Viêm gân bao hoạt dịch De Quervain là tình trạng hai gân điều khiển động tác dạng và duỗi ngón cái bị kẹt trong khoang gân hẹp ở phía ngoài cổ tay, gần mỏm trâm quay. Người bệnh thường đau tại nền ngón cái, đau tăng khi cầm nắm, vặn nắp, nhấc trẻ hoặc lệch cổ tay; vùng này có thể sưng và giảm lực kẹp. Tên gọi “viêm” được dùng phổ biến, nhưng mô bệnh học thường cho thấy dày và thoái hóa bao gân hơn là viêm cấp đơn thuần. Bệnh không lây và thường không nguy hiểm, song có thể hạn chế công việc và nuôi con. Chẩn đoán chủ yếu dựa vào vị trí đau và khám bàn tay; siêu âm hoặc X-quang chỉ cần khi biểu hiện không điển hình. Điều chỉnh hoạt động, nẹp ngón cái–cổ tay, phục hồi chức năng, tiêm corticosteroid và phẫu thuật giải phóng ở ca dai dẳng là các lựa chọn thường được cân nhắc.
Viêm gân bao hoạt dịch De Quervain là bệnh gì?
De Quervain là một dạng bệnh gân hẹp tại khoang duỗi thứ nhất của cổ tay. Hai gân dạng dài ngón cái và duỗi ngắn ngón cái đi qua một đường hầm xơ–xương sát mỏm trâm quay; khi bao gân dày, không gian hẹp lại và gân trượt đau khi ngón cái hoặc cổ tay cử động. Bệnh khác hội chứng ống cổ tay, vốn thường gây tê ngón cái–trỏ–giữa, và khác thoái hóa khớp nền ngón cái, thường đau tại khớp bàn–cổ tay thứ nhất. Hội chứng giao nhau gây đau cao hơn vài centimet trên mặt sau cẳng tay. Dù tên thường gọi là viêm gân bao hoạt dịch, nghiên cứu mô học cho thấy biến đổi thoái hóa, tăng sinh mạch và dày mô có vai trò đáng kể.
| Tên bệnh | Viêm gân bao hoạt dịch De Quervain |
|---|---|
| Tên tiếng Anh | De Quervain Tenosynovitis |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Hội chứng De Quervain; bệnh De Quervain; viêm bao gân mỏm trâm quay; radial styloid tenosynovitis |
| Mã ICD-10 | M65.4 – Viêm bao gân mỏm trâm quay [De Quervain] |
| Nhóm bệnh / chuyên khoa | Cơ xương khớp; bệnh cơ, gân và mô mềm |
| Cơ quan ảnh hưởng | Bao gân và hai gân dạng dài ngón cái, duỗi ngắn ngón cái tại khoang duỗi thứ nhất phía quay cổ tay; chức năng kẹp, cầm và nâng bằng bàn tay bị ảnh hưởng |
| Tính chất bệnh | Bệnh gân–bao gân hẹp, thường bán cấp hoặc mạn; không lây; không phải nhiễm trùng trong thể điển hình; mô học thiên về thoái hóa và dày bao gân hơn viêm cấp đơn thuần |
| Mức độ phổ biến | Tương đối thường gặp ở phòng khám bàn tay–cổ tay, phổ biến hơn ở nữ và giai đoạn thai kỳ muộn hoặc sau sinh |
| Bệnh có lây không? | Không |
| Đường lây | Không áp dụng |
Tổng quan chuyên môn về Viêm gân bao hoạt dịch De Quervain
Tải cơ học lặp lại và lực ma sát tại khoang hẹp làm bao gân thích nghi bằng dày xơ, biến đổi dạng nhầy và hình thành mô sụn sợi. Khoang duỗi thứ nhất vì vậy giảm thể tích, khiến hai gân trượt khó và gây đau khi ngón cái dạng–duỗi hoặc cổ tay lệch. Một vách ngăn giải phẫu có thể tách hai gân thành ngăn phụ, làm không gian càng chật và ảnh hưởng hiệu quả tiêm hoặc phẫu thuật nếu không được nhận diện. Cơ chế không nhất thiết là viêm toàn thân, nên mức đau không luôn tương ứng với sưng.
Không có hệ phân loại mức độ được dùng thống nhất trong mọi hướng dẫn. Thực hành thường mô tả bệnh theo thời gian, mức hạn chế chức năng và có hay không vách ngăn hoặc nhiều nhánh gân trong khoang thứ nhất. Có thể phân biệt thể liên quan thai kỳ–sau sinh, thể do tải nghề nghiệp và thể sau chấn thương, nhưng những nhãn này không chứng minh quan hệ nhân quả tuyệt đối. Siêu âm giúp nhận biết giải phẫu ngăn phụ, điều có ý nghĩa khi tiêm hoặc giải phóng phẫu thuật.
De Quervain gặp ở người trưởng thành nhiều hơn trẻ em và thường được báo cáo phổ biến hơn ở nữ, đặc biệt độ tuổi trung niên và giai đoạn cuối thai kỳ hoặc sau sinh. Một số nghiên cứu dân số cho thấy tỷ lệ ở nữ cao hơn nam, nhưng con số thay đổi theo định nghĩa và nghề nghiệp. Công việc dùng tay lặp lại có thể liên quan triệu chứng, song bằng chứng về một nghề cụ thể là nguyên nhân trực tiếp còn không đồng nhất. Chưa có dữ liệu đại diện toàn quốc cho Việt Nam.
Bệnh không lây. Quá trình hình thành xảy ra tại chỗ khi tải cơ học và ma sát lặp lại tác động lên hai gân trong đường hầm có dung tích hạn chế. Bao gân dày và trượt kém làm mỗi lần cầm, dạng ngón cái hoặc lệch cổ tay tạo thêm kích thích. Nếu người bệnh né đau bằng cách thay đổi cách cầm, các gân và khớp lân cận có thể chịu tải bù trừ.
Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ của Viêm gân bao hoạt dịch De Quervain
Nguyên nhân chính xác thường không xác định được. Quá tải lặp lại khi cầm, vặn hoặc nâng với ngón cái dạng và cổ tay lệch có thể thúc đẩy bệnh. Thai kỳ và sau sinh liên quan thay đổi nội tiết, giữ dịch và thao tác bế trẻ. Chấn thương cổ tay, bệnh viêm khớp và biến thể giải phẫu khoang gân là các yếu tố khác. Không nên quy bệnh chỉ cho điện thoại hoặc công việc nếu chưa đánh giá tổng thể, vì nhiều người có hoạt động tương tự nhưng không mắc.
Yếu tố có thể điều chỉnh gồm động tác cầm–vặn lặp lại, kỹ thuật nâng trẻ với cổ tay lệch, tăng tải công việc đột ngột và thiếu thời gian hồi phục. Yếu tố khó thay đổi gồm giới nữ, thai kỳ–sau sinh và biến thể giải phẫu khoang gân. Bệnh viêm khớp, suy giáp hoặc đái tháo đường có thể cùng tồn tại nhưng không phải trường hợp nào cũng có liên hệ nhân quả.
Phụ nữ cuối thai kỳ và người mới sinh thường được nhắc đến vì giữ dịch và bế trẻ nhiều lần. Người làm nghề hoặc sở thích cần cầm, vắt, cắt, xoay hoặc sử dụng dụng cụ bằng ngón cái–cổ tay có thể dễ bùng phát triệu chứng. Người từng chấn thương cổ tay, có bệnh khớp viêm hoặc cấu trúc khoang gân chia ngăn có thể khó đáp ứng bảo tồn hơn. Tuy vậy, bệnh vẫn có thể xuất hiện khi không có yếu tố rõ.
Triệu chứng và dấu hiệu của Viêm gân bao hoạt dịch De Quervain
Đau thường khởi phát từ từ ở phía quay cổ tay, ngay dưới nền ngón cái, và tăng khi cử động ngón cái hoặc lệch cổ tay. Một số người nhận thấy sưng, tiếng cọ hoặc yếu lực kẹp; triệu chứng có thể làm khó mở lọ, vắt khăn, dùng kéo và nâng em bé. Đau có thể lan lên cẳng tay hoặc xuống ngón cái nhưng tê lan không phải biểu hiện điển hình. Dạng sau sinh đôi khi xuất hiện hai bên và có thể giảm khi tần suất bế thay đổi.
- Đau và ấn đau tại mỏm trâm quay, phía ngoài cổ tay ngay dưới nền ngón cái.
- Đau tăng khi dạng hoặc duỗi ngón cái, cầm nắm vật, vặn nắp hoặc lệch cổ tay.
- Sưng nhẹ hoặc cảm giác dày mô dọc khoang gân thứ nhất.
- Giảm lực kẹp và khó nâng vật bằng tư thế ngón cái mở rộng.
- Đau lan ngắn lên mặt ngoài cẳng tay hoặc xuống ngón cái.
- Khó thực hiện việc chăm trẻ, dùng kéo, vắt khăn, cầm chảo hoặc thao tác điện thoại kéo dài.
- Cảm giác lạo xạo hoặc cọ gân khi cử động, thường ở trường hợp dày bao gân rõ.
- Đau cả khi nghỉ hoặc về đêm trong đợt kích thích nặng.
- Triệu chứng hai bên, đặc biệt ở giai đoạn sau sinh.
- Tê vùng mu tay phía ngón cái; biểu hiện này cần phân biệt kích thích nhánh cảm giác thần kinh quay.
Nên đặt lịch khám khi đau kéo dài hơn vài tuần, giảm lực cầm, cản trở chăm trẻ hoặc công việc dù đã giảm tải. Cần khám trong ngày nếu cổ tay đỏ nóng lan, có sốt, vết thương, đau tăng nhanh, tê yếu hoặc đau sau ngã–va đập. Cần tái khám sớm khi nẹp gây tê, tiêm xuất hiện thay đổi da hoặc đau không cải thiện, hoặc sau phẫu thuật có sưng đỏ, chảy dịch và sốt.
De Quervain điển hình không phải cấp cứu. Hãy đến cơ sở cấp cứu nếu cổ tay biến dạng sau chấn thương, bàn tay lạnh hoặc tím, mất cảm giác hay yếu đột ngột, sưng đỏ lan kèm sốt, đau dữ dội tăng nhanh hoặc có vết cắn–vết thương sâu. Những dấu hiệu này gợi ý gãy xương, tổn thương mạch–thần kinh hoặc nhiễm trùng hơn là De Quervain đơn thuần. Không tự lái xe khi đau nặng hoặc bàn tay mất chức năng; không trì hoãn để bóp nắn.
Chẩn đoán Viêm gân bao hoạt dịch De Quervain
Chẩn đoán chủ yếu dựa vào vị trí đau, hoạt động kích phát và khám khoang gân thứ nhất. Bác sĩ đánh giá đau khi vận động ngón cái, ấn mỏm trâm quay và dùng nghiệm pháp kích thích có kiểm soát. X-quang thường chỉ để loại trừ gãy xương hoặc thoái hóa khớp nền ngón cái. Siêu âm có thể thấy dày bao gân, dịch và vách ngăn, đặc biệt hữu ích trước tiêm hoặc phẫu thuật. Tự làm nghiệm pháp mạnh nhiều lần không cần thiết và có thể làm đau tăng.
Bác sĩ hỏi tay thuận, thai kỳ–sau sinh, nghề nghiệp, thao tác lặp lại, chấn thương và vị trí đau chính xác. Khám gồm quan sát sưng, sờ khoang gân, đo tầm vận động, lực kẹp và kiểm tra cảm giác thần kinh quay. Nghiệm pháp Finkelstein chuẩn do người khám đưa ngón cái vào tư thế và lệch cổ tay có kiểm soát; nghiệm pháp Eichhoff do người bệnh nắm ngón cái có thể gây đau cả ở người không bệnh nếu làm quá mạnh. Khớp nền ngón cái và xương thuyền cũng được đánh giá.
Không có xét nghiệm máu đặc hiệu cho De Quervain và đa số trường hợp không cần xét nghiệm. Chỉ số viêm, công thức máu, đường huyết, chức năng tuyến giáp hoặc xét nghiệm bệnh tự miễn được chỉ định khi có đỏ nóng lan, sốt, nhiều khớp đau hoặc bệnh sử gợi ý nguyên nhân toàn thân. Kết quả xét nghiệm bình thường không loại trừ bệnh gân, còn bất thường nhẹ không xác nhận De Quervain.
X-quang không thấy trực tiếp bao gân nhưng hữu ích để tìm gãy mỏm trâm quay, tổn thương xương thuyền hoặc thoái hóa khớp nền ngón cái. Siêu âm có thể quan sát dày bao gân, dịch, số nhánh gân và vách ngăn, đồng thời hướng dẫn tiêm đúng ngăn. Cộng hưởng từ hiếm khi cần, dành cho chẩn đoán không rõ hoặc nghi tổn thương mô mềm khác. Hình ảnh phải được diễn giải cùng khám lâm sàng.
Không có bộ tiêu chuẩn điểm số bắt buộc. Chẩn đoán dựa trên đau khu trú ở khoang duỗi thứ nhất, ấn đau mỏm trâm quay và đau được tái tạo khi gân dạng dài hoặc duỗi ngắn ngón cái bị kéo căng hoặc hoạt động. Nghiệm pháp Finkelstein hỗ trợ nhưng không được dùng đơn độc vì kỹ thuật và khả năng gây dương tính giả khác nhau. Hình ảnh chỉ bổ sung trong ca không điển hình hoặc trước can thiệp.
Điều trị Viêm gân bao hoạt dịch De Quervain
Mục tiêu là giảm kích thích gân, duy trì chức năng tay và khôi phục tải dần. Điều trị ban đầu thường gồm điều chỉnh động tác, hướng dẫn nâng–cầm, nẹp giữ ngón cái và cổ tay trong thời gian phù hợp, cùng phục hồi chức năng. Tiêm corticosteroid vào khoang gân là lựa chọn có bằng chứng tốt ở nhiều người, đôi khi kết hợp nẹp. Phẫu thuật giải phóng được cân nhắc khi đau và hạn chế kéo dài sau điều trị bảo tồn. Nhập viện không cần cho bệnh điển hình.
Thuốc giảm đau như paracetamol hoặc thuốc chống viêm không steroid có thể được bác sĩ cân nhắc ngắn hạn để hỗ trợ hoạt động, nhưng không sửa được hẹp khoang gân và phải xem xét dạ dày, thận, tim mạch, thai kỳ và thuốc đang dùng. Corticosteroid tiêm tại chỗ có hiệu quả cao hơn thuốc uống trong nhiều nghiên cứu, nhưng cần kỹ thuật đúng và tư vấn nguy cơ teo mỡ, đổi màu da, tăng đường huyết, tổn thương gân hoặc nhiễm trùng. Không tự tiêm hoặc dùng steroid kéo dài.
Tiêm corticosteroid, có thể dưới hướng dẫn siêu âm, nhằm giảm đau để gân trượt và người bệnh trở lại hoạt động. Siêu âm đặc biệt hữu ích khi có vách ngăn vì thuốc cần tiếp cận đúng khoang. Số lần tiêm và khoảng cách phải do bác sĩ quyết định; lặp lại quá mức làm tăng nguy cơ tổn thương mô. Một số kỹ thuật giải phóng qua da đang được nghiên cứu nhưng chưa thay thế phẫu thuật chuẩn trong mọi cơ sở.
Giải phóng khoang duỗi thứ nhất được cân nhắc khi triệu chứng dai dẳng, tái phát hoặc hạn chế chức năng đáng kể sau điều trị bảo tồn phù hợp. Phẫu thuật mở lớp giữ gân để tạo thêm không gian và phải nhận diện ngăn phụ. Rủi ro gồm kích thích hoặc tổn thương nhánh cảm giác thần kinh quay, sẹo đau, nhiễm trùng, gân bán trật và giải phóng không đủ. Kết quả thường tốt nhưng không bảo đảm hết đau tuyệt đối.
Nẹp ngón cái–cổ tay, chườm lạnh ngắn có lớp bảo vệ và thay đổi cách cầm có thể giảm kích thích. Chuyên viên trị liệu bàn tay hướng dẫn vận động nhẹ, trượt gân, tăng lực kẹp và quay lại công việc theo giai đoạn. Với người chăm trẻ, giữ cổ tay trung tính, dùng cả cẳng tay hoặc ôm trẻ sát thân giúp giảm đòn bẩy. Nẹp không nên quá chặt hoặc dùng liên tục đến mức gây cứng và yếu.
Theo dõi mức đau khi thực hiện vài nhiệm vụ cụ thể như mở nắp, nâng cốc hoặc bế trẻ, cùng lực kẹp và sưng. Kiểm tra da và cảm giác khi dùng nẹp; tê, tím hoặc đau tăng là dấu hiệu nẹp không phù hợp. Sau tiêm, theo dõi đỏ nóng, sốt, đau tăng kéo dài, teo mỡ hoặc đổi màu da. Sau mổ, lịch kiểm tra vết thương và phục hồi do phẫu thuật viên quy định.
Nhiều người cải thiện trong vài tuần đến vài tháng với giảm tải, nẹp và điều trị phù hợp. Tiêm có thể giảm đau trong những tuần đầu, nhưng thời gian đáp ứng khác nhau và tái phát vẫn có thể xảy ra. Sau phẫu thuật, vết mổ lành sớm hơn quá trình phục hồi lực và độ linh hoạt. Thai kỳ–sau sinh có thể cải thiện khi thay đổi hormone và giảm tần suất bế. Không nên cam kết một thời hạn khỏi cố định.
Biến chứng, tiên lượng và phòng ngừa
Không điều trị, bệnh có thể gây đau kéo dài, giảm lực kẹp và né sử dụng tay. Nẹp quá chặt gây tê, kích ứng da và cứng khớp. Tiêm có thể gây đau sau tiêm, teo mỡ dưới da, thay đổi sắc tố, tăng đường huyết, nhiễm trùng hiếm hoặc tổn thương gân. Phẫu thuật có nguy cơ sẹo đau, tổn thương thần kinh quay nông, bán trật gân và giải phóng thiếu ngăn phụ. Biến chứng nghiêm trọng không thường gặp khi chỉ định và kỹ thuật phù hợp.
Tiên lượng nhìn chung tốt; phần lớn người bệnh cải thiện với điều trị không phẫu thuật hoặc giải phóng khi cần. Khả năng đáp ứng có thể thấp hơn khi triệu chứng kéo dài, có vách ngăn giải phẫu, bệnh nền hoặc tiếp tục tải lặp lại khó điều chỉnh. Đau sau sinh đôi khi tự giảm khi hoạt động chăm trẻ thay đổi. Mục tiêu là khôi phục chức năng tay mà không làm mất vận động, không nhất thiết phải bất động hoàn toàn.
De Quervain có thể tái phát sau khi đau đã giảm, đặc biệt khi quay lại thao tác cầm–vặn hoặc nâng với cổ tay lệch quá nhanh. Vách ngăn khoang gân, tiêm không vào đủ ngăn và yếu tố tải kéo dài có thể góp phần. Phòng tái phát gồm chỉnh kỹ thuật, tăng sức mạnh dần và phân bổ công việc. Đau tái phát kèm tê hoặc vị trí cao hơn trên cẳng tay cần chẩn đoán lại.
Không thể phòng mọi trường hợp, nhất là khi có yếu tố thai kỳ hoặc giải phẫu. Có thể giảm nguy cơ bằng cách giữ cổ tay gần trung tính khi nâng, dùng cả hai tay, tránh kẹp ngón cái kéo dài và chia nhỏ thao tác lặp lại. Tăng khối lượng công việc từ từ, nghỉ ngắn và duy trì sức mạnh cẳng tay–bàn tay hỗ trợ sức chịu tải. Người mới sinh nên thay đổi tư thế bế và tận dụng gối hoặc địu phù hợp.
Chăm sóc và sinh hoạt khi mắc Viêm gân bao hoạt dịch De Quervain
Không có thực phẩm hoặc chế độ kiêng đặc hiệu điều trị De Quervain. Chế độ ăn cân đối giúp sức khỏe tổng thể và kiểm soát bệnh nền như đái tháo đường, nhưng không thay thế giảm tải và phục hồi. Sau tiêm corticosteroid, người đái tháo đường có thể cần theo dõi đường huyết theo hướng dẫn. Phụ nữ mang thai hoặc cho con bú không nên tự dùng thảo dược hay thực phẩm bổ sung với mục đích “tiêu viêm gân”.
Trong giai đoạn đau, giảm tạm thời động tác kẹp mạnh, vặn và lệch cổ tay; thay cách thực hiện thay vì ngừng dùng tay hoàn toàn. Giữ ngón cái và cổ tay trung tính khi nâng vật, dùng dụng cụ cán lớn và đổi tay khi có thể. Bài tập vận động nhẹ bắt đầu trong phạm vi ít đau, sau đó tăng sức mạnh theo hướng dẫn. Đau tăng kéo dài sau tập cho thấy tải quá cao và cần điều chỉnh.
Người bệnh có thể ghi điểm đau khi làm ba hoạt động thường ngày, mức sưng và thời gian sử dụng nẹp. Kiểm tra da, màu sắc ngón tay và cảm giác mỗi ngày khi đeo nẹp. Không cần lặp nghiệm pháp Finkelstein để “thử bệnh” vì có thể kích thích gân. Nếu đau không giảm, lực kẹp giảm thêm, xuất hiện tê hoặc vùng đau thay đổi, nên khám lại để xác nhận chẩn đoán.
- Không bó chặt cổ tay hoặc dùng nẹp sai kích thước gây tê, tím, cọ da hay tăng đau.
- Không lặp đi lặp lại nghiệm pháp kéo ngón cái và lệch cổ tay chỉ để kiểm tra triệu chứng.
- Không cố cầm, vặn hoặc nâng nặng qua cơn đau sắc tại nền ngón cái.
- Không tự tiêm corticosteroid hoặc yêu cầu tiêm lặp lại mà chưa đánh giá giải phẫu và rủi ro.
- Không bất động bàn tay hoàn toàn kéo dài vì có thể gây cứng, yếu và chậm trở lại chức năng.
- Không bỏ qua sốt, đỏ nóng lan, tê yếu hoặc đau sau chấn thương vì đó không điển hình cho De Quervain đơn thuần.
Lưu ý cho các nhóm đối tượng đặc biệt
De Quervain hiếm ở trẻ em. Đau phía quay cổ tay ở trẻ cần ưu tiên loại trừ chấn thương, gãy xương, nang hoạt dịch, bệnh viêm và hoạt động thể thao đặc thù. Nẹp và bài tập phải vừa kích thước, tránh ảnh hưởng sinh hoạt và phát triển kỹ năng tay. Tiêm hoặc phẫu thuật chỉ được cân nhắc sau đánh giá chuyên khoa bàn tay nhi khoa. Trẻ có sưng đỏ, sốt hoặc từ chối sử dụng tay cần khám sớm.
Ở người cao tuổi, thoái hóa khớp nền ngón cái, gãy xương kín đáo và bệnh thần kinh có thể giống De Quervain. Khám cần đánh giá lực kẹp, nguy cơ ngã, khả năng mang nẹp và thuốc chống đông. Thuốc chống viêm, tiêm và phẫu thuật phải cân nhắc bệnh tim, thận, đái tháo đường và làn da mỏng. Mục tiêu là duy trì tự chăm sóc và sử dụng dụng cụ an toàn.
De Quervain có thể xuất hiện ở cuối thai kỳ do thay đổi mô và giữ dịch. Điều trị ưu tiên điều chỉnh hoạt động, nẹp phù hợp và phục hồi chức năng. Thuốc giảm đau hoặc tiêm tại chỗ cần được bác sĩ sản khoa và chuyên khoa bàn tay cân nhắc theo tuổi thai, bệnh nền và mức ảnh hưởng; không tự dùng thuốc chống viêm. Bệnh không gây hại trực tiếp cho thai nhưng đau có thể hạn chế sinh hoạt.
Giai đoạn sau sinh là hoàn cảnh thường gặp do bế và cho trẻ ăn nhiều lần. Giữ cổ tay thẳng, đỡ trẻ bằng cẳng tay, dùng gối và đổi tư thế giúp giảm tải. Nẹp nên cho phép chăm trẻ an toàn và không gây tê. Tiêm corticosteroid tại chỗ có thể được cân nhắc sau đánh giá lợi ích–nguy cơ; không mặc định phải ngừng cho bú. Hỗ trợ từ gia đình giúp giảm thao tác lặp lại trong đợt đau.
De Quervain không phải bệnh nhiễm trùng, nhưng người suy giảm miễn dịch có ngưỡng khám thấp hơn khi cổ tay đỏ nóng, sốt hoặc có vết thương vì nhiễm trùng bao gân cần xử trí khác. Tiêm corticosteroid và phẫu thuật phải cân nhắc nguy cơ nhiễm trùng, công thức máu và thuốc ức chế miễn dịch. Không tự xoa bóp hoặc chọc vào vùng sưng.
Đái tháo đường, suy giáp, viêm khớp dạng thấp và bệnh lý bàn tay khác có thể cùng tồn tại, làm chẩn đoán và đáp ứng điều trị khác đi. Người đái tháo đường cần biết tiêm corticosteroid có thể làm đường huyết tăng tạm thời; người dùng thuốc chống đông cần đánh giá nguy cơ chảy máu. Bác sĩ phải phân biệt đau do khớp, thần kinh và gân trước khi lựa chọn can thiệp.
Sau phẫu thuật bàn tay hoặc cổ tay, đau phía quay có thể do sẹo, thay đổi tải, kích thích thần kinh hoặc bệnh gân. Không nên tự coi là De Quervain trước khi phẫu thuật viên loại trừ nhiễm trùng và biến chứng. Nếu đã mổ giải phóng De Quervain, chăm sóc vết thương, vận động ngón tay sớm và tăng tải theo lịch giúp hạn chế cứng; đỏ, chảy dịch, sốt hoặc tê tăng cần liên hệ ngay.
Câu hỏi thường gặp về Viêm gân bao hoạt dịch De Quervain
Một số trường hợp nhẹ, đặc biệt liên quan thay đổi tải sau sinh, có thể giảm khi người bệnh điều chỉnh cách dùng tay. Tuy nhiên đau kéo dài dễ làm giảm lực kẹp và ảnh hưởng công việc, nên không nên chờ vô thời hạn. Nẹp phù hợp, phục hồi chức năng và tiêm corticosteroid có chỉ định giúp nhiều người cải thiện. Nếu sau vài tuần giảm tải mà chức năng không tốt hơn, cần khám để xác nhận chẩn đoán và thảo luận lựa chọn tiếp theo.
Dùng điện thoại lâu có thể làm triệu chứng tăng vì ngón cái và cổ tay lặp lại một tư thế, nhưng chưa thể coi đây là nguyên nhân duy nhất. Thai kỳ–sau sinh, cách nâng vật, công việc, chấn thương và giải phẫu khoang gân đều có thể liên quan. Giảm thời gian thao tác, đổi tay, dùng giọng nói hoặc giá đỡ là biện pháp thử hợp lý, nhưng đau kéo dài vẫn cần khám để loại trừ bệnh khớp và thần kinh.
Thời gian đeo phụ thuộc mức đau, loại công việc và kế hoạch của người điều trị. Nẹp thường giữ cả cổ tay và ngón cái, được dùng nhiều hơn trong hoạt động gây đau và có thể tháo để vệ sinh hoặc tập nhẹ theo hướng dẫn. Đeo liên tục quá lâu có thể gây cứng và yếu; nẹp quá chặt gây tê hoặc tím ngón. Cần chỉnh lại nếu da cọ, đau tăng hoặc bàn tay lạnh.
Tiêm corticosteroid vào đúng khoang gân giúp giảm đau ở nhiều người và là lựa chọn có bằng chứng tốt, nhất là khi kết hợp nẹp phù hợp. Tuy nhiên không phải ai cũng đáp ứng, đặc biệt khi có vách ngăn giải phẫu hoặc tải lặp lại vẫn tiếp diễn. Rủi ro gồm teo mỡ, đổi màu da, tăng đường huyết, nhiễm trùng hiếm và tổn thương gân. Quyết định tiêm và số lần tiêm cần do bác sĩ đánh giá.
Phẫu thuật thường được cân nhắc khi đau và hạn chế chức năng kéo dài dù đã điều chỉnh hoạt động, dùng nẹp, phục hồi và điều trị tiêm phù hợp, hoặc khi triệu chứng tái phát nhiều lần. Bác sĩ xem xét mức ảnh hưởng đến công việc, giải phẫu khoang gân và chẩn đoán phân biệt trước khi quyết định. Phẫu thuật có tỷ lệ cải thiện cao nhưng vẫn có nguy cơ sẹo đau, kích thích thần kinh và gân bán trật.
Thông tin trong bài viết chỉ nhằm mục đích cung cấp kiến thức tham khảo, không thay thế cho việc thăm khám, chẩn đoán hoặc điều trị của bác sĩ và nhân viên y tế có chuyên môn. Người đọc không nên tự ý dùng thuốc, thay đổi liều dùng hoặc trì hoãn việc đi khám dựa trên nội dung của bài viết. Khi có dấu hiệu nghiêm trọng hoặc tình trạng sức khỏe diễn biến xấu, hãy liên hệ cơ sở y tế hoặc gọi cấp cứu 115.

