Tiêu cơ vân (Rhabdomyolysis)

Tiêu cơ vân là tình trạng tế bào cơ vân bị phá hủy nhanh, giải phóng creatine kinase, myoglobin, kali, phosphat và nhiều chất nội bào vào máu. Người bệnh có thể đau cơ, yếu, sưng cơ hoặc nước tiểu màu nâu sẫm, nhưng bộ ba triệu chứng điển hình không phải lúc nào cũng xuất hiện. Nguyên nhân gồm chấn thương đè ép, bất động lâu, tập luyện quá sức, sốc nhiệt, co giật, nhiễm trùng, rượu–ma túy, thuốc và bệnh cơ chuyển hóa hoặc di truyền. Mức độ nặng phụ thuộc khối lượng cơ tổn thương, tình trạng mất nước và bệnh nền; biến chứng đáng lo là tổn thương thận cấp, tăng kali gây rối loạn nhịp, hội chứng khoang và rối loạn đông máu. Đây có thể là cấp cứu y khoa. Xét nghiệm creatine kinase, chức năng thận, điện giải và nước tiểu giúp xác nhận, theo dõi và định hướng xử trí sớm.

Chịu trách nhiệm chuyên môn: BS. Dung (BSCKI - Chuyên ngành Cơ xương khớp) Cập nhật lần cuối: 21/07/2026

Tiêu cơ vân là bệnh gì?

Tiêu cơ vân là một hội chứng lâm sàng–xét nghiệm do màng tế bào cơ vân bị tổn thương và tế bào cơ chết, khiến các thành phần nội bào tràn vào máu. Myoglobin có thể gây độc ống thận, đặc biệt khi người bệnh mất nước hoặc toan máu; kali giải phóng nhanh có thể tạo rối loạn nhịp nguy hiểm. Tiêu cơ vân khác đau cơ sau tập thông thường vì mức phá hủy cơ lớn hơn và có nguy cơ biến chứng toàn thân. Nó cũng khác nhồi máu cơ tim: creatine kinase có thể tăng trong cả hai, nhưng troponin, bệnh sử và đánh giá tim giúp phân biệt. Mức biểu hiện rất rộng, từ tăng CK tình cờ đến sốc và suy đa cơ quan, nên triệu chứng đơn lẻ không đủ để chẩn đoán hoặc loại trừ.

Tên bệnh

Tiêu cơ vân

Tên tiếng Anh

Rhabdomyolysis

Tên khác / tên đồng nghĩa

Ly giải cơ vân; hủy cơ vân; rhabdo

Mã ICD-10

M62.8 trong ICD-10 cho tiêu cơ vân không do chấn thương; T79.5 dùng cho vô niệu do chấn thương theo một số hệ thống mã hóa, cần chọn mã theo nguyên nhân và quy tắc quốc gia

Nhóm bệnh / chuyên khoa

Cơ xương khớp; bệnh cơ, gân và mô mềm

Cơ quan ảnh hưởng

Cơ vân là cơ quan tổn thương ban đầu; thận, tim, hệ đông máu và tuần hoàn có thể bị ảnh hưởng do myoglobin, điện giải và dịch thoát khỏi lòng mạch

Tính chất bệnh

Tình trạng cấp tính, không lây; có thể do chấn thương hoặc không do chấn thương; mức độ từ tăng men cơ không triệu chứng đến cấp cứu đe dọa tính mạng

Mức độ phổ biến

Ít gặp trong cộng đồng nhưng là chẩn đoán quan trọng ở cấp cứu, hồi sức, chấn thương, gắng sức và bệnh lý do nhiệt

Bệnh có lây không?

Không

Đường lây

Không áp dụng

Tổng quan chuyên môn về Tiêu cơ vân

Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ của Tiêu cơ vân

Triệu chứng và dấu hiệu của Tiêu cơ vân

Chẩn đoán Tiêu cơ vân

Điều trị Tiêu cơ vân

Biến chứng, tiên lượng và phòng ngừa

Chăm sóc và sinh hoạt khi mắc Tiêu cơ vân

Lưu ý cho các nhóm đối tượng đặc biệt

Câu hỏi thường gặp về Tiêu cơ vân

Thông tin trong bài viết chỉ nhằm mục đích cung cấp kiến thức tham khảo, không thay thế cho việc thăm khám, chẩn đoán hoặc điều trị của bác sĩ và nhân viên y tế có chuyên môn. Người đọc không nên tự ý dùng thuốc, thay đổi liều dùng hoặc trì hoãn việc đi khám dựa trên nội dung của bài viết. Khi có dấu hiệu nghiêm trọng hoặc tình trạng sức khỏe diễn biến xấu, hãy liên hệ cơ sở y tế hoặc gọi cấp cứu 115.

Đã có 19 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *