Clarithromycin là kháng sinh macrolide bán tổng hợp, chỉ dùng theo đơn để điều trị một số nhiễm khuẩn do vi khuẩn nhạy cảm. Thuốc ức chế tổng hợp protein của vi khuẩn và được chuyển hóa thành chất còn hoạt tính 14-hydroxyclarithromycin. Tùy dạng bào chế và chẩn đoán, Clarithromycin có thể được sử dụng trong một số nhiễm khuẩn đường hô hấp, da, mô mềm, phác đồ phối hợp diệt Helicobacter pylori hoặc điều trị Mycobacterium avium complex. Thuốc không có tác dụng đối với cảm lạnh, cúm và các nhiễm virus thông thường. Clarithromycin có nhiều tương tác quan trọng do ức chế CYP3A4 và có thể làm kéo dài khoảng QT. Một số phối hợp, như với simvastatin, lovastatin, cisapride, pimozide, ergotamine hoặc colchicine ở người suy gan hay suy thận, có thể bị chống chỉ định. Không tự mua, dùng lại đơn cũ hoặc thay đổi liều kháng sinh.
Nội dung chính
- Kháng sinh macrolide bán tổng hợp, thuốc kê đơn.
- Gắn vào tiểu đơn vị 50S của ribosome vi khuẩn, ức chế tổng hợp protein.
- Viên giải phóng tức thì, viên giải phóng kéo dài, hỗn dịch uống và thuốc truyền tĩnh mạch.
- Một số nhiễm khuẩn hô hấp, da–mô mềm; phối hợp trong điều trị H. pylori và MAC khi phù hợp.
- Kéo dài QT, tổn thương gan, phản ứng da nặng, tiêu chảy do C. difficile và tương tác CYP3A4.
- Chỉ dùng theo đơn, đúng chẩn đoán, liều, dạng thuốc và thời gian đã được chỉ định.
Hoạt chất Clarithromycin là gì?
Clarithromycin là kháng sinh macrolide kê đơn dùng để điều trị một số nhiễm khuẩn do vi khuẩn nhạy cảm. Thuốc không điều trị cảm lạnh, cúm hoặc nhiễm virus thông thường.
Clarithromycin
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Clarithromycin |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Clarithromycin |
| Tên IUPAC | (3R,4S,5S,6R,7R,9R,11R,12R,13S,14R)-6-[(2S,3R,4S,6R)-4-(dimethylamino)-3-hydroxy-6-methyloxan-2-yl]oxy-14-ethyl-12,13-dihydroxy-4-[(2R,4R,5S,6S)-5-hydroxy-4-methoxy-4,6-dimethyloxan-2-yl]oxy-7-methoxy-3,5,7,9,11,13-hexamethyl-oxacyclotetradecane-2,10-dione |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | 6-O-methylerythromycin; dạng thuốc tiêm có thể sử dụng muối clarithromycin lactobionate. |
| Tên viết tắt | CLR |
| Tên Latinh / tên dược điển | Clarithromycinum |
| Tên USAN | clarithromycin |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 81103-11-9 |
|---|---|
| UNII | H1250JIK0A |
| PubChem CID | 84029 |
| RxNorm CUI | 21212 |
Dược động học của Clarithromycin
Clarithromycin được hấp thu qua đường tiêu hóa, phân bố rộng vào mô và dịch cơ thể, sau đó được chuyển hóa chủ yếu tại gan thành nhiều chất chuyển hóa, trong đó 14-hydroxyclarithromycin còn hoạt tính kháng khuẩn. Dược động học không hoàn toàn tuyến tính và thay đổi theo liều, dạng bào chế, chức năng thận, chức năng gan và thuốc dùng đồng thời.
Giai đoạn I: Hấp thu
Clarithromycin được hấp thu tương đối nhanh sau khi uống. Nồng độ đỉnh thường đạt trong khoảng 2–3 giờ đối với viên giải phóng tức thì. Viên giải phóng tức thì có thể uống cùng hoặc không cùng thức ăn; viên giải phóng kéo dài phải dùng cùng thức ăn để bảo đảm mức phơi nhiễm phù hợp.
| F · Sinh khả dụng | Sinh khả dụng tuyệt đối của viên Clarithromycin giải phóng tức thì 250 mg vào khoảng 50%. Thức ăn có thể làm chậm nhẹ thời điểm hấp thu nhưng không làm giảm đáng kể tổng lượng thuốc được hấp thu ở dạng giải phóng tức thì. |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
Clarithromycin phân bố tốt vào nhiều mô, với nồng độ tại một số mô như phổi và amidan cao hơn nồng độ đồng thời trong huyết tương. Tỷ lệ gắn protein huyết tương phụ thuộc nồng độ; một SmPC ghi nhận mức gắn khoảng 80% trong phạm vi nồng độ điều trị được khảo sát.
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Thuốc được chuyển hóa mạnh tại gan, chủ yếu qua hệ enzyme CYP3A, tạo chất chuyển hóa có hoạt tính 14-hydroxyclarithromycin và các chất chuyển hóa khác. Clarithromycin đồng thời là chất ức chế CYP3A4 và một số chất vận chuyển thuốc, tạo cơ sở cho nhiều tương tác có ý nghĩa lâm sàng.
Giai đoạn IV: Thải trừ
Clarithromycin và các chất chuyển hóa được thải trừ qua nước tiểu và phân. Sau liều uống, khoảng 20% liều 250 mg dùng mỗi 12 giờ và khoảng 30% liều 500 mg dùng mỗi 12 giờ có thể được bài tiết dưới dạng thuốc không đổi qua nước tiểu; 14-hydroxyclarithromycin chiếm thêm khoảng 10–15%.
| t½ · Thời gian bán thải | Ở trạng thái ổn định, thời gian bán thải của Clarithromycin khoảng 3–4 giờ khi dùng 250 mg mỗi 12 giờ và khoảng 5–7 giờ khi dùng 500 mg mỗi 8–12 giờ. Chất chuyển hóa 14-hydroxy có thời gian bán thải khoảng 5–6 giờ ở liều thấp và 7–9 giờ ở liều cao hơn. Suy thận có thể kéo dài thời gian bán thải. |
|---|---|
| CL · Độ thanh thải toàn phần | Thanh thải Clarithromycin gồm cả chuyển hóa tại gan và bài tiết qua thận. Ở liều 250 mg mỗi 12 giờ, độ thanh thải qua thận của thuốc gần với mức lọc cầu thận bình thường, cho thấy lọc cầu thận là một thành phần quan trọng của quá trình thải trừ. Không có một giá trị thanh thải toàn thân duy nhất áp dụng cho mọi liều và đối tượng. |
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Dược động học có thể bị ảnh hưởng bởi dạng giải phóng, thức ăn, liều dùng, tuổi, chức năng thận, chức năng gan và các thuốc cảm ứng hoặc ức chế CYP3A. Suy thận làm tăng nồng độ và kéo dài thời gian bán thải; người cao tuổi có thể có mức phơi nhiễm cao hơn, chủ yếu do chức năng thận giảm.
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Clarithromycin
Clarithromycin thuộc nhóm macrolide 14 thành viên và là dẫn chất bán tổng hợp của erythromycin. Thuốc có hoạt tính đối với một số vi khuẩn Gram dương, Gram âm, vi khuẩn không điển hình và mycobacteria; phổ tác dụng thực tế phụ thuộc chủng vi khuẩn, vị trí nhiễm khuẩn và tình hình kháng thuốc tại địa phương.
Phần III: Cơ chế tác dụng
Clarithromycin gắn thuận nghịch vào RNA ribosome 23S của tiểu đơn vị 50S, từ đó ức chế quá trình tổng hợp protein của vi khuẩn. Chất chuyển hóa 14-hydroxyclarithromycin cũng có hoạt tính đối với một số vi khuẩn. Tác dụng có thể chủ yếu kìm khuẩn hoặc diệt khuẩn tùy vi sinh vật và nồng độ thuốc.
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Hiệu lực của Clarithromycin phụ thuộc mức độ nhạy cảm của tác nhân gây bệnh và mức phơi nhiễm với thuốc. Kháng thuốc có thể liên quan đến biến đổi vị trí gắn trên ribosome, bơm tống thuốc hoặc enzyme bất hoạt thuốc; có thể xảy ra kháng chéo với các macrolide khác. Không nên suy đoán vi khuẩn còn nhạy cảm chỉ dựa trên chẩn đoán lâm sàng.
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Clarithromycin
Tùy nhãn thuốc, độ tuổi và dữ liệu nhạy cảm của vi khuẩn, Clarithromycin có thể được chỉ định trong:
- Một số trường hợp viêm phổi cộng đồng, đợt cấp do vi khuẩn của viêm phế quản mạn, viêm xoang cấp do vi khuẩn, viêm họng hoặc viêm amidan.
- Một số nhiễm khuẩn da và mô mềm không biến chứng.
- Phác đồ phối hợp diệt Helicobacter pylori ở người bệnh loét tá tràng hoặc bệnh lý liên quan khi chủng vi khuẩn nhạy cảm.
- Điều trị hoặc dự phòng một số nhiễm Mycobacterium avium complex ở người nhiễm HIV trong phác đồ phối hợp chuyên khoa.
Chỉ định được phê duyệt không đồng nhất giữa quốc gia, dạng bào chế và sản phẩm.
Liều dùng và cách sử dụng
Các liều dưới đây được trích từ nhãn hoặc hướng dẫn cụ thể, chỉ nhằm cung cấp thông tin và không được tự áp dụng:
- Viên giải phóng tức thì ở người lớn: liều thường gặp 250 mg mỗi 12 giờ; nhiễm khuẩn nặng có thể dùng 500 mg mỗi 12 giờ. Thời gian thường 6–14 ngày tùy chẩn đoán và nhãn thuốc.
- Trẻ từ 6 tháng tuổi trong một số chỉ định theo nhãn Hoa Kỳ: tổng liều 15 mg/kg/ngày, chia mỗi 12 giờ, thường trong 10 ngày; phải dùng dạng bào chế và dụng cụ đo phù hợp.
- Viên giải phóng kéo dài ở người lớn: một số chỉ định sử dụng 1.000 mg mỗi 24 giờ trong 7–14 ngày; phải uống cùng thức ăn và nuốt nguyên viên.
- Điều trị H. pylori: Clarithromycin chỉ là một thành phần trong phác đồ phối hợp. Hướng dẫn ACG năm 2024 không khuyến cáo dùng kinh nghiệm phác đồ ba thuốc chứa Clarithromycin nếu chưa xác nhận vi khuẩn nhạy cảm.
- MAC lan tỏa ở người lớn và thanh thiếu niên nhiễm HIV: hướng dẫn NIH năm 2026 nêu Clarithromycin 500 mg hai lần mỗi ngày phối hợp ethambutol; đây là điều trị chuyên khoa, thường kéo dài và cần xét nghiệm độ nhạy.
- Khi độ thanh thải creatinine dưới 30 mL/phút, nhiều nhãn yêu cầu giảm khoảng 50% liều hoặc kéo dài khoảng cách dùng; thời gian điều trị có thể bị giới hạn tùy sản phẩm.
Liều phải được bác sĩ lựa chọn theo chẩn đoán, mức độ nặng, chức năng thận, tuổi, cân nặng, dạng thuốc, kháng sinh đồ và thuốc dùng đồng thời.
- Viên giải phóng tức thì có thể uống cùng hoặc không cùng thức ăn; dùng cùng thức ăn có thể giúp giảm khó chịu tiêu hóa ở một số người.
- Viên giải phóng kéo dài phải uống cùng thức ăn, nuốt nguyên viên, không nhai, nghiền hoặc bẻ nếu nhãn không cho phép.
- Hỗn dịch phải được lắc kỹ và đong bằng dụng cụ định liều thích hợp.
- Dùng đúng giờ và đủ thời gian đã được kê; không tự ngừng chỉ vì triệu chứng đã cải thiện.
- Không chia sẻ thuốc, không dùng phần thuốc thừa cho đợt bệnh khác và không sử dụng để điều trị cảm lạnh hoặc cúm.
- Nếu quên liều, thực hiện theo tờ hướng dẫn hoặc hỏi dược sĩ; không tự uống gấp đôi.
Tùy tình trạng, bác sĩ có thể theo dõi đáp ứng lâm sàng, kết quả nuôi cấy hoặc kháng sinh đồ, chức năng gan, chức năng thận, điện giải và điện tâm đồ. Người dùng warfarin hoặc thuốc chống đông khác có thể cần theo dõi chỉ số đông máu; người dùng thuốc hạ đường huyết cần theo dõi glucose. Trong điều trị H. pylori, ACG khuyến cáo xác nhận đã tiệt trừ vi khuẩn ít nhất 4 tuần sau khi hoàn tất kháng sinh và sau khi ngừng thuốc ức chế acid trong khoảng thời gian phù hợp.
Cảnh báo và lưu ý về Clarithromycin
Chống chỉ định thay đổi theo nhãn sản phẩm, nhưng thường gồm:
- Quá mẫn với Clarithromycin, erythromycin hoặc kháng sinh macrolide khác.
- Tiền sử vàng da ứ mật hoặc rối loạn chức năng gan liên quan đến Clarithromycin.
- Dùng đồng thời với cisapride, pimozide hoặc một số thuốc làm tăng nguy cơ kéo dài QT và xoắn đỉnh.
- Dùng cùng ergotamine hoặc dihydroergotamine.
- Dùng cùng lovastatin hoặc simvastatin do nguy cơ bệnh cơ và tiêu cơ vân.
- Dùng cùng colchicine ở người suy gan hoặc suy thận.
- Một số nhãn chống chỉ định phối hợp với lomitapide, lurasidone, ticagrelor, ivabradine, ranolazine hoặc midazolam đường uống.
- Khoảng QT kéo dài bẩm sinh hoặc mắc phải, tiền sử loạn nhịp thất, hạ kali hoặc hạ magnesi máu chưa được điều chỉnh theo SmPC.
- Suy gan nặng kèm suy thận theo một số SmPC.
Cần đối chiếu tờ thông tin của đúng sản phẩm và toàn bộ danh sách thuốc đang sử dụng.
Tác dụng không mong muốn thường gặp gồm đau bụng, tiêu chảy, buồn nôn, nôn và rối loạn vị giác. Các phản ứng khác có thể gồm khó tiêu, đau đầu, mất ngủ, phát ban, tăng men gan và nhiễm nấm Candida. Tần suất và mức độ có thể khác theo dạng thuốc, liều và bệnh nền.
Các phản ứng nghiêm trọng đã được cảnh báo hoặc báo cáo gồm:
- Phản vệ, phù mạch và phản ứng quá mẫn nặng.
- Hội chứng Stevens–Johnson, hoại tử thượng bì nhiễm độc, DRESS và ngoại ban mụn mủ toàn thân cấp.
- Viêm gan, vàng da ứ mật và suy gan, hiếm trường hợp tử vong.
- Kéo dài QT, xoắn đỉnh, nhịp nhanh thất hoặc rung thất.
- Tiêu chảy và viêm đại tràng do Clostridioides difficile, có thể xuất hiện trong hoặc sau điều trị.
- Viêm tụy, mất thính lực, rối loạn tâm thần hoặc thần kinh, suy thận hoặc viêm thận kẽ.
- Hạ đường huyết khi phối hợp insulin hoặc thuốc hạ đường huyết; chảy máu khi phối hợp thuốc chống đông.
- Bệnh cơ hoặc tiêu cơ vân khi tương tác với statin hoặc thuốc khác.
Cần ngừng thuốc và tìm trợ giúp y tế ngay khi có khó thở, sưng mặt, phát ban phồng rộp, ngất, nhịp tim bất thường, vàng da, tiêu chảy nặng hoặc có máu.
Thận trọng đặc biệt ở người có khoảng QT kéo dài, bệnh tim, nhịp tim chậm, rối loạn điện giải, bệnh gan, bệnh thận hoặc đang dùng nhiều thuốc có tương tác. Cần ngừng và đánh giá ngay nếu xuất hiện dấu hiệu tổn thương gan, phản ứng da nặng hoặc quá mẫn.
Tiêu chảy do C. difficile có thể xảy ra trong thời gian điều trị hoặc hơn 2 tháng sau khi dùng kháng sinh. Không tự dùng thuốc cầm tiêu chảy khi có tiêu chảy nặng, sốt, đau bụng hoặc phân có máu.
Nhãn Hoa Kỳ cảnh báo một số nghiên cứu quan sát thấy nguy cơ tử vong do mọi nguyên nhân tăng trong khoảng 1–10 năm sau một đợt Clarithromycin ở người có bệnh động mạch vành; nguyên nhân chưa được xác định và kết quả giữa các nghiên cứu không hoàn toàn nhất quán. Ở nhóm này, bác sĩ nên cân nhắc kháng sinh thay thế khi phù hợp.
Quá liều thường gây triệu chứng tiêu hóa như đau bụng, buồn nôn, nôn và tiêu chảy; các biểu hiện thần kinh hoặc rối loạn điện giải cũng có thể xảy ra tùy tình trạng. Khi nghi ngờ quá liều, cần liên hệ cơ sở y tế hoặc trung tâm chống độc. Xử trí gồm loại bỏ phần thuốc chưa hấp thu khi phù hợp và điều trị hỗ trợ, theo dõi triệu chứng, điện giải, gan, thận và điện tâm đồ. Thẩm tách máu hoặc thẩm phân phúc mạc không làm giảm đáng kể nồng độ Clarithromycin.
Điều kiện bảo quản phụ thuộc dạng bào chế và nhà sản xuất. Một nhãn viên uống yêu cầu bảo quản ở 20–25°C, trong bao bì kín và tránh ánh sáng. Một số sản phẩm theo SmPC không yêu cầu điều kiện đặc biệt. Dạng hỗn dịch sau pha và dung dịch tiêm có hướng dẫn riêng về nhiệt độ, thời hạn sử dụng và điều kiện vô khuẩn; phải tuân thủ đúng nhãn sản phẩm. Để thuốc ngoài tầm với của trẻ em.
Đối tượng đặc biệt
Nhãn Hoa Kỳ có dữ liệu sử dụng hỗn dịch Clarithromycin ở trẻ từ 6 tháng tuổi đối với một số nhiễm khuẩn; độ an toàn và hiệu quả ở trẻ dưới 6 tháng chưa được thiết lập. Một SmPC viên nén chỉ áp dụng liều người lớn cho trẻ từ 12 tuổi và khuyến cáo dùng dạng hỗn dịch phù hợp cho trẻ nhỏ hơn. Liều trẻ em phải dựa trên cân nặng, chỉ định, chức năng thận và dụng cụ đo chính xác.
Không nhất thiết phải điều chỉnh liều chỉ vì tuổi cao, nhưng người cao tuổi thường có chức năng thận giảm và dùng nhiều thuốc, làm tăng nguy cơ tích lũy thuốc, tương tác, kéo dài QT, xoắn đỉnh, tổn thương thận hoặc độc tính colchicine. Cần đánh giá chức năng thận và danh sách thuốc trước khi kê đơn.
Dữ liệu quan sát trên người chưa thống nhất và không loại trừ hoàn toàn nguy cơ đối với thai. Nhãn Hoa Kỳ khuyến cáo không dùng Clarithromycin trong thai kỳ nếu có lựa chọn điều trị phù hợp khác; SmPC yêu cầu cân nhắc cẩn thận lợi ích và nguy cơ, đặc biệt trong 3 tháng đầu. Trong điều trị MAC, hướng dẫn NIH không xem Clarithromycin là lựa chọn ưu tiên khi mang thai. Không tự dùng trong thai kỳ.
Clarithromycin và chất chuyển hóa 14-hydroxy được bài tiết vào sữa mẹ. Liều tương đối trẻ bú mẹ ước tính thấp, dưới khoảng 2% liều đã hiệu chỉnh theo cân nặng của mẹ trong dữ liệu nhãn. Cần cân nhắc lợi ích bú mẹ, nhu cầu điều trị và nguy cơ đối với trẻ; theo dõi tiêu chảy, phát ban, giảm bú, buồn ngủ hoặc nhiễm nấm ở trẻ.
Người suy gan nhưng chức năng thận bình thường thường không cần điều chỉnh liều theo nhãn Hoa Kỳ, nhưng phải thận trọng và theo dõi dấu hiệu độc gan. Clarithromycin chống chỉ định ở người từng bị vàng da ứ mật hoặc rối loạn chức năng gan liên quan đến thuốc. Nếu xuất hiện chán ăn, vàng da, nước tiểu sẫm, ngứa hoặc đau bụng, cần ngừng thuốc và đánh giá chức năng gan.
Khi suy gan kèm suy thận, nguy cơ tích lũy Clarithromycin và chất chuyển hóa tăng; cần giảm liều hoặc kéo dài khoảng cách dùng theo mức độ suy thận và thuốc phối hợp. Một số SmPC chống chỉ định Clarithromycin ở người suy gan nặng đồng thời suy thận. Colchicine cũng chống chỉ định dùng cùng Clarithromycin ở người có suy gan hoặc suy thận.
Chưa có nghiên cứu đầy đủ về ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng lái xe. Clarithromycin có thể gây chóng mặt, hoa mắt, lú lẫn hoặc mất định hướng. Người có các triệu chứng này không nên lái xe, vận hành máy móc hoặc thực hiện công việc cần tỉnh táo.
Tương tác thuốc của Clarithromycin
| Tương tác | Mức độ | Cơ chế / ảnh hưởng | Khuyến nghị / xử trí | Theo dõi | Bằng chứng / nguồn |
|---|---|---|---|---|---|
|
Terfenadine
Clarithromycin làm thay đổi chuyển hóa terfenadine và có liên quan đến kéo dài QT/loạn nhịp; nhãn DailyMed chống chỉ định phối hợp clarithromycin với terfenadine. | Mức 4: Phối hợp nguy hiểm | Cơ chế: Tương tác dược động học do clarithromycin ức chế chuyển hóa qua CYP3A, làm tăng phơi nhiễm liên quan đến terfenadine. Ảnh hưởng: Nhãn ghi nhận nồng độ chất chuyển hóa acid của terfenadine tăng khoảng ba lần khi phối hợp; các báo cáo hậu mãi ghi nhận QT kéo dài, nhịp nhanh thất, rung thất và torsades de pointes. | Khuyến nghị: avoid_combination Xử trí: Không phối hợp terfenadine với clarithromycin; sử dụng lựa chọn điều trị thay thế phù hợp. | Bằng chứng: high Nguồn: DailyMed/FDA | Clarithromycin tablet label | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=9eb306e0-ccfb-418c-82ca-204f20a788f7 ; UK eMC SmPC | Clarithromycin 500 mg film-coated tablets | https://www.medicines.org.uk/emc/product/4357/smpc | |
|
Ubrogepant
Clarithromycin là chất ức chế CYP3A4 mạnh; phối hợp với ubrogepant bị chống chỉ định. | Mức 4: Phối hợp nguy hiểm | Cơ chế: Clarithromycin ức chế mạnh CYP3A4, dự kiến làm tăng đáng kể nồng độ ubrogepant. Ảnh hưởng: Nguy cơ phản ứng bất lợi của ubrogepant tăng rõ; nhãn liệt kê tác nhân này trong nhóm chống chỉ định. | Khuyến nghị: avoid_combination Xử trí: Không phối hợp; chọn thuốc thay thế. | Nếu đã dùng nhầm, theo dõi phản ứng bất lợi, huyết áp và quá mẫn. | Bằng chứng: high Nguồn: DailyMed | UBRELVY (ubrogepant) Prescribing Information, revised 06/2025 | Sections 2.2, 4, 7.1–7.3, 12.3, 17 | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/fda/fdaDrugXsl.cfm?setid=fd9f9458-fd96-4688-be3f-f77b3d1af6ab | Kiểm tra ngày 2026-08-02 |
|
Colchicine
Clarithromycin có thể làm tăng mạnh phơi nhiễm colchicine, dẫn đến độc tính nghiêm trọng hoặc tử vong. Nguy cơ tăng rõ ở người suy thận, suy gan, người cao tuổi hoặc dùng liều colchicine cao. | Mức 3: Cân nhắc nguy cơ/lợi ích | Cơ chế: Dược động học: Clarithromycin ức chế CYP3A4 và/hoặc P-glycoprotein, làm giảm chuyển hóa và/hoặc vận chuyển thải colchicine, từ đó tăng phơi nhiễm toàn thân. Ảnh hưởng: Có thể xuất hiện tiêu chảy, buồn nôn/nôn, đau bụng sớm; sau đó là yếu cơ, bệnh cơ–thần kinh, tiêu cơ vân, giảm bạch cầu/tiểu cầu hoặc pancytopenia, suy đa cơ quan và rối loạn nhịp. Dữ liệu dược động học: Cmax colchicine tăng khoảng 227,2% và AUC tăng khoảng 281,5% trong nghiên cứu tương tác. Đã có bằng chứng tử vong rõ với clarithromycin. | Khuyến nghị: avoid_combination Xử trí: Ưu tiên tránh phối hợp và chọn thuốc thay thế. Nếu bắt buộc ở người có chức năng gan và thận bình thường, cân nhắc tạm ngừng hoặc giảm liều colchicine đúng theo nhãn sản phẩm; không tự tạo liều ngoài hướng dẫn nguồn. Chống chỉ định phối hợp colchicine với chất ức chế CYP3A4 mạnh hoặc P-gp ở bệnh nhân suy thận hoặc suy gan. | Theo dõi triệu chứng tiêu hóa và thần kinh–cơ; CBC, creatinine/eGFR, AST/ALT và CK khi có nguy cơ hoặc triệu chứng. Ngừng colchicine và đánh giá khẩn nếu yếu/đau cơ, tê bì, sốt, xuất huyết bất thường, tiêu chảy/nôn nặng hoặc dấu hiệu suy cơ quan. | Bằng chứng: high Nguồn: DailyMed | Colchicine tablets, USP – Full Prescribing Information | Sections 2.4, 4, 5.3, 7 and 12.3: CYP3A4/P-gp inhibitors, dose modification and toxicity | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=cc0e205a-697e-d47e-e053-2995a90a154e | Kiểm tra ngày 2026-08-02 |
|
Brincidofovir
Clarithromycin được nhãn TEMBEXA nêu đích danh trong nhóm thuốc ức chế OATP1B1/OATP1B3 có thể làm tăng AUC và Cmax của brincidofovir, từ đó làm tăng nguy cơ phản ứng bất lợi liên quan TEMBEXA. | Mức 2: Tương tác cần thận trọng | Cơ chế: Tương tác dược động học: Clarithromycin ức chế vận chuyển OATP1B1/OATP1B3, làm giảm quá trình vận chuyển/thu nhận brincidofovir qua các chất vận chuyển này và làm tăng phơi nhiễm brincidofovir. Ảnh hưởng: Tăng phơi nhiễm brincidofovir có thể làm tăng nguy cơ tăng transaminase/bilirubin và các biến cố tiêu hóa như tiêu chảy, buồn nôn, nôn hoặc đau bụng. | Khuyến nghị: use_alternative Xử trí: Ưu tiên thuốc thay thế không ức chế OATP1B1/OATP1B3. Nếu bắt buộc phối hợp, dùng Clarithromycin ít nhất 3 giờ sau TEMBEXA và tăng theo dõi phản ứng bất lợi liên quan TEMBEXA. | Theo dõi ALT, AST, bilirubin; tiêu chảy, buồn nôn, nôn, đau bụng và tình trạng mất nước nếu có tiêu chảy. | Bằng chứng: moderate Nguồn: DailyMed/FDA | TEMBEXA (brincidofovir) Prescribing Information | Section 7.1 Effect of Other Drugs on TEMBEXA | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/fda/fdaDrugXsl.cfm?setid=0784838e-00bd-4b14-9b7e-653b7fbb7eea | Kiểm tra ngày 2026-08-02 |
|
Chlordiazepoxide
Một số macrolide, được nhãn nêu ví dụ là erythromycin, có thể giảm thanh thải benzodiazepine và làm tăng tác dụng chlordiazepoxide. Kế thừa từ nhóm: | Mức 2: Tương tác cần thận trọng | Cơ chế: Ức chế chuyển hóa oxy hóa ở gan; mức độ khác nhau giữa từng macrolide. Ảnh hưởng: Tăng hoặc kéo dài an thần, chóng mặt, lú lẫn và mất điều hòa. | Khuyến nghị: monitor Xử trí: Đánh giá từng macrolide; theo dõi khi bắt đầu/ngừng và cân nhắc chỉnh liều nếu có an thần quá mức. | An thần, tri giác, dáng đi, té ngã và dấu hiệu ức chế hô hấp ở người nguy cơ cao. | Bằng chứng: low Nguồn: emc/MHRA | Librium 10 mg Capsules SmPC | Section 4.5 Interaction with other medicinal products and other forms of interaction | https://www.medicines.org.uk/emc/product/1729/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-04 |
Thắc mắc về hoạt chất Clarithromycin
Clarithromycin là kháng sinh macrolide kê đơn, dùng điều trị một số nhiễm khuẩn do vi khuẩn nhạy cảm. Thuốc ức chế tổng hợp protein của vi khuẩn và không có tác dụng đối với cảm lạnh hoặc cúm do virus.
Không. Đau họng và ho có thể do virus hoặc nhiều nguyên nhân không cần kháng sinh. Clarithromycin chỉ nên dùng khi bác sĩ xác định hoặc có cơ sở nghi ngờ nhiễm vi khuẩn nhạy cảm và lựa chọn thuốc phù hợp. Tự dùng có thể gây tác dụng phụ, tương tác nghiêm trọng và làm tăng kháng kháng sinh.
Viên giải phóng tức thì thường có thể uống cùng hoặc không cùng thức ăn. Viên giải phóng kéo dài phải uống cùng thức ăn và nuốt nguyên viên. Cần kiểm tra chính xác dạng bào chế trên nhãn vì không được dùng hai dạng theo cùng một cách.
Simvastatin và lovastatin thường bị chống chỉ định dùng cùng Clarithromycin. Colchicine có thể gây độc tính nghiêm trọng, đặc biệt ở người suy gan hoặc suy thận. Warfarin có thể làm tăng nguy cơ chảy máu và cần theo dõi chặt. Không tự ngừng hoặc thay thuốc; bác sĩ phải đánh giá lựa chọn thay thế và kế hoạch theo dõi.
Có thể, nhưng phải nằm trong phác đồ phối hợp và cần xem xét tình trạng kháng Clarithromycin. Hướng dẫn ACG năm 2024 không khuyến cáo dùng kinh nghiệm phác đồ ba thuốc gồm thuốc ức chế bơm proton, Clarithromycin và amoxicillin hoặc metronidazole nếu chưa xác nhận H. pylori nhạy cảm. Sau điều trị cần xét nghiệm xác nhận tiệt trừ theo thời điểm hướng dẫn.

