Gemfibrozil

Gemfibrozil là thuốc hạ lipid máu thuộc nhóm fibrat, được dùng hỗ trợ chế độ ăn ở một số người trưởng thành có triglycerid rất cao và nguy cơ viêm tụy, hoặc trong một nhóm rối loạn lipid hỗn hợp được mô tả cụ thể trên nhãn thuốc Hoa Kỳ. Thuốc làm giảm triglycerid và VLDL, đồng thời thường làm tăng HDL; tác động lên LDL có thể thay đổi. Gemfibrozil không phải lựa chọn để tự điều trị mỡ máu và không thay thế chế độ ăn, vận động hoặc kiểm soát nguyên nhân thứ phát. Thuốc có nhiều tương tác quan trọng, đặc biệt với simvastatin, repaglinide, dasabuvir và selexipag; phối hợp với statin có thể làm tăng nguy cơ bệnh cơ và tiêu cơ vân. Liều và thời gian dùng phải do bác sĩ quyết định dựa trên xét nghiệm lipid, bệnh nền và những thuốc đang sử dụng.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Nhóm thuốc: Fibrat, thuốc điều chỉnh lipid máu
  • Mã ATC: C10AB04
  • Đường dùng: Đường uống
  • Chỉ định theo nhãn Hoa Kỳ: Một số trường hợp tăng triglycerid rất cao hoặc rối loạn lipid máu type IIb đáp ứng không đầy đủ với biện pháp không dùng thuốc
  • Liều người lớn theo nhãn: 1.200 mg/ngày, chia hai lần, uống 30 phút trước bữa sáng và bữa tối; không tự áp dụng
  • Cảnh báo nổi bật: Bệnh cơ, tiêu cơ vân, sỏi mật, rối loạn gan, huyết học và nhiều tương tác thuốc
  • Phối hợp statin: Simvastatin chống chỉ định; hướng dẫn ACC khuyến cáo không dùng gemfibrozil khi đang điều trị statin
  • Nguyên tắc an toàn: Chỉ sử dụng theo chỉ định, được theo dõi xét nghiệm và rà soát toàn bộ thuốc dùng kèm

Hoạt chất Gemfibrozil là gì?

Gemfibrozil là hoạt chất hạ lipid máu thuộc nhóm fibrat. Thuốc có tác dụng chính là giảm triglycerid và VLDL, đồng thời thường làm tăng HDL. Gemfibrozil chỉ được sử dụng cho những chỉ định cụ thể sau khi bác sĩ đánh giá xét nghiệm lipid, nguy cơ viêm tụy, bệnh nền và các thuốc dùng đồng thời.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Gemfibrozil

CAS 25812-30-0 Công thức C15H22O3

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Gemfibrozil

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Gemfibrozil

Tên IUPAC

5-(2,5-dimethylphenoxy)-2,2-dimethylpentanoic acid

Tên hóa học khác

Pentanoic acid, 5-(2,5-dimethylphenoxy)-2,2-dimethyl- | 2,2-Dimethyl-5-(2,5-xylyloxy)valeric acid

Tên khác / tên đồng nghĩa

Tên hóa học: 5-(2,5-dimethylphenoxy)-2,2-dimethylpentanoic acid.

Tên viết tắt

GFZ

Tên Latinh / tên dược điển

Gemfibrozilum

Tên USAN

gemfibrozil

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

25812-30-0

UNII

Q8X02027X3

PubChem CID

3463

RxNorm CUI

4719

Công thức phân tử

C15H22O3

Dược động học của Gemfibrozil

Gemfibrozil được hấp thu qua đường tiêu hóa, đạt nồng độ đỉnh trong huyết tương khoảng 1–2 giờ sau uống, gắn mạnh với protein huyết tương, được chuyển hóa chủ yếu qua oxy hóa và thải trừ phần lớn qua nước tiểu dưới dạng liên hợp glucuronide. Thời gian bán thải khoảng 1,5 giờ sau khi dùng nhiều liều.

Giai đoạn I: Hấp thu

Gemfibrozil được hấp thu qua đường tiêu hóa và thường đạt nồng độ đỉnh trong huyết tương sau khoảng 1–2 giờ. Uống thuốc sau bữa ăn làm giảm mức độ hấp thu so với uống 30 phút trước bữa ăn.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Nhãn DailyMed mô tả gemfibrozil được hấp thu hoàn toàn sau khi uống nhưng không công bố tỷ lệ sinh khả dụng tuyệt đối. Giá trị sinh khả dụng tuyệt đối định lượng.

Giai đoạn II: Phân bố

Gemfibrozil gắn mạnh với protein huyết tương. Thể tích phân bố định lượng.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Hoạt chất được chuyển hóa chủ yếu bằng quá trình oxy hóa một nhóm methyl trên vòng thơm, tạo chất chuyển hóa hydroxymethyl rồi tiếp tục thành chất chuyển hóa carboxyl.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Khoảng 70% liều dùng được tìm thấy trong nước tiểu, chủ yếu dưới dạng liên hợp glucuronide; dưới 2% được thải dưới dạng không đổi. Khoảng 6% liều được tìm thấy trong phân.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Thời gian bán thải trong huyết tương khoảng 1,5 giờ sau khi dùng nhiều liều.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Thời điểm dùng thuốc so với bữa ăn ảnh hưởng đáng kể đến hấp thu. So với uống 30 phút trước bữa ăn, diện tích dưới đường cong nồng độ có thể thấp hơn khoảng 14–44% khi uống sau bữa ăn. Thuốc gắn acid mật có thể làm giảm khoảng 30% mức phơi nhiễm gemfibrozil; nhãn thuốc khuyến cáo dùng cách nhau ít nhất hai giờ.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Gemfibrozil

Gemfibrozil thuộc nhóm fibrat trong hệ thống phân loại ATC, mã C10AB04. Đây là nhóm thuốc tác động lên chuyển hóa lipid, chủ yếu được sử dụng trong một số trường hợp tăng triglycerid máu hoặc rối loạn lipid hỗn hợp. 1

Phần III: Cơ chế tác dụng

Nhãn thuốc cho biết cơ chế tác dụng của gemfibrozil chưa được xác lập hoàn toàn. Dữ liệu ở người cho thấy thuốc ức chế ly giải mỡ ngoại vi, làm giảm lượng acid béo tự do được gan thu nhận và giảm sản xuất triglycerid tại gan. Gemfibrozil cũng làm giảm tổng hợp, đồng thời tăng thanh thải apolipoprotein B của VLDL, qua đó làm giảm VLDL.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Gemfibrozil làm giảm triglycerid huyết thanh và cholesterol VLDL, đồng thời làm tăng cholesterol HDL. Ảnh hưởng lên LDL không đồng nhất; LDL có thể giảm nhẹ, không thay đổi hoặc tăng, đặc biệt ở một số người có tăng lipoprotein type IV.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Gemfibrozil

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Gemfibrozil

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Gemfibrozil

Tương tácMức độCơ chế / ảnh hưởngKhuyến nghị / xử tríTheo dõiBằng chứng / nguồn
Colchicine

Phối hợp colchicine với Gemfibrozil có thể làm tăng nguy cơ bệnh cơ và tiêu cơ vân, đôi khi nặng hoặc cần nhập viện.

Mức 2: Tương tác cần thận trọng
Cơ chế:

Chủ yếu là tương tác dược lực học do độc tính cơ cộng hợp; với một số thuốc còn có thể có thành phần dược động học liên quan CYP3A4/P-gp hoặc các chất vận chuyển khác.

Ảnh hưởng:

Đau cơ, yếu cơ, tăng CK, bệnh cơ–thần kinh và tiêu cơ vân; nguy cơ cao hơn khi suy thận/suy gan, tuổi cao, liều colchicine cao hoặc có thêm chất ức chế CYP3A4/P-gp. Có báo cáo exact-pair tiêu cơ vân.

Khuyến nghị:

monitor_closely

Xử trí:

Cân nhắc lợi ích–nguy cơ và lựa chọn thuốc hạ lipid ít nguy cơ hơn khi phù hợp. Dùng liều thấp nhất có hiệu quả, tránh thêm chất ức chế CYP3A4/P-gp và hướng dẫn bệnh nhân báo ngay đau cơ, yếu cơ hoặc nước tiểu sẫm.

Theo dõi triệu chứng cơ và chức năng thận; định lượng CK khi có triệu chứng hoặc nguy cơ cao. Ngừng thuốc nghi ngờ và đánh giá tiêu cơ vân nếu đau/yếu cơ rõ, CK tăng hoặc nước tiểu sẫm.

Bằng chứng: moderate
Nguồn:

DailyMed | Colchicine tablets, USP – Full Prescribing Information | Sections 2.4, 4, 5.3, 7 and 12.3: CYP3A4/P-gp inhibitors, dose modification and toxicity | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=cc0e205a-697e-d47e-e053-2995a90a154e | Kiểm tra ngày 2026-08-02
Annals of Pharmacotherapy / PubMed | Rhabdomyolysis associated with gemfibrozil–colchicine therapy | Exact-pair case report | https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/12398566/ | Kiểm tra ngày 2026-08-02
BMJ Case Reports / PMC | Colchicine-induced rhabdomyolysis: review of 83 cases | Case synthesis including cyclosporine, statins and digoxin co-exposures | https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8296791/ | Kiểm tra ngày 2026-08-02

Brincidofovir

Gemfibrozil được nhãn TEMBEXA nêu đích danh trong nhóm thuốc ức chế OATP1B1/OATP1B3 có thể làm tăng AUC và Cmax của brincidofovir, từ đó làm tăng nguy cơ phản ứng bất lợi liên quan TEMBEXA.

Mức 2: Tương tác cần thận trọng
Cơ chế:

Tương tác dược động học: Gemfibrozil ức chế vận chuyển OATP1B1/OATP1B3, làm giảm quá trình vận chuyển/thu nhận brincidofovir qua các chất vận chuyển này và làm tăng phơi nhiễm brincidofovir.

Ảnh hưởng:

Tăng phơi nhiễm brincidofovir có thể làm tăng nguy cơ tăng transaminase/bilirubin và các biến cố tiêu hóa như tiêu chảy, buồn nôn, nôn hoặc đau bụng.

Khuyến nghị:

use_alternative

Xử trí:

Ưu tiên thuốc thay thế không ức chế OATP1B1/OATP1B3. Nếu bắt buộc phối hợp, dùng Gemfibrozil ít nhất 3 giờ sau TEMBEXA và tăng theo dõi phản ứng bất lợi liên quan TEMBEXA.

Theo dõi ALT, AST, bilirubin; tiêu chảy, buồn nôn, nôn, đau bụng và tình trạng mất nước nếu có tiêu chảy.

Bằng chứng: moderate
Nguồn:

DailyMed/FDA | TEMBEXA (brincidofovir) Prescribing Information | Section 7.1 Effect of Other Drugs on TEMBEXA | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/fda/fdaDrugXsl.cfm?setid=0784838e-00bd-4b14-9b7e-653b7fbb7eea | Kiểm tra ngày 2026-08-02

Colchicine

Colchicine phối hợp fibrate có thể làm tăng nguy cơ myopathy và rhabdomyolysis.

Kế thừa từ nhóm:
Mức 2: Tương tác cần thận trọng
Cơ chế:

Tương tác dược lực học do độc tính cơ cộng hợp; nguy cơ tăng khi suy thận hoặc có thuốc tương tác khác.

Ảnh hưởng:

Đau/yếu cơ, tăng CK, tiêu cơ vân và tổn thương thận cấp thứ phát.

Khuyến nghị:

monitor_closely

Xử trí:

Cân nhắc lợi ích–nguy cơ, dùng lựa chọn khác khi phù hợp và theo dõi triệu chứng cơ; ưu tiên rule exact-pair cho gemfibrozil/fenofibrate.

Triệu chứng cơ, CK khi có triệu chứng và chức năng thận.

Bằng chứng: moderate
Nguồn:

DailyMed | Colchicine tablets, USP – Full Prescribing Information | Sections 2.4, 4, 5.3, 7 and 12.3: CYP3A4/P-gp inhibitors, dose modification and toxicity | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=cc0e205a-697e-d47e-e053-2995a90a154e | Kiểm tra ngày 2026-08-02
Annals of Pharmacotherapy / PubMed | Rhabdomyolysis associated with gemfibrozil–colchicine therapy | Exact-pair case report | https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/12398566/ | Kiểm tra ngày 2026-08-02
DailyMed | Fenofibrate – Full Prescribing Information | Drug interactions: concomitant colchicine may increase myopathy/rhabdomyolysis risk | https://www.dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?audience=professional&setid=3a69e15a-eda6-4a6e-8934-6881e4370521 | Kiểm tra ngày 2026-08-02

Thắc mắc về hoạt chất Gemfibrozil

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 3 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *