Lovastatin là thuốc kê đơn thuộc nhóm statin, có tác dụng ức chế enzym HMG-CoA reductase tại gan, từ đó làm giảm tổng hợp cholesterol và tăng khả năng loại bỏ LDL-C khỏi máu. Thuốc được dùng kết hợp với chế độ ăn, vận động và kiểm soát các yếu tố nguy cơ để điều trị tăng cholesterol máu, làm chậm tiến triển xơ vữa động mạch và giảm một số biến cố mạch vành ở nhóm bệnh nhân phù hợp. Lovastatin là tiền thuốc dạng lacton và được chuyển thành chất β-hydroxyacid có hoạt tính sau khi vào cơ thể. Viên giải phóng ngay thường được uống cùng bữa tối vì thức ăn làm tăng mức phơi nhiễm và quá trình tổng hợp cholesterol diễn ra mạnh hơn về đêm. Lovastatin có nhiều tương tác qua CYP3A4 và có thể gây bệnh cơ, tiêu cơ vân hoặc tổn thương gan hiếm gặp. Người bệnh không nên tự dùng, tự tăng liều hoặc phối hợp thuốc.
Nội dung chính
- Lovastatin là gì?: Thuốc statin, là tiền thuốc dạng lacton được chuyển thành chất ức chế HMG-CoA reductase có hoạt tính.
- Tác dụng chính: Giảm LDL-C, cholesterol toàn phần và apolipoprotein B; có thể giảm triglyceride ở mức độ nhất định.
- Cách uống phổ biến: Viên giải phóng ngay thường uống cùng bữa tối; dạng giải phóng kéo dài dùng theo nhãn riêng.
- Liều người lớn tham khảo: Viên giải phóng ngay thường khởi đầu 20 mg/ngày; khoảng liều 10–80 mg/ngày.
- Cường độ statin: Lovastatin 40 mg/ngày thường được xếp là statin cường độ trung bình.
- Cảnh báo nổi bật: Đau cơ, bệnh cơ, tiêu cơ vân, bệnh cơ hoại tử qua trung gian miễn dịch và tổn thương gan hiếm gặp.
- Tương tác quan trọng: Chất ức chế CYP3A4 mạnh, gemfibrozil, cyclosporine, một số thuốc tim mạch và nước bưởi.
- Thai kỳ: Phần lớn người mang thai nên ngừng statin khi phát hiện thai; ngoại lệ rất nguy cơ cao phải do bác sĩ chuyên khoa quyết định.
- Lưu ý: Không tự dùng thuốc chỉ dựa trên một kết quả cholesterol cao.
Hoạt chất Lovastatin là gì?
Lovastatin là thuốc statin giúp giảm cholesterol bằng cách ức chế HMG-CoA reductase, enzym kiểm soát một bước sớm và giới hạn tốc độ trong quá trình tổng hợp cholesterol tại gan. Thuốc được sử dụng cùng chế độ ăn và các biện pháp kiểm soát nguy cơ tim mạch, không thay thế ăn uống lành mạnh, vận động hoặc kiểm soát huyết áp, đường huyết và thuốc lá.
Lovastatin
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Lovastatin |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Lovastatin |
| Tên IUPAC | [(1S,3R,7S,8S,8aR)-8-[2-[(2R,4R)-4-hydroxy-6-oxooxan-2-yl]ethyl]-3,7-dimethyl-1,2,3,7,8,8a-hexahydronaphthalen-1-yl] (2S)-2-methylbutanoate |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Mevinolin; monacolin K; 6α-methylcompactin; Monacolin K có trong một số chế phẩm men gạo đỏ có cấu trúc hóa học giống Lovastatin, nhưng các sản phẩm men gạo đỏ không mặc nhiên tương đương thuốc Lovastatin về hàm lượng, độ tinh khiết, hiệu lực và kiểm soát chất lượng |
| Tên Latinh / tên dược điển | lovastatinum |
| Tên USAN | lovastatin |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 75330-75-5 |
|---|---|
| UNII | 9LHU78OQFD |
| PubChem CID | 53232 |
| RxNorm CUI | 6472 |
Dược động học của Lovastatin
Lovastatin được hấp thu qua đường tiêu hóa, trải qua chuyển hóa bước đầu mạnh tại gan và được thủy phân thành β-hydroxyacid có hoạt tính. Với viên giải phóng ngay, nồng độ đỉnh của các chất ức chế hoạt tính và toàn phần đạt sau khoảng 2–4 giờ; trạng thái ổn định đạt từ ngày thứ hai đến ngày thứ ba. Thuốc và chất chuyển hóa β-hydroxyacid liên kết protein huyết tương trên 95%. Phần lớn lượng thuốc tương đương được thải qua mật và phân.
Giai đoạn I: Hấp thu
Viên Lovastatin giải phóng ngay có mức phơi nhiễm thấp hơn khi uống lúc đói; nồng độ chất ức chế toàn phần lúc đói trung bình bằng khoảng hai phần ba so với khi dùng ngay sau bữa ăn. Vì vậy, viên giải phóng ngay được dùng cùng bữa ăn, thường là bữa tối.
Dạng giải phóng kéo dài có pha hấp thu kéo dài hơn và thức ăn có thể làm giảm sinh khả dụng; phải tuân theo nhãn riêng của dạng bào chế.
| F · Sinh khả dụng | Sinh khả dụng tuyệt đối của Lovastatin chưa được xác định đầy đủ. Trong một nghiên cứu liều đơn rất nhỏ, dưới 5% liều uống được ước tính đi vào tuần hoàn chung dưới dạng các chất ức chế có hoạt tính do thuốc bị chiết xuất bước đầu mạnh tại gan. Kết quả này không đồng nghĩa chỉ 5% liều có tác dụng vì gan là cơ quan đích chính. |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
Lovastatin và chất chuyển hóa β-hydroxyacid liên kết trên 95% với protein huyết tương. Dữ liệu động vật cho thấy thuốc có thể qua hàng rào nhau thai và hàng rào máu–não. Thể tích phân bố biểu kiến ở người.
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Lovastatin là tiền thuốc dạng lacton, được thủy phân thành β-hydroxyacid có hoạt tính. Các chất chuyển hóa hoạt tính chính trong huyết tương gồm β-hydroxyacid của Lovastatin, dẫn xuất 6′-hydroxy và hai chất chuyển hóa khác. Thuốc được chuyển hóa chủ yếu tại gan và là cơ chất của CYP3A4; Lovastatin không được xem là chất ức chế CYP3A4 đáng kể.
Giai đoạn IV: Thải trừ
Sau một liều Lovastatin đánh dấu phóng xạ ở người, khoảng 83% liều được thu hồi trong phân và 10% trong nước tiểu. Phần trong phân gồm thuốc không hấp thu và các chất tương đương thuốc được bài tiết qua mật. Thải trừ qua mật–phân là đường chính.
| t½ · Thời gian bán thải | Nhãn viên Lovastatin giải phóng ngay hiện hành không cung cấp một giá trị thời gian bán thải cuối thống nhất cho Lovastatin và toàn bộ chất chuyển hóa có hoạt tính. |
|---|---|
| CL · Độ thanh thải toàn phần | Độ thanh thải toàn thân của Lovastatin hoặc chất β-hydroxyacid ở người. |
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Các yếu tố có thể làm thay đổi phơi nhiễm Lovastatin gồm:
- Dùng cùng hay không cùng thức ăn.
- Dạng giải phóng ngay hoặc giải phóng kéo dài.
- Thuốc ức chế hoặc cảm ứng CYP3A4.
- Nước bưởi.
- Tuổi cao.
- Suy thận nặng.
- Chức năng gan.
- Các thuốc làm tăng nguy cơ bệnh cơ như gemfibrozil, cyclosporine hoặc colchicine.
Ở người suy thận nặng có độ thanh thải creatinine 10–30 mL/phút, nồng độ các chất ức chế toàn phần sau một liều cao khoảng gấp đôi người khỏe mạnh. Ở người 70–78 tuổi, hoạt tính ức chế HMG-CoA reductase trong huyết tương cao hơn khoảng 45% so với người trẻ trong nghiên cứu dược động học.
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Lovastatin
Lovastatin thuộc nhóm statin có đặc điểm:
- Là tiền thuốc dạng lacton.
- Chất chuyển hóa hoạt tính ức chế cạnh tranh HMG-CoA reductase.
- Chuyển hóa chủ yếu qua CYP3A4.
- Có hiệu lực hạ LDL-C thấp hơn một số statin cường độ cao hiện nay.
- Lovastatin 40 mg/ngày thường thuộc nhóm statin cường độ trung bình, với mức giảm LDL-C trung bình khoảng 30% đến dưới 50%.
- Lovastatin không có liều được xếp vào nhóm statin cường độ cao trong bảng phân loại thông dụng.
Phần III: Cơ chế tác dụng
Sau khi được chuyển thành dạng β-hydroxyacid, Lovastatin ức chế HMG-CoA reductase, làm giảm chuyển HMG-CoA thành mevalonate và giảm tổng hợp cholesterol tại gan. Gan đáp ứng bằng cách tăng biểu hiện thụ thể LDL trên bề mặt tế bào, tăng thu nhận LDL-C từ máu. Kết quả là giảm LDL-C, cholesterol toàn phần và apolipoprotein B; sự giảm tổng hợp tại gan cũng có thể làm giảm VLDL và triglyceride ở mức độ nhất định.
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Đáp ứng giảm lipid bắt đầu xuất hiện trong khoảng hai tuần và hiệu quả tối đa của một mức liều thường đạt sau khoảng 4–6 tuần với viên giải phóng ngay. Nhãn Altoprev ghi nhận mức giảm LDL-C tối đa thường đạt sau khoảng bốn tuần và được duy trì khi tiếp tục điều trị.
Hiệu quả dự phòng biến cố tim mạch phụ thuộc nguy cơ ban đầu, mức giảm LDL-C, thời gian điều trị, tuân thủ và kiểm soát các yếu tố nguy cơ khác; không thể cam kết kết quả cho từng cá nhân.
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Lovastatin
Theo nhãn thuốc Hoa Kỳ, Lovastatin được sử dụng kết hợp chế độ ăn và can thiệp đa yếu tố trong các trường hợp:
- Giảm cholesterol toàn phần và LDL-C ở người lớn mắc tăng cholesterol máu nguyên phát, gồm tăng cholesterol máu gia đình dị hợp tử.
- Giảm nguy cơ nhồi máu cơ tim, đau thắt ngực không ổn định và thủ thuật tái thông mạch vành ở một số người chưa có bệnh tim mạch có triệu chứng nhưng có nguy cơ phù hợp.
- Làm chậm tiến triển xơ vữa động mạch vành ở người đã mắc bệnh mạch vành.
- Giảm cholesterol toàn phần, LDL-C và apolipoprotein B ở một số trẻ 10–17 tuổi mắc tăng cholesterol máu gia đình dị hợp tử.
Hướng dẫn ACC/AHA năm 2026 lựa chọn liệu pháp hạ lipid dựa trên nguy cơ ASCVD, mục tiêu LDL-C và non-HDL-C, bệnh kèm và mức giảm cần đạt; nhãn thuốc cũ không nên được dùng như nguồn duy nhất để xác định mục tiêu điều trị hiện hành.
Lovastatin đã được nghiên cứu trong nhiều lĩnh vực ngoài điều trị rối loạn lipid nhờ các tác động sinh học liên quan đến con đường mevalonate. Tuy nhiên, các ứng dụng ngoài hạ lipid máu và phòng ngừa tim mạch không được xem là chỉ định đã được phê duyệt trong các nhãn thuốc được đối chiếu. Không nên sử dụng Lovastatin để điều trị ung thư, sa sút trí tuệ, nhiễm trùng hoặc bệnh khác ngoài chỉ định chỉ dựa trên nghiên cứu tiền lâm sàng hay nghiên cứu thăm dò.
Liều dùng và cách sử dụng
Liều dưới đây lấy từ nhãn Hoa Kỳ và chỉ mang tính tham khảo; người bệnh không tự áp dụng.
Viên giải phóng ngay ở người lớn:
- Liều khởi đầu thường dùng: 20 mg, một lần mỗi ngày cùng bữa tối.
- Có thể cân nhắc khởi đầu 10 mg nếu chỉ cần mức giảm LDL-C nhỏ hơn.
- Khoảng liều: 10–80 mg/ngày, dùng một lần hoặc chia hai lần.
- Liều tối đa theo nhãn: 80 mg/ngày.
- Điều chỉnh liều cách nhau ít nhất bốn tuần.
Trẻ 10–17 tuổi mắc tăng cholesterol máu gia đình dị hợp tử:
- Khoảng liều: 10–40 mg/ngày.
- Liều tối đa đã được nghiên cứu: 40 mg/ngày.
Dạng giải phóng kéo dài Altoprev:
- Khoảng liều theo nhãn: 20–60 mg, một lần mỗi ngày vào buổi tối.
Giới hạn khi phối hợp:
- Danazol, diltiazem, dronedarone hoặc verapamil: không quá 20 mg Lovastatin/ngày.
- Amiodarone: không quá 40 mg/ngày.
- Suy thận nặng: việc tăng trên 20 mg/ngày phải được cân nhắc thận trọng.
- Viên giải phóng ngay uống cùng bữa ăn, thường là bữa tối.
- Dùng vào cùng thời điểm mỗi ngày.
- Tiếp tục chế độ ăn giảm chất béo bão hòa và các biện pháp thay đổi lối sống.
- Dạng giải phóng kéo dài phải dùng theo đúng hướng dẫn riêng; không nghiền, nhai hoặc tự đổi sang viên giải phóng ngay.
- Không uống bù gấp đôi khi quên liều.
- Tránh nước bưởi trong thời gian điều trị.
- Báo cho bác sĩ khi được kê thêm kháng sinh, thuốc kháng nấm, thuốc HIV, thuốc tim mạch hoặc colchicine.
- Không tự dừng thuốc vì cholesterol thường không gây triệu chứng rõ ràng.
Trước điều trị:
- Hồ sơ lipid gồm LDL-C, HDL-C, cholesterol toàn phần và triglyceride.
- Đánh giá nguyên nhân thứ phát như suy giáp, đái tháo đường chưa kiểm soát, hội chứng thận hư, bệnh gan tắc nghẽn hoặc thuốc đang dùng.
- Xét nghiệm enzym gan trước khi bắt đầu.
- Đánh giá tiền sử bệnh cơ, suy thận, uống nhiều rượu và tương tác thuốc.
- CK nền có thể được cân nhắc ở người có nguy cơ bệnh cơ cao.
Trong điều trị:
- Kiểm tra lại lipid sau khi bắt đầu hoặc điều chỉnh liều, thường từ khoảng bốn tuần.
- Theo dõi đau, yếu hoặc căng cơ bất thường; xét nghiệm CK khi có triệu chứng.
- Xét nghiệm gan khi có triệu chứng hoặc dấu hiệu tổn thương gan.
- Theo dõi đường huyết hoặc HbA1c ở người có nguy cơ đái tháo đường.
- Theo dõi INR khi dùng cùng warfarin, đặc biệt khi bắt đầu, đổi liều hoặc ngừng Lovastatin.
Cảnh báo và lưu ý về Lovastatin
Có khác biệt giữa các nhãn:
Nhãn Lovastatin giải phóng ngay được cập nhật trên DailyMed liệt kê:
- Quá mẫn với thành phần thuốc.
- Bệnh gan đang hoạt động hoặc tăng transaminase kéo dài chưa giải thích được.
- Dùng đồng thời chất ức chế CYP3A4 mạnh.
- Thai kỳ và cho con bú theo nội dung nhãn cũ.
Nhãn Altoprev sửa đổi năm 2024 liệt kê:
- Quá mẫn với Lovastatin hoặc tá dược.
- Dùng đồng thời chất ức chế CYP3A mạnh.
- Suy gan cấp hoặc xơ gan mất bù.
- Thai kỳ và cho con bú đã được loại khỏi mục chống chỉ định, nhưng vẫn có cảnh báo riêng.
Phải áp dụng chống chỉ định của đúng sản phẩm và quy định hiện hành tại nơi điều trị.
Các phản ứng được ghi nhận trong thử nghiệm gồm:
- Đau bụng, đầy hơi, khó tiêu, táo bón, tiêu chảy hoặc buồn nôn.
- Đau đầu hoặc chóng mặt.
- Mệt hoặc suy nhược.
- Đau cơ, chuột rút hoặc đau khớp.
- Phát ban hoặc ngứa.
- Tăng CK.
- Tăng enzym gan.
Trong thử nghiệm EXCEL, nhiều triệu chứng cũng xuất hiện ở nhóm giả dược và không phải mọi trường hợp đều do Lovastatin gây ra.
Các phản ứng nghiêm trọng cần lưu ý:
- Bệnh cơ và tiêu cơ vân, có thể gây suy thận cấp do myoglobin niệu và hiếm khi tử vong.
- Bệnh cơ hoại tử qua trung gian miễn dịch với yếu cơ gần gốc chi và CK tăng kéo dài dù đã ngừng statin.
- Tổn thương gan có triệu chứng, vàng da, tăng bilirubin hoặc suy gan hiếm gặp.
- Phản ứng quá mẫn nghiêm trọng, gồm phản vệ hoặc phù mạch.
- Phản ứng da nghiêm trọng hiếm gặp.
- Bệnh phổi kẽ được báo cáo sau lưu hành.
- Rối loạn nhận thức hiếm gặp, thường không nghiêm trọng và có khả năng hồi phục sau ngừng statin.
Cần đi khám ngay khi có đau hoặc yếu cơ nhiều, nước tiểu sẫm màu, sốt, vàng da, đau hạ sườn phải, khó thở hoặc phù mặt.
- Nguy cơ bệnh cơ tăng theo liều.
- Tuổi từ 65 trở lên, nữ giới, suy thận và suy giáp chưa kiểm soát là các yếu tố làm tăng nguy cơ bệnh cơ.
- Tạm ngừng hoặc đánh giá lại thuốc khi có nhiễm khuẩn nặng, tụt huyết áp, mất nước, phẫu thuật lớn, chấn thương hoặc rối loạn chuyển hóa nghiêm trọng làm tăng nguy cơ suy thận do tiêu cơ vân.
- Thận trọng ở người uống nhiều rượu hoặc có tiền sử bệnh gan.
- Không tái dùng Lovastatin nếu đã có tổn thương gan nghiêm trọng liên quan đến thuốc mà không tìm thấy nguyên nhân khác.
- Men gạo đỏ có thể chứa monacolin K tương tự Lovastatin; dùng đồng thời có thể làm tăng tổng liều statin và nguy cơ độc tính.
- Statin có thể làm tăng nhẹ đường huyết hoặc HbA1c ở một số người.
- Không tự phối hợp với thuốc hoặc sản phẩm “giảm mỡ máu” khác.
Không có thuốc giải độc đặc hiệu.
Nhãn cũ ghi nhận năm người khỏe mạnh đã dùng liều đơn đến 200 mg mà không gặp biến cố đáng kể; một số trường hợp uống nhầm đến 5–6 g đã hồi phục, nhưng dữ liệu này không chứng minh liều lớn là an toàn. Khi quá liều cần:
- Liên hệ cơ sở y tế hoặc trung tâm chống độc.
- Điều trị hỗ trợ và theo dõi dấu hiệu sinh tồn.
- Đánh giá triệu chứng cơ, CK, creatinine, điện giải, nước tiểu và chức năng gan.
- Xử trí tiêu cơ vân và suy thận nếu xuất hiện.
- Rà soát thuốc dùng kèm, nhất là chất ức chế CYP3A4.
Khả năng Lovastatin và chất chuyển hóa được loại bỏ bằng thẩm tách ở người chưa được xác định.
Đối với một nhãn viên giải phóng ngay, bảo quản ở 25°C; cho phép dao động từ 15–30°C. Giữ thuốc trong bao bì kín, chống ánh sáng. Điều kiện cụ thể có thể khác giữa nhà sản xuất và dạng bào chế, vì vậy phải tuân theo nhãn sản phẩm đang dùng.
Đối tượng đặc biệt
Lovastatin giải phóng ngay đã được nghiên cứu ở trẻ 10–17 tuổi mắc tăng cholesterol máu gia đình dị hợp tử:
- Trẻ nam 10–17 tuổi.
- Trẻ nữ 10–17 tuổi đã có kinh ít nhất một năm.
- Liều được nghiên cứu 10–40 mg/ngày.
- Liều trên 40 mg chưa được nghiên cứu trong nhóm này.
- Chưa xác lập hiệu quả lâu dài trong việc giảm bệnh suất hoặc tử vong tim mạch khi trưởng thành.
- Chưa được nghiên cứu đầy đủ ở trẻ trước dậy thì hoặc dưới 10 tuổi.
Dạng giải phóng kéo dài Altoprev chưa xác lập độ an toàn và hiệu quả ở trẻ em.
Hiệu quả giảm lipid trong các thử nghiệm nhìn chung không thấp hơn ở người cao tuổi. Tuy nhiên, tuổi từ 65 trở lên là yếu tố nguy cơ của bệnh cơ và tiêu cơ vân. Phơi nhiễm hoạt tính ức chế HMG-CoA reductase ở người 70–78 tuổi cao hơn khoảng 45% so với nhóm 18–30 tuổi trong một nghiên cứu. Cần lựa chọn liều thận trọng, rà soát chức năng gan thận, suy giáp, đa bệnh lý và tương tác do dùng nhiều thuốc.
FDA đã bỏ chống chỉ định tuyệt đối đối với statin trong mọi thai kỳ vì một số ít người có nguy cơ tim mạch đặc biệt cao có thể cần tiếp tục điều trị. Tuy nhiên:
- Phần lớn người bệnh nên ngừng Lovastatin khi phát hiện mang thai.
- Điều trị tăng lipid thường không cần thiết trong thời gian mang thai ở đa số trường hợp.
- Chỉ cân nhắc tiếp tục ở nhóm nguy cơ rất cao, chẳng hạn tăng cholesterol máu gia đình đồng hợp tử hoặc đã có biến cố tim mạch nặng, dưới quản lý chuyên khoa.
- Phơi nhiễm ngoài ý muốn ở giai đoạn đầu thai kỳ không đồng nghĩa chắc chắn gây dị tật; dữ liệu quan sát sau hiệu chỉnh yếu tố nhiễu chưa cho thấy tăng rõ rệt dị tật bẩm sinh lớn.
- Lovastatin vẫn có khả năng gây hại cho thai dựa trên cơ chế giảm tổng hợp cholesterol.
Không tự ngừng hoặc tiếp tục thuốc khi phát hiện thai; cần liên hệ bác sĩ sớm.
Không có dữ liệu đầy đủ về Lovastatin trong sữa mẹ. Một số statin khác có thể đi vào sữa, và việc giảm tổng hợp cholesterol có khả năng gây hại cho trẻ bú mẹ.
FDA và nhãn Altoprev khuyến cáo không cho con bú trong thời gian phải tiếp tục Lovastatin. Nhiều người có thể tạm ngừng statin đến khi kết thúc cho con bú; người có nguy cơ tim mạch rất cao cần tiếp tục thuốc nên lựa chọn hình thức nuôi trẻ thay thế theo tư vấn chuyên môn.
Lovastatin được chuyển hóa mạnh tại gan và tác động chủ yếu tại gan.
- Nhãn giải phóng ngay chống chỉ định khi có bệnh gan đang hoạt động hoặc tăng transaminase kéo dài chưa giải thích được.
- Nhãn Altoprev chống chỉ định ở suy gan cấp hoặc xơ gan mất bù.
- Thận trọng khi uống nhiều rượu hoặc có tiền sử bệnh gan.
- Phải ngừng thuốc khi xuất hiện tổn thương gan nghiêm trọng kèm triệu chứng, tăng bilirubin hoặc vàng da mà không tìm được nguyên nhân khác.
- Liều dùng ở suy gan còn bù.
Thận không phải đường thải trừ chính, nhưng suy thận làm tăng phơi nhiễm và nguy cơ bệnh cơ.
Ở người suy thận nặng có độ thanh thải creatinine dưới 30 mL/phút, việc tăng liều viên giải phóng ngay trên 20 mg/ngày phải được cân nhắc và thực hiện thận trọng. Nhãn Altoprev cũng yêu cầu cân nhắc lợi ích–nguy cơ khi tăng trên 20 mg/ngày ở suy thận nặng.
Lovastatin không được biết là gây an thần đáng kể. Tuy nhiên, chóng mặt, nhìn mờ hoặc mệt đã được báo cáo. Người bệnh không nên lái xe hoặc vận hành máy nếu xuất hiện các triệu chứng làm giảm khả năng tập trung hoặc quan sát.
Tương tác thuốc của Lovastatin
| Tương tác | Mức độ | Cơ chế / ảnh hưởng | Khuyến nghị / xử trí | Theo dõi | Bằng chứng / nguồn |
|---|---|---|---|---|---|
|
Colchicine
Phối hợp colchicine với Lovastatin có thể làm tăng nguy cơ bệnh cơ và tiêu cơ vân, đôi khi nặng hoặc cần nhập viện. | Mức 2: Tương tác cần thận trọng | Cơ chế: Chủ yếu là tương tác dược lực học do độc tính cơ cộng hợp; với một số thuốc còn có thể có thành phần dược động học liên quan CYP3A4/P-gp hoặc các chất vận chuyển khác. Ảnh hưởng: Đau cơ, yếu cơ, tăng CK, bệnh cơ–thần kinh và tiêu cơ vân; nguy cơ cao hơn khi suy thận/suy gan, tuổi cao, liều colchicine cao hoặc có thêm chất ức chế CYP3A4/P-gp. | Khuyến nghị: monitor_closely Xử trí: Cân nhắc lợi ích–nguy cơ và lựa chọn thuốc hạ lipid ít nguy cơ hơn khi phù hợp. Dùng liều thấp nhất có hiệu quả, tránh thêm chất ức chế CYP3A4/P-gp và hướng dẫn bệnh nhân báo ngay đau cơ, yếu cơ hoặc nước tiểu sẫm. | Theo dõi triệu chứng cơ và chức năng thận; định lượng CK khi có triệu chứng hoặc nguy cơ cao. Ngừng thuốc nghi ngờ và đánh giá tiêu cơ vân nếu đau/yếu cơ rõ, CK tăng hoặc nước tiểu sẫm. | Bằng chứng: moderate Nguồn: DailyMed | Colchicine tablets, USP – Full Prescribing Information | Sections 2.4, 4, 5.3, 7 and 12.3: CYP3A4/P-gp inhibitors, dose modification and toxicity | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=cc0e205a-697e-d47e-e053-2995a90a154e | Kiểm tra ngày 2026-08-02 |
|
Colchicine
Colchicine phối hợp statin có thể làm tăng nguy cơ myopathy và rhabdomyolysis, nhưng nguy cơ thay đổi theo statin và yếu tố bệnh nhân. Kế thừa từ nhóm: | Mức 2: Tương tác cần thận trọng | Cơ chế: Độc tính cơ cộng hợp; một số statin có thêm tương tác qua CYP3A4/P-gp. Ảnh hưởng: Đau/yếu cơ, tăng CK, neuromyopathy hoặc rhabdomyolysis; nguy cơ cao hơn khi CKD, xơ gan, liều colchicine cao hoặc có chất ức chế CYP3A4/P-gp. | Khuyến nghị: monitor_closely Xử trí: Không tự động chống chỉ định toàn nhóm. Đánh giá statin cụ thể, liều, chức năng thận/gan và thuốc dùng kèm; theo dõi sát khi bắt đầu hoặc tăng liều. | Triệu chứng cơ, CK khi có triệu chứng/nguy cơ cao và chức năng thận. | Bằng chứng: moderate Nguồn: DailyMed | Colchicine tablets, USP – Full Prescribing Information | Sections 2.4, 4, 5.3, 7 and 12.3: CYP3A4/P-gp inhibitors, dose modification and toxicity | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=cc0e205a-697e-d47e-e053-2995a90a154e | Kiểm tra ngày 2026-08-02 |
|
Velpatasvir
Velpatasvir có thể làm tăng phơi nhiễm một số statin khác qua ức chế chất vận chuyển. Kế thừa từ nhóm: | Mức 2: Tương tác cần thận trọng | Cơ chế: Ức chế BCRP, OATP1B1/OATP1B3 và P-gp có thể làm tăng hấp thu hoặc giảm thu nhận gan của statin nhạy cảm. Ảnh hưởng: Có thể tăng nguy cơ đau cơ, bệnh cơ và tiêu cơ vân; mức độ khác nhau theo từng statin. | Khuyến nghị: monitor_closely Xử trí: Theo dõi độc tính statin và cân nhắc giảm liều. Ưu tiên rule cụ thể cho rosuvastatin và atorvastatin; pravastatin không cần chỉnh liều theo SmPC. | Triệu chứng cơ, CK khi có chỉ định, chức năng thận nếu nghi tiêu cơ vân. | Bằng chứng: moderate Nguồn: emc/Gilead | Sofosbuvir/Velpatasvir Gilead SmPC | Table 4: other statins | https://www.medicines.org.uk/emc/product/7294/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-02 |
|
Clofazimine
Clofazimine có thể làm tăng nồng độ các thuốc là cơ chất CYP3A4/5 và làm tăng nguy cơ độc tính của thuốc cơ chất. Đây là tương tác được nêu trực tiếp trong mục Drug Interactions của nhãn FDA. Kế thừa từ nhóm: | Mức 2: Tương tác cần thận trọng | Cơ chế: Clofazimine ức chế chuyển hóa qua CYP3A4/5. Các mô hình DDI dự đoán clofazimine có thể là chất ức chế CYP3A4/5 mức trung bình đến mạnh, nhưng mức ảnh hưởng thực tế phụ thuộc từng cơ chất. Ảnh hưởng: Nồng độ và AUC của cơ chất CYP3A4/5 có thể tăng; hậu quả phụ thuộc thuốc cụ thể và đáng lưu ý hơn với thuốc có khoảng điều trị hẹp hoặc độc tính phụ thuộc nồng độ. | Khuyến nghị: monitor_closely Xử trí: Rà soát từng cơ chất CYP3A4/5 đang dùng và áp dụng hướng dẫn của chính thuốc cơ chất đối với chất ức chế CYP3A. Theo dõi độc tính; cân nhắc điều chỉnh liều hoặc lựa chọn thay thế khi nhãn của thuốc cơ chất yêu cầu. Không áp dụng một mức chỉnh liều chung cho toàn bộ nhóm. | Dấu hiệu độc tính đặc hiệu của thuốc cơ chất; nồng độ thuốc điều trị nếu có chỉ định; xét nghiệm hoặc ECG tùy cơ chất. | Bằng chứng: high Nguồn: FDA | LAMPRENE Prescribing Information | Mục 7.1: clofazimine có thể tăng nồng độ cơ chất CYP3A4/5; theo dõi độc tính | https://www.accessdata.fda.gov/drugsatfda_docs/label/2019/019500s014lbl.pdf | Kiểm tra ngày 2026-08-03 |
Thắc mắc về hoạt chất Lovastatin
Viên Lovastatin giải phóng ngay thường được uống cùng bữa tối. Uống lúc đói làm mức phơi nhiễm các chất ức chế thấp hơn, và liều buổi tối có hiệu quả tốt hơn liều tương tự dùng buổi sáng. Dạng giải phóng kéo dài có hướng dẫn riêng nên phải kiểm tra đúng tên và dạng thuốc.
Không nên. Nước bưởi ức chế CYP3A4 tại ruột và có thể làm tăng nồng độ Lovastatin, từ đó tăng nguy cơ bệnh cơ và tiêu cơ vân. Trong một nghiên cứu, lượng nước bưởi đậm đặc lớn làm AUC của Lovastatin tăng khoảng 15 lần. Mức ảnh hưởng thay đổi theo lượng và loại nước bưởi nên biện pháp an toàn là tránh sử dụng.
Đau cơ nhẹ có thể xảy ra, nhưng đau nhiều, yếu cơ, đau lan rộng, sốt, mệt rõ hoặc nước tiểu sẫm màu có thể là dấu hiệu bệnh cơ hoặc tiêu cơ vân. Người bệnh cần liên hệ cơ sở y tế và không tự tiếp tục tăng liều. Nguy cơ cao hơn khi dùng liều lớn hoặc phối hợp thuốc ức chế CYP3A4, gemfibrozil, cyclosporine hay colchicine.
Lovastatin có thể làm tăng enzym gan, thường nhẹ và thoáng qua; tổn thương gan có triệu chứng hoặc suy gan rất hiếm. Cần xét nghiệm enzym gan trước điều trị và kiểm tra lại khi có mệt nhiều, chán ăn, đau hạ sườn phải, nước tiểu sẫm hoặc vàng da. Người có bệnh gan đang hoạt động không nên sử dụng theo nhãn thuốc liên quan.
Monacolin K trong men gạo đỏ có cấu trúc hóa học giống Lovastatin. Tuy nhiên, hàm lượng monacolin K trong sản phẩm men gạo đỏ có thể không đồng nhất và không được chuẩn hóa giống thuốc kê đơn. Dùng đồng thời có thể làm tăng tổng mức phơi nhiễm statin, nguy cơ đau cơ, tiêu cơ vân và tổn thương gan. Không dùng men gạo đỏ thay thuốc hoặc phối hợp mà chưa hỏi bác sĩ, dược sĩ.

