Ethinylestradiol, còn viết là ethinyl estradiol, là estrogen tổng hợp có hoạt tính mạnh khi dùng đường uống. Hiện nay, hoạt chất chủ yếu được phối hợp với một progestin trong thuốc tránh thai nội tiết dạng viên uống, miếng dán qua da hoặc vòng âm đạo. Tác dụng tránh thai của chế phẩm phối hợp chủ yếu đến từ việc ức chế rụng trứng; ethinylestradiol góp phần ức chế FSH, ổn định nội mạc tử cung và hỗ trợ kiểm soát kiểu chảy máu.
Ethinylestradiol không được tự dùng đơn độc để tránh thai. Nguy cơ quan trọng của các thuốc phối hợp chứa hoạt chất này là huyết khối tĩnh mạch, thuyên tắc phổi, đột quỵ và nhồi máu cơ tim. Nguy cơ tăng ở người hút thuốc trên 35 tuổi, có migraine kèm aura, bệnh mạch máu, tăng huyết áp không kiểm soát hoặc rối loạn tăng đông.
Nội dung chính
- Nhóm thuốc: Estrogen tổng hợp, thường là thành phần của thuốc tránh thai nội tiết phối hợp.
- Công dụng chính: Phối hợp với progestin để phòng ngừa mang thai; một số sản phẩm có thêm chỉ định điều trị mụn trứng cá.
- Dạng dùng: Viên uống, miếng dán qua da và vòng âm đạo.
- Hàm lượng thường gặp: Khoảng 10–35 microgam trong viên uống; lượng giải phóng ở miếng dán hoặc vòng tùy sản phẩm.
- Cảnh báo nổi bật: Huyết khối, thuyên tắc phổi, đột quỵ, nhồi máu cơ tim và tăng huyết áp.
- Chống chỉ định quan trọng: Hút thuốc khi trên 35 tuổi, migraine có aura, tiền sử huyết khối, ung thư vú, bệnh gan nặng.
- Nguyên tắc sử dụng: Dùng đúng sản phẩm, đúng lịch; không tự quy đổi liều giữa viên, miếng dán và vòng âm đạo.
- Bảo vệ khỏi STI: Không phòng ngừa HIV hoặc các bệnh lây truyền qua đường tình dục.
Hoạt chất Ethinylestradiol là gì?
Ethinylestradiol là estrogen tổng hợp có hoạt tính đường uống cao. Hoạt chất thường được phối hợp với progestin để tạo thuốc tránh thai nội tiết phối hợp. Ethinylestradiol góp phần ức chế gonadotropin và ổn định nội mạc tử cung, nhưng hiệu quả tránh thai là kết quả của toàn bộ chế phẩm estrogen–progestin chứ không phải ethinylestradiol đơn độc.
Ethinylestradiol
INN Ethinyl estradiol
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Ethinylestradiol |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Ethinyl estradiol |
| Tên IUPAC | (8R,9S,13S,14S,17R)-17-ethynyl-13-methyl-7,8,9,11,12,14,15,16-octahydro-6H-cyclopenta[a]phenanthrene-3,17-diol |
| Tên hóa học khác | 19-Nor-17alpha-pregna-1,3,5(10)-trien-20-yne-3,17-diol | 17alpha-ethinylestra-1,3,5(10)-triene-3,17beta-diol |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Ethinyloestradiol theo cách viết Anh; ethinyl estradiol; EE; 17α-ethynyl estradiol; 17α-ethynyl-17β-estradiol; CAS 57-63-6. Không đồng nhất ethinylestradiol với estradiol, estriol hoặc estetrol vì đây là các hoạt chất khác nhau và không thể tự quy đổi liều. |
| Tên viết tắt | EE |
| Tên Latinh / tên dược điển | Ethinylestradiolum |
| Tên USAN | ethinyl estradiol |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 57-63-6 |
|---|---|
| UNII | 423D2T571U |
| PubChem CID | 5991 |
| RxNorm CUI | 4124 |
| Công thức phân tử | C20H24O2 |
Dược động học của Ethinylestradiol
Dược động học phụ thuộc đường dùng và thành phần phối hợp. Sau uống, ethinylestradiol được hấp thu nhanh nhưng chịu chuyển hóa bước đầu đáng kể tại niêm mạc ruột và gan. Trong một nhãn viên phối hợp levonorgestrel, sinh khả dụng đường uống khoảng 43%, Tmax khoảng 1,6 giờ, thể tích phân bố biểu kiến khoảng 4,3 L/kg và thời gian bán thải cuối khoảng 15 giờ. Thuốc gắn chủ yếu với albumin, chuyển hóa bằng hydroxyl hóa, methyl hóa và liên hợp, sau đó thải qua nước tiểu và phân.
Các thông số trên chỉ đại diện cho chế phẩm và nghiên cứu cụ thể, không áp dụng trực tiếp cho miếng dán hoặc vòng âm đạo.
Giai đoạn I: Hấp thu
Sau uống, nồng độ đỉnh thường đạt trong khoảng 1,5–2 giờ ở các chế phẩm phối hợp được trích dẫn. Trạng thái ổn định của ethinylestradiol có thể đạt vào khoảng ngày thứ bảy khi uống hằng ngày. Nôn hoặc tiêu chảy kéo dài có thể làm giảm hấp thu và làm giảm hiệu quả tránh thai.
Miếng dán và vòng âm đạo cung cấp hoạt chất liên tục qua da hoặc niêm mạc, vì vậy không được so sánh trực tiếp bằng hàm lượng microgam ghi trên viên uống.
| F · Sinh khả dụng | Ethinylestradiol được hấp thu gần như hoàn toàn qua đường tiêu hóa, nhưng chuyển hóa bước đầu làm sinh khả dụng đường uống trong nhãn viên levonorgestrel–ethinylestradiol còn khoảng 43%. Sinh khả dụng thay đổi giữa cá thể và có thể khác theo công thức bào chế. |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
Thể tích phân bố biểu kiến của ethinylestradiol được báo cáo khoảng 4,3 L/kg trong một nhãn thuốc phối hợp. Khoảng 95–97% hoạt chất gắn với albumin huyết thanh. Ethinylestradiol không gắn đáng kể với SHBG nhưng làm tăng tổng hợp SHBG tại gan.
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Ethinylestradiol chịu chuyển hóa bước đầu tại thành ruột và gan. Các con đường gồm tạo ethinylestradiol-3-sulfate, hydroxyl hóa chủ yếu ở vị trí 2 qua CYP3A4 và hydroxyl hóa ở một số vị trí khác. Các chất chuyển hóa tiếp tục được methyl hóa hoặc liên hợp glucuronide và sulfate.
Giai đoạn IV: Thải trừ
Ethinylestradiol và các chất chuyển hóa được thải qua nước tiểu và phân dưới dạng liên hợp glucuronide hoặc sulfate. Hoạt chất trải qua chu trình gan–ruột, có thể góp phần kéo dài mức phơi nhiễm.
| t½ · Thời gian bán thải | Trong nhãn viên levonorgestrel–ethinylestradiol được trích dẫn, thời gian bán thải cuối của ethinylestradiol sau một liều khoảng 15 giờ. Giá trị có thể khác theo dạng bào chế, progestin phối hợp và thiết kế nghiên cứu. |
|---|---|
| CL · Độ thanh thải toàn phần | Không có một giá trị độ thanh thải duy nhất có thể áp dụng cho mọi viên uống, miếng dán và vòng âm đạo chứa ethinylestradiol. |
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Các yếu tố có thể ảnh hưởng gồm:
- Hoạt tính CYP3A4 và chuyển hóa bước đầu tại gan–ruột.
- Thuốc cảm ứng hoặc ức chế enzym.
- Nôn, tiêu chảy hoặc bệnh làm giảm hấp thu đường uống.
- Chức năng gan.
- Dạng bào chế đường uống, qua da hoặc âm đạo.
- Tương tác với chất gắn acid mật như colesevelam.
- Sử dụng lặp lại, do ethinylestradiol làm tăng SHBG và ảnh hưởng dược động học của progestin phối hợp.
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Ethinylestradiol
Ethinylestradiol là chất chủ vận thụ thể estrogen. Hoạt chất có tác dụng tại vùng dưới đồi–tuyến yên, gan, nội mạc tử cung, xương và nhiều mô đáp ứng estrogen. Ảnh hưởng tại gan gồm tăng tổng hợp SHBG, globulin gắn thyroxin, globulin gắn corticosteroid và một số protein tham gia đông máu.
Các tác động tại gan vừa đóng góp vào đặc tính dược lý vừa liên quan đến nguy cơ huyết khối của thuốc tránh thai phối hợp.
Phần III: Cơ chế tác dụng
Ethinylestradiol đi vào tế bào, gắn với thụ thể estrogen và điều hòa phiên mã gen. Trong thuốc tránh thai phối hợp, hoạt chất góp phần giảm tiết FSH, hạn chế phát triển nang noãn và ổn định nội mạc tử cung. Progestin phối hợp đóng vai trò quan trọng trong ức chế đỉnh LH, ngăn rụng trứng và làm đặc chất nhầy cổ tử cung.
Nhãn thuốc mô tả thuốc tránh thai phối hợp phòng ngừa mang thai chủ yếu bằng cách ức chế rụng trứng.
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Ethinylestradiol tạo tác dụng estrogen toàn thân mạnh ở liều microgam. Hoạt chất làm tăng các protein gắn hormon tại gan và có thể ảnh hưởng yếu tố đông máu, lipid, dung nạp glucose cùng các xét nghiệm nội tiết.
Khi phối hợp progestin đúng lịch, thuốc làm giảm khả năng rụng trứng và mang thai. Hiệu quả giảm khi bỏ liều, bắt đầu vỉ muộn, nôn hoặc tiêu chảy kéo dài hay dùng đồng thời chất cảm ứng enzym.
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Ethinylestradiol
Chỉ định phổ biến nhất của ethinylestradiol hiện nay là thành phần estrogen của thuốc tránh thai nội tiết phối hợp dành cho người có khả năng sinh sản. Thuốc có thể được bào chế dưới dạng viên uống, miếng dán hoặc vòng âm đạo.
Một số chế phẩm norgestimate–ethinylestradiol còn được phê duyệt để điều trị mụn trứng cá mức độ vừa ở người từ 15 tuổi, đã có kinh nguyệt, không có chống chỉ định với thuốc tránh thai và đồng thời mong muốn tránh thai. Chỉ định này thuộc về đúng chế phẩm phối hợp, không phải ethinylestradiol đơn chất.
Các chỉ định khác như PMDD, đau bụng kinh hoặc kiểm soát chảy máu chỉ được khẳng định khi có trên nhãn của sản phẩm phối hợp cụ thể.
Ethinylestradiol đã được nghiên cứu trong nhiều bệnh lý phụ thuộc hormon và các công thức tránh thai mới. Tuy nhiên, dữ liệu để xác lập thêm một ứng dụng đang nghiên cứu có thể khái quát cho hoạt chất mà không phụ thuộc progestin hoặc sản phẩm phối hợp.
Liều dùng và cách sử dụng
Ethinylestradiol không có một liều tránh thai chung để tự áp dụng. Liều dưới đây chỉ minh họa sự khác biệt giữa các sản phẩm chính thức:
- Viên Mono-Linyah: mỗi viên hoạt tính chứa 35 microgam ethinylestradiol và 0,25 mg norgestimate; uống một viên mỗi ngày trong 21 ngày, sau đó 7 viên không chứa hormon.
- Viên Tri-Linyah: 35 microgam ethinylestradiol mỗi ngày, phối hợp norgestimate với liều thay đổi trong ba tuần, sau đó 7 viên không chứa hormon.
- Viên chu kỳ kéo dài levonorgestrel–ethinylestradiol: 30 microgam ethinylestradiol phối hợp levonorgestrel mỗi ngày trong 84 ngày, sau đó 7 viên không chứa hormon theo nhãn được trích dẫn.
- Miếng dán Zafemy: giải phóng khoảng 35 microgam ethinylestradiol và 150 microgam norelgestromin mỗi ngày; thay miếng dán hằng tuần trong ba tuần, tuần thứ tư không dán.
- Vòng etonogestrel–ethinylestradiol: giải phóng trung bình 15 microgam ethinylestradiol và 120 microgam etonogestrel mỗi ngày; đặt liên tục ba tuần rồi tháo một tuần.
Không được tự chọn liều thấp hơn hoặc cao hơn, bẻ viên, cắt miếng dán hay dùng đồng thời nhiều biện pháp tránh thai nội tiết phối hợp.
Cách sử dụng phải tuân theo đúng tờ hướng dẫn của sản phẩm:
- Viên uống cần được dùng mỗi ngày vào cùng thời điểm và theo đúng thứ tự trên vỉ.
- Không kéo dài khoảng nghỉ không hormon ngoài lịch quy định.
- Cách xử trí quên một, hai hoặc nhiều viên khác nhau theo từng sản phẩm và tuần của chu kỳ.
- Khi bắt đầu không đúng ngày đầu chu kỳ, chuyển từ phương pháp khác hoặc bỏ nhiều viên, có thể cần biện pháp dự phòng trong bảy ngày.
- Nôn hoặc tiêu chảy kéo dài có thể làm giảm hiệu quả của viên uống.
- Miếng dán không được cắt; chỉ mang một miếng tại một thời điểm và thay đúng ngày.
- Vòng âm đạo phải được đặt liên tục theo lịch; thời gian vòng nằm ngoài âm đạo có thể ảnh hưởng hiệu quả.
Thuốc không phòng ngừa HIV, lậu, giang mai, chlamydia hoặc các bệnh lây truyền qua đường tình dục. Bao cao su vẫn cần thiết khi có nguy cơ phơi nhiễm.
Trước khi sử dụng cần đánh giá:
- Khả năng có thai.
- Huyết áp.
- Tuổi và tình trạng hút thuốc.
- Tiền sử huyết khối, đột quỵ, nhồi máu cơ tim hoặc rối loạn tăng đông.
- Migraine, đặc biệt migraine kèm aura.
- Bệnh gan, bệnh túi mật hoặc vàng da ứ mật.
- Ung thư vú hoặc ung thư nhạy cảm hormon.
- Đái tháo đường, rối loạn lipid và tăng triglyceride.
- Thuốc chống động kinh, thuốc lao, thuốc HIV/HCV và thảo dược đang sử dụng.
Trong quá trình điều trị, theo dõi huyết áp, kiểu chảy máu, đau đầu, tâm trạng, dấu hiệu huyết khối, tác dụng chuyển hóa và nhu cầu tiếp tục phương pháp. Chảy máu bất thường kéo dài hoặc xuất hiện sau thời gian chu kỳ đã ổn định cần được đánh giá nguyên nhân.
Cảnh báo và lưu ý về Ethinylestradiol
Các chống chỉ định quan trọng của thuốc tránh thai phối hợp chứa ethinylestradiol thường gồm:
- Hút thuốc lá và trên 35 tuổi.
- Huyết khối tĩnh mạch sâu hoặc thuyên tắc phổi hiện tại hay tiền sử.
- Đột quỵ, bệnh động mạch vành hoặc nguy cơ huyết khối động mạch cao.
- Rối loạn tăng đông di truyền hoặc mắc phải.
- Tăng huyết áp không kiểm soát hoặc có bệnh mạch máu.
- Migraine kèm aura; một số nhãn chống chỉ định mọi migraine ở người trên 35 tuổi.
- Đái tháo đường kèm tổn thương mạch máu, tổn thương cơ quan đích hoặc thời gian mắc bệnh kéo dài theo tiêu chí của sản phẩm.
- Ung thư vú hiện tại hoặc tiền sử ung thư vú.
- U gan, viêm gan cấp hoặc xơ gan mất bù.
- Chảy máu tử cung chưa xác định nguyên nhân.
- Dùng phác đồ HCV chứa ombitasvir/paritaprevir/ritonavir, có hoặc không có dasabuvir.
Một số sản phẩm có chống chỉ định riêng. Ví dụ, miếng dán Zafemy chống chỉ định khi BMI từ 30 kg/m² trở lên; tiêu chí này không được tự áp dụng cho mọi viên uống hoặc vòng âm đạo.
Tác dụng không mong muốn được ghi nhận với các chế phẩm phối hợp chứa ethinylestradiol gồm:
- Đau đầu hoặc migraine.
- Buồn nôn, nôn, đau bụng hoặc đầy hơi.
- Căng, đau hoặc to vú.
- Ra huyết giữa kỳ, chảy máu bất thường hoặc mất kinh.
- Thay đổi tâm trạng, trầm cảm hoặc lo âu.
- Thay đổi cân nặng.
- Mụn hoặc phát ban.
- Tăng huyết áp.
- Tiết dịch hoặc khó chịu âm đạo với dạng vòng.
- Kích ứng vị trí dán với dạng miếng dán.
Tần suất thay đổi theo progestin, liều ethinylestradiol và dạng dùng; không nên quy toàn bộ phản ứng của chế phẩm phối hợp cho riêng ethinylestradiol.
Các biến cố nghiêm trọng có thể gồm:
- Huyết khối tĩnh mạch sâu và thuyên tắc phổi.
- Nhồi máu cơ tim, đột quỵ hoặc huyết khối động mạch.
- Huyết khối mạch võng mạc và mất thị lực đột ngột.
- Tăng huyết áp nghiêm trọng.
- U tuyến gan, tổn thương gan hoặc vàng da ứ mật.
- Viêm tụy ở người tăng triglyceride.
- Bệnh túi mật.
- Phản vệ hoặc phù mạch.
- Trầm cảm nặng hoặc thay đổi tâm trạng nghiêm trọng.
Nguy cơ huyết khối phụ thuộc toàn bộ chế phẩm, liều estrogen, loại progestin và yếu tố cá nhân. Không thể kết luận mức nguy cơ chỉ dựa trên số microgam ethinylestradiol.
Thuốc tránh thai phối hợp chứa ethinylestradiol làm tăng nguy cơ huyết khối so với không sử dụng. Nguy cơ đặc biệt cần lưu ý khi mới bắt đầu, bắt đầu lại sau thời gian ngừng, hút thuốc, béo phì, bất động, sau sinh, chuẩn bị phẫu thuật lớn hoặc có tiền sử gia đình về huyết khối.
Nhãn thuốc thường yêu cầu ngừng ít nhất bốn tuần trước và đến hai tuần sau phẫu thuật lớn có nguy cơ huyết khối nếu có thể. Phải sử dụng phương pháp tránh thai khác trong thời gian ngừng.
Đau đầu mới xuất hiện, migraine tăng nặng, chảy máu bất thường dai dẳng, tăng huyết áp, vàng da hoặc trầm cảm nặng cần được đánh giá. Ethinylestradiol có thể gây hoặc làm nặng nám da và phù mạch di truyền.
Quá liều thuốc tránh thai chứa ethinylestradiol có thể gây buồn nôn, nôn và chảy máu âm đạo do ngừng hormon. Các nhãn viên uống không ghi nhận biến cố nghiêm trọng điển hình sau uống quá liều, kể cả một số trường hợp trẻ em nuốt nhầm. Không có thuốc giải độc đặc hiệu.
Xử trí chủ yếu là ngừng thuốc, theo dõi và điều trị triệu chứng. Cần liên hệ cơ sở cấp cứu hoặc trung tâm chống độc khi trẻ nuốt thuốc, uống số lượng lớn, có đau ngực, khó thở, rối loạn thần kinh hoặc chảy máu nhiều.
Điều kiện bảo quản phụ thuộc sản phẩm:
- Nhiều viên uống được bảo quản ở 20–25°C và tránh ánh sáng.
- Miếng dán phải giữ nguyên trong túi bảo vệ đến khi sử dụng, không cắt hoặc làm hỏng.
- Vòng âm đạo có yêu cầu nhiệt độ bảo quản và thời hạn sử dụng sau khi cấp phát riêng; phải tuân thủ nhãn và hướng dẫn của dược sĩ.
Không để thuốc trong xe nóng, nơi ẩm hoặc trong tầm với của trẻ em.
Đối tượng đặc biệt
Thuốc tránh thai phối hợp chứa ethinylestradiol không được chỉ định trước khi có kinh nguyệt. Sau tuổi dậy thì, hiệu quả tránh thai được dự kiến tương tự người trưởng thành khi sử dụng đúng cách.
Tri-Linyah được phê duyệt điều trị mụn trứng cá mức độ vừa ở người từ 15 tuổi, đã có kinh nguyệt và đồng thời muốn sử dụng thuốc tránh thai. Không nên dùng chỉ để điều trị mụn nếu người bệnh không cần tránh thai bằng đường uống.
CDC lưu ý thuốc phối hợp chứa dưới 30 microgam ethinylestradiol có thể ảnh hưởng mật độ khoáng xương ở một số thanh thiếu niên, nhưng ý nghĩa đối với nguy cơ gãy xương còn chưa chắc chắn.
Các chế phẩm tránh thai chứa ethinylestradiol không được nghiên cứu và không được chỉ định cho người sau mãn kinh. Nguy cơ tim mạch và huyết khối tăng theo tuổi; CDC xếp việc sử dụng thuốc tránh thai phối hợp từ 40 tuổi trở lên vào nhóm cần cân nhắc lợi ích–nguy cơ khi không có bệnh lý bất lợi khác.
Thuốc tránh thai chứa ethinylestradiol không có chỉ định trong thai kỳ và phải ngừng khi xác nhận có thai. Dữ liệu dịch tễ trong nhãn hiện hành không ghi nhận tăng nguy cơ dị tật sinh dục hoặc ngoài sinh dục khi vô tình dùng thuốc tránh thai phối hợp trước thụ thai hoặc trong giai đoạn đầu thai kỳ.
Thuốc không dùng để phá thai và không chấm dứt thai kỳ đã hình thành.
Hormon tránh thai phối hợp có thể làm giảm lượng sữa, đặc biệt khi nguồn sữa chưa ổn định. Hormon hoặc chất chuyển hóa có thể hiện diện trong sữa mẹ. Nhiều nhãn khuyến nghị lựa chọn biện pháp khác trong thời gian cho con bú.
Theo CDC, thuốc tránh thai phối hợp không được sử dụng trong 21 ngày đầu sau sinh; từ ngày 21–42 phải đánh giá yếu tố nguy cơ huyết khối, và mức phù hợp thay đổi theo tình trạng cho con bú cùng nguy cơ cá nhân. Sau 42 ngày, việc lựa chọn vẫn cần cân nhắc nguồn sữa, bệnh nền và mong muốn của người sử dụng.
Ethinylestradiol được chuyển hóa tại gan. Thuốc tránh thai phối hợp thường chống chỉ định trong viêm gan cấp, xơ gan mất bù, u gan lành hoặc ác tính và phải ngừng nếu xuất hiện vàng da.
Không có chế độ giảm liều ethinylestradiol chung để sử dụng an toàn trong suy gan nặng. Người có bệnh gan cần lựa chọn biện pháp tránh thai theo hướng dẫn chuyên môn.
Dược động học của nhiều thuốc phối hợp chứa ethinylestradiol chưa được nghiên cứu đầy đủ ở người suy thận. Không có khuyến cáo chỉnh liều chung dựa trên eGFR.
CDC xếp một số tình trạng bệnh thận mạn có nguy cơ huyết khối cao, bao gồm lọc máu, vào nhóm không nên sử dụng thuốc tránh thai nội tiết phối hợp. Các bệnh thường đi kèm như tăng huyết áp, đái tháo đường, lupus hoặc hội chứng thận hư cũng phải được đánh giá riêng.
Ethinylestradiol không thường gây suy giảm trực tiếp khả năng lái xe. Tuy nhiên, người xuất hiện migraine nặng, chóng mặt, rối loạn thị giác, ngất, yếu liệt hoặc đau đầu bất thường không nên lái xe hay vận hành máy và cần được đánh giá y tế ngay vì đây có thể là dấu hiệu biến cố mạch máu.
Tương tác thuốc của Ethinylestradiol
Các tương tác quan trọng gồm:
- Rifampicin, rifabutin, carbamazepine, phenytoin, barbiturate, oxcarbazepine, topiramate, bosentan, felbamate, griseofulvin, rufinamide, aprepitant và St. John’s wort có thể làm giảm nồng độ hormon, tăng chảy máu giữa kỳ và gây thất bại tránh thai.
- Khi dùng chất cảm ứng enzym, nhãn có thể yêu cầu biện pháp dự phòng trong thời gian phối hợp và 28 ngày sau khi ngừng.
- Colesevelam làm giảm AUC của ethinylestradiol; dùng cách nhau ít nhất bốn giờ có thể giảm tương tác.
- Thuốc ức chế CYP3A4 như itraconazole, ketoconazole, voriconazole, fluconazole hoặc nước bưởi có thể làm tăng phơi nhiễm hormon.
- Một số thuốc điều trị HIV hoặc HCV có thể làm tăng hoặc giảm nồng độ estrogen và progestin.
- Thuốc tránh thai chứa ethinylestradiol làm giảm nồng độ lamotrigine, có thể làm giảm kiểm soát co giật.
- Nồng độ cyclosporine, prednisolone, theophylline, tizanidine hoặc voriconazole có thể tăng.
- Người dùng hormon tuyến giáp có thể cần được đánh giá lại liều vì ethinylestradiol làm tăng globulin gắn thyroxin.
- Không dùng cùng phác đồ ombitasvir/paritaprevir/ritonavir, có hoặc không có dasabuvir, do nguy cơ tăng ALT.
Thắc mắc về hoạt chất Ethinylestradiol
Ethinylestradiol là estrogen tổng hợp thường được phối hợp với một progestin trong thuốc tránh thai dạng viên, miếng dán hoặc vòng âm đạo. Hoạt chất góp phần ức chế FSH và ổn định nội mạc, nhưng không được dùng đơn độc như một thuốc tránh thai.
Không. Ethinylestradiol là dẫn xuất tổng hợp của estradiol có thêm nhóm ethynyl, giúp hoạt chất có tác dụng mạnh và bền hơn khi uống. Estradiol và ethinylestradiol có liều, chỉ định và nguy cơ khác nhau; không được tự quy đổi giữa hai hoạt chất.
Các hàm lượng thể hiện lượng estrogen trong viên, nhưng độ an toàn và hiệu quả không phụ thuộc riêng con số này. Cần xem loại progestin, lịch uống, tuổi, BMI, nguy cơ huyết khối và tương tác thuốc. Không tự đổi từ 20 lên 30 hoặc 35 microgam và không dùng hai loại thuốc tránh thai cùng lúc.
Thuốc tránh thai nội tiết phối hợp chứa ethinylestradiol làm tăng nguy cơ huyết khối tĩnh mạch và có thể liên quan thuyên tắc phổi, đột quỵ hoặc nhồi máu cơ tim. Nguy cơ cao hơn ở người hút thuốc trên 35 tuổi, có tiền sử huyết khối, migraine kèm aura, béo phì, bất động hoặc mới sinh.
Cần cấp cứu khi có đau hoặc sưng một chân, đau ngực, khó thở đột ngột, ho ra máu, mất thị lực, đau đầu dữ dội khác thường, yếu hoặc tê một bên cơ thể, nói khó, ngất hoặc phù mặt và họng. Đây có thể là dấu hiệu huyết khối, đột quỵ hoặc phản ứng dị ứng nghiêm trọng.

