Ethinylestradiol

Ethinylestradiol, còn viết là ethinyl estradiol, là estrogen tổng hợp có hoạt tính mạnh khi dùng đường uống. Hiện nay, hoạt chất chủ yếu được phối hợp với một progestin trong thuốc tránh thai nội tiết dạng viên uống, miếng dán qua da hoặc vòng âm đạo. Tác dụng tránh thai của chế phẩm phối hợp chủ yếu đến từ việc ức chế rụng trứng; ethinylestradiol góp phần ức chế FSH, ổn định nội mạc tử cung và hỗ trợ kiểm soát kiểu chảy máu.

Ethinylestradiol không được tự dùng đơn độc để tránh thai. Nguy cơ quan trọng của các thuốc phối hợp chứa hoạt chất này là huyết khối tĩnh mạch, thuyên tắc phổi, đột quỵ và nhồi máu cơ tim. Nguy cơ tăng ở người hút thuốc trên 35 tuổi, có migraine kèm aura, bệnh mạch máu, tăng huyết áp không kiểm soát hoặc rối loạn tăng đông.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Nhóm thuốc: Estrogen tổng hợp, thường là thành phần của thuốc tránh thai nội tiết phối hợp.
  • Công dụng chính: Phối hợp với progestin để phòng ngừa mang thai; một số sản phẩm có thêm chỉ định điều trị mụn trứng cá.
  • Dạng dùng: Viên uống, miếng dán qua da và vòng âm đạo.
  • Hàm lượng thường gặp: Khoảng 10–35 microgam trong viên uống; lượng giải phóng ở miếng dán hoặc vòng tùy sản phẩm.
  • Cảnh báo nổi bật: Huyết khối, thuyên tắc phổi, đột quỵ, nhồi máu cơ tim và tăng huyết áp.
  • Chống chỉ định quan trọng: Hút thuốc khi trên 35 tuổi, migraine có aura, tiền sử huyết khối, ung thư vú, bệnh gan nặng.
  • Nguyên tắc sử dụng: Dùng đúng sản phẩm, đúng lịch; không tự quy đổi liều giữa viên, miếng dán và vòng âm đạo.
  • Bảo vệ khỏi STI: Không phòng ngừa HIV hoặc các bệnh lây truyền qua đường tình dục.

Hoạt chất Ethinylestradiol là gì?

Ethinylestradiol là estrogen tổng hợp có hoạt tính đường uống cao. Hoạt chất thường được phối hợp với progestin để tạo thuốc tránh thai nội tiết phối hợp. Ethinylestradiol góp phần ức chế gonadotropin và ổn định nội mạc tử cung, nhưng hiệu quả tránh thai là kết quả của toàn bộ chế phẩm estrogen–progestin chứ không phải ethinylestradiol đơn độc.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Ethinylestradiol

INN Ethinyl estradiol

CAS 57-63-6 Công thức C20H24O2

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Ethinylestradiol

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Ethinyl estradiol

Tên IUPAC

(8R,9S,13S,14S,17R)-17-ethynyl-13-methyl-7,8,9,11,12,14,15,16-octahydro-6H-cyclopenta[a]phenanthrene-3,17-diol

Tên hóa học khác

19-Nor-17alpha-pregna-1,3,5(10)-trien-20-yne-3,17-diol | 17alpha-ethinylestra-1,3,5(10)-triene-3,17beta-diol

Tên khác / tên đồng nghĩa

Ethinyloestradiol theo cách viết Anh; ethinyl estradiol; EE; 17α-ethynyl estradiol; 17α-ethynyl-17β-estradiol; CAS 57-63-6. Không đồng nhất ethinylestradiol với estradiol, estriol hoặc estetrol vì đây là các hoạt chất khác nhau và không thể tự quy đổi liều.

Tên viết tắt

EE

Tên Latinh / tên dược điển

Ethinylestradiolum

Tên USAN

ethinyl estradiol

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

57-63-6

UNII

423D2T571U

PubChem CID

5991

RxNorm CUI

4124

Công thức phân tử

C20H24O2

Dược động học của Ethinylestradiol

Dược động học phụ thuộc đường dùng và thành phần phối hợp. Sau uống, ethinylestradiol được hấp thu nhanh nhưng chịu chuyển hóa bước đầu đáng kể tại niêm mạc ruột và gan. Trong một nhãn viên phối hợp levonorgestrel, sinh khả dụng đường uống khoảng 43%, Tmax khoảng 1,6 giờ, thể tích phân bố biểu kiến khoảng 4,3 L/kg và thời gian bán thải cuối khoảng 15 giờ. Thuốc gắn chủ yếu với albumin, chuyển hóa bằng hydroxyl hóa, methyl hóa và liên hợp, sau đó thải qua nước tiểu và phân.

Các thông số trên chỉ đại diện cho chế phẩm và nghiên cứu cụ thể, không áp dụng trực tiếp cho miếng dán hoặc vòng âm đạo.

Giai đoạn I: Hấp thu

Sau uống, nồng độ đỉnh thường đạt trong khoảng 1,5–2 giờ ở các chế phẩm phối hợp được trích dẫn. Trạng thái ổn định của ethinylestradiol có thể đạt vào khoảng ngày thứ bảy khi uống hằng ngày. Nôn hoặc tiêu chảy kéo dài có thể làm giảm hấp thu và làm giảm hiệu quả tránh thai.

Miếng dán và vòng âm đạo cung cấp hoạt chất liên tục qua da hoặc niêm mạc, vì vậy không được so sánh trực tiếp bằng hàm lượng microgam ghi trên viên uống.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Ethinylestradiol được hấp thu gần như hoàn toàn qua đường tiêu hóa, nhưng chuyển hóa bước đầu làm sinh khả dụng đường uống trong nhãn viên levonorgestrel–ethinylestradiol còn khoảng 43%. Sinh khả dụng thay đổi giữa cá thể và có thể khác theo công thức bào chế.

Giai đoạn II: Phân bố

Thể tích phân bố biểu kiến của ethinylestradiol được báo cáo khoảng 4,3 L/kg trong một nhãn thuốc phối hợp. Khoảng 95–97% hoạt chất gắn với albumin huyết thanh. Ethinylestradiol không gắn đáng kể với SHBG nhưng làm tăng tổng hợp SHBG tại gan.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Ethinylestradiol chịu chuyển hóa bước đầu tại thành ruột và gan. Các con đường gồm tạo ethinylestradiol-3-sulfate, hydroxyl hóa chủ yếu ở vị trí 2 qua CYP3A4 và hydroxyl hóa ở một số vị trí khác. Các chất chuyển hóa tiếp tục được methyl hóa hoặc liên hợp glucuronide và sulfate.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Ethinylestradiol và các chất chuyển hóa được thải qua nước tiểu và phân dưới dạng liên hợp glucuronide hoặc sulfate. Hoạt chất trải qua chu trình gan–ruột, có thể góp phần kéo dài mức phơi nhiễm.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Trong nhãn viên levonorgestrel–ethinylestradiol được trích dẫn, thời gian bán thải cuối của ethinylestradiol sau một liều khoảng 15 giờ. Giá trị có thể khác theo dạng bào chế, progestin phối hợp và thiết kế nghiên cứu.

CL · Độ thanh thải toàn phần

Không có một giá trị độ thanh thải duy nhất có thể áp dụng cho mọi viên uống, miếng dán và vòng âm đạo chứa ethinylestradiol.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Các yếu tố có thể ảnh hưởng gồm:

  • Hoạt tính CYP3A4 và chuyển hóa bước đầu tại gan–ruột.
  • Thuốc cảm ứng hoặc ức chế enzym.
  • Nôn, tiêu chảy hoặc bệnh làm giảm hấp thu đường uống.
  • Chức năng gan.
  • Dạng bào chế đường uống, qua da hoặc âm đạo.
  • Tương tác với chất gắn acid mật như colesevelam.
  • Sử dụng lặp lại, do ethinylestradiol làm tăng SHBG và ảnh hưởng dược động học của progestin phối hợp.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Ethinylestradiol

Ethinylestradiol là chất chủ vận thụ thể estrogen. Hoạt chất có tác dụng tại vùng dưới đồi–tuyến yên, gan, nội mạc tử cung, xương và nhiều mô đáp ứng estrogen. Ảnh hưởng tại gan gồm tăng tổng hợp SHBG, globulin gắn thyroxin, globulin gắn corticosteroid và một số protein tham gia đông máu.

Các tác động tại gan vừa đóng góp vào đặc tính dược lý vừa liên quan đến nguy cơ huyết khối của thuốc tránh thai phối hợp.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Ethinylestradiol đi vào tế bào, gắn với thụ thể estrogen và điều hòa phiên mã gen. Trong thuốc tránh thai phối hợp, hoạt chất góp phần giảm tiết FSH, hạn chế phát triển nang noãn và ổn định nội mạc tử cung. Progestin phối hợp đóng vai trò quan trọng trong ức chế đỉnh LH, ngăn rụng trứng và làm đặc chất nhầy cổ tử cung.

Nhãn thuốc mô tả thuốc tránh thai phối hợp phòng ngừa mang thai chủ yếu bằng cách ức chế rụng trứng.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Ethinylestradiol tạo tác dụng estrogen toàn thân mạnh ở liều microgam. Hoạt chất làm tăng các protein gắn hormon tại gan và có thể ảnh hưởng yếu tố đông máu, lipid, dung nạp glucose cùng các xét nghiệm nội tiết.

Khi phối hợp progestin đúng lịch, thuốc làm giảm khả năng rụng trứng và mang thai. Hiệu quả giảm khi bỏ liều, bắt đầu vỉ muộn, nôn hoặc tiêu chảy kéo dài hay dùng đồng thời chất cảm ứng enzym.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Ethinylestradiol

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Ethinylestradiol

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Ethinylestradiol

Các tương tác quan trọng gồm:

  • Rifampicin, rifabutin, carbamazepine, phenytoin, barbiturate, oxcarbazepine, topiramate, bosentan, felbamate, griseofulvin, rufinamide, aprepitant và St. John’s wort có thể làm giảm nồng độ hormon, tăng chảy máu giữa kỳ và gây thất bại tránh thai.
  • Khi dùng chất cảm ứng enzym, nhãn có thể yêu cầu biện pháp dự phòng trong thời gian phối hợp và 28 ngày sau khi ngừng.
  • Colesevelam làm giảm AUC của ethinylestradiol; dùng cách nhau ít nhất bốn giờ có thể giảm tương tác.
  • Thuốc ức chế CYP3A4 như itraconazole, ketoconazole, voriconazole, fluconazole hoặc nước bưởi có thể làm tăng phơi nhiễm hormon.
  • Một số thuốc điều trị HIV hoặc HCV có thể làm tăng hoặc giảm nồng độ estrogen và progestin.
  • Thuốc tránh thai chứa ethinylestradiol làm giảm nồng độ lamotrigine, có thể làm giảm kiểm soát co giật.
  • Nồng độ cyclosporine, prednisolone, theophylline, tizanidine hoặc voriconazole có thể tăng.
  • Người dùng hormon tuyến giáp có thể cần được đánh giá lại liều vì ethinylestradiol làm tăng globulin gắn thyroxin.
  • Không dùng cùng phác đồ ombitasvir/paritaprevir/ritonavir, có hoặc không có dasabuvir, do nguy cơ tăng ALT.

Thắc mắc về hoạt chất Ethinylestradiol

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 2 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *