Erythromycin là kháng sinh thuộc nhóm macrolid, tác động bằng cách gắn vào tiểu đơn vị 50S của ribosom vi khuẩn và ức chế tổng hợp protein. Thuốc có các dạng uống, truyền tĩnh mạch, tra mắt và bôi ngoài da; mỗi dạng có chỉ định, hàm lượng và cách dùng riêng. Erythromycin chỉ có tác dụng với một số vi khuẩn nhạy cảm, không điều trị cảm cúm hoặc các bệnh do virus. Thuốc có thể gây buồn nôn, đau bụng, tiêu chảy và các phản ứng nghiêm trọng như tổn thương gan, kéo dài khoảng QT, xoắn đỉnh, tiêu chảy do Clostridioides difficile hoặc tương tác làm tăng nồng độ nhiều thuốc khác. Chỉ định erythromycin trong một số bệnh cũng đã thay đổi theo hướng dẫn hiện hành do tình trạng kháng thuốc và khả năng dung nạp. Người bệnh không nên tự mua, tự phối hợp hoặc dùng lại đơn thuốc cũ; việc lựa chọn dạng thuốc, liều và thời gian điều trị phải do bác sĩ quyết định.
Nội dung chính
- Erythromycin là gì?: Kháng sinh macrolid ức chế tổng hợp protein của vi khuẩn tại tiểu đơn vị ribosom 50S.
- Các dạng dùng: Dạng uống, bột pha truyền tĩnh mạch, thuốc mỡ tra mắt và dung dịch bôi ngoài da.
- Có trị bệnh do virus không?: Không. Thuốc chỉ nên dùng cho nhiễm khuẩn đã xác định hoặc nghi ngờ mạnh do vi khuẩn nhạy cảm.
- Nguy cơ chính: Rối loạn tiêu hóa, độc tính gan, kéo dài QT, xoắn đỉnh, tiêu chảy do C. difficile, giảm thính lực và tương tác thuốc.
- Tương tác đáng chú ý: Một số statin, thuốc kéo dài QT, ergotamin, thuốc chống đông, colchicin, theophyllin, carbamazepin, ciclosporin và tacrolimus.
- Nguyên tắc sử dụng: Chọn đúng dạng thuốc, liều và thời gian theo chẩn đoán, vi khuẩn, độ nhạy cảm và hướng dẫn hiện hành; không tự dùng kháng sinh.
Hoạt chất Erythromycin là gì?
Erythromycin là kháng sinh macrolid được dùng để điều trị một số nhiễm khuẩn do vi khuẩn nhạy cảm. Thuốc không có tác dụng với virus và không nên dùng chỉ vì có ho, sốt, đau họng hoặc cảm cúm khi chưa xác định nguyên nhân.
Erythromycin
INN Erythromycin.
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Erythromycin |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Erythromycin. |
| Tên IUPAC | (3R,4S,5S,6R,7R,9R,11R,12R,13S,14R)-6-[(2S,3R,4S,6R)-4-(dimethylamino)-3-hydroxy-6-methyloxan-2-yl]oxy-14-ethyl-7,12,13-trihydroxy-4-[(2R,4R,5S,6S)-5-hydroxy-4-methoxy-4,6-dimethyloxan-2-yl]oxy-3,5,7,9,11,13-hexamethyl-oxacyclotetradecane-2,10-dione |
| Tên hóa học khác | Erythromycin A |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Erythromycin A; erythromycin base; erythromycin stearate; erythromycin ethylsuccinate; erythromycin lactobionate. Tên muối hoặc ester phải được ghi rõ vì dạng bào chế, đường dùng và hàm lượng tương đương có thể khác nhau. |
| Tên viết tắt | ERY |
| Tên Latinh / tên dược điển | Erythromycinum |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 114-07-8 |
|---|---|
| UNII | 63937KV33D |
| PubChem CID | 12560 |
| RxNorm CUI | 4053 |
| Công thức phân tử | C37H67NO13 |
Dược động học của Erythromycin
Dược động học thay đổi theo erythromycin base, muối hoặc ester, dạng bao tan trong ruột, thức ăn, đường dùng và tình trạng gan thận. Sau uống, thuốc được hấp thu ở ruột và phân bố rộng; erythromycin tập trung ở gan, thải chủ yếu qua mật và chỉ một tỷ lệ nhỏ thuốc có hoạt tính được bài tiết qua nước tiểu. Thuốc không được loại bỏ đáng kể bằng thẩm phân máu hoặc thẩm phân phúc mạc.
Giai đoạn I: Hấp thu
Erythromycin được hấp thu chủ yếu tại ruột non. Dạng base dễ bị bất hoạt bởi acid dạ dày nên một số viên được bao tan trong ruột. Erythromycin ethylsuccinate dạng hỗn dịch được hấp thu sau uống và đạt nồng độ đỉnh tương đối sớm; ảnh hưởng của thức ăn phụ thuộc chế phẩm cụ thể. Người bệnh cần làm theo hướng dẫn trên nhãn của đúng sản phẩm, không áp dụng quy tắc dùng lúc đói hoặc no của chế phẩm khác.
| F · Sinh khả dụng | Sinh khả dụng đường uống thay đổi đáng kể giữa các dạng muối, ester và dạng bào chế. Giá trị sinh khả dụng tuyệt đối thống nhất có thể áp dụng cho mọi chế phẩm erythromycin. |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
Erythromycin gắn nhiều với protein huyết tương và phân bố rộng vào phần lớn dịch, mô cơ thể. Nồng độ trong dịch não tủy thường thấp khi màng não không viêm. Thuốc qua nhau thai với nồng độ ở thai thấp và được bài tiết vào sữa mẹ.
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Erythromycin được chuyển hóa ở mức hạn chế và có liên quan đến hệ enzym CYP3A. Thuốc cũng có thể ức chế chuyển hóa của nhiều thuốc dùng đồng thời, làm tăng nồng độ và độc tính của các thuốc đó.
Giai đoạn IV: Thải trừ
Erythromycin được tập trung ở gan và thải trừ chủ yếu qua mật. Dưới 5% liều uống có hoạt tính được bài tiết qua nước tiểu. Thuốc không được loại bỏ hiệu quả bằng thẩm phân máu hoặc thẩm phân phúc mạc.
| t½ · Thời gian bán thải | SmPC của erythromycin stearate ghi nhận thời gian bán thải huyết tương khoảng 2 giờ ở người có chức năng thận bình thường; thời gian này có thể kéo dài khi suy thận nặng hoặc trong những tình trạng làm giảm thải trừ. Thông số của từng muối, đường dùng và quần thể có thể khác nhau. |
|---|---|
| CL · Độ thanh thải toàn phần | Giá trị độ thanh thải toàn thân thống nhất cho mọi dạng erythromycin và mọi quần thể người bệnh. |
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Các yếu tố có thể ảnh hưởng gồm dạng muối hoặc ester, lớp bao tan trong ruột, thức ăn, chức năng gan, suy thận nặng, tuổi, liều cao và thuốc cảm ứng hoặc ức chế CYP3A. Nguy cơ tích lũy và giảm thính lực có thể cao hơn ở người cao tuổi hoặc người suy gan, suy thận dùng liều cao.
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Erythromycin
Erythromycin là macrolid vòng 14 nguyên tử. Ở nồng độ điều trị, thuốc thường có tác dụng kìm khuẩn; tác dụng diệt khuẩn có thể xuất hiện với một số vi khuẩn ở nồng độ cao. Hiệu lực phụ thuộc loài vi khuẩn, vị trí nhiễm khuẩn và mức độ nhạy cảm.
Phần III: Cơ chế tác dụng
Erythromycin gắn thuận nghịch vào vùng 23S rRNA của tiểu đơn vị ribosom 50S, cản trở quá trình chuyển vị và kéo dài chuỗi peptid, từ đó ức chế tổng hợp protein của vi khuẩn. Thuốc không tác động trực tiếp lên quá trình tổng hợp acid nucleic.
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Tác dụng kháng khuẩn phụ thuộc nồng độ thuốc tại vị trí nhiễm, thời gian phơi nhiễm và độ nhạy cảm của vi khuẩn. Cơ chế kháng thường gặp gồm methyl hóa vị trí gắn trên 23S rRNA, bơm tống thuốc và thay đổi đích tác dụng. Có thể xảy ra kháng chéo giữa erythromycin với các macrolid khác, lincosamid hoặc streptogramin B tùy cơ chế.
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Erythromycin
Chỉ định phải được xác định theo dạng thuốc và nhãn sản phẩm:
- Erythromycin toàn thân được ghi nhãn cho một số nhiễm khuẩn đường hô hấp, da và mô mềm, ho gà, bạch hầu kết hợp kháng độc tố, erythrasma, bệnh do Legionella và một số nhiễm khuẩn do Chlamydia hoặc Mycoplasma khi vi khuẩn nhạy cảm.
- Dạng truyền tĩnh mạch được dùng khi đường uống không phù hợp hoặc khi nhiễm khuẩn nặng cần nồng độ thuốc cao; nên chuyển sang đường uống khi tình trạng cho phép.
- Thuốc mỡ tra mắt 0,5% được ghi nhãn cho một số nhiễm khuẩn bề mặt kết mạc hoặc giác mạc và dự phòng viêm mắt sơ sinh theo quy trình chuyên môn.
- Dung dịch erythromycin 2% dùng ngoài da được ghi nhãn điều trị tại chỗ mụn trứng cá.
Việc có tên bệnh trong nhãn không bảo đảm erythromycin là lựa chọn ưu tiên hiện nay. Bác sĩ cần đối chiếu hướng dẫn mới, dữ liệu kháng thuốc tại địa phương và kết quả vi sinh khi có thể.
Erythromycin được sử dụng ngoài chỉ định như một thuốc tăng nhu động ở một số người bệnh liệt dạ dày nhờ tác dụng chủ vận thụ thể motilin. Hướng dẫn của American College of Gastroenterology có thảo luận ứng dụng này, nhưng erythromycin không phải thuốc được FDA phê duyệt riêng cho điều trị liệt dạ dày; hiệu quả có thể giảm khi sử dụng kéo dài và nguy cơ tương tác, kéo dài QT phải được cân nhắc. Các ứng dụng nghiên cứu khác.
Liều dùng và cách sử dụng
Liều dưới đây chỉ minh họa từ các nhãn đã kiểm tra, không phải liều cá nhân hóa và không được tự áp dụng:
- Viên erythromycin base giải phóng chậm ở người lớn: 250 mg mỗi 6 giờ, 333 mg mỗi 8 giờ hoặc 500 mg mỗi 12 giờ; có thể tăng đến 4 g/ngày trong nhiễm khuẩn nặng theo nhãn.
- Trẻ em dùng erythromycin đường uống: nhãn tham chiếu ghi 30–50 mg/kg/ngày chia nhiều lần; nhiễm khuẩn nặng có thể cần liều cao hơn dưới giám sát y tế.
- Erythromycin ethylsuccinate: liều người lớn trong nhãn hỗn dịch là 400 mg mỗi 6 giờ; 400 mg ethylsuccinate không tương đương 400 mg erythromycin base về lượng hoạt chất có hoạt tính.
- Erythromycin lactobionate truyền tĩnh mạch: nhãn Hoa Kỳ ghi 15–20 mg/kg/ngày chia liều hoặc truyền liên tục; nhiễm khuẩn rất nặng có thể dùng đến 4 g/ngày.
- Thuốc mỡ tra mắt 0,5%: dải thuốc dài khoảng 1 cm vào mắt bị bệnh, tối đa 6 lần/ngày tùy mức độ nhiễm khuẩn; dự phòng viêm mắt sơ sinh phải theo quy trình sản khoa hoặc nhi khoa.
- Dung dịch dùng ngoài da 2%: nhãn tham chiếu hướng dẫn bôi vùng mụn hai lần mỗi ngày sau khi làm sạch.
Liều thực tế phụ thuộc chẩn đoán, vị trí nhiễm khuẩn, mức độ nặng, tuổi, cân nặng, dạng muối, chức năng gan thận, vi khuẩn và hướng dẫn kháng sinh hiện hành.
- Uống đúng dạng thuốc, khoảng cách liều và thời gian được kê; không tự đổi giữa erythromycin base, stearate hoặc ethylsuccinate.
- Hỗn dịch phải được pha và lắc theo hướng dẫn của nhà sản xuất; dùng dụng cụ đong liều phù hợp.
- Không ngừng sớm, tăng liều, dùng liều còn thừa hoặc chia sẻ kháng sinh cho người khác.
- Dạng tĩnh mạch phải do nhân viên y tế pha loãng và truyền; không tiêm tĩnh mạch nhanh.
- Thuốc mỡ tra mắt không để đầu tuýp chạm mắt, mi mắt hoặc bề mặt khác.
- Dung dịch bôi da chỉ dùng ngoài da, tránh mắt và niêm mạc; phối hợp nhiều sản phẩm trị mụn có thể làm tăng kích ứng.
Nếu nôn ngay sau khi uống, quên liều hoặc không thể dung nạp thuốc, cần hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ thay vì tự uống bù gấp đôi.
Theo dõi đáp ứng lâm sàng, kết quả nuôi cấy hoặc kháng sinh đồ khi phù hợp và dấu hiệu bội nhiễm. Cần cân nhắc:
- Điện tâm đồ, kali và magnesi ở người có nguy cơ kéo dài QT.
- Chức năng gan khi điều trị kéo dài, dùng liều cao hoặc có bệnh gan.
- INR hoặc dấu hiệu chảy máu khi dùng thuốc chống đông.
- Nồng độ hoặc độc tính của ciclosporin, tacrolimus, carbamazepin, theophyllin, digoxin và các thuốc có khoảng điều trị hẹp.
- Thính lực khi dùng liều cao, đặc biệt ở người cao tuổi hoặc suy gan thận.
- Tiêu chảy nặng hoặc kéo dài trong và sau điều trị.
- Nôn vọt, bú kém hoặc kích thích ở trẻ nhỏ do nguy cơ hẹp phì đại môn vị.
Cảnh báo và lưu ý về Erythromycin
Chống chỉ định phụ thuộc nhãn và dạng thuốc. Các nhãn toàn thân được tham chiếu nêu:
- Quá mẫn với erythromycin hoặc thành phần của thuốc.
- Dùng đồng thời với ergotamin hoặc dihydroergotamin.
- Dùng đồng thời với một số thuốc có nguy cơ loạn nhịp nghiêm trọng như cisaprid, pimozid, terfenadin hoặc astemizol.
- Dùng đồng thời với simvastatin hoặc lovastatin theo nhãn Hoa Kỳ.
- SmPC tại Anh còn chống chỉ định ở người có kéo dài QT, tiền sử xoắn đỉnh, hạ kali hoặc hạ magnesi chưa điều chỉnh và với một số thuốc như domperidon, amisulprid, mizolastin hoặc lomitapid.
Thuốc tra mắt và bôi da chống chỉ định khi quá mẫn với erythromycin hoặc thành phần chế phẩm. Danh sách phải được kiểm tra theo tờ hướng dẫn của đúng sản phẩm vì quy định có thể khác giữa quốc gia.
Tác dụng không mong muốn thường gặp của erythromycin toàn thân chủ yếu ở đường tiêu hóa, gồm buồn nôn, nôn, đau quặn bụng, khó chịu vùng thượng vị và tiêu chảy; tần suất và mức độ có thể liên quan đến liều. Có thể gặp phát ban, mày đay, tăng men gan, đau đầu hoặc chóng mặt.
Dạng truyền có thể gây đau và viêm tĩnh mạch tại vị trí truyền. Thuốc tra mắt có thể gây kích ứng, đỏ mắt hoặc phản ứng quá mẫn. Dạng bôi da có thể gây khô, bong da, ngứa, đỏ, cảm giác bỏng rát hoặc kích ứng mắt nếu tiếp xúc nhầm.
Các phản ứng nghiêm trọng được báo cáo gồm:
- Viêm gan, vàng da ứ mật hoặc suy chức năng gan.
- Kéo dài khoảng QT, nhịp nhanh thất, xoắn đỉnh và tử vong.
- Tiêu chảy hoặc viêm đại tràng do Clostridioides difficile.
- Phản vệ, hội chứng Stevens–Johnson, hoại tử thượng bì nhiễm độc và các phản ứng da nặng.
- Giảm thính lực hoặc điếc có thể hồi phục, đặc biệt khi dùng liều cao hoặc ở người suy gan thận.
- Viêm tụy, viêm thận kẽ và co giật.
- Làm nặng bệnh nhược cơ.
- Hẹp phì đại môn vị ở trẻ sơ sinh tiếp xúc với erythromycin, đặc biệt trong những tuần đầu đời.
Khi có ngất, đánh trống ngực, đau ngực, vàng da, khó thở, phát ban phồng rộp, tiêu chảy có máu, giảm thính lực hoặc nôn vọt ở trẻ nhỏ, cần được đánh giá y tế ngay.
- Không dùng erythromycin cho nhiễm virus hoặc khi không có căn cứ nhiễm vi khuẩn; sử dụng không cần thiết làm tăng nguy cơ kháng thuốc.
- Tránh hoặc đánh giá rất thận trọng ở người có kéo dài QT, bệnh tim, nhịp chậm đáng kể, hạ kali, hạ magnesi hoặc đang dùng thuốc gây loạn nhịp.
- Theo dõi dấu hiệu độc tính gan, đặc biệt khi có bệnh gan hoặc dùng thuốc độc gan.
- Tiêu chảy do C. difficile có thể xuất hiện trong hoặc sau khi đã ngừng kháng sinh.
- Thuốc có thể làm nặng bệnh nhược cơ.
- Trẻ sơ sinh dùng macrolid có nguy cơ hẹp phì đại môn vị; ở trẻ dưới 1 tháng bị ho gà, CDC ưu tiên azithromycin và yêu cầu theo dõi nguy cơ này.
- Khuyến nghị hiện hành có thể khác chỉ định trên một số nhãn cũ. CDC không còn khuyến nghị erythromycin điều trị Chlamydia do khả năng dung nạp tiêu hóa kém và giảm tuân thủ.
Quá liều có thể làm tăng buồn nôn, nôn, tiêu chảy, đau bụng, độc tính gan, giảm thính lực và nguy cơ loạn nhịp. Xử trí gồm ngừng thuốc, loại bỏ lượng thuốc chưa hấp thu khi phù hợp và điều trị hỗ trợ, theo dõi điện tâm đồ, điện giải, chức năng gan và thính lực theo biểu hiện lâm sàng. Erythromycin không được loại bỏ đáng kể bằng thẩm phân máu hoặc thẩm phân phúc mạc.
Người bệnh nghi quá liều cần liên hệ cơ sở y tế hoặc trung tâm chống độc; không tự gây nôn và không tự dùng thuốc khác để xử trí.
Điều kiện bảo quản phụ thuộc sản phẩm:
- Viên erythromycin base bao tan trong ruột tham chiếu: bảo quản ở 20–25°C, cho phép dao động 15–30°C.
- Bột erythromycin lactobionate chưa pha tham chiếu: 20–25°C; thời gian sử dụng sau pha và sau pha loãng phải theo đúng nhãn bệnh viện.
- Hỗn dịch erythromycin ethylsuccinate tham chiếu: bột khô dưới 30°C; sau pha không quá 25°C và dùng trong thời hạn ghi trên nhãn sản phẩm.
- Thuốc mỡ tra mắt tham chiếu: 15–25°C.
- Dung dịch bôi da tham chiếu: bảo quản nơi khô ở 20–25°C.
Không đông lạnh, không dùng thuốc quá hạn, đổi màu, nhiễm bẩn hoặc bảo quản sai điều kiện. Không áp dụng thời hạn sau pha của một sản phẩm cho sản phẩm khác.
Đối tượng đặc biệt
Erythromycin có chỉ định nhi khoa trong một số nhiễm khuẩn, nhưng liều phải tính theo cân nặng, tuổi, dạng muối và mức độ bệnh. Trẻ sơ sinh tiếp xúc erythromycin có nguy cơ hẹp phì đại môn vị, cao hơn khi dùng trong những tuần đầu sau sinh. Cần theo dõi bú kém, kích thích, nôn tăng dần hoặc nôn vọt.
Trong điều trị hoặc dự phòng ho gà, CDC hiện khuyến nghị macrolid; azithromycin là lựa chọn ưu tiên ở trẻ dưới 1 tháng dù vẫn cần theo dõi hẹp môn vị. Tính an toàn và hiệu quả của dung dịch erythromycin 2% trị mụn ở trẻ em chưa được xác lập trong nhãn tham chiếu.
Người cao tuổi có thể nhạy cảm hơn với kéo dài QT, xoắn đỉnh, giảm thính lực và tương tác thuốc do thường có bệnh tim, suy gan thận hoặc dùng nhiều thuốc. Nhãn Hoa Kỳ cũng ghi nhận tác dụng chống đông tăng rõ hơn khi erythromycin dùng cùng thuốc chống đông ở nhóm này. Cần rà soát thuốc dùng kèm, điện giải, chức năng gan thận và nguy cơ tim mạch trước khi kê đơn.
Dữ liệu quan sát về erythromycin trong thai kỳ chưa hoàn toàn thống nhất. SmPC tại Anh ghi nhận phần lớn nghiên cứu không cho thấy mối liên hệ rõ với dị tật lớn, nhưng có dữ liệu hạn chế gợi ý nguy cơ nhỏ đối với một số dị tật khi phơi nhiễm trong ba tháng đầu. Thuốc chỉ nên dùng khi có nhu cầu lâm sàng rõ và lợi ích dự kiến vượt nguy cơ.
Erythromycin không còn được CDC khuyến nghị trong điều trị Chlamydia do tác dụng phụ tiêu hóa và khả năng tuân thủ kém. Phụ nữ mang thai không nên tự dùng erythromycin hoặc dựa vào đơn cũ; bác sĩ cần chọn kháng sinh theo loại nhiễm khuẩn và hướng dẫn sản khoa hiện hành.
Erythromycin bài tiết vào sữa mẹ với lượng tương đối thấp. LactMed nhận định thuốc thường có thể chấp nhận khi người mẹ cho con bú, nhưng cần theo dõi trẻ về tiêu chảy, tưa miệng hoặc thay đổi hệ vi khuẩn đường ruột. Một số báo cáo đặt vấn đề về nguy cơ hẹp phì đại môn vị khi trẻ tiếp xúc trong những tuần đầu đời, nhưng bằng chứng chưa nhất quán.
Quyết định sử dụng cần dựa trên tuổi của trẻ, chỉ định điều trị, thời gian dùng và lựa chọn thay thế. Không tự ngừng cho bú hoặc tự dùng thuốc khi chưa trao đổi với bác sĩ.
Erythromycin tập trung và thải chủ yếu qua gan, do đó phải thận trọng ở người suy gan hoặc có tiền sử bệnh gan. Theo dõi triệu chứng vàng da, nước tiểu sẫm, ngứa, đau hạ sườn phải và xét nghiệm chức năng gan khi phù hợp.
Không có một quy tắc chỉnh liều duy nhất áp dụng cho mọi chế phẩm. SmPC erythromycin truyền tĩnh mạch tại Anh đề nghị theo dõi chặt và có thể giảm liều trong suy gan, đặc biệt khi dùng liều cao.
Dưới 5% erythromycin đường uống có hoạt tính được bài tiết qua nước tiểu và thuốc không được loại bỏ đáng kể bằng thẩm phân. Tuy nhiên, suy thận nặng có thể làm tăng nguy cơ tích lũy, giảm thính lực và tương tác.
SmPC erythromycin truyền tĩnh mạch tại Anh không yêu cầu chỉnh liều khi độ thanh thải creatinin trên 10 mL/phút, nhưng khuyến nghị giảm xuống khoảng 50–75% liều thông thường và không quá 2 g/ngày khi độ thanh thải dưới 10 mL/phút. Đây là hướng dẫn riêng của chế phẩm tham chiếu, không được tự áp dụng cho mọi sản phẩm.
SmPC erythromycin stearate không ghi nhận ảnh hưởng trực tiếp đáng kể đến khả năng lái xe hoặc vận hành máy. Tuy nhiên, người bệnh không nên lái xe khi có chóng mặt, rối loạn thính giác, nhìn mờ, co giật, ngất hoặc triệu chứng loạn nhịp.
Tương tác thuốc của Erythromycin
| Tương tác | Mức độ | Cơ chế / ảnh hưởng | Khuyến nghị / xử trí | Theo dõi | Bằng chứng / nguồn |
|---|---|---|---|---|---|
|
Terfenadine
Erythromycin làm thay đổi chuyển hóa terfenadine, có thể gây tích lũy terfenadine và bất thường tái cực; nhãn DailyMed chống chỉ định dùng đồng thời. | Mức 4: Phối hợp nguy hiểm | Cơ chế: Tương tác dược động học do erythromycin ức chế chuyển hóa qua CYP3A, làm tăng phơi nhiễm terfenadine ở một số người dùng. Ảnh hưởng: Tích lũy terfenadine ở một số đối tượng, thay đổi QT/ST-U và nguy cơ QT/QTc kéo dài, torsades de pointes, loạn nhịp thất hoặc ngừng tim. | Khuyến nghị: avoid_combination Xử trí: Không phối hợp terfenadine với erythromycin; lựa chọn kháng sinh/điều trị thay thế phù hợp. | Bằng chứng: high Nguồn: DailyMed/FDA | Erythromycin tablet label | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=383f9011-a3e0-4d7d-b058-5f8ab319dc8c ; Honig PK et al., Clin Pharmacol Ther 1992 | PMID:1526078 | https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/1526078/ | |
|
Colchicine
Erythromycin có thể làm tăng nồng độ colchicine và nguy cơ độc tính. Tương tác thường cần giảm liều hoặc tạm ngừng colchicine và theo dõi sát. | Mức 2: Tương tác cần thận trọng | Cơ chế: Dược động học: Erythromycin ức chế CYP3A4 và/hoặc P-glycoprotein, làm giảm chuyển hóa và/hoặc vận chuyển thải colchicine, từ đó tăng phơi nhiễm toàn thân. Ảnh hưởng: Có thể xuất hiện tiêu chảy, buồn nôn/nôn, đau bụng sớm; sau đó là yếu cơ, bệnh cơ–thần kinh, tiêu cơ vân, giảm bạch cầu/tiểu cầu hoặc pancytopenia, suy đa cơ quan và rối loạn nhịp. | Khuyến nghị: adjust_dose Xử trí: Nếu có lựa chọn phù hợp, ưu tiên thuốc thay thế. Khi bắt buộc phối hợp, điều chỉnh hoặc tạm ngừng colchicine theo bảng liều trong nhãn; thận trọng đặc biệt ở người suy thận, suy gan và người cao tuổi. | Theo dõi triệu chứng tiêu hóa và thần kinh–cơ; CBC, creatinine/eGFR, AST/ALT và CK khi có nguy cơ hoặc triệu chứng. Ngừng colchicine và đánh giá khẩn nếu yếu/đau cơ, tê bì, sốt, xuất huyết bất thường, tiêu chảy/nôn nặng hoặc dấu hiệu suy cơ quan. | Bằng chứng: high Nguồn: DailyMed | Colchicine tablets, USP – Full Prescribing Information | Sections 2.4, 4, 5.3, 7 and 12.3: CYP3A4/P-gp inhibitors, dose modification and toxicity | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=cc0e205a-697e-d47e-e053-2995a90a154e | Kiểm tra ngày 2026-08-02 |
|
Clindamycin
Clindamycin và erythromycin có hiện tượng đối kháng in vitro, có thể làm giảm hiệu lực kháng khuẩn khi dùng đồng thời. | Mức 2: Tương tác cần thận trọng | Cơ chế: Hai thuốc cùng gắn vào tiểu đơn vị 50S của ribosome và có thể cản trở tác dụng của nhau; ý nghĩa lâm sàng chính xác chưa được định lượng. Ảnh hưởng: Nguy cơ đáp ứng kháng khuẩn không tối ưu hoặc thất bại điều trị, nhất là khi cần nồng độ/hoạt tính ổn định tại ổ nhiễm. | Khuyến nghị: avoid_combination Xử trí: Không dùng đồng thời theo nhãn clindamycin. Chọn phác đồ thay thế dựa trên vi khuẩn, vị trí nhiễm và kháng sinh đồ. | Nếu đã phối hợp, theo dõi đáp ứng lâm sàng, nhiệt độ, bạch cầu/CRP khi phù hợp và kết quả cấy/kháng sinh đồ. | Bằng chứng: low Nguồn: DailyMed/FDA | Clindamycin hydrochloride capsule – Prescribing Information | Drug Interactions: neuromuscular blocking agents; CYP3A4/CYP3A5 inhibitors and inducers; erythromycin antagonism | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=b6ff9d4b-a478-4856-a516-1454e1f81a5e | Kiểm tra ngày 2026-08-03 |
|
Brincidofovir
Erythromycin được nhãn TEMBEXA nêu đích danh trong nhóm thuốc ức chế OATP1B1/OATP1B3 có thể làm tăng AUC và Cmax của brincidofovir, từ đó làm tăng nguy cơ phản ứng bất lợi liên quan TEMBEXA. | Mức 2: Tương tác cần thận trọng | Cơ chế: Tương tác dược động học: Erythromycin ức chế vận chuyển OATP1B1/OATP1B3, làm giảm quá trình vận chuyển/thu nhận brincidofovir qua các chất vận chuyển này và làm tăng phơi nhiễm brincidofovir. Ảnh hưởng: Tăng phơi nhiễm brincidofovir có thể làm tăng nguy cơ tăng transaminase/bilirubin và các biến cố tiêu hóa như tiêu chảy, buồn nôn, nôn hoặc đau bụng. | Khuyến nghị: use_alternative Xử trí: Ưu tiên thuốc thay thế không ức chế OATP1B1/OATP1B3. Nếu bắt buộc phối hợp, dùng Erythromycin ít nhất 3 giờ sau TEMBEXA và tăng theo dõi phản ứng bất lợi liên quan TEMBEXA. | Theo dõi ALT, AST, bilirubin; tiêu chảy, buồn nôn, nôn, đau bụng và tình trạng mất nước nếu có tiêu chảy. | Bằng chứng: moderate Nguồn: DailyMed/FDA | TEMBEXA (brincidofovir) Prescribing Information | Section 7.1 Effect of Other Drugs on TEMBEXA | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/fda/fdaDrugXsl.cfm?setid=0784838e-00bd-4b14-9b7e-653b7fbb7eea | Kiểm tra ngày 2026-08-02 |
|
Chlordiazepoxide
Một số macrolide, được nhãn nêu ví dụ là erythromycin, có thể giảm thanh thải benzodiazepine và làm tăng tác dụng chlordiazepoxide. Kế thừa từ nhóm: | Mức 2: Tương tác cần thận trọng | Cơ chế: Ức chế chuyển hóa oxy hóa ở gan; mức độ khác nhau giữa từng macrolide. Ảnh hưởng: Tăng hoặc kéo dài an thần, chóng mặt, lú lẫn và mất điều hòa. | Khuyến nghị: monitor Xử trí: Đánh giá từng macrolide; theo dõi khi bắt đầu/ngừng và cân nhắc chỉnh liều nếu có an thần quá mức. | An thần, tri giác, dáng đi, té ngã và dấu hiệu ức chế hô hấp ở người nguy cơ cao. | Bằng chứng: low Nguồn: emc/MHRA | Librium 10 mg Capsules SmPC | Section 4.5 Interaction with other medicinal products and other forms of interaction | https://www.medicines.org.uk/emc/product/1729/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-04 |
Thắc mắc về hoạt chất Erythromycin
Erythromycin là kháng sinh macrolid dùng cho một số nhiễm khuẩn do vi khuẩn nhạy cảm. Thuốc không điều trị cảm lạnh, cúm hoặc bệnh do virus; dùng không đúng chỉ định làm tăng tác dụng phụ và kháng kháng sinh.
Cách dùng cùng thức ăn phụ thuộc dạng muối và dạng bào chế. Một số chế phẩm hấp thu tốt nhất khi đói, trong khi một số viên bao tan trong ruột hoặc hỗn dịch có hướng dẫn khác. Người bệnh cần làm theo nhãn của đúng sản phẩm và hướng dẫn của bác sĩ hoặc dược sĩ, không áp dụng cách dùng của biệt dược khác.
Có. Erythromycin có thể làm tăng nồng độ một số statin chuyển hóa qua CYP3A, làm tăng nguy cơ bệnh cơ và tiêu cơ vân. Nhãn Hoa Kỳ chống chỉ định dùng cùng simvastatin hoặc lovastatin. Không tự ngừng statin; bác sĩ cần quyết định tạm ngừng, đổi thuốc hoặc chọn kháng sinh khác.
Có. Thuốc có thể kéo dài khoảng QT và hiếm khi gây xoắn đỉnh hoặc tử vong. Nguy cơ cao hơn ở người có bệnh tim, nhịp chậm, hạ kali hoặc magnesi, tiền sử kéo dài QT hoặc đang dùng thuốc ảnh hưởng nhịp tim.
Erythromycin có thể được bác sĩ chỉ định trong một số tình huống nhi khoa, nhưng trẻ sơ sinh có nguy cơ hẹp phì đại môn vị, đặc biệt khi dùng trong những tuần đầu đời. Với ho gà ở trẻ dưới 1 tháng, CDC hiện ưu tiên azithromycin và yêu cầu theo dõi chặt. Không tự dùng erythromycin cho trẻ sơ sinh.

