Gemcitabine

Gemcitabine là thuốc chống ung thư thuộc nhóm chống chuyển hóa nucleoside pyrimidine. Dạng tiêm truyền tĩnh mạch được FDA phê duyệt cho một số trường hợp ung thư buồng trứng, ung thư vú, ung thư phổi không tế bào nhỏ và ung thư tuyến tụy, dùng đơn độc hoặc phối hợp với thuốc hóa trị khác tùy chỉ định. Từ tháng 9/2025, FDA cũng phê duyệt một hệ thống giải phóng gemcitabine trong bàng quang cho một nhóm người trưởng thành mắc ung thư bàng quang không xâm lấn cơ không đáp ứng BCG. Gemcitabine có thể gây suy tủy, nhiễm trùng, xuất huyết, độc tính phổi, gan, thận và phản ứng da nghiêm trọng. Liều được tính theo diện tích bề mặt cơ thể hoặc theo hệ thống nội bàng quang cụ thể, đồng thời phải điều chỉnh dựa trên xét nghiệm và độc tính. Thuốc chỉ được sử dụng bởi nhân viên y tế có kinh nghiệm về điều trị ung thư.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Nhóm thuốc: Thuốc chống ung thư chống chuyển hóa, chất tương tự nucleoside pyrimidine
  • Mã ATC: L01BC05
  • Dạng dùng: Dung dịch hoặc bột pha truyền tĩnh mạch; hệ thống giải phóng thuốc trong bàng quang 225 mg tại Hoa Kỳ
  • Chỉ định dạng tiêm theo nhãn Hoa Kỳ: Một số trường hợp ung thư buồng trứng, vú, phổi không tế bào nhỏ và tuyến tụy
  • Chỉ định hệ thống nội bàng quang: Ung thư bàng quang không xâm lấn cơ, không đáp ứng BCG, có carcinoma in situ, có hoặc không kèm u nhú
  • Cảnh báo chính: Suy tủy, độc tính phổi, HUS/TMA, độc gan, phản ứng da nghiêm trọng, hội chứng rò rỉ mao mạch và PRES
  • Theo dõi: Công thức máu trước mỗi liều; chức năng gan và thận trước và trong điều trị
  • Nguyên tắc an toàn: Không tự mua, tự truyền, tự thay đổi lịch hoặc phối hợp gemcitabine với thuốc hay xạ trị

Hoạt chất Gemcitabine là gì?

Gemcitabine là thuốc hóa trị chống chuyển hóa, có cấu trúc tương tự một thành phần tạo nên DNA. Sau khi được hoạt hóa trong tế bào, thuốc cản trở tổng hợp DNA và thúc đẩy tế bào đang phân chia đi vào quá trình chết theo chương trình. Thuốc được sử dụng bằng truyền tĩnh mạch hoặc dưới dạng một hệ thống nội bàng quang chuyên biệt cho các chỉ định đã được cơ quan quản lý phê duyệt. 1

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Gemcitabine

CAS 95058-81-4 Công thức C9H11F2N3O4

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Gemcitabine

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Gemcitabine

Tên IUPAC

4-amino-1-[(2R,4R,5R)-3,3-difluoro-4-hydroxy-5-(hydroxymethyl)oxolan-2-yl]pyrimidin-2-one

Tên hóa học khác

2'-Deoxy-2',2'-difluorocytidine | 2',2'-Difluorodeoxycytidine

Tên khác / tên đồng nghĩa

Gemcitabine hydrochloride; 2′-deoxy-2′,2′-difluorocytidine monohydrochloride, đồng phân beta.

Tên viết tắt

dFdC

Tên Latinh / tên dược điển

Gemcitabinum

Tên USAN

gemcitabine

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

95058-81-4

UNII

B76N6SBZ8R

PubChem CID

60750

RxNorm CUI

12574

Công thức phân tử

C9H11F2N3O4

Dược động học của Gemcitabine

Sau truyền tĩnh mạch, gemcitabine có dược động học tuyến tính theo mô hình hai ngăn. Thể tích phân bố, độ thanh thải và thời gian bán thải phụ thuộc thời gian truyền, tuổi và giới tính. Thuốc gắn protein huyết tương không đáng kể và được thải chủ yếu qua nước tiểu dưới dạng chất chuyển hóa dFdU. Với hệ thống nội bàng quang, mức phơi nhiễm toàn thân rất thấp trong nghiên cứu trên nhãn.

Giai đoạn I: Hấp thu

Dạng truyền tĩnh mạch không cần quá trình hấp thu từ vị trí dùng thuốc. Đối với hệ thống nội bàng quang, hấp thu toàn thân thấp khi bàng quang nguyên vẹn, nhưng nguy cơ phơi nhiễm toàn thân và phản ứng nghiêm trọng có thể tăng nếu bàng quang bị thủng hoặc niêm mạc bị tổn thương.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Khi truyền tĩnh mạch, gemcitabine được đưa trực tiếp vào tuần hoàn nên không có giai đoạn hấp thu qua đường tiêu hóa. Giá trị sinh khả dụng tuyệt đối riêng biệt không được trình bày trong nhãn.

Với hệ thống nội bàng quang, nồng độ gemcitabine trong huyết tương thấp hơn giới hạn định lượng ở tất cả người bệnh tại các thời điểm được đánh giá; mức gemcitabine và dFdU trong huyết tương được ước tính dưới 1% Cmax dự kiến sau truyền tĩnh mạch.

Giai đoạn II: Phân bố

Sau các đợt truyền dưới 70 phút, thể tích phân bố được ghi nhận khoảng 50 L/m². Khi thời gian truyền kéo dài, thể tích phân bố có thể tăng tới khoảng 370 L/m². Gemcitabine gắn protein huyết tương không đáng kể.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Trong tế bào, gemcitabine được các nucleoside kinase phosphoryl hóa thành gemcitabine diphosphate, dFdCDP, và gemcitabine triphosphate, dFdCTP, là các chất chuyển hóa có hoạt tính. dFdU là chất chuyển hóa uracil không hoạt tính được tìm thấy trong huyết tương và nước tiểu.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Sau một liều gemcitabine đánh dấu phóng xạ truyền trong 30 phút, khoảng 92–98% liều được thu hồi trong vòng một tuần, gần như hoàn toàn qua nước tiểu. Gemcitabine không đổi chiếm dưới 10%; gemcitabine và dFdU chiếm khoảng 99% lượng thuốc được bài tiết.

Đối với hệ thống nội bàng quang, khoảng 77% liều được bài tiết vào nước tiểu đến ngày thứ 7 và 99% đến ngày thứ 21 dưới dạng gemcitabine cùng dFdU.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Với thời gian truyền dưới 70 phút, thời gian bán thải gemcitabine khoảng 42–94 phút. Khi truyền kéo dài, thời gian bán thải có thể tăng đến khoảng 245–638 phút. Thời gian bán thải giai đoạn cuối của gemcitabine triphosphate trong tế bào đơn nhân máu ngoại vi khoảng 1,7–19,4 giờ.

CL · Độ thanh thải toàn phần

Độ thanh thải gemcitabine thay đổi theo tuổi và giới tính. Trong bảng dược động học của nhãn, giá trị ở người bệnh điển hình dao động khoảng 30,7–92,2 L/giờ/m²; độ thanh thải thấp hơn ở người lớn tuổi và ở nữ giới.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
  • Truyền kéo dài làm tăng thể tích phân bố và thời gian bán thải.
  • Tuổi cao liên quan đến độ thanh thải thấp hơn và nồng độ thuốc cao hơn với cùng một liều.
  • Nữ giới có độ thanh thải thấp hơn và thời gian bán thải dài hơn nam giới.
  • Nhãn chưa có nghiên cứu dược động học lâm sàng chuyên biệt ở người giảm chức năng gan hoặc thận.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Gemcitabine

Gemcitabine thuộc nhóm thuốc chống ung thư và điều hòa miễn dịch, phân nhóm thuốc chống chuyển hóa, chất tương tự pyrimidine, mã ATC L01BC05. Đây là thuốc gây độc tế bào, tác động chủ yếu lên tế bào đang tổng hợp DNA. 1

Phần III: Cơ chế tác dụng

Gemcitabine được chuyển thành dFdCDP và dFdCTP trong tế bào:

  • dFdCDP ức chế ribonucleotide reductase, làm giảm lượng deoxynucleotide cần thiết để tổng hợp DNA.
  • dFdCTP cạnh tranh với dCTP để được gắn vào DNA.
  • Sau khi gemcitabine được gắn vào chuỗi DNA, chỉ thêm được một nucleotide nữa trước khi quá trình kéo dài chuỗi bị gián đoạn, cuối cùng dẫn đến chết tế bào theo chương trình.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Gemcitabine tiêu diệt tế bào đang tổng hợp DNA và ngăn tế bào vượt qua ranh giới pha G1/S. Tác dụng phụ thuộc lịch dùng: truyền lâu hơn 60 phút hoặc sử dụng thường xuyên hơn một lần mỗi tuần làm tăng độc tính có ý nghĩa lâm sàng. Quan hệ phơi nhiễm–đáp ứng của hệ thống gemcitabine nội bàng quang chưa được mô tả đầy đủ. 1

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Gemcitabine

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Gemcitabine

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Gemcitabine

Nhãn gemcitabine tiêm không có một mục tương tác thuốc thông thường riêng biệt. Các nghiên cứu dược động học trên nhãn cho thấy:

  • Gemcitabine và carboplatin không làm thay đổi rõ rệt dược động học của nhau trong dữ liệu hạn chế.
  • Gemcitabine có ít hoặc không có ảnh hưởng đến dược động học của paclitaxel và ngược lại.
  • Gemcitabine được dùng cùng cisplatin trong một số phác đồ được phê duyệt.

Tuy nhiên, phối hợp với các thuốc gây độc tế bào khác làm tăng nguy cơ suy tủy và độc tính cơ quan so với gemcitabine đơn độc. Xạ trị đồng thời hoặc trong vòng bảy ngày là tương tác điều trị quan trọng, có thể gây viêm niêm mạc, viêm thực quản hoặc viêm phổi đe dọa tính mạng. Hiện tượng tái hoạt độc tính tại vùng từng xạ trị cũng đã được báo cáo.

Người bệnh phải cung cấp danh sách đầy đủ thuốc kê đơn, không kê đơn, vitamin và sản phẩm bổ sung cho nhóm điều trị.

Thắc mắc về hoạt chất Gemcitabine

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 2 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *