Lovastatin

Lovastatin là thuốc kê đơn thuộc nhóm statin, có tác dụng ức chế enzym HMG-CoA reductase tại gan, từ đó làm giảm tổng hợp cholesterol và tăng khả năng loại bỏ LDL-C khỏi máu. Thuốc được dùng kết hợp với chế độ ăn, vận động và kiểm soát các yếu tố nguy cơ để điều trị tăng cholesterol máu, làm chậm tiến triển xơ vữa động mạch và giảm một số biến cố mạch vành ở nhóm bệnh nhân phù hợp. Lovastatin là tiền thuốc dạng lacton và được chuyển thành chất β-hydroxyacid có hoạt tính sau khi vào cơ thể. Viên giải phóng ngay thường được uống cùng bữa tối vì thức ăn làm tăng mức phơi nhiễm và quá trình tổng hợp cholesterol diễn ra mạnh hơn về đêm. Lovastatin có nhiều tương tác qua CYP3A4 và có thể gây bệnh cơ, tiêu cơ vân hoặc tổn thương gan hiếm gặp. Người bệnh không nên tự dùng, tự tăng liều hoặc phối hợp thuốc.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Lovastatin là gì?: Thuốc statin, là tiền thuốc dạng lacton được chuyển thành chất ức chế HMG-CoA reductase có hoạt tính.
  • Tác dụng chính: Giảm LDL-C, cholesterol toàn phần và apolipoprotein B; có thể giảm triglyceride ở mức độ nhất định.
  • Cách uống phổ biến: Viên giải phóng ngay thường uống cùng bữa tối; dạng giải phóng kéo dài dùng theo nhãn riêng.
  • Liều người lớn tham khảo: Viên giải phóng ngay thường khởi đầu 20 mg/ngày; khoảng liều 10–80 mg/ngày.
  • Cường độ statin: Lovastatin 40 mg/ngày thường được xếp là statin cường độ trung bình.
  • Cảnh báo nổi bật: Đau cơ, bệnh cơ, tiêu cơ vân, bệnh cơ hoại tử qua trung gian miễn dịch và tổn thương gan hiếm gặp.
  • Tương tác quan trọng: Chất ức chế CYP3A4 mạnh, gemfibrozil, cyclosporine, một số thuốc tim mạch và nước bưởi.
  • Thai kỳ: Phần lớn người mang thai nên ngừng statin khi phát hiện thai; ngoại lệ rất nguy cơ cao phải do bác sĩ chuyên khoa quyết định.
  • Lưu ý: Không tự dùng thuốc chỉ dựa trên một kết quả cholesterol cao.

Hoạt chất Lovastatin là gì?

Lovastatin là thuốc statin giúp giảm cholesterol bằng cách ức chế HMG-CoA reductase, enzym kiểm soát một bước sớm và giới hạn tốc độ trong quá trình tổng hợp cholesterol tại gan. Thuốc được sử dụng cùng chế độ ăn và các biện pháp kiểm soát nguy cơ tim mạch, không thay thế ăn uống lành mạnh, vận động hoặc kiểm soát huyết áp, đường huyết và thuốc lá.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Lovastatin

CAS 75330-75-5

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Lovastatin

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Lovastatin

Tên IUPAC

[(1S,3R,7S,8S,8aR)-8-[2-[(2R,4R)-4-hydroxy-6-oxooxan-2-yl]ethyl]-3,7-dimethyl-1,2,3,7,8,8a-hexahydronaphthalen-1-yl] (2S)-2-methylbutanoate

Tên khác / tên đồng nghĩa

Mevinolin; monacolin K; 6α-methylcompactin; Monacolin K có trong một số chế phẩm men gạo đỏ có cấu trúc hóa học giống Lovastatin, nhưng các sản phẩm men gạo đỏ không mặc nhiên tương đương thuốc Lovastatin về hàm lượng, độ tinh khiết, hiệu lực và kiểm soát chất lượng

Tên Latinh / tên dược điển

lovastatinum

Tên USAN

lovastatin

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

75330-75-5

UNII

9LHU78OQFD

PubChem CID

53232

RxNorm CUI

6472

Dược động học của Lovastatin

Lovastatin được hấp thu qua đường tiêu hóa, trải qua chuyển hóa bước đầu mạnh tại gan và được thủy phân thành β-hydroxyacid có hoạt tính. Với viên giải phóng ngay, nồng độ đỉnh của các chất ức chế hoạt tính và toàn phần đạt sau khoảng 2–4 giờ; trạng thái ổn định đạt từ ngày thứ hai đến ngày thứ ba. Thuốc và chất chuyển hóa β-hydroxyacid liên kết protein huyết tương trên 95%. Phần lớn lượng thuốc tương đương được thải qua mật và phân.

Giai đoạn I: Hấp thu

Viên Lovastatin giải phóng ngay có mức phơi nhiễm thấp hơn khi uống lúc đói; nồng độ chất ức chế toàn phần lúc đói trung bình bằng khoảng hai phần ba so với khi dùng ngay sau bữa ăn. Vì vậy, viên giải phóng ngay được dùng cùng bữa ăn, thường là bữa tối.

Dạng giải phóng kéo dài có pha hấp thu kéo dài hơn và thức ăn có thể làm giảm sinh khả dụng; phải tuân theo nhãn riêng của dạng bào chế.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng tuyệt đối của Lovastatin chưa được xác định đầy đủ.

Trong một nghiên cứu liều đơn rất nhỏ, dưới 5% liều uống được ước tính đi vào tuần hoàn chung dưới dạng các chất ức chế có hoạt tính do thuốc bị chiết xuất bước đầu mạnh tại gan. Kết quả này không đồng nghĩa chỉ 5% liều có tác dụng vì gan là cơ quan đích chính.

Giai đoạn II: Phân bố

Lovastatin và chất chuyển hóa β-hydroxyacid liên kết trên 95% với protein huyết tương. Dữ liệu động vật cho thấy thuốc có thể qua hàng rào nhau thai và hàng rào máu–não. Thể tích phân bố biểu kiến ở người.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Lovastatin là tiền thuốc dạng lacton, được thủy phân thành β-hydroxyacid có hoạt tính. Các chất chuyển hóa hoạt tính chính trong huyết tương gồm β-hydroxyacid của Lovastatin, dẫn xuất 6′-hydroxy và hai chất chuyển hóa khác. Thuốc được chuyển hóa chủ yếu tại gan và là cơ chất của CYP3A4; Lovastatin không được xem là chất ức chế CYP3A4 đáng kể.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Sau một liều Lovastatin đánh dấu phóng xạ ở người, khoảng 83% liều được thu hồi trong phân và 10% trong nước tiểu. Phần trong phân gồm thuốc không hấp thu và các chất tương đương thuốc được bài tiết qua mật. Thải trừ qua mật–phân là đường chính.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Nhãn viên Lovastatin giải phóng ngay hiện hành không cung cấp một giá trị thời gian bán thải cuối thống nhất cho Lovastatin và toàn bộ chất chuyển hóa có hoạt tính.

CL · Độ thanh thải toàn phần

Độ thanh thải toàn thân của Lovastatin hoặc chất β-hydroxyacid ở người.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Các yếu tố có thể làm thay đổi phơi nhiễm Lovastatin gồm:

  • Dùng cùng hay không cùng thức ăn.
  • Dạng giải phóng ngay hoặc giải phóng kéo dài.
  • Thuốc ức chế hoặc cảm ứng CYP3A4.
  • Nước bưởi.
  • Tuổi cao.
  • Suy thận nặng.
  • Chức năng gan.
  • Các thuốc làm tăng nguy cơ bệnh cơ như gemfibrozil, cyclosporine hoặc colchicine.

Ở người suy thận nặng có độ thanh thải creatinine 10–30 mL/phút, nồng độ các chất ức chế toàn phần sau một liều cao khoảng gấp đôi người khỏe mạnh. Ở người 70–78 tuổi, hoạt tính ức chế HMG-CoA reductase trong huyết tương cao hơn khoảng 45% so với người trẻ trong nghiên cứu dược động học.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Lovastatin

Lovastatin thuộc nhóm statin có đặc điểm:

  • Là tiền thuốc dạng lacton.
  • Chất chuyển hóa hoạt tính ức chế cạnh tranh HMG-CoA reductase.
  • Chuyển hóa chủ yếu qua CYP3A4.
  • Có hiệu lực hạ LDL-C thấp hơn một số statin cường độ cao hiện nay.
  • Lovastatin 40 mg/ngày thường thuộc nhóm statin cường độ trung bình, với mức giảm LDL-C trung bình khoảng 30% đến dưới 50%.
  • Lovastatin không có liều được xếp vào nhóm statin cường độ cao trong bảng phân loại thông dụng.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Sau khi được chuyển thành dạng β-hydroxyacid, Lovastatin ức chế HMG-CoA reductase, làm giảm chuyển HMG-CoA thành mevalonate và giảm tổng hợp cholesterol tại gan. Gan đáp ứng bằng cách tăng biểu hiện thụ thể LDL trên bề mặt tế bào, tăng thu nhận LDL-C từ máu. Kết quả là giảm LDL-C, cholesterol toàn phần và apolipoprotein B; sự giảm tổng hợp tại gan cũng có thể làm giảm VLDL và triglyceride ở mức độ nhất định.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Đáp ứng giảm lipid bắt đầu xuất hiện trong khoảng hai tuần và hiệu quả tối đa của một mức liều thường đạt sau khoảng 4–6 tuần với viên giải phóng ngay. Nhãn Altoprev ghi nhận mức giảm LDL-C tối đa thường đạt sau khoảng bốn tuần và được duy trì khi tiếp tục điều trị.

Hiệu quả dự phòng biến cố tim mạch phụ thuộc nguy cơ ban đầu, mức giảm LDL-C, thời gian điều trị, tuân thủ và kiểm soát các yếu tố nguy cơ khác; không thể cam kết kết quả cho từng cá nhân.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Lovastatin

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Lovastatin

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Lovastatin

Tương tácMức độCơ chế / ảnh hưởngKhuyến nghị / xử tríTheo dõiBằng chứng / nguồn
Colchicine

Phối hợp colchicine với Lovastatin có thể làm tăng nguy cơ bệnh cơ và tiêu cơ vân, đôi khi nặng hoặc cần nhập viện.

Mức 2: Tương tác cần thận trọng
Cơ chế:

Chủ yếu là tương tác dược lực học do độc tính cơ cộng hợp; với một số thuốc còn có thể có thành phần dược động học liên quan CYP3A4/P-gp hoặc các chất vận chuyển khác.

Ảnh hưởng:

Đau cơ, yếu cơ, tăng CK, bệnh cơ–thần kinh và tiêu cơ vân; nguy cơ cao hơn khi suy thận/suy gan, tuổi cao, liều colchicine cao hoặc có thêm chất ức chế CYP3A4/P-gp.

Khuyến nghị:

monitor_closely

Xử trí:

Cân nhắc lợi ích–nguy cơ và lựa chọn thuốc hạ lipid ít nguy cơ hơn khi phù hợp. Dùng liều thấp nhất có hiệu quả, tránh thêm chất ức chế CYP3A4/P-gp và hướng dẫn bệnh nhân báo ngay đau cơ, yếu cơ hoặc nước tiểu sẫm.

Theo dõi triệu chứng cơ và chức năng thận; định lượng CK khi có triệu chứng hoặc nguy cơ cao. Ngừng thuốc nghi ngờ và đánh giá tiêu cơ vân nếu đau/yếu cơ rõ, CK tăng hoặc nước tiểu sẫm.

Bằng chứng: moderate
Nguồn:

DailyMed | Colchicine tablets, USP – Full Prescribing Information | Sections 2.4, 4, 5.3, 7 and 12.3: CYP3A4/P-gp inhibitors, dose modification and toxicity | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=cc0e205a-697e-d47e-e053-2995a90a154e | Kiểm tra ngày 2026-08-02
Pharmacotherapy / PubMed | Systematic review of the statin–colchicine drug interaction | Myopathy, rhabdomyolysis and risk-mitigation evidence | https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35175631/ | Kiểm tra ngày 2026-08-02
American Journal of Medicine / PubMed | Risk of colchicine-associated myopathy with concomitant statin use | Observational evidence and risk factors; conflicting/qualifying evidence | https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28065770/ | Kiểm tra ngày 2026-08-02
BMJ Case Reports / PMC | Colchicine-induced rhabdomyolysis: review of 83 cases | Case synthesis including cyclosporine, statins and digoxin co-exposures | https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8296791/ | Kiểm tra ngày 2026-08-02

Colchicine

Colchicine phối hợp statin có thể làm tăng nguy cơ myopathy và rhabdomyolysis, nhưng nguy cơ thay đổi theo statin và yếu tố bệnh nhân.

Kế thừa từ nhóm:
Mức 2: Tương tác cần thận trọng
Cơ chế:

Độc tính cơ cộng hợp; một số statin có thêm tương tác qua CYP3A4/P-gp.

Ảnh hưởng:

Đau/yếu cơ, tăng CK, neuromyopathy hoặc rhabdomyolysis; nguy cơ cao hơn khi CKD, xơ gan, liều colchicine cao hoặc có chất ức chế CYP3A4/P-gp.

Khuyến nghị:

monitor_closely

Xử trí:

Không tự động chống chỉ định toàn nhóm. Đánh giá statin cụ thể, liều, chức năng thận/gan và thuốc dùng kèm; theo dõi sát khi bắt đầu hoặc tăng liều.

Triệu chứng cơ, CK khi có triệu chứng/nguy cơ cao và chức năng thận.

Bằng chứng: moderate
Nguồn:

DailyMed | Colchicine tablets, USP – Full Prescribing Information | Sections 2.4, 4, 5.3, 7 and 12.3: CYP3A4/P-gp inhibitors, dose modification and toxicity | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=cc0e205a-697e-d47e-e053-2995a90a154e | Kiểm tra ngày 2026-08-02
Pharmacotherapy / PubMed | Systematic review of the statin–colchicine drug interaction | Myopathy, rhabdomyolysis and risk-mitigation evidence | https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35175631/ | Kiểm tra ngày 2026-08-02
American Journal of Medicine / PubMed | Risk of colchicine-associated myopathy with concomitant statin use | Observational evidence and risk factors; conflicting/qualifying evidence | https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28065770/ | Kiểm tra ngày 2026-08-02

Velpatasvir

Velpatasvir có thể làm tăng phơi nhiễm một số statin khác qua ức chế chất vận chuyển.

Kế thừa từ nhóm:
Mức 2: Tương tác cần thận trọng
Cơ chế:

Ức chế BCRP, OATP1B1/OATP1B3 và P-gp có thể làm tăng hấp thu hoặc giảm thu nhận gan của statin nhạy cảm.

Ảnh hưởng:

Có thể tăng nguy cơ đau cơ, bệnh cơ và tiêu cơ vân; mức độ khác nhau theo từng statin.

Khuyến nghị:

monitor_closely

Xử trí:

Theo dõi độc tính statin và cân nhắc giảm liều. Ưu tiên rule cụ thể cho rosuvastatin và atorvastatin; pravastatin không cần chỉnh liều theo SmPC.

Triệu chứng cơ, CK khi có chỉ định, chức năng thận nếu nghi tiêu cơ vân.

Bằng chứng: moderate
Nguồn:

emc/Gilead | Sofosbuvir/Velpatasvir Gilead SmPC | Table 4: other statins | https://www.medicines.org.uk/emc/product/7294/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-02
DailyMed/FDA | EPCLUSA Prescribing Information | Velpatasvir transporter inhibition and statin interactions | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/fda/fdaDrugXsl.cfm?setid=7f30631a-ee3b-4cfe-866b-964df3f0a44f | Kiểm tra ngày 2026-08-02

Clofazimine

Clofazimine có thể làm tăng nồng độ các thuốc là cơ chất CYP3A4/5 và làm tăng nguy cơ độc tính của thuốc cơ chất. Đây là tương tác được nêu trực tiếp trong mục Drug Interactions của nhãn FDA.

Kế thừa từ nhóm:
Mức 2: Tương tác cần thận trọng
Cơ chế:

Clofazimine ức chế chuyển hóa qua CYP3A4/5. Các mô hình DDI dự đoán clofazimine có thể là chất ức chế CYP3A4/5 mức trung bình đến mạnh, nhưng mức ảnh hưởng thực tế phụ thuộc từng cơ chất.

Ảnh hưởng:

Nồng độ và AUC của cơ chất CYP3A4/5 có thể tăng; hậu quả phụ thuộc thuốc cụ thể và đáng lưu ý hơn với thuốc có khoảng điều trị hẹp hoặc độc tính phụ thuộc nồng độ.

Khuyến nghị:

monitor_closely

Xử trí:

Rà soát từng cơ chất CYP3A4/5 đang dùng và áp dụng hướng dẫn của chính thuốc cơ chất đối với chất ức chế CYP3A. Theo dõi độc tính; cân nhắc điều chỉnh liều hoặc lựa chọn thay thế khi nhãn của thuốc cơ chất yêu cầu. Không áp dụng một mức chỉnh liều chung cho toàn bộ nhóm.

Dấu hiệu độc tính đặc hiệu của thuốc cơ chất; nồng độ thuốc điều trị nếu có chỉ định; xét nghiệm hoặc ECG tùy cơ chất.

Bằng chứng: high
Nguồn:

FDA | LAMPRENE Prescribing Information | Mục 7.1: clofazimine có thể tăng nồng độ cơ chất CYP3A4/5; theo dõi độc tính | https://www.accessdata.fda.gov/drugsatfda_docs/label/2019/019500s014lbl.pdf | Kiểm tra ngày 2026-08-03
Drug Metabolism and Disposition | Evaluation of Clinical Drug Interaction Potential of Clofazimine Using Static and Dynamic Modeling Approaches | PBPK/static modeling dự đoán ức chế CYP3A4/5 mức trung bình đến mạnh | https://doi.org/10.1124/dmd.117.077834 | Kiểm tra ngày 2026-08-03

Thắc mắc về hoạt chất Lovastatin

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 1 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *