Gestodene

Gestodene là một progestogen tổng hợp được sử dụng chủ yếu cùng ethinylestradiol trong thuốc tránh thai đường uống phối hợp. Các chế phẩm thường chứa 75 microgam Gestodene kết hợp với 20 hoặc 30 microgam ethinylestradiol. Tác dụng tránh thai của phối hợp này chủ yếu dựa trên ức chế rụng trứng, thay đổi chất nhầy cổ tử cung và làm nội mạc tử cung kém thuận lợi cho quá trình làm tổ. Đây không phải thuốc tránh thai khẩn cấp và không bảo vệ khỏi HIV hoặc các bệnh lây truyền qua đường tình dục. Nguy cơ cần lưu ý nhất là huyết khối tĩnh mạch và động mạch. Ước tính khoảng 9–12 trên 10.000 người sử dụng thuốc tránh thai phối hợp chứa Gestodene có thể gặp huyết khối tĩnh mạch trong một năm, nhưng nguy cơ cá nhân thay đổi theo tuổi, hút thuốc, béo phì, tiền sử huyết khối và các bệnh đồng mắc. Người dùng cần được nhân viên y tế đánh giá trước khi bắt đầu thuốc và không nên tự lựa chọn hoặc đổi chế phẩm.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Bản chất: Gestodene là progestogen tổng hợp, thường được phối hợp cố định với ethinylestradiol.
  • Chỉ định chính: Tránh thai đường uống; chỉ định thuộc về chế phẩm phối hợp, không phải Gestodene đơn độc.
  • Hàm lượng thường gặp: Gestodene 75 microgam phối hợp ethinylestradiol 20 hoặc 30 microgam.
  • Cơ chế: Ức chế rụng trứng, làm đặc chất nhầy cổ tử cung và thay đổi nội mạc tử cung.
  • Nguy cơ quan trọng: Huyết khối tĩnh mạch, thuyên tắc phổi, nhồi máu cơ tim hoặc đột quỵ.
  • Không có tác dụng: Không bảo vệ khỏi HIV hoặc các bệnh lây truyền qua đường tình dục.
  • Việt Nam: Enprilest 20, Enprilest 30 và Newchoice AD đã xuất hiện trong các quyết định đăng ký hoặc gia hạn chính thức.

Hoạt chất Gestodene là gì?

Gestodene là progestogen tổng hợp có tác dụng tương tự progesterone tại thụ thể progesterone. Hoạt chất được sử dụng chủ yếu như thành phần progestogen trong thuốc tránh thai đường uống phối hợp với ethinylestradiol.1

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Gestodene

CAS 60282-87-3 Công thức C21H26O2

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Gestodene

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Gestodene

Tên IUPAC

(8R,9S,10R,13S,14S,17R)-13-ethyl-17-ethynyl-17-hydroxy-1,2,6,7,8,9,10,11,12,14-decahydrocyclopenta[a]phenanthren-3-one

Tên khác / tên đồng nghĩa

Gestoden; ký hiệu viết tắt có thể gặp trong tài liệu chuyên môn là GSD.

Tên viết tắt

GSD

Tên Latinh / tên dược điển

Gestodenum

Tên USAN

gestodene

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

60282-87-3

UNII

1664P6E6MI

PubChem CID

3033968

RxNorm CUI

25734

Công thức phân tử

C21H26O2

Dược động học của Gestodene

Gestodene được hấp thu nhanh và gần như hoàn toàn sau khi uống, đạt nồng độ đỉnh sau khoảng một giờ. Thuốc gắn mạnh với albumin và globulin gắn hormon sinh dục, được chuyển hóa hoàn toàn theo các con đường chuyển hóa steroid, sau đó thải dưới dạng chất chuyển hóa qua nước tiểu và mật.1

Dùng hằng ngày cùng ethinylestradiol làm tăng SHBG và dẫn đến tích lũy Gestodene trong huyết thanh cho đến khi đạt trạng thái ổn định trong nửa sau của chu kỳ dùng thuốc.

Giai đoạn I: Hấp thu

Gestodene được hấp thu nhanh và hoàn toàn sau khi uống. Với viên chứa 75 microgam Gestodene và 20 microgam ethinylestradiol, nồng độ đỉnh khoảng 3,5 ng/mL đạt được sau khoảng một giờ. Một nhãn khác ghi nhận nồng độ đỉnh khoảng 4 ng/mL ở thời điểm tương tự.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng tuyệt đối đường uống của Gestodene được ghi nhận khoảng 99%.

Giai đoạn II: Phân bố

Thể tích phân bố biểu kiến khoảng 0,7 L/kg. Gestodene gắn với albumin và SHBG; khoảng 1–2% tồn tại ở dạng tự do, trong khi phần lớn còn lại gắn với SHBG hoặc albumin.1

Ethinylestradiol làm tăng SHBG, từ đó làm tăng tỷ lệ Gestodene gắn với SHBG và ảnh hưởng đến nồng độ thuốc trong huyết thanh.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Gestodene được chuyển hóa hoàn toàn theo các con đường chuyển hóa steroid. Nhãn Akizza không ghi nhận chất chuyển hóa có hoạt tính dược lý.

Các enzyme và tỷ lệ đóng góp định lượng của từng con đường chuyển hóa.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Gestodene không được thải đáng kể dưới dạng không đổi. Các chất chuyển hóa được thải qua nước tiểu và mật với tỷ lệ khoảng 6:4.1 Thời gian bán thải của quá trình bài tiết chất chuyển hóa khoảng một ngày.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Thời gian bán thải cuối trong huyết thanh khoảng 12 giờ theo nhãn Akizza và khoảng 12–15 giờ theo nhãn Millinette.1

CL · Độ thanh thải toàn phần

Độ thanh thải chuyển hóa biểu kiến trong huyết thanh khoảng 0,8 mL/phút/kg.1

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Các yếu tố có thể ảnh hưởng dược động học hoặc nồng độ Gestodene gồm:

  • Nồng độ SHBG do ethinylestradiol làm tăng.
  • Dùng thuốc hằng ngày, gây tích lũy và tăng nồng độ ở trạng thái ổn định.
  • Thuốc cảm ứng enzyme, có thể làm tăng thanh thải hormon và giảm hiệu quả tránh thai.
  • Thuốc ức chế CYP3A4 mạnh hoặc trung bình, có thể làm tăng nồng độ progestogen, estrogen hoặc cả hai.
  • Suy gan, do các hormon steroid được chuyển hóa tại gan.1

Dữ liệu dược động học chuyên biệt ở người suy thận.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Gestodene

Gestodene thuộc nhóm progestogen dùng trong phối hợp estrogen–progestogen cố định. Phối hợp này được xếp trong nhóm hormon sinh dục và chất điều biến hệ sinh dục, mã ATC G03AA10.1

Các dữ liệu an toàn lâm sàng trong bài chủ yếu thuộc về chế phẩm phối hợp Gestodene–ethinylestradiol. Không nên quy toàn bộ tác dụng không mong muốn của phối hợp cho riêng Gestodene.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Gestodene hoạt hóa thụ thể progesterone và góp phần ức chế trục hạ đồi–tuyến yên–buồng trứng. Trong chế phẩm phối hợp với ethinylestradiol, tác dụng tránh thai dựa trên ba cơ chế chính:

  • Ức chế sự phát triển nang noãn và rụng trứng.
  • Làm chất nhầy cổ tử cung đặc hơn, cản trở sự di chuyển của tinh trùng.
  • Làm nội mạc tử cung kém thuận lợi cho quá trình làm tổ.

Hiệu quả thực tế là kết quả của cả Gestodene và thành phần estrogen, không phải tác dụng riêng của một hoạt chất.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Khi được dùng đúng lịch trong thuốc tránh thai phối hợp, Gestodene cùng ethinylestradiol ức chế hoạt động buồng trứng và ngăn rụng trứng.1 Thuốc còn ảnh hưởng chất nhầy cổ tử cung và nội mạc tử cung.

Khả năng tránh thai giảm khi bỏ viên, uống không đúng lịch, nôn hoặc tiêu chảy ảnh hưởng hấp thu, hoặc phối hợp với thuốc cảm ứng enzyme.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Gestodene

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Gestodene

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Gestodene

Các thuốc cảm ứng enzyme có thể làm giảm nồng độ hormon, gây chảy máu bất thường hoặc thất bại tránh thai, gồm:

  • Phenobarbital và các barbiturate.
  • Phenytoin, carbamazepine, oxcarbazepine, primidone và topiramate.
  • Rifampicin.
  • Griseofulvin.
  • St. John’s wort.
  • Một số thuốc kháng retrovirus như ritonavir, nelfinavir hoặc nevirapine.

Thuốc ức chế CYP3A4 mạnh hoặc trung bình như itraconazole, voriconazole, fluconazole, erythromycin và một số macrolide có thể làm tăng nồng độ estrogen, progestogen hoặc cả hai.

Thuốc tránh thai phối hợp có thể:

  • Làm giảm nồng độ lamotrigine và ảnh hưởng kiểm soát động kinh.
  • Làm tăng nồng độ ciclosporin, tizanidine hoặc theophylline.

Phối hợp với một số phác đồ điều trị viêm gan C chứa ombitasvir–paritaprevir–ritonavir và dasabuvir, glecaprevir–pibrentasvir hoặc sofosbuvir–velpatasvir–voxilaprevir có thể làm tăng men gan và bị chống chỉ định trên các nhãn được viện dẫn.1

Thắc mắc về hoạt chất Gestodene

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 0 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *