Gentamicin là kháng sinh diệt khuẩn thuộc nhóm aminoglycoside. Dạng tiêm được sử dụng cho một số nhiễm khuẩn nặng do vi khuẩn nhạy cảm, thường khi kháng sinh ít độc hơn không phù hợp hoặc cần phối hợp với kháng sinh khác. Gentamicin cũng có các dạng nhỏ mắt, nhỏ tai và bôi da để điều trị một số nhiễm khuẩn tại chỗ.13 Thuốc gắn vào tiểu đơn vị 30S của ribosome vi khuẩn, gây đọc sai mRNA và ức chế tổng hợp protein.1 Nguy cơ quan trọng nhất của Gentamicin toàn thân là tổn thương thận và độc tính tiền đình–ốc tai; mất thính lực do aminoglycoside có thể không hồi phục.1 Liều phải được tính theo cân nặng, chức năng thận, loại nhiễm khuẩn và nồng độ thuốc trong máu. Gentamicin chỉ nên được dùng khi có chỉ định chuyên môn, không dùng cho cảm lạnh hoặc nhiễm virus và không được tự tiêm, tự đổi liều hay kéo dài thời gian điều trị.
Nội dung chính
- Gentamicin thuộc nhóm kháng sinh aminoglycoside.
- Thường dùng trong nhiễm khuẩn nặng hoặc chế phẩm nhỏ mắt/tai/da tùy chỉ định.
- Dạng tiêm cần được bác sĩ theo dõi chặt chẽ; không tự dùng kháng sinh.
- Có thể gây độc tính thận, thính giác hoặc rối loạn thăng bằng ở người nguy cơ.
- Báo bác sĩ về bệnh thận, giảm thính lực, thuốc lợi tiểu hoặc thuốc độc thận đang dùng.
Hoạt chất Gentamicin là gì?
Gentamicin là kháng sinh aminoglycoside có tác dụng diệt một số vi khuẩn Gram âm và Gram dương nhạy cảm. Thuốc được dành chủ yếu cho nhiễm khuẩn nghiêm trọng hoặc dùng tại chỗ theo đúng nhãn sản phẩm.13
Gentamicin
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Gentamicin |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Gentamicin |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Gentamycin là cách viết có thể gặp trên một số tên sản phẩm. Dạng muối thường dùng trong thuốc là gentamicin sulfate hoặc gentamicin sulphate. |
| Tên viết tắt | GEN |
| Tên Latinh / tên dược điển | Gentamicinum |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 1403-66-3 |
|---|---|
| UNII | T6Z9V48IKG |
| PubChem CID | 3467 |
| RxNorm CUI | 1596450 |
Dược động học của Gentamicin
Gentamicin hấp thu nhanh sau tiêm bắp, phân bố chủ yếu trong dịch ngoại bào, gắn protein huyết tương thấp và tập trung đáng kể tại vỏ thận. Thuốc hầu như không được chuyển hóa và được thải trừ chủ yếu dưới dạng còn hoạt tính qua lọc cầu thận.1
Thời gian lưu thuốc tăng đáng kể khi chức năng thận suy giảm. Dược động học cũng có thể thay đổi ở trẻ sơ sinh, người cao tuổi, người béo phì, người bị bỏng nặng hoặc có thay đổi thể tích dịch ngoại bào.
Giai đoạn I: Hấp thu
Sau tiêm bắp, Gentamicin thường đạt nồng độ đỉnh trong huyết thanh sau 30–60 phút. Khi truyền tĩnh mạch, nồng độ phụ thuộc liều và thời gian truyền.1
Thuốc hấp thu kém từ đường tiêu hóa. Dùng trên mắt, tai, da nguyên vẹn thường tạo phơi nhiễm toàn thân thấp hơn nhiều so với đường tiêm, nhưng hấp thu có thể tăng khi bôi trên diện rộng, vết thương hở, da tổn thương hoặc trong quá trình tưới rửa phẫu thuật.1
| F · Sinh khả dụng | Truyền tĩnh mạch đưa toàn bộ liều trực tiếp vào tuần hoàn. Sau tiêm bắp, Gentamicin được hấp thu nhanh và nồng độ đỉnh thường đạt sau khoảng 30–60 phút.1 Sinh khả dụng tuyệt đối định lượng sau tiêm bắp trong các nhãn được tra cứu. |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
Gentamicin phân bố chủ yếu trong nước ngoại bào. Thể tích phân bố thay đổi theo tuổi, từ khoảng 0,5–0,7 L/kg ở trẻ sinh non đến khoảng 0,25 L/kg ở người vị thành niên.
Tỷ lệ gắn protein huyết tương thấp, khoảng 0–30% tùy phương pháp đo. Thuốc đạt nồng độ cao tại vỏ thận, đi qua nhau thai nhưng thấm kém qua hàng rào máu–não khi màng não không viêm.1
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Gentamicin hầu như không trải qua chuyển hóa trong cơ thể.1
Giai đoạn IV: Thải trừ
Gentamicin được thải chủ yếu dưới dạng không đổi, còn hoạt tính kháng khuẩn, qua thận bằng lọc cầu thận. Nhãn Hoa Kỳ ghi nhận từ 70% liều trở lên có thể được thu hồi trong nước tiểu trong 24 giờ đầu ở người có chức năng thận bình thường.
Một lượng nhỏ có thể lưu lại trong mô, đặc biệt là thận, và được phát hiện trong nước tiểu một thời gian sau khi ngừng thuốc.
| t½ · Thời gian bán thải | Ở người có chức năng thận bình thường, thời gian bán thải thường khoảng 2–3 giờ. Thời gian bán thải kéo dài khi suy thận. Ở trẻ sơ sinh, thời gian bán thải có thể khoảng 6,7–8 giờ do chức năng thận chưa trưởng thành. |
|---|---|
| CL · Độ thanh thải toàn phần | Độ thanh thải Gentamicin phụ thuộc chủ yếu vào mức lọc cầu thận và gần với độ thanh thải creatinin nội sinh. Giá trị độ thanh thải tuyệt đối thay đổi theo tuổi, cân nặng, chức năng thận, thể tích dịch ngoại bào và tình trạng bệnh; vì vậy không thể sử dụng một giá trị chung để tính liều cho mọi người bệnh. |
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Các yếu tố quan trọng gồm:
Suy thận làm giảm độ thanh thải và gây tích lũy thuốc.1 Trẻ sơ sinh có thời gian bán thải dài hơn do thận chưa trưởng thành. Người cao tuổi có thể giảm chức năng thận dù creatinin huyết thanh không tăng rõ.1 Bỏng nặng, sốt, thiếu máu và thay đổi thể tích dịch ngoại bào có thể làm thay đổi nồng độ thuốc.1 Béo phì cần tính liều theo cân nặng điều chỉnh theo đúng quy trình chuyên môn. Mất nước, liều cao và thời gian điều trị kéo dài làm tăng nguy cơ độc tính.
Do biến thiên lớn, việc đo nồng độ Gentamicin trong máu thường cần thiết khi điều trị toàn thân.
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Gentamicin
Gentamicin thuộc nhóm “các aminoglycoside khác”, mã ATC J01GB03. Thuốc có khoảng điều trị hẹp: nồng độ quá thấp có thể không đạt mục tiêu diệt khuẩn, trong khi nồng độ tích lũy làm tăng nguy cơ tổn thương thận và dây thần kinh sọ số VIII.1
Việc kê đơn cần tuân thủ nguyên tắc quản lý sử dụng kháng sinh, dựa trên vị trí nhiễm khuẩn, vi khuẩn nghi ngờ hoặc xác định, kháng sinh đồ và mô hình kháng thuốc tại địa phương.1
Phần III: Cơ chế tác dụng
Gentamicin gắn vào tiểu đơn vị 30S của ribosome vi khuẩn, gây đọc sai thông tin trên mRNA và làm gián đoạn quá trình tổng hợp protein. Hậu quả là tạo ra các protein bất thường, ảnh hưởng tính toàn vẹn màng tế bào và dẫn đến tác dụng diệt khuẩn.1
Sự xâm nhập của Gentamicin vào tế bào vi khuẩn phụ thuộc oxy; vì vậy thuốc không có hoạt tính hữu ích đối với vi khuẩn kỵ khí.
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Gentamicin có tác dụng diệt khuẩn phụ thuộc nồng độ và có hiệu ứng hậu kháng sinh. Nồng độ đỉnh đủ cao so với nồng độ ức chế tối thiểu có liên quan đến hiệu quả diệt khuẩn, trong khi nồng độ đáy kéo dài liên quan đến nguy cơ tích lũy và độc tính.
Kháng thuốc có thể liên quan đến enzyme bất hoạt aminoglycoside, giảm vận chuyển thuốc vào tế bào hoặc thay đổi đích tác dụng tại ribosome.
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Gentamicin
Dạng tiêm theo SmPC được dùng cho một số nhiễm khuẩn nặng do vi khuẩn nhạy cảm, khi thuốc ít độc hơn không hiệu quả hoặc không phù hợp, gồm:
Nhiễm khuẩn đường tiết niệu phức tạp và viêm thận–bể thận cấp. Nhiễm khuẩn ổ bụng phức tạp. Viêm phổi mắc phải tại bệnh viện, bao gồm viêm phổi liên quan thở máy. Nhiễm khuẩn phế quản–phổi ở người xơ nang. Viêm nội tâm mạc nhiễm khuẩn. Nhiễm khuẩn vết bỏng. Nhiễm khuẩn huyết liên quan đến các nhiễm khuẩn trên.
Ngoại trừ một số nhiễm khuẩn tiết niệu phức tạp, SmPC khuyến cáo Gentamicin toàn thân thường được phối hợp với kháng sinh thích hợp khác.
Dạng nhỏ mắt–tai được dùng cho một số nhiễm khuẩn mắt ngoài và viêm tai ngoài do vi khuẩn nhạy cảm. Dạng bôi da được ghi nhãn cho một số nhiễm khuẩn da nguyên phát hoặc bội nhiễm do vi khuẩn nhạy cảm.
.
Liều dùng và cách sử dụng
Liều dưới đây chỉ phản ánh một số nhãn quản lý thuốc và không được tự áp dụng:
SmPC Anh năm 2025: người lớn có chức năng thận bình thường thường dùng tổng liều 3–6 mg/kg/ngày, ưu tiên một lần mỗi ngày; mức tối đa 6 mg/kg/ngày có thể được dùng lúc bắt đầu trong nhiễm khuẩn nặng hoặc khi vi khuẩn có độ nhạy giảm. Nhãn Hoa Kỳ: người lớn bị nhiễm khuẩn nghiêm trọng và chức năng thận bình thường dùng 3 mg/kg/ngày, chia ba liều mỗi tám giờ; nhiễm khuẩn đe dọa tính mạng có thể dùng tới 5 mg/kg/ngày rồi giảm sớm khi phù hợp. SmPC Anh: trẻ em và người vị thành niên 3–6 mg/kg/ngày; trẻ sau một tháng tuổi 4,5–7,5 mg/kg/ngày; trẻ sơ sinh và sinh non 4–7 mg/kg/ngày. Phác đồ cụ thể phải theo tuổi thai, tuổi sau sinh, chức năng thận và quy trình của cơ sở. Dung dịch nhỏ mắt–tai 0,3% theo một SmPC: mắt 1–2 giọt, tối đa sáu lần mỗi ngày; tai 2–3 giọt, ba đến bốn lần mỗi ngày và buổi tối. Kem Gentamicin 0,1% theo nhãn Hoa Kỳ: bôi một lượng nhỏ ba hoặc bốn lần mỗi ngày.
Sự khác biệt giữa các nhãn cho thấy không tồn tại một liều Gentamicin chung cho mọi chỉ định. Liều phải được bác sĩ tính theo cân nặng, chức năng thận, kháng sinh đồ và nồng độ thuốc.1
Dạng tiêm có thể được tiêm bắp hoặc truyền tĩnh mạch. SmPC yêu cầu phác đồ một lần mỗi ngày chỉ dùng bằng đường tĩnh mạch; thời gian truyền thường 20–30 phút và có thể kéo dài đến 60 phút với phác đồ một lần mỗi ngày.
Các lưu ý quan trọng:
Lấy bệnh phẩm nuôi cấy và làm kháng sinh đồ khi có thể. Bảo đảm đủ dịch nếu không có chống chỉ định.1 Không pha chung Gentamicin với thuốc khác trong cùng bơm tiêm hoặc chai truyền nếu chưa xác nhận tương hợp.1 Gentamicin và kháng sinh beta-lactam có thể bị bất hoạt khi trộn trực tiếp; phải dùng riêng theo quy trình của cơ sở. Nhỏ mắt hoặc tai không để đầu lọ chạm vào mắt, tai hay bề mặt khác. Không nhỏ tai khi thủng màng nhĩ hoặc chưa xác nhận màng nhĩ nguyên vẹn đối với sản phẩm có chống chỉ định này. Không tự kéo dài thuốc tại chỗ vì có thể gây mẫn cảm hoặc phát triển vi sinh vật không nhạy cảm.3
Khi dùng Gentamicin toàn thân, cần theo dõi:
Creatinin huyết thanh, độ thanh thải creatinin, lượng nước tiểu và các dấu hiệu tổn thương thận.1 Nồng độ Gentamicin trong huyết thanh, đặc biệt ở trẻ sơ sinh, người cao tuổi, người béo phì, suy thận hoặc xơ nang. Ù tai, giảm thính lực, chóng mặt, hoa mắt và rối loạn thăng bằng.1 Thính lực đồ ở người có thể thực hiện xét nghiệm, đặc biệt khi nguy cơ cao hoặc điều trị kéo dài. Điện giải như kali, calci và magnesi khi có nguy cơ hoặc triệu chứng. Đáp ứng lâm sàng, kết quả nuôi cấy và kháng sinh đồ.
Theo SmPC, nồng độ đáy không nên vượt quá 1 mg/L với chế độ một lần mỗi ngày hoặc 2 mg/L với chế độ nhiều lần mỗi ngày. Nhãn Hoa Kỳ yêu cầu tránh nồng độ đáy trên 2 microgam/mL và tránh nồng độ đỉnh kéo dài trên 12 microgam/mL.1
Mục tiêu theo dõi thay đổi theo chỉ định, phác đồ và quy trình địa phương; không dùng các ngưỡng trên để tự điều chỉnh liều.
Cảnh báo và lưu ý về Gentamicin
Các chống chỉ định được ghi nhận gồm:
Quá mẫn với Gentamicin hoặc thành phần của chế phẩm.13 Tiền sử quá mẫn hoặc phản ứng độc nghiêm trọng với aminoglycoside khác có thể là chống chỉ định do phản ứng chéo. Nhược cơ theo SmPC Gentamicin đường tiêm và nhỏ mắt–tai được viện dẫn.2 Thủng màng nhĩ đối với dung dịch nhỏ tai được viện dẫn.
Chống chỉ định có thể khác giữa các sản phẩm; phải đối chiếu tờ thông tin của đúng chế phẩm.
Các tác dụng không mong muốn có thể gặp khi dùng toàn thân gồm:
Tăng creatinin hoặc urê máu, protein niệu, tiểu ít. Chóng mặt, hoa mắt, mất thăng bằng, ù tai hoặc giảm thính lực. Buồn nôn, nôn, chán ăn. Phát ban, ngứa hoặc sốt do thuốc. Đau hoặc phản ứng tại vị trí tiêm. Giảm kali, calci hoặc magnesi máu, đặc biệt khi dùng liều cao hoặc kéo dài. Thiếu máu, giảm bạch cầu hoặc giảm tiểu cầu đã được báo cáo.1
Dạng nhỏ mắt–tai có thể gây xót, rát, ngứa, kích ứng, nhìn mờ tạm thời, viêm da tiếp xúc hoặc mẫn cảm tại chỗ. Dạng bôi da có thể gây đỏ da, ngứa hoặc hiếm khi nhạy cảm ánh sáng.
Các biến cố nghiêm trọng gồm:
Tổn thương thận cấp, đôi khi kèm thiểu niệu hoặc hội chứng giống Fanconi.1 Tổn thương dây thần kinh sọ số VIII, gây ù tai, chóng mặt, rối loạn thăng bằng hoặc mất thính lực có thể không hồi phục.1 Ức chế dẫn truyền thần kinh–cơ, yếu cơ và liệt hô hấp.1 Co giật, bệnh não hoặc bệnh lý thần kinh ngoại biên.1 Phản vệ hoặc sốc phản vệ. Độc tính trên tai có thể xảy ra ở người mang một số biến thể ty thể MT-RNR1 ngay cả khi nồng độ thuốc nằm trong khoảng khuyến cáo.1
Cần báo ngay cho nhân viên y tế khi xuất hiện giảm lượng nước tiểu, ù tai, giảm nghe, chóng mặt nặng, mất thăng bằng, yếu cơ, khó thở hoặc phản ứng dị ứng toàn thân.
Gentamicin có khoảng điều trị hẹp và phải được giám sát lâm sàng chặt chẽ.1 Nguy cơ độc thận và độc tai tăng khi dùng liều cao, điều trị kéo dài, suy thận, mất nước hoặc tuổi cao.1 SmPC cho biết nguy cơ độc tính thận và tai tăng khi điều trị quá 5–7 ngày, nhưng độc tính vẫn có thể xuất hiện từ những liều đầu. Mất thính lực do aminoglycoside thường không hồi phục và có thể xuất hiện sau khi đã ngừng thuốc.1 Cân nhắc thuốc thay thế khi người bệnh có biến thể MT-RNR1 hoặc tiền sử gia đình theo dòng mẹ bị điếc do aminoglycoside, trừ khi nhiễm khuẩn nghiêm trọng và không có lựa chọn phù hợp. Thận trọng ở người mắc nhược cơ, Parkinson hoặc bệnh thần kinh–cơ khác.1 Bôi hoặc tưới rửa trên diện rộng, vết thương hở hoặc mô tổn thương có thể làm tăng hấp thu toàn thân.1 Dùng kháng sinh không có chỉ định làm tăng nguy cơ kháng thuốc và không có lợi cho nhiễm virus.1 Không tự mua thuốc tiêm, tự pha, tự điều chỉnh khoảng cách liều hoặc dùng thuốc còn thừa từ lần điều trị trước.
Quá liều hoặc tích lũy Gentamicin có thể gây tổn thương thận, độc tính tiền đình–ốc tai và ức chế thần kinh–cơ.1
Xử trí tại cơ sở y tế gồm:
Ngừng Gentamicin. Đo nồng độ thuốc và theo dõi chức năng thận, thính giác, tiền đình, hô hấp và điện giải. Duy trì cân bằng dịch phù hợp. Thẩm tách máu có thể giúp loại Gentamicin khỏi máu, đặc biệt khi suy thận; thẩm phân phúc mạc kém hiệu quả hơn.1 Nếu xảy ra phong bế thần kinh–cơ, có thể cần calci đường tĩnh mạch và hỗ trợ thông khí.1
Không có thuốc giải độc đặc hiệu được nêu trong các nhãn đã tra cứu.
Điều kiện bảo quản phụ thuộc sản phẩm:
Một nhãn Gentamicin Sulfate Injection của Hoa Kỳ: bảo quản ở 20–25°C. Gentamicin 40 mg/mL theo SmPC Panpharma: bảo quản dưới 30°C, không để đông lạnh; dùng ngay sau khi mở ống. Dung dịch nhỏ mắt–tai 0,3%: bảo quản dưới 25°C, tránh ánh sáng; một SmPC quy định sử dụng trong 28 ngày sau khi mở. Kem Gentamicin 0,1% theo nhãn Hoa Kỳ: bảo quản ở 20–25°C.
Không dùng dung dịch tiêm có tiểu phân, đổi màu hoặc bao bì hư hỏng. Luôn ưu tiên điều kiện bảo quản trên nhãn sản phẩm thực tế.
Đối tượng đặc biệt
Gentamicin có thể được dùng cho trẻ em, bao gồm trẻ sơ sinh, trong điều trị nhiễm khuẩn nghiêm trọng theo chỉ định chuyên khoa.1 WHO đã ban hành hướng dẫn riêng về chẩn đoán và điều trị kháng sinh kinh nghiệm cho nhiễm khuẩn nghiêm trọng ở trẻ 0–59 ngày tuổi.
Trẻ sơ sinh có thể tích phân bố theo cân nặng lớn hơn và thời gian bán thải dài hơn người lớn. Liều phải dựa trên tuổi thai, tuổi sau sinh, cân nặng, lượng nước tiểu, chức năng thận và nồng độ Gentamicin.
Sai số nhỏ khi chuẩn bị hoặc đo liều có thể làm thay đổi đáng kể nồng độ thuốc ở trẻ sơ sinh. Không dùng liều của người lớn hoặc tự quy đổi nồng độ giữa các ống thuốc.
Người cao tuổi dễ gặp độc tính aminoglycoside hơn do giảm chức năng thận, tổn thương dây thần kinh sọ số VIII trước đó và sử dụng nhiều thuốc.1
Creatinin huyết thanh bình thường không loại trừ suy giảm chức năng thận ở người cao tuổi. Cần ước tính độ thanh thải creatinin, theo dõi nồng độ Gentamicin, chức năng thận và dấu hiệu độc tính trên tai.1
Gentamicin đi qua nhau thai. Aminoglycoside có khả năng gây tổn thương tai trong và thận của thai nhi; nhãn Hoa Kỳ cảnh báo nhóm thuốc này có thể gây hại cho thai.
SmPC Anh khuyến cáo không dùng Gentamicin trong thai kỳ, trừ trường hợp nhiễm khuẩn đe dọa tính mạng và không có lựa chọn điều trị khác phù hợp. Nếu thai nhi đã phơi nhiễm, SmPC đề nghị theo dõi chức năng thính giác và thận của trẻ sau sinh.
Dữ liệu ở người còn hạn chế và nguy cơ phụ thuộc đường dùng, liều, thời gian điều trị và mức hấp thu toàn thân. Người đang mang thai không được tự dùng Gentamicin, kể cả dạng nhỏ hoặc bôi trên diện rộng.
Các nguồn có cách diễn đạt khác nhau:
SmPC đường tiêm cho biết Gentamicin được bài tiết vào sữa và yêu cầu cân nhắc ngừng cho bú hoặc ngừng thuốc dựa trên lợi ích–nguy cơ. LactMed nhận định Gentamicin bài tiết kém vào sữa; lượng trẻ hấp thu thường thấp và tác dụng toàn thân khó xảy ra. Cần theo dõi tiêu chảy, tưa miệng, hăm tã hoặc hiếm khi có máu trong phân. Gentamicin nhỏ mắt hoặc nhỏ tai của người mẹ được LactMed đánh giá có ít hoặc không có nguy cơ đối với trẻ bú mẹ.
Quyết định tiếp tục cho bú phải dựa trên tuổi và tình trạng của trẻ, đường dùng, liều, thời gian điều trị và khả năng theo dõi.
SmPC đường tiêm không yêu cầu hiệu chỉnh liều chỉ dựa trên suy gan. Tuy nhiên, suy gan nặng có thể đi kèm suy thận, thay đổi thể tích phân bố, rối loạn điện giải hoặc tăng nguy cơ độc tính.
Liều vẫn phải được đánh giá theo chức năng thận, cân nặng, nồng độ thuốc và tình trạng lâm sàng. Dạng nhỏ tai cần đặc biệt thận trọng khi dùng trên mô tổn thương vì hấp thu toàn thân và độc tính trên tai có thể tăng.2
Gentamicin được thải chủ yếu qua thận và phải điều chỉnh liều hoặc khoảng cách liều ở người suy thận.1
Các bảng điều chỉnh liều khác nhau giữa nhãn và phác đồ. Việc chỉ dựa vào creatinin huyết thanh hoặc một công thức đơn giản có thể không phù hợp khi chức năng thận đang thay đổi, người bệnh cao tuổi, béo phì, bỏng nặng hoặc đang lọc máu.1
Cần đo nồng độ thuốc và không dùng liều tiếp theo khi nồng độ tồn dư còn trên ngưỡng của quy trình điều trị. Thẩm tách máu có thể loại một phần Gentamicin; liều sau lọc phải do bác sĩ hoặc dược sĩ lâm sàng xác định.1
Gentamicin toàn thân có thể gây chóng mặt, hoa mắt, rối loạn thăng bằng hoặc tổn thương tiền đình. Không lái xe hoặc vận hành máy khi có các triệu chứng này.
Gentamicin nhỏ mắt có thể gây nhìn mờ tạm thời. Chỉ lái xe khi thị lực đã trở lại bình thường.
Tương tác thuốc của Gentamicin
| Tương tác | Mức độ | Cơ chế / ảnh hưởng | Khuyến nghị / xử trí | Theo dõi | Bằng chứng / nguồn |
|---|---|---|---|---|---|
|
Cidofovir
Gentamicin đường tĩnh mạch được nhãn cidofovir nêu cụ thể trong các thuốc có độc tính thận chống chỉ định dùng đồng thời. | Mức 4: Phối hợp nguy hiểm | Cơ chế: Tương tác dược lực học do cộng hợp độc tính ống thận; suy giảm chức năng thận cũng có thể làm giảm thải trừ cidofovir. Ảnh hưởng: Tăng nguy cơ tổn thương thận cấp, tăng creatinine, protein niệu và độc tính ống thận gần. | Khuyến nghị: avoid_combination Xử trí: Tránh phối hợp cidofovir với Gentamicin đường tĩnh mạch. Ngừng thuốc ít nhất 7 ngày trước cidofovir và lựa chọn kháng sinh thay thế khi có thể. | Creatinine, CrCl/eGFR, protein niệu, lượng nước tiểu; nếu đã dùng Gentamicin, theo dõi nồng độ thuốc theo thực hành lâm sàng và các điện giải liên quan. | Bằng chứng: high Nguồn: DailyMed | Cidofovir dihydrate injection, solution | Contraindications/Warnings/Drug Interactions: nephrotoxic agents | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=44966a7e-d777-40fb-956f-d0f31f737848 | Kiểm tra ngày 2026-08-02 |
|
Cidofovir
Kháng sinh aminoglycosid đường tĩnh mạch được nhãn cidofovir liệt kê là nhóm thuốc gây độc thận chống chỉ định dùng đồng thời. Rule này chỉ áp dụng khi aminoglycosid được dùng đường tĩnh mạch. Kế thừa từ nhóm: | Mức 4: Phối hợp nguy hiểm | Cơ chế: Tương tác dược lực học do cộng hợp độc tính trên ống thận, làm tăng nguy cơ tổn thương thận cấp và tích lũy cidofovir. Ảnh hưởng: Tăng creatinine, giảm độ thanh thải creatinine, tổn thương ống thận và suy thận cấp. | Khuyến nghị: avoid_combination Xử trí: Không phối hợp aminoglycoside tĩnh mạch với cidofovir. Ngừng ít nhất 7 ngày trước cidofovir và dùng kháng sinh thay thế nếu có thể. | Creatinine, CrCl/eGFR, protein niệu, lượng nước tiểu và điện giải; theo dõi nồng độ aminoglycoside nếu có phơi nhiễm ngoài ý muốn. | Bằng chứng: high Nguồn: DailyMed | Cidofovir dihydrate injection, solution | Contraindications/Warnings/Drug Interactions: nephrotoxic agents | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=44966a7e-d777-40fb-956f-d0f31f737848 | Kiểm tra ngày 2026-08-02 |
Thắc mắc về hoạt chất Gentamicin
Có. Gentamicin là kháng sinh aminoglycoside có tác dụng diệt một số vi khuẩn nhạy cảm bằng cách tác động lên tiểu đơn vị ribosome 30S.1 Thuốc không điều trị cảm lạnh, cúm hoặc các nhiễm virus.
Có thể. Gentamicin có nguy cơ gây độc cho ốc tai và hệ tiền đình, dẫn đến ù tai, chóng mặt, mất thăng bằng hoặc giảm thính lực; tổn thương thính giác có thể không hồi phục.1 Nguy cơ tăng khi suy thận, dùng liều cao, điều trị kéo dài hoặc phối hợp thuốc độc tai.
Gentamicin có khoảng điều trị hẹp và được thải qua thận. Đo nồng độ giúp đánh giá liều có đủ để điều trị nhưng không tích lũy quá mức, đồng thời hỗ trợ điều chỉnh khoảng cách dùng thuốc.1 Kết quả phải được diễn giải theo phác đồ và thời điểm lấy mẫu.
Không đối với sản phẩm nhỏ tai có chống chỉ định thủng màng nhĩ được viện dẫn. Gentamicin tiếp xúc trực tiếp với tai giữa hoặc tai trong có thể gây độc tính không hồi phục. Màng nhĩ cần được nhân viên y tế kiểm tra trước khi kê thuốc.
Có thể được dùng trong một số nhiễm khuẩn nghiêm trọng, nhưng phải giảm liều, kéo dài khoảng cách liều hoặc lựa chọn phác đồ khác theo chức năng thận và nồng độ thuốc.1 Người bệnh không được tự tính liều từ chỉ số creatinin hoặc eGFR.

