bị ức chế hoặc suy giảm; terfenadine mẹ chẹn kênh hERG/IKr, kéo dài tái cực tim, làm tăng nguy cơ kéo dài QT và torsades de pointes. Vì hồ sơ nguy cơ này và sự xuất hiện của fexofenadine an toàn hơn, terfenadine đã bị rút khỏi thị trường Hoa Kỳ và bị hạn chế/rút một số hàm lượng tại châu Âu. Nội dung liều dùng trong hồ sơ chỉ mang tính lịch sử, không phải khuyến cáo điều trị hiện hành.
Nội dung chính
- Terfenadine là kháng histamine H1 thế hệ hai/không an thần được sử dụng trong lịch sử.
- ATC hiện hành của WHO/ATC-DDD vẫn ghi terfenadine ở R06AX12.
- CYP3A4 là enzym chủ yếu chuyển hóa terfenadine; ức chế CYP3A4 làm tăng phơi nhiễm thuốc mẹ.
- Terfenadine mẹ chẹn hERG/IKr; fexofenadine là chất chuyển hóa acid có hoạt tính và không có cùng hồ sơ chẹn hERG của thuốc mẹ.
- Kéo dài QT/QTc và torsades de pointes là nguy cơ tim mạch nổi bật khi terfenadine mẹ tích lũy.
- Terfenadine đã bị rút khỏi thị trường Hoa Kỳ; thông tin chỉ định và liều trong hồ sơ phải được hiểu là dữ liệu lịch sử.
Hoạt chất Terfenadine là gì?
Terfenadine là thuốc kháng histamine H1 thế hệ hai, ít gây an thần, từng được dùng đường toàn thân để điều trị triệu chứng dị ứng. Thuốc trải qua chuyển hóa bước một rất mạnh, tạo chất chuyển hóa acid có hoạt tính là fexofenadine. Terfenadine mẹ có nguy cơ chẹn kênh hERG/IKr, gây kéo dài QT và loạn nhịp thất khi nồng độ tăng. FDA phê duyệt Seldane năm 1985, tăng cường cảnh báo trong thập niên 1990 và sản phẩm được rút khỏi thị trường Hoa Kỳ vào đầu năm 1998 sau khi có fexofenadine an toàn hơn.
Terfenadine
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Terfenadine |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Terfenadine |
| Tên IUPAC | 1-(4-tert-butylphenyl)-4-[4-[hydroxy(diphenyl)methyl]piperidin-1-yl]butan-1-ol |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Seldane; Triludan; Teldane; RMI 9918; NSC-665802; NSC-758627 |
| Tên viết tắt | TER |
| Tên Latinh / tên dược điển | Terfenadinum |
| Tên USAN | terfenadine |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 50679-08-8 |
|---|---|
| UNII | 7BA5G9Y06Q |
| PubChem CID | 5405 |
| RxNorm CUI | Chưa xác minh được một RxNorm CUI canonical trực tiếp cho terfenadine trong bộ nguồn đã rà soát; không tự gán CUI từ tên thương mại hoặc từ fexofenadine. |
| Công thức phân tử | C32H41NO2 |
| Khối lượng phân tử | 471.67 |
Tính chất vật lý
Đặc tính quan sát và các thông số vật lý
| Ngoại quan | Chất rắn; bột tinh thể trắng đến trắng ngà. |
|---|---|
| Điểm / khoảng nóng chảy | Khoảng 146,5–148,5 °C; PubChem cũng tổng hợp giá trị khoảng 147 °C. |
Tính chất lý – hóa
Các thông số lý–hóa có ý nghĩa dược học
| Độ tan / tính tan | Rất ít tan trong nước; PubChem/HSDB dẫn giá trị 0,0963 mg/L ở 25 °C. |
|---|---|
| pKa | Base pKa được PubChem/ChEMBL tổng hợp với các giá trị khoảng 8,5; 8,6 và 9,86 tùy nguồn/phương pháp; không coi một giá trị đơn lẻ là tuyệt đối. |
| Điểm đẳng điện (pI) | Không có pI canonical được thiết lập đáng tin cậy cho terfenadine trong bộ nguồn đã rà soát; đây là phân tử nhỏ có tính base, nên không suy diễn pI từ pKa. |
| logP / logD | XLogP3-AA = 6,6 (PubChem, giá trị tính toán); một số nguồn thứ cấp trong PubChem báo logP khoảng 7,1. |
Tiêu chuẩn dược điển & kiểm nghiệm
Chuyên luận và các chỉ tiêu kiểm nghiệm
| Dược điển / chuyên luận liên quan | FDA GSRS có mapping “TERFENADINE [EP MONOGRAPH]”. Cần đối chiếu phiên bản Ph. Eur. hiện hành trước khi dùng cho mục đích kiểm nghiệm/QC. |
|---|
Nhóm thuốc và phân loại dược học
| Mã ATC | R06 – Thuốc kháng histamine dùng toàn thân |
|---|---|
| Cơ chất của | CYP3A4 |
| Đích phân tử | Kênh hERG / Kv11.1 |
| Cơ chế tác dụng | Đối kháng cạnh tranh |
| Cơ chế tác dụng | Chẹn kênh ion |
| Tác dụng dược lực học | Kéo dài QT/QTc |
| Tác dụng dược lực học | Nguy cơ xoắn đỉnh (TdP) |
Dược động học của Terfenadine
Sau uống, terfenadine được hấp thu nhanh nhưng nồng độ thuốc mẹ trong huyết tương thường rất thấp do chuyển hóa bước một cực mạnh. Nghiên cứu PopPK trên 132 nam khỏe mạnh dùng 120 mg cho Ka trung bình 2,80 giờ⁻¹, Tlag 0,33 giờ, Cmax thuốc mẹ 1,54 ng/mL, Tmax 1,3 giờ và t1/2 terminal 15,1 giờ; các thông số Cl/F và V/F rất lớn vì F của thuốc mẹ rất thấp. Chất chuyển hóa acid M1/fexofenadine có nồng độ cao hơn thuốc mẹ trên 100 lần. CYP3A4 là enzym chuyển hóa chính; sự ức chế CYP3A4 hoặc chuyển hóa trước hệ thống có thể làm tăng mạnh phơi nhiễm terfenadine và nguy cơ độc tim.
Giai đoạn I: Hấp thu
Hấp thu đường uống nhanh. Sau hỗn dịch 60 mg ở 14 nam khỏe mạnh, Cmax thuốc mẹ 1,544 ± 0,726 ng/mL đạt sau khoảng 0,786 giờ. Sau 120 mg ở nghiên cứu PopPK, Tmax trung bình khoảng 1,3 giờ. Phần lớn liều hấp thu được chuyển hóa trước khi terfenadine mẹ vào tuần hoàn hệ thống.
| F · Sinh khả dụng | Không có F tuyệt đối canonical cho terfenadine mẹ. Dữ liệu 14C cho thấy khoảng 99,5% vật chất liên quan terfenadine đã hấp thu bị biotransformation, phù hợp với sinh khả dụng hệ thống rất thấp của thuốc mẹ. |
|---|---|
| Tmax · Thời gian đạt nồng độ đỉnh | Khoảng 1,3 giờ sau 120 mg (PopPK/NCA); 0,786 giờ sau hỗn dịch 60 mg và 1,071 giờ sau hỗn dịch 180 mg trong nghiên cứu crossover. |
| Cmax · Nồng độ đỉnh | Thuốc mẹ: 1,54 ng/mL sau 120 mg; 1,544 ± 0,726 ng/mL sau 60 mg hỗn dịch; 4,519 ± 2,002 ng/mL sau 180 mg hỗn dịch. |
| AUC · Mức phơi nhiễm toàn thân | Thuốc mẹ: AUC 11,864 ± 3,369 ng·giờ/mL sau 60 mg hỗn dịch và 44,341 ± 22,041 ng·giờ/mL sau 180 mg hỗn dịch. |
| Cmin / Ctrough · Nồng độ đáy | Chưa tìm thấy Cmin/Ctrough của terfenadine mẹ được báo cáo với đầy đủ bối cảnh liều, dạng bào chế, thời điểm lấy mẫu và assay để chuẩn hóa. |
| AUC0–t · Phơi nhiễm đến thời điểm t | Các nguồn được dùng báo AUC tổng theo thiết kế nghiên cứu nhưng không cung cấp một giá trị AUC0–t canonical thống nhất cho terfenadine mẹ; không tách suy diễn từ AUC đã công bố. |
| AUC0–∞ · Phơi nhiễm ngoại suy vô hạn | Chưa có AUC0–∞ của terfenadine mẹ đủ ngữ cảnh để chuẩn hóa thành một giá trị canonical; first-pass rất mạnh và nồng độ thuốc mẹ thấp làm tăng độ không chắc chắn. |
| Ka · Hằng số hấp thu | 2,80 giờ⁻¹ (trung bình quần thể, liều uống 120 mg, 132 nam khỏe mạnh). |
| Tlag · Thời gian trễ hấp thu | 0,33 giờ (trung bình quần thể, liều uống 120 mg). |
| Chuyển hóa bước đầu | Rất mạnh. Nồng độ thuốc mẹ thường dưới giới hạn định lượng của phương pháp thông thường; nghiên cứu 14C ước tính khoảng 99,5% vật chất liên quan terfenadine đã hấp thu trải qua biotransformation. |
| Ảnh hưởng của thức ăn | Tương tác với nước bưởi là bằng chứng rõ về ảnh hưởng thực phẩm/đồ uống lên chuyển hóa trước hệ thống. Ở 6 người khỏe mạnh dùng 120 mg, 300 mL nước bưởi làm AUC terfenadine tăng từ trung vị 16,3 lên 40,6 ng·giờ/mL và Cmax từ 2,1 lên 7,2 ng/mL; Tmax không thay đổi có ý nghĩa. |
| Ảnh hưởng dạng bào chế | Có dữ liệu PK ở viên uống lịch sử và hỗn dịch uống 60/180 mg, nhưng không có nghiên cứu head-to-head đủ mạnh để quy một khác biệt PK riêng cho dạng bào chế; chưa khẳng định formulation effect. |
| So sánh đường dùng | Dữ liệu người được chuẩn hóa trong hồ sơ này chủ yếu là đường uống; không có bộ PK so sánh đa đường dùng tương đương để kết luận ảnh hưởng riêng của đường dùng. |
Giai đoạn II: Phân bố
Không nên suy diễn thể tích phân bố thật từ các giá trị V/F của terfenadine vì F rất thấp và biến thiên. Nghiên cứu PopPK 120 mg báo Vz/F khoảng 119,2 × 10^3 L; đây là thông số biểu kiến bị chi phối mạnh bởi sinh khả dụng. Tài liệu về tỷ lệ gắn protein có khác biệt giữa các nguồn, vì vậy chưa chọn một giá trị duy nhất làm canonical.
Các thông số phân bố
| Vd / Vss · Thể tích phân bố | Thông số biểu kiến sau uống: Vc/F 89,8 × 10^3 L, Vp/F 29,1 × 10^3 L và Vz/F 119,2 × 10^3 L trong nghiên cứu PopPK 120 mg. Không diễn giải các giá trị này như Vd thật do F cực thấp. |
|---|---|
| Gắn protein huyết tương | Nguồn tổng hợp công khai báo mức gắn protein huyết tương khoảng 70%, nhưng độ đồng nhất nguồn không cao; sử dụng như ước lượng mô tả, không xem là anchor định lượng tuyệt đối. |
| B/P · Tỷ lệ máu / huyết tương | Chưa tìm thấy tỷ lệ máu/huyết tương của terfenadine mẹ được đo trực tiếp trong nguồn đủ mạnh; không suy diễn từ độ gắn protein. |
| Phân bố tại mô và dịch cơ thể | Chưa có dữ liệu định lượng phân bố mô ở người đủ để chuẩn hóa. Các giá trị V/F rất lớn sau uống không được dùng để suy luận nồng độ tại từng mô vì F của thuốc mẹ rất thấp. |
| Hàng rào máu–não | Chưa có thông số thấm hàng rào máu–não ở người được định lượng trực tiếp. Đặc tính ít an thần không đủ để thay thế dữ liệu BBB định lượng. |
| Qua nhau thai | Chưa tìm thấy nghiên cứu PK người định lượng sự qua nhau thai của terfenadine/fexofenadine đủ để chuẩn hóa; không suy diễn từ dữ liệu sinh sản động vật. |
| Vào sữa mẹ | Nghiên cứu ở 4 phụ nữ cho con bú dùng terfenadine 60 mg mỗi 12 giờ trong 48 giờ: thuốc mẹ không phát hiện trong sữa/huyết tương; chất chuyển hóa hoạt tính có Cmax sữa 41,0 ± 16,4 ng/mL, Tmax 4,3 ± 2,4 giờ, AUC0–12 sữa 320,4 ± 99,8 ng·giờ/mL; tỷ lệ AUC sữa/huyết tương trung bình khoảng 0,21. Phơi nhiễm tối đa ước tính của trẻ ≤0,45% liều mẹ hiệu chỉnh theo cân nặng (PMID 7712667). |
| Chất vận chuyển phân bố | Mô hình Caco-2/TC7 cho thấy terfenadine và một số chất chuyển hóa có vận chuyển ngược qua P-glycoprotein (P-gp); đây là bằng chứng in vitro, dùng để mô tả cơ chế chứ không định lượng trực tiếp mức đóng góp in vivo. |
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Chuyển hóa rất mạnh, chủ yếu qua CYP3A4 ở gan và chuyển hóa trước hệ thống tại ruột. Hai nhánh chính gồm oxy hóa tạo terfenadine alcohol rồi terfenadine acid/fexofenadine, và N-dealkyl hóa tạo azacyclonol. CYP3A4 xúc tác cả bước tạo alcohol/azacyclonol từ terfenadine và bước tạo acid từ terfenadine alcohol.
| Cơ quan chuyển hóa | Gan và niêm mạc ruột/đường tiêu hóa, với chuyển hóa trước hệ thống rất đáng kể. |
|---|---|
| Enzym chuyển hóa | CYP3A4 là enzym chính được chứng minh trong microsome gan người; CYP3A ở ruột cũng tham gia chuyển hóa trước hệ thống. |
| Con đường chuyển hóa | Oxy hóa terfenadine tạo terfenadine alcohol, sau đó oxy hóa tiếp thành terfenadine acid/fexofenadine; song song là N-dealkyl hóa tạo azacyclonol. Trong microsome gan người, tỷ lệ tạo terfenadine alcohol:azacyclonol từ thuốc mẹ khoảng 3:1; từ alcohol, tốc độ tạo acid nhanh hơn azacyclonol khoảng 9 lần. |
| Chất chuyển hóa hoạt tính | Terfenadine acid, tức fexofenadine (M1), là chất chuyển hóa có hoạt tính kháng histamine chính; nồng độ M1 sau uống có thể vượt terfenadine mẹ trên 100 lần. |
| Chất chuyển hóa không hoạt tính | Azacyclonol là một chất chuyển hóa qua N-dealkyl hóa; không phải chất chuyển hóa acid H1-active chính. Mức hoạt tính dược lý lâm sàng riêng của azacyclonol chưa được định lượng đủ để chuẩn hóa. |
| Chất chuyển hóa độc | Chưa xác định một chất chuyển hóa độc riêng biệt là nguyên nhân chính của độc tim. Bằng chứng nhất quán cho thấy nguy cơ QT/TdP liên quan chủ yếu đến terfenadine mẹ tích lũy và chẹn hERG khi chuyển hóa CYP3A4 bị giảm. |
| Tỷ lệ chuyển hóa / fm | Khoảng 99,5% vật chất liên quan terfenadine đã hấp thu trải qua biotransformation trong nghiên cứu 14C ở người. |
| Chất vận chuyển chuyển hóa | Mô hình Caco-2/TC7 cho thấy terfenadine và một số chất chuyển hóa tham gia vận chuyển qua P-glycoprotein (P-gp/ABCB1) in vitro; chưa có tham số đóng góp in vivo đủ để định lượng. |
| Dược động học di truyền | Chưa có khuyến cáo dược di truyền hoặc genotype-guided dosing đã được xác lập cho terfenadine. Biến thiên CYP3A/P-gp có thể ảnh hưởng phơi nhiễm về mặt cơ chế nhưng chưa đủ bằng chứng để chuẩn hóa thành quy tắc. |
Giai đoạn IV: Thải trừ
Trong nghiên cứu 14C 60 mg, khoảng 39,89 ± 5,29% liều phóng xạ được thu hồi qua nước tiểu và 60,58 ± 2,44% qua phân trong 12 ngày. Phân chỉ có lượng vết vật chất chạy cùng terfenadine, cho thấy phần lớn phóng xạ trong phân là chất chuyển hóa chứ không phải thuốc mẹ không hấp thu.
| t½ · Thời gian bán thải | Khoảng 15,1 giờ đối với terfenadine mẹ sau liều uống 120 mg trong nghiên cứu PopPK. |
|---|---|
| CL · Độ thanh thải toàn phần | Cl/F biểu kiến khoảng 5,48 × 10^3 L/giờ theo NCA sau 120 mg; không quy đổi thành CL hệ thống thật khi chưa biết F chính xác. |
| CLr · Độ thanh thải thận | Chưa có CLr của terfenadine mẹ được báo cáo đáng tin cậy. Phần phóng xạ qua nước tiểu chủ yếu phản ánh chất chuyển hóa, nên không quy trực tiếp thành thanh thải thận của thuốc mẹ. |
| CLh · Độ thanh thải gan | Chưa có CLh tuyệt đối được đo độc lập với sinh khả dụng. Cl/F sau uống rất lớn do F thấp và không thể đồng nhất với thanh thải gan thật. |
| ke · Hằng số thải trừ | Ước tính từ t1/2 terminal 15,1 giờ: ke ≈ 0,0459 giờ⁻¹ (ln2/t1/2). Đây là giá trị suy ra toán học, không phải thông số được báo cáo trực tiếp trong nghiên cứu. |
| MRT · Thời gian lưu trú trung bình | Chưa có mean residence time (MRT) của terfenadine mẹ được báo cáo đủ ngữ cảnh; không tính ngược từ các thông số biểu kiến vì first-pass rất mạnh. |
| Đường thải chính | Thải trừ vật chất liên quan thuốc qua phân (~60,6%) và nước tiểu (~39,9%) trong nghiên cứu 14C; chủ yếu dưới dạng chất chuyển hóa. |
| Tỷ lệ thải qua nước tiểu | 39,89 ± 5,29% liều phóng xạ trong 12 ngày. |
| Tỷ lệ thải qua phân | 60,58 ± 2,44% liều phóng xạ trong 12 ngày. |
| Tỷ lệ thải nguyên dạng | Chỉ phát hiện lượng vết vật chất chạy cùng terfenadine trong phân; không có tỷ lệ thuốc mẹ thải nguyên dạng đủ tin cậy để chuẩn hóa. |
| Bài tiết qua mật | Chưa có tỷ lệ bài tiết qua mật được định lượng riêng ở người; phần thải qua phân trong nghiên cứu 14C không cho phép tách chính xác bài tiết mật khỏi các đường khác. |
| Cân bằng khối lượng | Tổng thu hồi phóng xạ xấp xỉ 100% liều trong 12 ngày (khoảng 39,9% nước tiểu + 60,6% phân). |
| Độ thanh thải liên khoang | Chưa có intercompartmental clearance đủ ngữ cảnh để chuẩn hóa từ nguồn công khai đã rà soát; không suy diễn từ các tham số V/F của mô hình. |
| Thời gian bán thải hiệu dụng | Chưa có effective half-life được xác lập bằng mô hình tích lũy/steady-state phù hợp; không đồng nhất với t1/2 terminal khoảng 15,1 giờ. |
| Khả năng thẩm tách | Chưa có dữ liệu lâm sàng đủ để kết luận mức loại terfenadine bằng thẩm tách. Không suy diễn từ tính thân lipid hoặc gắn protein đơn thuần. |
Dược động học quần thể và nhóm đặc biệt
| Tuyến tính theo liều | Dữ liệu hỗn dịch 60 và 180 mg cho Cmax tăng gần tỷ lệ liều nhưng AUC biến thiên đáng kể; bộ dữ liệu không đủ để khẳng định PK tuyến tính trên toàn khoảng liều. |
|---|---|
| Tuyến tính theo thời gian | Chưa có phân tích time-linearity chính thức của terfenadine mẹ trong nguồn đã rà soát; không suy diễn từ nghiên cứu liều đơn và dữ liệu dùng lặp lại khác assay. |
| Thời gian đạt trạng thái ổn định | Chưa có thời gian đạt steady state của terfenadine mẹ được xác lập đáng tin cậy do nồng độ rất thấp, first-pass mạnh và dữ liệu lịch sử không đồng nhất. |
| Tích lũy | Chưa có accumulation ratio PK canonical cho terfenadine mẹ. Dữ liệu skin-test dùng lặp lại không thể thay thế chỉ số tích lũy nồng độ. |
| Biến thiên trong cá thể | Sai số/biến thiên trong cá thể còn lại khoảng 21% CV trong mô hình PopPK. |
| Biến thiên giữa các cá thể | Biến thiên giữa cá thể rất lớn; CV ước tính của các thông số PopPK dao động khoảng 66–244%. |
| Suy thận | Không có bộ tham số PK suy thận định lượng đầy đủ. SmPC lịch sử khuyến nghị giảm khoảng 50% liều ở suy thận đáng kể, đặc biệt CrCl <40 mL/phút; đây là hướng dẫn liều lịch sử, không phải một mô hình PK hiện hành. |
| Suy gan | Không có bộ thông số PK suy gan định lượng đủ để chuẩn hóa trong các nguồn đã rà soát. Tuy nhiên FDA từng cảnh báo bệnh gan làm tăng nguy cơ tích lũy terfenadine và loạn nhịp do giảm chuyển hóa. |
| Trẻ em | Chưa có bộ PK nhi khoa định lượng đủ để chuẩn hóa. SmPC lịch sử có liều theo cân nặng cho trẻ 3–12 tuổi, nhưng không cung cấp tập tham số AUC/Cmax/CL/Vd nhi khoa tương ứng. |
| Người cao tuổi | Sau 120 mg ở 10 người cao tuổi và 10 người trẻ, Cmax của chất chuyển hóa hoạt tính M1 giống nhau (~501 ng/mL); Tmax khoảng 2,5 giờ ở người cao tuổi so với 2,3 giờ ở người trẻ. Độ thanh thải biểu kiến của M1 thấp hơn khoảng 25% ở người cao tuổi, nhưng khác biệt không còn có ý nghĩa sau hiệu chỉnh theo cân nặng. |
| Thai kỳ | Chưa có bộ PK người trong thai kỳ đủ để chuẩn hóa. SmPC lịch sử chỉ đưa khuyến cáo benefit–risk, không cung cấp thay đổi AUC/Cmax/CL theo thai kỳ. |
| Tương tác ảnh hưởng dược động học | Tương tác dược động học có ý nghĩa lịch sử với chất ức chế CYP3A4 (ketoconazole, itraconazole, erythromycin, clarithromycin và các thuốc tương tự), làm giảm chuyển hóa terfenadine và tăng nguy cơ QT/TdP. Nước bưởi cũng làm tăng phơi nhiễm thuốc mẹ và có thể kéo dài tái cực trong một số nghiên cứu. |
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Phơi nhiễm terfenadine rất nhạy với mức chuyển hóa CYP3A4 trước hệ thống và ở gan. Azole chống nấm, macrolide và các chất ức chế CYP3A4 có thể làm giảm chuyển hóa, tăng thuốc mẹ và nguy cơ độc tim. Nước bưởi cũng làm tăng AUC/Cmax terfenadine. Bệnh gan từng được FDA cảnh báo là yếu tố nguy cơ do làm giảm chuyển hóa.
Nguồn và chất lượng bằng chứng
| Đường dùng | Đường uống. |
|---|---|
| Liều nghiên cứu | Các nghiên cứu chính được chuẩn hóa ở đây dùng 60 mg, 120 mg và 180 mg; nghiên cứu PopPK dùng liều đơn 120 mg. |
| Dạng bào chế | Viên uống trong các nghiên cứu lâm sàng lịch sử; hỗn dịch uống trong nghiên cứu sinh khả dụng 60/180 mg; 14C-terfenadine trong nghiên cứu cân bằng khối lượng. |
| Quần thể | PopPK: 132 nam khỏe mạnh dùng 120 mg. Sinh khả dụng: 14 nam khỏe mạnh crossover 60/180 mg; 6 người bổ sung nhận 60 mg 14C-terfenadine. Nghiên cứu người cao tuổi: 10 người cao tuổi và 10 người trẻ. |
| Khoảng lấy mẫu | PopPK: lấy mẫu máu trong 72 giờ sau 120 mg; nghiên cứu 14C theo dõi thu hồi nước tiểu/phân trong 12 ngày. |
| Loại dữ liệu | Tổng hợp nhiều loại dữ liệu |
| Phương pháp | PopPK: terfenadine định lượng bằng HPLC ghép khối phổ; M1 bằng HPLC phát hiện huỳnh quang. Nghiên cứu cân bằng khối lượng dùng 14C-terfenadine và phân tích phóng xạ/TLC. |
| Nguồn dữ liệu | Lalonde RL et al. Population pharmacokinetics of terfenadine. PMID 8792418 — https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/8792418/ |
| Ngày rà soát | 26/08/2026 |
| Trạng thái chuẩn hóa | Đã chuẩn hóa |
| Giới hạn dữ liệu | Terfenadine là trường hợp PK đặc biệt: thuốc mẹ có sinh khả dụng rất thấp do first-pass nên Cl/F và V/F có giá trị cực lớn và không được diễn giải như CL/Vd thật. Nhiều dữ liệu là lịch sử trước khi thuốc rút khỏi thị trường Hoa Kỳ. Cần phân biệt rõ PK của terfenadine mẹ với PK của fexofenadine/M1. Các field chưa có dữ liệu trực tiếp đủ mạnh (ví dụ F tuyệt đối, PK suy thận/thái kỳ/nhi khoa chuẩn hóa) được giữ trống. |
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Terfenadine
Terfenadine là kháng histamine H1 thế hệ hai ít gây an thần. Tác dụng kháng histamine trên lâm sàng sau uống liên quan mạnh đến chất chuyển hóa acid hoạt tính fexofenadine do terfenadine bị first-pass rất mạnh. Ngoài đích điều trị H1, terfenadine mẹ chẹn hERG/IKr ở tim; sự tích lũy thuốc mẹ là cơ chế quan trọng gây QT kéo dài và torsades de pointes.
Phần I: Phân loại và phạm vi tác dụng
Thông tin phân loại dược lý
| Phân loại theo cơ chế | Đối kháng/inverse agonism tại thụ thể histamine H1; tiền thuốc chuyển hóa thành fexofenadine; chẹn hERG/IKr là cơ chế off-target gây độc tim. |
|---|---|
| Phân loại theo tác dụng | Kháng histamine H1 toàn thân, thế hệ hai/ít an thần; tác dụng chống dị ứng. Độc tính đặc trưng khi tăng phơi nhiễm thuốc mẹ: kéo dài QT và loạn nhịp thất. |
| Phạm vi tác dụng | Kết hợp |
| Vị trí tác dụng | Đích điều trị: thụ thể H1 ngoại biên. Đích độc tính: kênh kali hERG/IKr ở cơ tim thất; Kv1.5/IKur nhạy kém hơn. |
| Cơ quan / hệ cơ quan chịu tác động | Mũi, da và các mô ngoại biên chịu tác động histamine trong dị ứng; tim là cơ quan đích của độc tính điện sinh lý khi terfenadine mẹ tích lũy. |
Phần II: Đích tác dụng và tương tác thuốc–đích
Thông tin đích tác dụng
| Đích tác dụng chính | Thụ thể histamine H1 người (HRH1/H1R), một GPCR; NCBI Gene ID 3269. Fexofenadine, chất chuyển hóa acid chính, đóng góp lớn vào tác dụng kháng histamine sau uống. |
|---|---|
| Ký hiệu gene / protein | HRH1 |
| Mã định danh đích | NCBI Gene: 3269; HGNC: 5182; UniProtKB/Swiss-Prot: P35367. |
| Loại đích | Thụ thể |
| Loài của đích | Homo sapiens đối với HRH1/hERG; các assay điện sinh lý có hệ biểu hiện dị loại được ghi rõ trong nguồn. |
| Đích tác dụng phụ / bổ sung | hERG/KCNH2 (IKr) là off-target tim chính liên quan độc tính; Kv1.5/KCNA5 (IKur) cũng bị chẹn nhưng có ái lực thấp hơn. |
| Off-target có ý nghĩa | Terfenadine mẹ chẹn hERG/IKr và Kv1.5. Trong hệ Xenopus biểu hiện dị loại, hERG nhạy với terfenadine hơn Kv1.5 khoảng 10 lần; chất chuyển hóa carboxylate/fexofenadine không chẹn đáng kể hai kênh này trong nghiên cứu Roy 1996. |
| Kiểu tác động lên đích chính | Đối kháng cạnh tranh |
| Vị trí / kiểu gắn | Orthosteric |
| Tính thuận nghịch | Thuận nghịch |
| Độ chọn lọc dược lý | Tác dụng điều trị ưu tiên H1 ngoại biên, nhưng terfenadine mẹ không hoàn toàn chọn lọc ở phơi nhiễm cao vì có thể chẹn hERG/IKr; do đó độ chọn lọc phụ thuộc nồng độ và bối cảnh chuyển hóa. |
| Mức chiếm giữ đích | Chưa có PET/occupancy hoặc phép đo trực tiếp phần trăm chiếm giữ HRH1 ở người; không quy % ức chế wheal thành % receptor occupancy. |
| Biểu hiện đích tại mô / tế bào | HRH1 biểu hiện ở nhiều mô ngoại biên liên quan phản ứng histamine, gồm mạch máu, đường hô hấp và da; hERG/KCNH2 là kênh tái cực có ý nghĩa ở cơ tim. |
| Mức chắc chắn của đích | Đã xác lập |
| Ghi chú về đích | Cần tách hai tầng cơ chế: H1 là đích điều trị/kháng dị ứng, trong khi hERG là đích off-target gây độc tim. Do first-pass mạnh, chất chuyển hóa fexofenadine chi phối phần lớn tác dụng kháng histamine toàn thân, còn sự tích lũy terfenadine mẹ chi phối nguy cơ hERG/QT. |
Phần III: Cơ chế tác dụng
Tầng điều trị: terfenadine và đặc biệt chất chuyển hóa fexofenadine chẹn cạnh tranh tín hiệu histamine H1 ngoại biên, giảm wheal/flare và triệu chứng dị ứng. Tầng độc tính: khi CYP3A4 bị ức chế hoặc chức năng gan giảm, terfenadine mẹ tăng phơi nhiễm, chẹn hERG/IKr, kéo dài tái cực và có thể gây torsades de pointes.
Chuỗi cơ chế tác dụng
| Cơ chế tác dụng tóm tắt | Terfenadine/fexofenadine đối kháng hoạt hóa thụ thể H1 ngoại biên, làm giảm đáp ứng do histamine như phù, flare, ngứa và triệu chứng viêm mũi dị ứng. Khi chuyển hóa CYP3A4 bị ức chế hoặc suy giảm, terfenadine mẹ tích lũy và chẹn hERG/IKr, kéo dài tái cực tâm thất, từ đó làm tăng nguy cơ QT kéo dài, torsades de pointes và loạn nhịp thất. |
|---|---|
| Sự kiện khởi đầu ở mức phân tử | Ức chế tín hiệu thụ thể H1 do histamine ở đích điều trị; độc tính bắt đầu bằng chẹn dòng K+ hERG/IKr của terfenadine mẹ. |
| Đường truyền tín hiệu | HRH1 là GPCR chủ yếu ghép Gq/11, kích hoạt phospholipase C–IP3/DAG–Ca2+ khi histamine gắn. Terfenadine/fexofenadine đối kháng H1 nên làm giảm tín hiệu này; đây là mô tả cơ chế pathway, không phải assay định lượng riêng của terfenadine trong mọi mô. |
| Biến đổi sinh hóa | Giảm hoạt hóa pathway H1 phụ thuộc PLC/IP3/Ca2+ do ngăn tín hiệu histamine. Với độc tính tim, chẹn hERG làm giảm dòng K+ IKr và kéo dài tái cực; chưa có một biomarker sinh hóa đơn lẻ canonical. |
| Đáp ứng tế bào | Giảm đáp ứng tế bào/mô với histamine qua H1; ở cardiomyocyte, chẹn dòng K+ tái cực làm kéo dài điện thế hoạt động khi phơi nhiễm thuốc mẹ đủ cao. |
| Đáp ứng mô / cơ quan | Giảm wheal/flare do histamine ở da và cải thiện triệu chứng viêm mũi dị ứng; tại tim, tăng phơi nhiễm terfenadine mẹ có thể kéo dài tái cực/QT. |
| Tác dụng sinh lý | Kháng histamine, giảm phản ứng wheal/flare và triệu chứng dị ứng; độc tính off-target gồm QT kéo dài và nguy cơ torsades de pointes. |
| Liên kết cơ chế với hiệu quả điều trị | Mức ức chế wheal do histamine tăng theo liều, hỗ trợ liên kết giữa đối kháng H1 và tác dụng chống dị ứng. Ngược lại, bằng chứng điện sinh lý và lịch sử an toàn liên kết chẹn hERG của terfenadine mẹ với QT kéo dài/loạn nhịp khi chuyển hóa bị ức chế. |
| Cơ chế thứ cấp | Sau uống, chuyển hóa rất mạnh tạo fexofenadine/M1 có hoạt tính kháng H1 và chi phối đáng kể hiệu quả toàn thân; đây là tầng cơ chế dược lý thứ cấp quan trọng của terfenadine. |
| Cơ chế liên quan độc tính | Ức chế CYP3A4 hoặc suy giảm chuyển hóa làm tăng nồng độ terfenadine mẹ. Thuốc mẹ chẹn hERG/IKr, làm chậm tái cực tâm thất và có thể gây QT kéo dài, torsades de pointes và loạn nhịp thất đe dọa tính mạng. |
| Cơ chế giảm đáp ứng / kháng thuốc | Chưa có cơ chế kháng thuốc/tolerance phân tử đặc hiệu của terfenadine được xác lập. Nghiên cứu skin-test dùng lặp lại không cho thấy bằng chứng rõ về tachyphylaxis trong khoảng khảo sát. |
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Dược lực học người cho thấy terfenadine ức chế đáp ứng wheal/flare do histamine theo liều. Trong nghiên cứu liều đơn 20/60/200 mg, tác dụng tối đa xuất hiện khoảng 4 giờ; 60 và 200 mg chẹn gần 90% wheal và hiệu quả còn có ý nghĩa sau 8 giờ. Nghiên cứu khác với 120 mg ghi nhận ức chế đáp ứng da tới 24 giờ. Sau 60 mg hai lần/ngày, thời gian để wheal trở về trong 90% baseline trung bình khoảng 70,7 giờ sau 1 ngày dùng và 78,7 giờ sau 1 tuần, phản ánh tồn lưu PD trên skin test chứ không phải thời gian hiệu quả triệu chứng tương đương.
Thông số dược lực học và diễn biến tác dụng
| Tổng quan ái lực và hiệu lực | Đối với off-target tim, Roy et al. 1996 báo apparent Kd khoảng 350 nM cho hERG và 2,7 µM cho Kv1.5 trong Xenopus oocyte. Các giá trị này phụ thuộc hệ assay và không được dùng thay thế nồng độ điều trị. Với đích H1, hồ sơ này chưa chuẩn hóa một Ki/Kd người duy nhất. |
|---|---|
| Ki · Hằng số ức chế | Chưa chọn một Ki HRH1 duy nhất làm canonical vì các ước lượng ái lực thay đổi theo assay và hệ biểu hiện; các nguồn dược lý báo mức ái lực ở vùng hàng chục nM. Cần giữ ngữ cảnh assay khi dùng số định lượng. |
| Kd · Hằng số phân ly | Off-target điện sinh lý: apparent Kd hERG ≈ 350 nM; Kv1.5 ≈ 2,7 µM (Xenopus oocyte, Roy et al., 1996). |
| IC50 · Nồng độ ức chế 50% | Chưa có IC50 canonical duy nhất cho hiệu quả điều trị H1 hoặc hERG đủ để đại diện mọi assay; không chuyển đổi Kd hERG ≈350 nM thành IC50. |
| EC50 · Nồng độ tạo 50% đáp ứng | Chưa có EC50 canonical phù hợp vì terfenadine là chất đối kháng H1 và các nghiên cứu lịch sử chủ yếu báo ức chế wheal/flare hoặc affinity, không báo một EC50 chuẩn hóa. |
| ED50 · Liều tạo 50% đáp ứng | Chưa có ED50 lâm sàng/PD được mô hình hóa đủ để chuẩn hóa. Các liều 20, 60 và 200 mg cho thấy dose–response nhưng không đủ để suy ra ED50 đáng tin cậy. |
| Emax · Đáp ứng tối đa | Không có Emax từ mô hình Emax chính thức; quan sát skin-test cho thấy liều 60 và 200 mg có thể ức chế gần 90% wheal. Giá trị ~90% là hiệu ứng quan sát, không phải tham số Emax fitted. |
| Hệ số Hill / độ dốc | Chưa có hệ số Hill/độ dốc concentration–response được báo cáo đủ ngữ cảnh cho terfenadine trong bộ nguồn đã rà soát. |
| Động học gắn kết kon / koff | Chưa có kon/koff HRH1 hoặc hERG được chuẩn hóa từ nguồn đủ mạnh; không suy ngược động học gắn từ Ki/Kd. |
| Thời gian lưu tại đích | Chưa có residence time tại HRH1/hERG được đo trực tiếp; thời gian ức chế wheal kéo dài không đồng nghĩa với thời gian lưu phân tử tại receptor. |
| Quan hệ liều–đáp ứng | Ở 12 nam khỏe mạnh, liều đơn 20, 60 và 200 mg làm giảm diện tích wheal do histamine theo liều. Liều 60 và 200 mg ức chế gần 90% wheal; tác dụng tối đa đạt khoảng 4 giờ. |
| Quan hệ nồng độ–đáp ứng | Chưa có mô hình plasma concentration–response canonical ở người tách được đóng góp của terfenadine mẹ và fexofenadine/M1; do đó không ép một đường nồng độ–đáp ứng duy nhất. |
| Thông số định lượng khác | Wheal do histamine: 60 và 200 mg chẹn gần 90% đáp ứng; giảm có ý nghĩa kéo dài ít nhất 8 giờ trong nghiên cứu Hüther et al. |
| Tác dụng dược lý chính | Đối kháng H1 ngoại biên, giảm đáp ứng histamine và triệu chứng dị ứng; ít gây an thần so với kháng histamine thế hệ một. |
| Tác dụng dược lý thứ cấp | Chẹn kênh K+ tim hERG/IKr và ở mức ái lực thấp hơn Kv1.5/IKur — tác dụng off-target liên quan độc tính, không phải hiệu quả điều trị. |
| Biomarker dược lực học | Diện tích wheal/flare sau kích thích histamine là biomarker PD; QT/QTc trên ECG là biomarker an toàn điện sinh lý. |
| Endpoint dược lực học / lâm sàng | Ức chế wheal/flare do histamine; điểm triệu chứng viêm mũi dị ứng trong thử nghiệm lâm sàng; QT/QTc và chẹn dòng hERG/IKr cho độc tính. |
| Khởi phát tác dụng | Tác dụng kháng histamine xuất hiện trong những giờ đầu sau uống; nghiên cứu skin-test ghi tác dụng tối đa khoảng 4 giờ. Thời điểm onset chính xác không được chuẩn hóa thành một mốc duy nhất giữa các nghiên cứu. |
| Thời gian đạt tác dụng tối đa | Khoảng 4 giờ sau liều đơn trong nghiên cứu wheal do histamine với 20, 60 và 200 mg. |
| Thời gian tác dụng | Giảm wheal có ý nghĩa ít nhất 8 giờ sau 60/200 mg; nghiên cứu 120 mg khác ghi nhận ức chế wheal/flare tới 24 giờ. |
| Thời gian giảm / hết tác dụng | Trong skin test sau 60 mg hai lần/ngày, thời gian trung bình để wheal hồi phục về trong 90% baseline là 70,66 ± 17,47 giờ sau phác đồ 1 ngày và 78,66 ± 20,00 giờ sau 1 tuần. Đây là thời gian tồn lưu hiệu ứng skin-test, không phải thời gian giảm triệu chứng lâm sàng. |
| Độ trễ PK–PD / hysteresis | Có chênh lệch giữa Tmax thuốc mẹ khoảng 1 giờ và tác dụng skin-test tối đa khoảng 4 giờ, nhưng chưa có mô hình hysteresis PK–PD chính thức và còn nhiễu do chất chuyển hóa fexofenadine; không định lượng một lag time PK–PD canonical. |
| Dung nạp / tachyphylaxis / giảm nhạy | Nghiên cứu 60 mg hai lần/ngày không cho thấy hiệu ứng kháng histamine tích lũy đáng kể sau dùng lặp lại 1 tuần; không ghi nhận bằng chứng rõ về tachyphylaxis trong dữ liệu này. |
| Rebound / đáp ứng sau ngừng | Chưa có bằng chứng lâm sàng đủ để xác lập rebound đặc hiệu sau ngừng terfenadine. Sự hồi phục wheal về baseline sau nhiều giờ/ngày phản ánh mất tác dụng, không tự động được coi là rebound. |
| Biến thiên dược lực học | Thời gian ức chế wheal thay đổi đáng kể giữa cá thể: khoảng 36–84 giờ sau phác đồ 1 ngày và 60–108 giờ sau phác đồ 1 tuần. |
| Dược di truyền liên quan đáp ứng | Chưa có biomarker dược di truyền được xác lập để dự đoán hiệu quả H1 hoặc độc tính terfenadine đủ mức dùng cho quyết định điều trị. |
Bối cảnh nghiên cứu và chất lượng bằng chứng
| Đường dùng | Đường uống trong nghiên cứu người; hERG/Kv1.5 được nghiên cứu bằng hệ biểu hiện dị loại/electrophysiology. |
|---|---|
| Liều / nồng độ nghiên cứu | Người khỏe mạnh: 20, 60, 120 và 200 mg trong các skin-test; 60 mg hai lần/ngày trong nghiên cứu thời gian tác dụng. hERG: nồng độ nano–micromolar trong assay điện sinh lý. |
| Dạng bào chế | Viên/thuốc uống terfenadine trong nghiên cứu lâm sàng lịch sử. |
| Quần thể nghiên cứu | Tình nguyện viên khỏe mạnh trong skin-test; bệnh nhân viêm mũi dị ứng theo mùa trong RCT; hệ Xenopus/hERG và các mô hình điện sinh lý cho off-target tim. |
| Loài / mô hình nghiên cứu | Clinical pharmacodynamic skin challenge/RCT ở người; in vitro/heterologous electrophysiology cho hERG/Kv1.5. |
| Assay / phương pháp đo | Đo diện tích wheal/flare sau histamine; đánh giá triệu chứng dị ứng; patch-clamp/điện sinh lý dòng K+ trên kênh hERG/Kv1.5 biểu hiện dị loại. |
| Định nghĩa endpoint và thời điểm đo | Phần trăm/diện tích ức chế wheal/flare so với baseline/placebo; mức chẹn dòng K+; thay đổi QT/QTc trên ECG. |
| Đối chứng / chất so sánh | Placebo hoặc baseline trong nghiên cứu người; so sánh hERG với Kv1.5 và chất chuyển hóa carboxylate trong nghiên cứu điện sinh lý. |
| Loại bằng chứng | Dược lực học lâm sàng |
| Nguồn dữ liệu | Hüther KJ et al. Inhibitory activity on histamine-induced skin wheals. PMID 22436 — https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22436/ |
| Ngày rà soát | 26/08/2026 |
| Mức bằng chứng | Trung bình |
| Trạng thái chuẩn hóa | Đã chuẩn hóa |
| Giới hạn và độ không chắc chắn | Phần lớn dữ liệu lâm sàng terfenadine là dữ liệu lịch sử trước khi thuốc rút khỏi thị trường Hoa Kỳ. Tác dụng kháng histamine sau uống chịu ảnh hưởng lớn của fexofenadine/M1, do đó không quy toàn bộ hiệu quả cho nồng độ terfenadine mẹ. Giá trị Kd hERG/Kv1.5 là assay-specific; không dùng để suy ra trực tiếp ngưỡng an toàn lâm sàng. Không điền các thông số PD định lượng chưa có nguồn trực tiếp đủ mạnh. |
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Terfenadine
Terfenadine có các chỉ định lịch sử để giảm triệu chứng viêm mũi dị ứng, viêm kết mạc dị ứng và một số rối loạn da dị ứng. FDA phê duyệt Seldane năm 1985; sau các cảnh báo kéo dài QT/loạn nhịp liên quan tương tác CYP3A4 và bệnh gan, và sau khi fexofenadine an toàn hơn được phê duyệt, Seldane bị rút khỏi thị trường Hoa Kỳ vào đầu năm 1998. Mọi chỉ định trong hồ sơ này đều được gắn nhãn lịch sử, không phải khuyến cáo điều trị hiện hành.
Viêm mũi dị ứng — chỉ định lịch sử
Chỉ định lịch sử / đã rútBệnh lý liên quan: Viêm mũi dị ứng
EMA ghi chỉ định giảm triệu chứng viêm mũi dị ứng; FDA phê duyệt Seldane năm 1985 và rút sản phẩm đầu năm 1998.
Viêm kết mạc dị ứng — chỉ định lịch sử
Chỉ định lịch sử / đã rútBệnh lý liên quan: Viêm kết mạc dị ứng
EMA referral/annex lịch sử liệt kê allergic conjunctivitis trong phạm vi chỉ định.
Rối loạn da dị ứng — chỉ định lịch sử
Chỉ định lịch sử / đã rútBệnh lý liên quan: Bệnh da dị ứng
EMA referral/annex lịch sử liệt kê allergic skin disorders.
Liều dùng và cách sử dụng Terfenadine
Liều terfenadine trong hồ sơ chỉ nhằm lưu dữ liệu lịch sử. SmPC châu Âu từng dùng 60–120 mg/ngày ở người lớn tùy chỉ định và có bậc liều nhi khoa theo cân nặng; suy thận đáng kể từng được khuyến nghị giảm khoảng 50% liều. Terfenadine đã bị rút khỏi thị trường Hoa Kỳ vì nguy cơ loạn nhịp; không dùng các phác đồ này để tự điều trị hoặc kê đơn hiện hành.
Phác đồ / liều dùng
| Chỉ định / đối tượng | Liều & lịch dùng | Cách dùng & theo dõi | Nguồn / rà soát |
|---|---|---|---|
|
Viêm mũi dị ứng/viêm kết mạc dị ứng — người lớn, lịch sử Viêm mũi dị ứng hoặc viêm kết mạc dị ứng Đối tượng: Người lớn Người lớn và trẻ >12 tuổi có cân nặng >50 kg theo SmPC lịch sử. Giai đoạn: Khác | Khởi đầu 60 mg/ngày; có thể tăng đến 120 mg/ngày theo nhãn lịch sử. Cơ sở: Liều cố định Tần suất: Một lần/ngày hoặc chia liều tùy chế phẩm/nhãn lịch sử. Thời gian / chu kỳ: Theo thời gian triệu chứng trong bối cảnh lịch sử; không có khuyến cáo hiện hành. Liều nạp: Không có liều nạp chuẩn. Duy trì: 60–120 mg/ngày theo nhãn lịch sử. Liều tối đa: 120 mg/ngày trong nguồn lịch sử được chuẩn hóa ở đây. Chuẩn độ: Có thể tăng từ 60 lên 120 mg/ngày khi cần theo nhãn lịch sử. | Đường dùng: Uống Dạng: Chế phẩm terfenadine uống lịch sử. Cách dùng: Uống; tránh nước bưởi và các chất ức chế CYP3A4. Tiền điều trị: Không có tiền điều trị bắt buộc. Theo dõi: Nguy cơ QT/TdP, tương tác CYP3A4, bệnh gan/tim và điện giải. Ghi chú: DỮ LIỆU LỊCH SỬ — không phải khuyến cáo kê đơn hiện hành. | Rà soát: 26/08/2026 |
|
Rối loạn da dị ứng — người lớn, lịch sử Bệnh da dị ứng Đối tượng: Người lớn Người lớn theo SmPC lịch sử. Giai đoạn: Khác | 60 mg hai lần/ngày hoặc 120 mg buổi sáng theo nhãn lịch sử. Cơ sở: Liều cố định Tần suất: 1–2 lần/ngày tùy cách biểu diễn liều lịch sử. Thời gian / chu kỳ: Không chuẩn hóa cho sử dụng hiện hành. Liều nạp: Không có liều nạp chuẩn. Duy trì: Tổng 120 mg/ngày theo nhãn lịch sử. Liều tối đa: 120 mg/ngày trong nguồn lịch sử được chuẩn hóa ở đây. Chuẩn độ: Không có quy tắc titration hiện hành. | Đường dùng: Uống Dạng: Chế phẩm terfenadine uống lịch sử. Cách dùng: Uống; tránh chất ức chế CYP3A4 và nước bưởi. Tiền điều trị: Không có. Theo dõi: Theo dõi nguy cơ loạn nhịp trong bối cảnh lịch sử. Ghi chú: DỮ LIỆU LỊCH SỬ — không dùng để tự điều trị. | Rà soát: 26/08/2026 |
|
Trẻ 3–12 tuổi — liều theo cân nặng, lịch sử Triệu chứng dị ứng theo chỉ định lịch sử Đối tượng: Trẻ em Trẻ 3–12 tuổi; liều được phân tầng theo cân nặng trong SmPC lịch sử. Giai đoạn: Khác | 50 kg: 60 mg/ngày; một số bậc có thể tăng đến hai lần/ngày theo đáp ứng lịch sử. Cơ sở: Theo cân nặng Tần suất: 1 lần/ngày, có thể tăng 2 lần/ngày ở một số bậc theo nhãn lịch sử. Thời gian / chu kỳ: Không chuẩn hóa cho hiện hành. Liều nạp: Không có. Duy trì: Theo bậc cân nặng lịch sử. Liều tối đa: Không suy rộng ngoài bậc cân nặng/nhãn lịch sử. Chuẩn độ: Có thể tăng tần suất theo nhãn lịch sử khi cần. | Đường dùng: Uống Dạng: Dung dịch/hỗn dịch terfenadine lịch sử. Cách dùng: Uống; tránh tương tác CYP3A4. Tiền điều trị: Không có. Theo dõi: Không sử dụng nếu có chống chỉ định tim/gan hoặc tương tác nghiêm trọng. Ghi chú: DỮ LIỆU LỊCH SỬ — không phải hướng dẫn nhi khoa hiện hành. Dose basis canonical = weight; các bậc cân nặng cụ thể vẫn được giữ nguyên trong dose_expression/population detail. | Rà soát: 26/08/2026 |
Hiệu chỉnh liều
| Tình huống | Hành động | Liều / phác đồ sau hiệu chỉnh | Cơ sở / nguồn |
|---|---|---|---|
|
Tương tác thuốc Dùng đồng thời chất ức chế CYP3A4 mạnh hoặc các yếu tố làm tăng terfenadine mẹ, gồm azole chống nấm, một số macrolide và nước bưởi. | Tránh sử dụng | Tránh terfenadine; không có chiến lược giảm liều hiện hành được xem là thay thế an toàn. | Cơ sở: Tăng thuốc mẹ làm tăng chẹn hERG/IKr, QT kéo dài và torsades de pointes. Nguồn: https://www.ema.europa.eu/en/medicines/human/referrals/terfenadine ; https://www.fda.gov/about-fda/fda-history-exhibits/drug-therapeutics-regulation-us Rà soát: 26/08/2026 |
|
Chức năng gan Suy gan đáng kể hoặc giảm chuyển hóa terfenadine. | Tránh sử dụng | Tránh sử dụng theo SmPC lịch sử. | Cơ sở: Giảm chuyển hóa làm tăng phơi nhiễm thuốc mẹ và nguy cơ loạn nhịp. Nguồn: https://www.ema.europa.eu/en/medicines/human/referrals/terfenadine ; https://www.fda.gov/about-fda/fda-history-exhibits/drug-therapeutics-regulation-us Rà soát: 26/08/2026 |
|
Chức năng thận Suy thận đáng kể, đặc biệt CrCl <40 mL/phút theo SmPC lịch sử. | Giảm liều | Giảm khoảng 50% liều lịch sử. | Cơ sở: SmPC lịch sử khuyến nghị giảm liều ở suy thận đáng kể; không có bộ PK suy thận hiện đại để tái mô hình hóa. Rà soát: 26/08/2026 |
Hướng dẫn sử dụng chung
DỮ LIỆU LỊCH SỬ — terfenadine dùng đường uống. Không dùng cùng nước bưởi hoặc chất ức chế CYP3A4; tránh ở suy gan đáng kể và các tình trạng/thuốc làm tăng QT hoặc nguy cơ loạn nhịp. Không vượt liều lịch sử. Hồ sơ này không thay thế hướng dẫn điều trị hiện hành.
Xử trí khi quên liều
Không có hướng dẫn quên liều hiện hành nên không tạo một quy tắc dùng bù. Terfenadine đã bị rút khỏi thị trường Hoa Kỳ; các phác đồ trong hồ sơ chỉ mang tính lịch sử và không dùng để tự điều trị.
Cảnh báo và lưu ý về Terfenadine
Dữ liệu SmPC lịch sử chống chỉ định/không dùng trong: quá mẫn với terfenadine; suy gan đáng kể; dùng cùng chất ức chế CYP3A4 như azole chống nấm và một số macrolide, các thuốc/đồ uống ức chế chuyển hóa gồm nước bưởi; QT kéo dài đã biết, nhịp chậm có ý nghĩa, loạn nhịp có triệu chứng hoặc bệnh tim làm tăng nguy cơ; dùng cùng thuốc chống loạn nhịp nhóm I/III hoặc thuốc kéo dài QT.
Tác dụng không mong muốn được ghi nhận lịch sử gồm đau đầu, chóng mặt, mệt mỏi, buồn ngủ hiếm, khô miệng và triệu chứng tiêu hóa; có báo cáo tự phát về mất ngủ, lú lẫn, trầm cảm/ác mộng. Hồ sơ an toàn bị chi phối bởi nguy cơ tim mạch khi thuốc mẹ tích lũy.
Hiếm nhưng nghiêm trọng: kéo dài QT, nhịp nhanh thất, torsades de pointes, rung thất, ngừng tim; có thể kèm hồi hộp, hạ huyết áp, chóng mặt, ngất hoặc co giật. Nguy cơ tăng rõ khi CYP3A4 bị ức chế hoặc chức năng gan suy giảm.
Terfenadine là thuốc lịch sử đã bị rút khỏi thị trường Hoa Kỳ sau các cảnh báo loạn nhịp đe dọa tính mạng. Không vượt liều lịch sử; tránh chất ức chế CYP3A4, nước bưởi và thuốc kéo dài QT; đánh giá bệnh gan, bệnh tim, nhịp chậm và rối loạn điện giải. Hồ sơ này không phải khuyến cáo kê đơn hiện hành.
Bộ nguồn rà soát chưa đủ để chuẩn hóa một protocol quá liều định lượng hiện hành cho terfenadine. Do nguy cơ QT/TdP, mọi nghi ngờ quá liều cần được đánh giá cấp cứu với theo dõi ECG/điện giải và xử trí hỗ trợ theo độc chất học lâm sàng; không dùng hồ sơ dữ liệu này thay cho hướng dẫn cấp cứu.
Chưa xác minh được một điều kiện bảo quản canonical áp dụng chung cho mọi chế phẩm terfenadine lịch sử. Không suy diễn điều kiện bảo quản từ fexofenadine; nếu xử lý chế phẩm lưu trữ lịch sử cần đối chiếu đúng nhãn/SPC của sản phẩm cụ thể.
Đối tượng đặc biệt
SmPC châu Âu lịch sử có liều theo cân nặng cho trẻ 3–12 tuổi: khoảng 22,5 mg/ngày khi 50 kg dùng 60 mg/ngày, có thể tăng tối đa hai lần/ngày tùy bối cảnh lịch sử. Không sử dụng các liều này như khuyến cáo hiện hành.
Nghiên cứu 120 mg ở 10 người cao tuổi và 10 người trẻ cho Cmax M1 tương tự (~501 ng/mL); Tmax 2,5 so với 2,3 giờ; độ thanh thải biểu kiến M1 thấp hơn khoảng 25% ở người cao tuổi nhưng khác biệt giảm sau hiệu chỉnh cân nặng. SmPC lịch sử không yêu cầu chỉnh liều chỉ vì giảm chức năng thận theo tuổi bình thường.
SmPC lịch sử: nghiên cứu sinh sản động vật không cho thấy gây quái thai ở mức không gây độc cho mẹ, nhưng terfenadine thường không nên dùng trong thai kỳ trừ khi bác sĩ đánh giá lợi ích vượt nguy cơ. Không có dữ liệu PK thai kỳ định lượng đủ mạnh.
Trong nghiên cứu 4 bà mẹ dùng 60 mg mỗi 12 giờ, terfenadine mẹ không phát hiện trong sữa; chất chuyển hóa hoạt tính có vào sữa, tỷ lệ AUC sữa/huyết tương trung bình ~0,21 và phơi nhiễm trẻ ước tính ≤0,45% liều mẹ hiệu chỉnh cân nặng. Đây là dữ liệu lịch sử; hiện có các lựa chọn kháng histamine an toàn hơn.
Suy gan đáng kể là chống chỉ định trong SmPC lịch sử vì giảm chuyển hóa có thể làm tăng terfenadine mẹ và nguy cơ QT/TdP. FDA cũng từng cảnh báo bệnh gan là yếu tố nguy cơ quan trọng.
SmPC lịch sử khuyến nghị giảm khoảng 50% liều ở suy thận đáng kể, đặc biệt CrCl <40 mL/phút. Đây là thông tin lịch sử của chế phẩm terfenadine, không phải hướng dẫn điều trị hiện hành.
SmPC lịch sử không ghi nhận suy giảm CNS khách quan đáng kể và buồn ngủ hiếm; đa số người dùng có thể lái xe/vận hành máy, nhưng cần đánh giá đáp ứng cá thể trước khi thực hiện hoạt động đòi hỏi tỉnh táo.
Tương tác thuốc của Terfenadine
| Tương tác | Mức độ | Cơ chế / ảnh hưởng | Khuyến nghị / xử trí | Theo dõi | Bằng chứng / nguồn |
|---|---|---|---|---|---|
|
Ketoconazole
Ketoconazole làm tăng phơi nhiễm terfenadine mẹ và kéo dài QT/QTc; phối hợp này đã được ghi nhận có nguy cơ loạn nhịp thất nghiêm trọng và được chống chỉ định. | Mức 4: Phối hợp nguy hiểm | Cơ chế: Tương tác dược động học do ketoconazole ức chế CYP3A4, làm giảm chuyển hóa bước đầu của terfenadine và gây tích lũy terfenadine chưa chuyển hóa. Ảnh hưởng: Tăng terfenadine chưa chuyển hóa, kéo dài QT/QTc; đã ghi nhận nhịp nhanh thất, torsades de pointes và biến cố tim mạch nghiêm trọng, kể cả tử vong. | Khuyến nghị: avoid_combination Xử trí: Không phối hợp terfenadine với ketoconazole; sử dụng lựa chọn điều trị thay thế phù hợp nếu cần điều trị đồng thời. | Bằng chứng: high Nguồn: DailyMed/FDA | Ketoconazole tablet label | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=e96fcf16-543e-4a02-9dac-afad20f79108 ; Honig PK et al., JAMA 1993 | PMID:8445813 | https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/8445813/ | |
|
Itraconazole
Itraconazole ức chế chuyển hóa terfenadine, làm xuất hiện terfenadine chưa chuyển hóa và kéo dài QT; phối hợp này thuộc các phối hợp chống chỉ định trong cảnh báo/nhãn lịch sử và có báo cáo torsades de pointes. | Mức 4: Phối hợp nguy hiểm | Cơ chế: Tương tác dược động học do itraconazole ức chế CYP3A4, làm giảm thanh thải chuyển hóa của terfenadine và tăng phơi nhiễm thuốc mẹ. Ảnh hưởng: Tích lũy terfenadine chưa chuyển hóa kèm kéo dài QT/biến đổi tái cực; đã có báo cáo torsades de pointes có triệu chứng khi phối hợp. | Khuyến nghị: avoid_combination Xử trí: Tránh phối hợp terfenadine với itraconazole; sử dụng lựa chọn điều trị thay thế phù hợp. | Bằng chứng: high Nguồn: Honig PK et al., J Clin Pharmacol 1993 | PMID:8126255 | https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/8126255/ ; Pohjola-Sintonen S et al., Eur J Clin Pharmacol 1993 | PMID:8223844 | https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/8223844/ ; Thompson D, Oster G., JAMA 1996 | PMID:8614120 | https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/8614120/ | |
|
Erythromycin
Erythromycin làm thay đổi chuyển hóa terfenadine, có thể gây tích lũy terfenadine và bất thường tái cực; nhãn DailyMed chống chỉ định dùng đồng thời. | Mức 4: Phối hợp nguy hiểm | Cơ chế: Tương tác dược động học do erythromycin ức chế chuyển hóa qua CYP3A, làm tăng phơi nhiễm terfenadine ở một số người dùng. Ảnh hưởng: Tích lũy terfenadine ở một số đối tượng, thay đổi QT/ST-U và nguy cơ QT/QTc kéo dài, torsades de pointes, loạn nhịp thất hoặc ngừng tim. | Khuyến nghị: avoid_combination Xử trí: Không phối hợp terfenadine với erythromycin; lựa chọn kháng sinh/điều trị thay thế phù hợp. | Bằng chứng: high Nguồn: DailyMed/FDA | Erythromycin tablet label | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=383f9011-a3e0-4d7d-b058-5f8ab319dc8c ; Honig PK et al., Clin Pharmacol Ther 1992 | PMID:1526078 | https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/1526078/ | |
|
Clarithromycin
Clarithromycin làm thay đổi chuyển hóa terfenadine và có liên quan đến kéo dài QT/loạn nhịp; nhãn DailyMed chống chỉ định phối hợp clarithromycin với terfenadine. | Mức 4: Phối hợp nguy hiểm | Cơ chế: Tương tác dược động học do clarithromycin ức chế chuyển hóa qua CYP3A, làm tăng phơi nhiễm liên quan đến terfenadine. Ảnh hưởng: Nhãn ghi nhận nồng độ chất chuyển hóa acid của terfenadine tăng khoảng ba lần khi phối hợp; các báo cáo hậu mãi ghi nhận QT kéo dài, nhịp nhanh thất, rung thất và torsades de pointes. | Khuyến nghị: avoid_combination Xử trí: Không phối hợp terfenadine với clarithromycin; sử dụng lựa chọn điều trị thay thế phù hợp. | Bằng chứng: high Nguồn: DailyMed/FDA | Clarithromycin tablet label | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=9eb306e0-ccfb-418c-82ca-204f20a788f7 ; UK eMC SmPC | Clarithromycin 500 mg film-coated tablets | https://www.medicines.org.uk/emc/product/4357/smpc | |
|
Clofazimine
Clofazimine có thể làm tăng nồng độ các thuốc là cơ chất CYP3A4/5 và làm tăng nguy cơ độc tính của thuốc cơ chất. Đây là tương tác được nêu trực tiếp trong mục Drug Interactions của nhãn FDA. Kế thừa từ nhóm: | Mức 2: Tương tác cần thận trọng | Cơ chế: Clofazimine ức chế chuyển hóa qua CYP3A4/5. Các mô hình DDI dự đoán clofazimine có thể là chất ức chế CYP3A4/5 mức trung bình đến mạnh, nhưng mức ảnh hưởng thực tế phụ thuộc từng cơ chất. Ảnh hưởng: Nồng độ và AUC của cơ chất CYP3A4/5 có thể tăng; hậu quả phụ thuộc thuốc cụ thể và đáng lưu ý hơn với thuốc có khoảng điều trị hẹp hoặc độc tính phụ thuộc nồng độ. | Khuyến nghị: monitor_closely Xử trí: Rà soát từng cơ chất CYP3A4/5 đang dùng và áp dụng hướng dẫn của chính thuốc cơ chất đối với chất ức chế CYP3A. Theo dõi độc tính; cân nhắc điều chỉnh liều hoặc lựa chọn thay thế khi nhãn của thuốc cơ chất yêu cầu. Không áp dụng một mức chỉnh liều chung cho toàn bộ nhóm. | Dấu hiệu độc tính đặc hiệu của thuốc cơ chất; nồng độ thuốc điều trị nếu có chỉ định; xét nghiệm hoặc ECG tùy cơ chất. | Bằng chứng: high Nguồn: FDA | LAMPRENE Prescribing Information | Mục 7.1: clofazimine có thể tăng nồng độ cơ chất CYP3A4/5; theo dõi độc tính | https://www.accessdata.fda.gov/drugsatfda_docs/label/2019/019500s014lbl.pdf | Kiểm tra ngày 2026-08-03 |
Thắc mắc về hoạt chất Terfenadine
Terfenadine là thuốc kháng histamine H1 thế hệ hai, trước đây được dùng để giảm triệu chứng viêm mũi dị ứng, hay fever và một số biểu hiện dị ứng ngoài da. Thuốc ít gây an thần hơn nhiều kháng histamine thế hệ đầu. Sau khi uống, terfenadine bị chuyển hóa bước một rất mạnh, chủ yếu qua CYP3A4, tạo fexofenadine là chất chuyển hóa acid có hoạt tính. Terfenadine hiện chủ yếu có giá trị lịch sử và dược lý học vì thuốc đã bị rút khỏi thị trường Hoa Kỳ do nguy cơ loạn nhịp tim khi thuốc mẹ tích lũy.
Nguyên nhân chính là nguy cơ tim mạch nghiêm trọng. Khi nồng độ terfenadine mẹ tăng, thuốc có thể chẹn dòng kali hERG/IKr, làm chậm tái cực thất và kéo dài khoảng QT. Hồ sơ EMA ghi nhận các rối loạn nhịp thất nghiêm trọng, bao gồm torsades de pointes, rung thất và ngừng tim. Nguy cơ tăng rõ khi chuyển hóa CYP3A4 bị ức chế, ví dụ do một số thuốc tương tác hoặc suy giảm chức năng gan. Khi fexofenadine — chất chuyển hóa có hoạt tính với hồ sơ tim mạch thuận lợi hơn — trở nên sẵn có, lợi ích của việc tiếp tục terfenadine không còn vượt trội nguy cơ.
Nghiên cứu điện sinh lý trên kênh tái tổ hợp cho thấy hERG là một đích tim quan trọng của terfenadine. Terfenadine mẹ chẹn dòng hERG/IKr, trong khi chất chuyển hóa carboxylate chính không cho thấy cùng mức chẹn trong nghiên cứu này. hERG tham gia dòng kali tái cực ở tâm thất; vì vậy chẹn kênh có thể kéo dài tái cực và khoảng QT. Đây là cơ chế off-target gây độc tính, không phải đích điều trị kháng histamine. Trên duocsituan.vn, quan hệ này phải được biểu diễn bằng TARGETS/HAS_MECHANISM/HAS_EFFECT phù hợp ontology, không ép vào INHIBITS nếu Foundation không cho phép axis đó.
Terfenadine được chuyển hóa rất mạnh qua CYP3A4. Nghiên cứu microsome gan người cho thấy CYP3A4 chi phối việc tạo terfenadine alcohol và azacyclonol, đồng thời tham gia các bước chuyển hóa tiếp theo của terfenadine alcohol. Vì bình thường thuốc mẹ bị chuyển hóa trước hệ thống rất mạnh, ức chế CYP3A4 có thể làm nồng độ terfenadine mẹ tăng đáng kể. Điều này liên kết trực tiếp với nguy cơ chẹn hERG, kéo dài QT và loạn nhịp. Vì vậy tương tác làm giảm chuyển hóa CYP3A4 là một phần trọng tâm khi diễn giải hồ sơ an toàn lịch sử của terfenadine.
Không. Terfenadine là hoạt chất mẹ, còn fexofenadine là chất chuyển hóa carboxylate có hoạt tính được hình thành sau chuyển hóa terfenadine. Hai thực thể có cấu trúc, định danh và hồ sơ an toàn khác nhau nên không được gộp thành một entity. Terfenadine mẹ liên quan rõ đến chẹn hERG và nguy cơ kéo dài QT khi tích lũy; nghiên cứu hERG kinh điển cho thấy chất chuyển hóa carboxylate không chẹn hERG theo cách tương tự. Trong cơ sở dữ liệu, thông tin PK/PD cần phân biệt thuốc mẹ với fexofenadine và không dùng ID của fexofenadine để thay cho Terfenadine.

