Clarithromycin

Clarithromycin là kháng sinh macrolide bán tổng hợp, chỉ dùng theo đơn để điều trị một số nhiễm khuẩn do vi khuẩn nhạy cảm. Thuốc ức chế tổng hợp protein của vi khuẩn và được chuyển hóa thành chất còn hoạt tính 14-hydroxyclarithromycin. Tùy dạng bào chế và chẩn đoán, Clarithromycin có thể được sử dụng trong một số nhiễm khuẩn đường hô hấp, da, mô mềm, phác đồ phối hợp diệt Helicobacter pylori hoặc điều trị Mycobacterium avium complex. Thuốc không có tác dụng đối với cảm lạnh, cúm và các nhiễm virus thông thường. Clarithromycin có nhiều tương tác quan trọng do ức chế CYP3A4 và có thể làm kéo dài khoảng QT. Một số phối hợp, như với simvastatin, lovastatin, cisapride, pimozide, ergotamine hoặc colchicine ở người suy gan hay suy thận, có thể bị chống chỉ định. Không tự mua, dùng lại đơn cũ hoặc thay đổi liều kháng sinh.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Kháng sinh macrolide bán tổng hợp, thuốc kê đơn.
  • Gắn vào tiểu đơn vị 50S của ribosome vi khuẩn, ức chế tổng hợp protein.
  • Viên giải phóng tức thì, viên giải phóng kéo dài, hỗn dịch uống và thuốc truyền tĩnh mạch.
  • Một số nhiễm khuẩn hô hấp, da–mô mềm; phối hợp trong điều trị H. pylori và MAC khi phù hợp.
  • Kéo dài QT, tổn thương gan, phản ứng da nặng, tiêu chảy do C. difficile và tương tác CYP3A4.
  • Chỉ dùng theo đơn, đúng chẩn đoán, liều, dạng thuốc và thời gian đã được chỉ định.

Hoạt chất Clarithromycin là gì?

Clarithromycin là kháng sinh macrolide kê đơn dùng để điều trị một số nhiễm khuẩn do vi khuẩn nhạy cảm. Thuốc không điều trị cảm lạnh, cúm hoặc nhiễm virus thông thường.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Clarithromycin

CAS 81103-11-9

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Clarithromycin

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Clarithromycin

Tên IUPAC

(3R,4S,5S,6R,7R,9R,11R,12R,13S,14R)-6-[(2S,3R,4S,6R)-4-(dimethylamino)-3-hydroxy-6-methyloxan-2-yl]oxy-14-ethyl-12,13-dihydroxy-4-[(2R,4R,5S,6S)-5-hydroxy-4-methoxy-4,6-dimethyloxan-2-yl]oxy-7-methoxy-3,5,7,9,11,13-hexamethyl-oxacyclotetradecane-2,10-dione

Tên khác / tên đồng nghĩa

6-O-methylerythromycin; dạng thuốc tiêm có thể sử dụng muối clarithromycin lactobionate.

Tên viết tắt

CLR

Tên Latinh / tên dược điển

Clarithromycinum

Tên USAN

clarithromycin

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

81103-11-9

UNII

H1250JIK0A

PubChem CID

84029

RxNorm CUI

21212

Dược động học của Clarithromycin

Clarithromycin được hấp thu qua đường tiêu hóa, phân bố rộng vào mô và dịch cơ thể, sau đó được chuyển hóa chủ yếu tại gan thành nhiều chất chuyển hóa, trong đó 14-hydroxyclarithromycin còn hoạt tính kháng khuẩn. Dược động học không hoàn toàn tuyến tính và thay đổi theo liều, dạng bào chế, chức năng thận, chức năng gan và thuốc dùng đồng thời.

Giai đoạn I: Hấp thu

Clarithromycin được hấp thu tương đối nhanh sau khi uống. Nồng độ đỉnh thường đạt trong khoảng 2–3 giờ đối với viên giải phóng tức thì. Viên giải phóng tức thì có thể uống cùng hoặc không cùng thức ăn; viên giải phóng kéo dài phải dùng cùng thức ăn để bảo đảm mức phơi nhiễm phù hợp.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng tuyệt đối của viên Clarithromycin giải phóng tức thì 250 mg vào khoảng 50%. Thức ăn có thể làm chậm nhẹ thời điểm hấp thu nhưng không làm giảm đáng kể tổng lượng thuốc được hấp thu ở dạng giải phóng tức thì.

Giai đoạn II: Phân bố

Clarithromycin phân bố tốt vào nhiều mô, với nồng độ tại một số mô như phổi và amidan cao hơn nồng độ đồng thời trong huyết tương. Tỷ lệ gắn protein huyết tương phụ thuộc nồng độ; một SmPC ghi nhận mức gắn khoảng 80% trong phạm vi nồng độ điều trị được khảo sát.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Thuốc được chuyển hóa mạnh tại gan, chủ yếu qua hệ enzyme CYP3A, tạo chất chuyển hóa có hoạt tính 14-hydroxyclarithromycin và các chất chuyển hóa khác. Clarithromycin đồng thời là chất ức chế CYP3A4 và một số chất vận chuyển thuốc, tạo cơ sở cho nhiều tương tác có ý nghĩa lâm sàng.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Clarithromycin và các chất chuyển hóa được thải trừ qua nước tiểu và phân. Sau liều uống, khoảng 20% liều 250 mg dùng mỗi 12 giờ và khoảng 30% liều 500 mg dùng mỗi 12 giờ có thể được bài tiết dưới dạng thuốc không đổi qua nước tiểu; 14-hydroxyclarithromycin chiếm thêm khoảng 10–15%.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Ở trạng thái ổn định, thời gian bán thải của Clarithromycin khoảng 3–4 giờ khi dùng 250 mg mỗi 12 giờ và khoảng 5–7 giờ khi dùng 500 mg mỗi 8–12 giờ. Chất chuyển hóa 14-hydroxy có thời gian bán thải khoảng 5–6 giờ ở liều thấp và 7–9 giờ ở liều cao hơn. Suy thận có thể kéo dài thời gian bán thải.

CL · Độ thanh thải toàn phần

Thanh thải Clarithromycin gồm cả chuyển hóa tại gan và bài tiết qua thận. Ở liều 250 mg mỗi 12 giờ, độ thanh thải qua thận của thuốc gần với mức lọc cầu thận bình thường, cho thấy lọc cầu thận là một thành phần quan trọng của quá trình thải trừ. Không có một giá trị thanh thải toàn thân duy nhất áp dụng cho mọi liều và đối tượng.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Dược động học có thể bị ảnh hưởng bởi dạng giải phóng, thức ăn, liều dùng, tuổi, chức năng thận, chức năng gan và các thuốc cảm ứng hoặc ức chế CYP3A. Suy thận làm tăng nồng độ và kéo dài thời gian bán thải; người cao tuổi có thể có mức phơi nhiễm cao hơn, chủ yếu do chức năng thận giảm.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Clarithromycin

Clarithromycin thuộc nhóm macrolide 14 thành viên và là dẫn chất bán tổng hợp của erythromycin. Thuốc có hoạt tính đối với một số vi khuẩn Gram dương, Gram âm, vi khuẩn không điển hình và mycobacteria; phổ tác dụng thực tế phụ thuộc chủng vi khuẩn, vị trí nhiễm khuẩn và tình hình kháng thuốc tại địa phương.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Clarithromycin gắn thuận nghịch vào RNA ribosome 23S của tiểu đơn vị 50S, từ đó ức chế quá trình tổng hợp protein của vi khuẩn. Chất chuyển hóa 14-hydroxyclarithromycin cũng có hoạt tính đối với một số vi khuẩn. Tác dụng có thể chủ yếu kìm khuẩn hoặc diệt khuẩn tùy vi sinh vật và nồng độ thuốc.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Hiệu lực của Clarithromycin phụ thuộc mức độ nhạy cảm của tác nhân gây bệnh và mức phơi nhiễm với thuốc. Kháng thuốc có thể liên quan đến biến đổi vị trí gắn trên ribosome, bơm tống thuốc hoặc enzyme bất hoạt thuốc; có thể xảy ra kháng chéo với các macrolide khác. Không nên suy đoán vi khuẩn còn nhạy cảm chỉ dựa trên chẩn đoán lâm sàng.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Clarithromycin

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Clarithromycin

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Clarithromycin

Tương tácMức độCơ chế / ảnh hưởngKhuyến nghị / xử tríTheo dõiBằng chứng / nguồn
Terfenadine

Clarithromycin làm thay đổi chuyển hóa terfenadine và có liên quan đến kéo dài QT/loạn nhịp; nhãn DailyMed chống chỉ định phối hợp clarithromycin với terfenadine.

Mức 4: Phối hợp nguy hiểm
Cơ chế:

Tương tác dược động học do clarithromycin ức chế chuyển hóa qua CYP3A, làm tăng phơi nhiễm liên quan đến terfenadine.

Ảnh hưởng:

Nhãn ghi nhận nồng độ chất chuyển hóa acid của terfenadine tăng khoảng ba lần khi phối hợp; các báo cáo hậu mãi ghi nhận QT kéo dài, nhịp nhanh thất, rung thất và torsades de pointes.

Khuyến nghị:

avoid_combination

Xử trí:

Không phối hợp terfenadine với clarithromycin; sử dụng lựa chọn điều trị thay thế phù hợp.

Bằng chứng: high
Nguồn:

DailyMed/FDA | Clarithromycin tablet label | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=9eb306e0-ccfb-418c-82ca-204f20a788f7 ; UK eMC SmPC | Clarithromycin 500 mg film-coated tablets | https://www.medicines.org.uk/emc/product/4357/smpc

Ubrogepant

Clarithromycin là chất ức chế CYP3A4 mạnh; phối hợp với ubrogepant bị chống chỉ định.

Mức 4: Phối hợp nguy hiểm
Cơ chế:

Clarithromycin ức chế mạnh CYP3A4, dự kiến làm tăng đáng kể nồng độ ubrogepant.

Ảnh hưởng:

Nguy cơ phản ứng bất lợi của ubrogepant tăng rõ; nhãn liệt kê tác nhân này trong nhóm chống chỉ định.

Khuyến nghị:

avoid_combination

Xử trí:

Không phối hợp; chọn thuốc thay thế.

Nếu đã dùng nhầm, theo dõi phản ứng bất lợi, huyết áp và quá mẫn.

Bằng chứng: high
Nguồn:

DailyMed | UBRELVY (ubrogepant) Prescribing Information, revised 06/2025 | Sections 2.2, 4, 7.1–7.3, 12.3, 17 | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/fda/fdaDrugXsl.cfm?setid=fd9f9458-fd96-4688-be3f-f77b3d1af6ab | Kiểm tra ngày 2026-08-02
Health Canada | UBRELVY product information; product monograph date 2026-06-24 | https://health-products.canada.ca/dpd-bdpp/info?code=102161&lang=eng | Kiểm tra ngày 2026-08-02

Colchicine

Clarithromycin có thể làm tăng mạnh phơi nhiễm colchicine, dẫn đến độc tính nghiêm trọng hoặc tử vong. Nguy cơ tăng rõ ở người suy thận, suy gan, người cao tuổi hoặc dùng liều colchicine cao.

Mức 3: Cân nhắc nguy cơ/lợi ích
Cơ chế:

Dược động học: Clarithromycin ức chế CYP3A4 và/hoặc P-glycoprotein, làm giảm chuyển hóa và/hoặc vận chuyển thải colchicine, từ đó tăng phơi nhiễm toàn thân.

Ảnh hưởng:

Có thể xuất hiện tiêu chảy, buồn nôn/nôn, đau bụng sớm; sau đó là yếu cơ, bệnh cơ–thần kinh, tiêu cơ vân, giảm bạch cầu/tiểu cầu hoặc pancytopenia, suy đa cơ quan và rối loạn nhịp. Dữ liệu dược động học: Cmax colchicine tăng khoảng 227,2% và AUC tăng khoảng 281,5% trong nghiên cứu tương tác. Đã có bằng chứng tử vong rõ với clarithromycin.

Khuyến nghị:

avoid_combination

Xử trí:

Ưu tiên tránh phối hợp và chọn thuốc thay thế. Nếu bắt buộc ở người có chức năng gan và thận bình thường, cân nhắc tạm ngừng hoặc giảm liều colchicine đúng theo nhãn sản phẩm; không tự tạo liều ngoài hướng dẫn nguồn. Chống chỉ định phối hợp colchicine với chất ức chế CYP3A4 mạnh hoặc P-gp ở bệnh nhân suy thận hoặc suy gan.

Theo dõi triệu chứng tiêu hóa và thần kinh–cơ; CBC, creatinine/eGFR, AST/ALT và CK khi có nguy cơ hoặc triệu chứng. Ngừng colchicine và đánh giá khẩn nếu yếu/đau cơ, tê bì, sốt, xuất huyết bất thường, tiêu chảy/nôn nặng hoặc dấu hiệu suy cơ quan.

Bằng chứng: high
Nguồn:

DailyMed | Colchicine tablets, USP – Full Prescribing Information | Sections 2.4, 4, 5.3, 7 and 12.3: CYP3A4/P-gp inhibitors, dose modification and toxicity | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=cc0e205a-697e-d47e-e053-2995a90a154e | Kiểm tra ngày 2026-08-02
Drug Safety / PMC | Colchicine Drug Interaction Errors and Misunderstandings | Evidence-based evaluation and management of CYP3A4/P-gp and myotoxic interactions | https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9754312/ | Kiểm tra ngày 2026-08-02
Clinical Infectious Diseases / PubMed | Fatal interaction between clarithromycin and colchicine in patients with renal insufficiency | Retrospective clinical outcomes; mortality and renal impairment risk | https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/16007523/ | Kiểm tra ngày 2026-08-02
Drug Safety / PMC | Evidence of Clinically Meaningful Drug–Drug Interaction With Concomitant Use of Colchicine and Clarithromycin | Fatal and near-fatal toxicity evidence | https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7592308/ | Kiểm tra ngày 2026-08-02
PubMed | Colchicine and macrolides: cohort study | Increased hepatic failure and mortality with clarithromycin/erythromycin exposure | https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36104598/ | Kiểm tra ngày 2026-08-02

Brincidofovir

Clarithromycin được nhãn TEMBEXA nêu đích danh trong nhóm thuốc ức chế OATP1B1/OATP1B3 có thể làm tăng AUC và Cmax của brincidofovir, từ đó làm tăng nguy cơ phản ứng bất lợi liên quan TEMBEXA.

Mức 2: Tương tác cần thận trọng
Cơ chế:

Tương tác dược động học: Clarithromycin ức chế vận chuyển OATP1B1/OATP1B3, làm giảm quá trình vận chuyển/thu nhận brincidofovir qua các chất vận chuyển này và làm tăng phơi nhiễm brincidofovir.

Ảnh hưởng:

Tăng phơi nhiễm brincidofovir có thể làm tăng nguy cơ tăng transaminase/bilirubin và các biến cố tiêu hóa như tiêu chảy, buồn nôn, nôn hoặc đau bụng.

Khuyến nghị:

use_alternative

Xử trí:

Ưu tiên thuốc thay thế không ức chế OATP1B1/OATP1B3. Nếu bắt buộc phối hợp, dùng Clarithromycin ít nhất 3 giờ sau TEMBEXA và tăng theo dõi phản ứng bất lợi liên quan TEMBEXA.

Theo dõi ALT, AST, bilirubin; tiêu chảy, buồn nôn, nôn, đau bụng và tình trạng mất nước nếu có tiêu chảy.

Bằng chứng: moderate
Nguồn:

DailyMed/FDA | TEMBEXA (brincidofovir) Prescribing Information | Section 7.1 Effect of Other Drugs on TEMBEXA | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/fda/fdaDrugXsl.cfm?setid=0784838e-00bd-4b14-9b7e-653b7fbb7eea | Kiểm tra ngày 2026-08-02

Chlordiazepoxide

Một số macrolide, được nhãn nêu ví dụ là erythromycin, có thể giảm thanh thải benzodiazepine và làm tăng tác dụng chlordiazepoxide.

Kế thừa từ nhóm:
Mức 2: Tương tác cần thận trọng
Cơ chế:

Ức chế chuyển hóa oxy hóa ở gan; mức độ khác nhau giữa từng macrolide.

Ảnh hưởng:

Tăng hoặc kéo dài an thần, chóng mặt, lú lẫn và mất điều hòa.

Khuyến nghị:

monitor

Xử trí:

Đánh giá từng macrolide; theo dõi khi bắt đầu/ngừng và cân nhắc chỉnh liều nếu có an thần quá mức.

An thần, tri giác, dáng đi, té ngã và dấu hiệu ức chế hô hấp ở người nguy cơ cao.

Bằng chứng: low
Nguồn:

emc/MHRA | Librium 10 mg Capsules SmPC | Section 4.5 Interaction with other medicinal products and other forms of interaction | https://www.medicines.org.uk/emc/product/1729/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-04

Thắc mắc về hoạt chất Clarithromycin

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 3 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *