Gonadotropin

Gonadotropin không phải tên của một hoạt chất duy nhất mà là nhóm hormone glycoprotein tác động lên tuyến sinh dục. Trong cơ thể, FSH và LH được tiết từ tuyến yên trước; hCG được nhau thai sản xuất nhưng có hoạt tính tương tự LH. Các thuốc Gonadotropin có thể chứa FSH tái tổ hợp, FSH nguồn gốc nước tiểu, LH tái tổ hợp, hCG hoặc hỗn hợp hMG có hoạt tính FSH và LH. Chúng được sử dụng trong kích thích phát triển nang noãn, gây rụng trứng, hỗ trợ thụ tinh trong ống nghiệm và kích thích sinh tinh ở một số nam giới bị suy sinh dục giảm gonadotropin. Liều dùng khác nhau đáng kể giữa từng hoạt chất, chế phẩm và mục tiêu điều trị. Gonadotropin có thể gây hội chứng quá kích buồng trứng, đa thai, huyết khối và xoắn buồng trứng; vì vậy chỉ được sử dụng theo phác đồ của bác sĩ chuyên khoa với siêu âm và xét nghiệm nội tiết phù hợp.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Cập nhật lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Tên một nhóm hormone/thuốc, không phải một hoạt chất đơn nhất
  • FSH, LH, hCG, hMG và các dạng tái tổ hợp tương ứng
  • Kích thích nang noãn, gây rụng trứng, hỗ trợ IVF/ICSI và kích thích sinh tinh
  • Chủ yếu tiêm dưới da hoặc tiêm bắp, tùy sản phẩm
  • Siêu âm nang noãn, estradiol và các xét nghiệm sinh sản phù hợp
  • Quá kích buồng trứng, đa thai, xoắn buồng trứng, huyết khối và phản vệ
  • Không có một liều chung cho toàn nhóm; phải cá thể hóa
  • hCG không được chứng minh có tác dụng giảm cân

Hoạt chất Gonadotropin là gì?

Gonadotropin là nhóm hormone điều hòa hoạt động của buồng trứng và tinh hoàn. FSH và LH được tuyến yên trước tiết ra dưới sự điều hòa của GnRH. hCG do nhau thai sản xuất nhưng gắn cùng thụ thể với LH và có thể mô phỏng đỉnh LH để thúc đẩy trưởng thành noãn và rụng trứng.
Trong điều trị, các thuốc Gonadotropin cung cấp hoạt tính FSH, LH hoặc hCG nhằm kích thích phát triển nang noãn, tạo noãn trưởng thành, gây rụng trứng hoặc hỗ trợ sinh tinh.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Gonadotropin

CAS Không áp dụng

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Gonadotropin

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Gonadotropin

Tên khác / tên đồng nghĩa

Gonadotropic hormones; gonadotrophins; hormone hướng sinh dục; hormone kích thích tuyến sinh dục.
Các thành phần hoặc phân nhóm thường gặp gồm:
Follitropin alfa, follitropin beta, follitropin delta: FSH tái tổ hợp.
Urofollitropin: FSH nguồn gốc nước tiểu.
Lutropin alfa: LH tái tổ hợp.
Choriogonadotropin alfa: hCG tái tổ hợp.
Chorionic gonadotropin: hCG nguồn gốc nước tiểu.
Menotropins hoặc hMG: chế phẩm có hoạt tính FSH và LH.
Corifollitropin alfa: chất chủ vận FSH tác dụng kéo dài.

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

Không áp dụng

UNII

Không áp dụng

PubChem CID

Không áp dụng

RxNorm CUI

Không áp dụng

Dược động học của Gonadotropin

Không tồn tại một bộ thông số dược động học chung cho toàn bộ nhóm Gonadotropin. Dược động học thay đổi theo hormone, nguồn sản xuất, mức độ glycosyl hóa, đường dùng và công thức sản phẩm.
Dữ liệu đại diện:

  • Follitropin alfa tiêm dưới da: sinh khả dụng tuyệt đối trung bình khoảng 66%; thời gian đạt nồng độ đỉnh khoảng 16 giờ sau một liều ở phụ nữ khỏe mạnh; thời gian bán thải cuối khoảng 24 giờ.
  • Menotropin: thời gian đạt nồng độ đỉnh của thành phần FSH sau một liều dưới da trung bình khoảng 17,9 giờ; thời gian bán thải FSH sau dùng nhiều liều khoảng 11–13 giờ.
  • Choriogonadotropin alfa 250 microgam dưới da: sinh khả dụng khoảng 40%, đạt nồng độ đỉnh sau khoảng 12–24 giờ và có thời gian bán thải cuối khoảng 29 giờ.
    Các số liệu trên không được dùng để quy đổi liều giữa các chế phẩm.

Giai đoạn I: Hấp thu

Sau tiêm dưới da, các gonadotropin glycoprotein thường được hấp thu chậm:

  • Follitropin alfa đạt nồng độ đỉnh trung bình sau khoảng 16 giờ ở phụ nữ khỏe mạnh sau một liều.
  • Menotropin đạt nồng độ FSH đỉnh trung bình sau khoảng 17,9 giờ khi tiêm dưới da một liều 225 IU.
  • Choriogonadotropin alfa đạt nồng độ đỉnh sau khoảng 12–24 giờ.
    Tốc độ hấp thu của follitropin alfa có thể giảm khi chỉ số khối cơ thể tăng.
Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng phụ thuộc hoạt chất và đường dùng:

  • Follitropin alfa tiêm dưới da: trung bình khoảng 66% trong nghiên cứu trên người tình nguyện nữ khỏe mạnh.
  • Choriogonadotropin alfa 250 microgam tiêm dưới da: khoảng 40%.
  • Menotropin: nhãn thuốc ghi nhận đường dưới da có xu hướng cho sinh khả dụng cao hơn đường tiêm bắp, nhưng không cung cấp một tỷ lệ sinh khả dụng tuyệt đối chung.

Giai đoạn II: Phân bố

Dữ liệu phân bố khác nhau giữa từng hoạt chất. Với choriogonadotropin alfa tiêm tĩnh mạch, thể tích ngăn trung tâm khoảng 3,0 lít và thể tích phân bố ở trạng thái ổn định khoảng 5,9 lít. Thể tích phân bố biểu kiến của follitropin alfa ở nam giới khỏe mạnh trong một nghiên cứu khoảng 10 lít. Phân bố FSH và LH tại các mô sau khi dùng menotropin chưa được nghiên cứu đầy đủ ở người.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Các gonadotropin là protein hoặc glycoprotein và được phân giải bằng các quá trình chuyển hóa protein. Tuy nhiên, chuyển hóa của follitropin alfa, FSH và LH trong menotropin chưa được nghiên cứu đầy đủ ở người. Không nên áp dụng mô hình chuyển hóa qua CYP450 của thuốc phân tử nhỏ cho toàn bộ nhóm này.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Đường thải trừ phụ thuộc hoạt chất. Với choriogonadotropin alfa, khoảng một phần mười liều được thải qua nước tiểu theo nhãn thuốc. Dữ liệu định lượng về tỷ lệ thải qua thận của follitropin alfa và từng thành phần menotropin còn hạn chế.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Thời gian bán thải thay đổi theo thành phần:

  • Follitropin alfa: khoảng 24 giờ sau một liều dưới da ở phụ nữ khỏe mạnh; một số nhóm nghiên cứu ghi nhận khoảng 24–41 giờ.
  • Menotropin: thời gian bán thải của thành phần FSH khoảng 11–13 giờ sau nhiều liều.
  • Choriogonadotropin alfa: khoảng 29 ± 6 giờ sau tiêm dưới da.
CL · Độ thanh thải toàn phần

Dữ liệu đại diện:

  • Choriogonadotropin alfa 250 microgam tiêm tĩnh mạch: độ thanh thải toàn thân trung bình khoảng 0,29 lít/giờ.
  • Choriogonadotropin alfa tiêm dưới da: độ thanh thải biểu kiến trung vị khoảng 0,51 lít/giờ.
  • Follitropin alfa: độ thanh thải biểu kiến trong các nhóm nghiên cứu khoảng 0,7–0,9 lít/giờ.
    Không được dùng các thông số này để chuyển đổi liều giữa FSH, hMG và hCG.
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Các yếu tố có thể ảnh hưởng đến mức phơi nhiễm hoặc đáp ứng gồm:

  • Loại gonadotropin và mức độ glycosyl hóa.
  • Nguồn gốc tái tổ hợp hoặc nước tiểu.
  • Đường tiêm và công thức sản phẩm.
  • Chỉ số khối cơ thể; nhãn follitropin alfa ghi nhận tốc độ hấp thu giảm khi BMI tăng.
  • Dự trữ buồng trứng, tuổi, cân nặng và phác đồ ức chế tuyến yên có thể ảnh hưởng đến đáp ứng điều trị, nhưng không phải tất cả đều là yếu tố dược động học.
  • Dược động học ở người suy gan hoặc suy thận chưa được xác lập đầy đủ đối với nhiều chế phẩm.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Gonadotropin

Nhóm Gonadotropin có thể phân loại theo hoạt tính:

  • Thuốc có hoạt tính FSH: follitropin alfa, follitropin beta, follitropin delta, urofollitropin và corifollitropin alfa.
  • Thuốc có hoạt tính LH: lutropin alfa.
  • Thuốc có hoạt tính FSH và LH: menotropin hoặc hMG.
  • Thuốc có hoạt tính LH/hCG: choriogonadotropin alfa và chorionic gonadotropin nguồn gốc nước tiểu.
  • Chế phẩm phối hợp: ví dụ phối hợp follitropin alfa với lutropin alfa.
    Việc phân nhóm có ý nghĩa vì từng hoạt tính được sử dụng ở giai đoạn khác nhau của quá trình phát triển nang noãn, rụng trứng hoặc sinh tinh.

Phần III: Cơ chế tác dụng

  • FSH gắn với thụ thể FSH trên tế bào hạt của buồng trứng, kích thích phát triển nang noãn, tổng hợp aromatase, estradiol và inhibin. Ở nam giới, FSH tác động lên tế bào Sertoli và hỗ trợ sinh tinh.
  • LH gắn với thụ thể LH/hCG trên tế bào vỏ và tế bào hoàng thể, kích thích tạo steroid sinh dục và hỗ trợ trưởng thành nang noãn.
  • hCG gắn với thụ thể LH/hCG, mô phỏng đỉnh LH giữa chu kỳ, kích thích tiếp tục giảm phân của noãn, vỡ nang noãn, rụng trứng và hoàng thể hóa.
  • Ở nam giới, hCG kích thích tế bào Leydig sản xuất androgen; FSH phối hợp với hCG có thể kích thích sinh tinh ở người suy sinh dục giảm gonadotropin.
  • Menotropin cung cấp đồng thời hoạt tính FSH và LH.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Đáp ứng của Gonadotropin phụ thuộc chức năng còn lại của buồng trứng hoặc tinh hoàn:

  • FSH làm tăng kích thước và số lượng nang noãn, estradiol và inhibin ở phụ nữ.
  • hCG thúc đẩy trưởng thành nang noãn cuối cùng và rụng trứng khi nang đã phát triển đầy đủ.
  • Ở nam giới suy sinh dục giảm gonadotropin, hCG làm tăng testosterone; FSH phối hợp sau khi testosterone được chuẩn hóa nhằm kích thích sinh tinh.
  • Ở suy buồng trứng hoặc suy tinh hoàn nguyên phát, nồng độ FSH nội sinh thường cao và gonadotropin ngoại sinh có thể không tạo đáp ứng mong muốn.
    Đáp ứng có sự khác biệt lớn giữa các cá thể, vì vậy nồng độ thuốc đơn thuần không dự đoán chính xác hoàn toàn tốc độ phát triển nang noãn.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Gonadotropin

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Gonadotropin

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Gonadotropin

Các nhãn follitropin alfa, menotropin và choriogonadotropin alfa chưa có nghiên cứu tương tác thuốc – thuốc đầy đủ.
Các điểm cần lưu ý:

  • FSH, LH và hCG thường được phối hợp theo phác đồ điều trị; đây là phối hợp có chủ đích và phải được bác sĩ kiểm soát.
  • hCG ngoại sinh có thể làm xét nghiệm thai dương tính giả nếu xét nghiệm quá sớm.
  • hCG có thể phản ứng chéo với một số xét nghiệm định lượng LH hoặc gonadotropin.
  • Thuốc chủ vận hoặc đối kháng GnRH có thể được dùng để điều chỉnh tuyến yên trong phác đồ ART và làm thay đổi yêu cầu liều Gonadotropin.
  • Không tự phối hợp Gonadotropin với clomiphene, letrozole hoặc các hormone sinh dục.
  • Cần thông báo toàn bộ thuốc, hormone, vitamin và sản phẩm bổ sung đang sử dụng cho bác sĩ.

Thắc mắc về hoạt chất Gonadotropin

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 5 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *