Follitropin alfa là hormone kích thích nang trứng người tái tổ hợp, còn gọi là recombinant human follicle-stimulating hormone hoặc r-hFSH. Thuốc được sản xuất bằng công nghệ DNA tái tổ hợp và có hoạt tính tương tự FSH tự nhiên của tuyến yên. Ở phụ nữ, Follitropin alfa kích thích nang noãn phát triển trong điều trị không phóng noãn và trong các kỹ thuật hỗ trợ sinh sản như IVF hoặc ICSI. Ở nam giới bị suy sinh dục giảm gonadotropin, thuốc có thể được phối hợp với hCG để kích thích sinh tinh. Đây là thuốc kê đơn phải được sử dụng dưới sự giám sát của bác sĩ có kinh nghiệm về điều trị vô sinh. Liều phải được cá thể hóa dựa trên siêu âm nang noãn, estradiol, tiền sử đáp ứng và mục tiêu điều trị. Nguy cơ quan trọng nhất ở phụ nữ là hội chứng quá kích buồng trứng, đa thai, xoắn buồng trứng và huyết khối.
Nội dung chính
- Bản chất: Hormone FSH người tái tổ hợp
- Đường dùng: Tiêm dưới da
- Chỉ định ở nữ: Kích thích phóng noãn, phát triển nhiều nang noãn trong ART và điều trị thiếu FSH/LH theo một số nhãn
- Chỉ định ở nam: Kích thích sinh tinh trong suy sinh dục giảm gonadotropin, dùng cùng hCG
- Theo dõi bắt buộc: Siêu âm nang noãn, estradiol, triệu chứng OHSS; ở nam theo dõi testosterone và tinh dịch đồ
- Nguy cơ nghiêm trọng: OHSS, huyết khối, xoắn buồng trứng, đa thai, thai ngoài tử cung và phản vệ
- Nguyên tắc liều: Dùng liều thấp nhất có hiệu quả và điều chỉnh theo đáp ứng
- Lưu ý: Không tự tiêm khi chưa được đào tạo và không tự thay đổi liều
Hoạt chất Follitropin alfa là gì?
Follitropin alfa là bản sao tái tổ hợp của FSH người tự nhiên. Ở phụ nữ, thuốc kích thích nang noãn phát triển và tăng sản xuất estradiol. Ở nam giới bị thiếu gonadotropin, thuốc phối hợp với hCG để hỗ trợ chức năng tế bào Sertoli và quá trình sinh tinh.
Follitropin alfa
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Follitropin alfa |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Follitropin alfa |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Recombinant human follicle-stimulating hormone; recombinant human FSH; r-hFSH; follitropin alpha; hormone kích thích nang trứng người tái tổ hợp. |
| Tên Latinh / tên dược điển | Follitropinum alfa |
| Tên USAN | follitropin alfa |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | Không tìm thấy |
|---|---|
| UNII | VV3HN9ZPB5 |
| PubChem CID | Không có CID |
| RxNorm CUI | 386938 |
Dược động học của Follitropin alfa
Sau khi tiêm dưới da, Follitropin alfa được hấp thu chậm, đạt nồng độ đỉnh muộn và có dược động học bị giới hạn bởi tốc độ hấp thu. Sinh khả dụng tuyệt đối khoảng 66%. Sau khi dùng lặp lại, thuốc có thể tích lũy khoảng ba lần và đạt trạng thái ổn định trong khoảng 3–4 ngày. Thuốc được phân bố chủ yếu trong khoang dịch ngoại bào và thải trừ chậm.
Giai đoạn I: Hấp thu
Sau tiêm dưới da, Follitropin alfa được hấp thu chậm. Trong nghiên cứu với sản phẩm lọ nhiều liều, thời gian đạt nồng độ đỉnh trung bình khoảng 16 giờ sau một liều ở phụ nữ khỏe mạnh. Với bút GONAL-f RFF Redi-ject liều 300 IU, thời gian đạt đỉnh trung bình khoảng 15,5 giờ. Tốc độ hấp thu có xu hướng giảm khi chỉ số khối cơ thể tăng.
| F · Sinh khả dụng | Sinh khả dụng tuyệt đối sau khi tiêm dưới da khoảng 66%. Kết quả có thể dao động đáng kể giữa các cá thể và dạng sản phẩm. |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
Sau khi tiêm tĩnh mạch, thuốc phân bố vào khoang dịch ngoại bào. Thể tích phân bố ở trạng thái ổn định được ghi nhận khoảng 9–11 L; nghiên cứu trong nhãn Hoa Kỳ ghi nhận thể tích phân bố biểu kiến khoảng 10 L ở một số đối tượng. Sự phân bố cụ thể của FSH vào các mô hoặc cơ quan người chưa được xác định đầy đủ.
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Quá trình chuyển hóa Follitropin alfa chưa được nghiên cứu đầy đủ ở người. Do đây là một hormone glycoprotein, thuốc được cho là bị phân giải thông qua các con đường chuyển hóa protein và glycoprotein, nhưng chưa có dữ liệu định lượng đáng tin cậy để mô tả chi tiết.
Giai đoạn IV: Thải trừ
SmPC Ovaleap ghi nhận khoảng 12% liều Follitropin alfa được bài tiết qua nước tiểu. Nhãn GONAL-f tại Hoa Kỳ cho biết chuyển hóa và thải trừ chưa được nghiên cứu đầy đủ ở người. Do khác biệt về mức độ dữ liệu, không nên suy luận rằng thận là con đường thải trừ chính.
| t½ · Thời gian bán thải | Sau tiêm tĩnh mạch, thời gian bán thải cuối khoảng 14–17 giờ. Sau tiêm dưới da, thời gian bán thải biểu kiến khoảng 24–59 giờ tùy sản phẩm và quần thể. Nghiên cứu với GONAL-f RFF Redi-ject ghi nhận thời gian bán thải trung bình khoảng 53 giờ. |
|---|---|
| CL · Độ thanh thải toàn phần | Tổng độ thanh thải được ghi nhận khoảng 0,6 L/giờ trong SmPC Ovaleap. Nhãn GONAL-f ghi nhận độ thanh thải biểu kiến sau tiêm dưới da khoảng 0,7–0,9 L/giờ ở các nhóm được nghiên cứu. Các giá trị có thể thay đổi theo giới tính, liều và quần thể nghiên cứu. |
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Các yếu tố có thể ảnh hưởng đến dược động học hoặc đáp ứng gồm:
- Chỉ số khối cơ thể cao có thể làm giảm tốc độ hấp thu.
- Liều và số ngày dùng liên tiếp.
- Loại sản phẩm, nồng độ và hệ thống bút tiêm.
- Tuổi, dự trữ buồng trứng, hội chứng buồng trứng đa nang và đáp ứng ở chu kỳ trước.
- Việc dùng thuốc đồng vận hoặc đối vận GnRH.
- Thiếu LH nặng hoặc các rối loạn nội tiết chưa được kiểm soát.
Dược động học ở người suy gan hoặc suy thận chưa được xác lập.
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Follitropin alfa
Follitropin alfa thuộc nhóm gonadotropin tái tổ hợp. Thuốc có hoạt tính FSH nhưng không cung cấp đầy đủ hoạt tính LH. Vì vậy, người thiếu LH và FSH nặng có thể cần phối hợp một chế phẩm chứa LH; nam giới suy sinh dục giảm gonadotropin cần phối hợp hCG.
Phần III: Cơ chế tác dụng
Follitropin alfa gắn vào thụ thể FSH trên tế bào hạt của nang noãn ở nữ và tế bào Sertoli ở nam. Ở phụ nữ, thuốc kích thích tuyển chọn, tăng trưởng và trưởng thành nang noãn, đồng thời thúc đẩy sản xuất steroid sinh dục. Khi không có đỉnh LH nội sinh, hCG thường được sử dụng sau khi nang đã phát triển phù hợp để hoàn tất trưởng thành noãn và kích hoạt phóng noãn. Ở nam giới, Follitropin alfa cùng hCG kích thích quá trình sinh tinh.
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Nồng độ inhibin, estradiol và thể tích nang noãn tăng theo thời gian khi dùng Follitropin alfa, nhưng đáp ứng khác nhau đáng kể giữa từng phụ nữ. Sự phát triển nang có thể tiếp tục sau khi ngừng thuốc và sau khi nồng độ FSH huyết thanh đã giảm. Nồng độ FSH đơn độc không dự đoán chính xác tốc độ phát triển nang, vì vậy phải phối hợp siêu âm và đánh giá estradiol. Ở nam giới thiếu FSH, dùng cùng hCG trong nhiều tháng có thể kích thích sinh tinh.
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Follitropin alfa
Các chỉ định được phê duyệt phụ thuộc nhãn sản phẩm và quốc gia:
- Kích thích phóng noãn và có thai ở phụ nữ vô sinh ít phóng noãn hoặc không phóng noãn, khi nguyên nhân mang tính chức năng và không phải suy buồng trứng nguyên phát.
- Kích thích phát triển nhiều nang noãn trong chu kỳ hỗ trợ sinh sản như IVF hoặc ICSI.
- Phối hợp chế phẩm chứa LH để kích thích phát triển nang noãn ở phụ nữ thiếu FSH và LH nặng theo nhãn châu Âu.
- Phối hợp hCG để kích thích sinh tinh ở nam giới vô sinh bị suy sinh dục giảm gonadotropin, không do suy tinh hoàn nguyên phát.
Follitropin alfa có thể được sử dụng trong các phác đồ kích thích buồng trứng phục vụ bảo tồn khả năng sinh sản, như đông lạnh noãn hoặc phôi trước điều trị gây độc tuyến sinh dục hoặc theo lựa chọn cá nhân. Việc này thuộc quy trình hỗ trợ sinh sản và phải dựa trên hướng dẫn chuyên môn, dự trữ buồng trứng, tuổi và nguy cơ OHSS; không phải mọi nhãn đều ghi đây là một chỉ định độc lập.
Liều dùng và cách sử dụng
Liều dưới đây được trích từ các nhãn quốc tế, chỉ dùng để tham khảo và không được tự áp dụng:
- Kích thích phóng noãn theo nhãn GONAL-f Hoa Kỳ: khởi đầu 75 IU tiêm dưới da mỗi ngày trong 14 ngày ở chu kỳ đầu. Nếu đáp ứng chưa đủ, có thể tăng tối đa 37,5 IU mỗi lần, cách nhau ít nhất 7 ngày; tối đa 300 IU/ngày.
- Kích thích phóng noãn theo SmPC châu Âu: thường khởi đầu 75–150 IU/ngày và điều chỉnh 37,5–75 IU sau khoảng 7–14 ngày; trong một số nhãn liều tối đa của trường hợp đáp ứng kém là 225 IU/ngày.
- Kích thích nhiều nang trong ART theo nhãn Hoa Kỳ: thường bắt đầu 150 IU/ngày từ ngày 2 hoặc 3 của chu kỳ; có thể bắt đầu 225 IU/ngày khi gonadotropin nội sinh đã bị ức chế. Điều chỉnh sau 5 ngày, sau đó không thường xuyên hơn mỗi 3–5 ngày; tối đa 450 IU/ngày.
- Kích thích nhiều nang theo SmPC châu Âu: liều thường dùng 150–225 IU/ngày từ ngày 2 hoặc 3; cá thể hóa theo dự trữ buồng trứng và đáp ứng, tối đa 450 IU/ngày.
- Phụ nữ thiếu FSH và LH nặng: có thể bắt đầu Follitropin alfa 75–150 IU/ngày cùng lutropin alfa 75 IU/ngày; điều chỉnh cách nhau 7–14 ngày.
- Nam giới suy sinh dục giảm gonadotropin: sau khi testosterone đã được bình thường hóa bằng hCG, dùng Follitropin alfa 150 IU, ba lần mỗi tuần cùng hCG. Nếu vẫn vô tinh, có thể tăng tối đa 300 IU ba lần mỗi tuần và điều trị đến 18 tháng theo nhãn Hoa Kỳ.
Liều phải được quyết định bởi bác sĩ dựa trên siêu âm, estradiol, testosterone, tinh dịch đồ và đáp ứng từng người.
- Chỉ tiêm dưới da sau khi đã được nhân viên y tế hướng dẫn trực tiếp.
- Dùng đúng loại bút, cartridge, kim và vạch liều của sản phẩm.
- Thay đổi vị trí tiêm hằng ngày để giảm đau và kích ứng.
- Với bột đông khô, chỉ pha bằng dung môi đi kèm và không lắc mạnh.
- Không sử dụng nếu dung dịch đục, đổi màu hoặc có tiểu phân.
- Không dùng chung bút hoặc kim tiêm với người khác.
- Không tái sử dụng kim tiêm; bỏ kim vào hộp chuyên dụng.
- Nếu quên liều, không tiêm gấp đôi mà phải liên hệ bác sĩ để được hướng dẫn.
- Không tự thay đổi liều hoặc thời điểm dùng hCG.
Trước và trong điều trị có thể cần:
- Xác nhận không mang thai trước khi kích thích buồng trứng.
- Đánh giá nguyên nhân vô sinh và loại trừ suy buồng trứng hoặc suy tinh hoàn nguyên phát.
- Đánh giá chức năng tuyến giáp, tuyến thượng thận, tuyến yên và prolactin khi phù hợp.
- Siêu âm số lượng và kích thước nang noãn.
- Định lượng estradiol trong quá trình kích thích buồng trứng.
- Theo dõi cân nặng, vòng bụng, lượng nước tiểu và triệu chứng OHSS.
- Đánh giá nguy cơ huyết khối và tiền sử xoắn buồng trứng.
- Ở nam giới: theo dõi testosterone và xét nghiệm tinh dịch định kỳ.
- Ghi nhận tên sản phẩm và số lô thuốc sinh học đã tiêm.
Cảnh báo và lưu ý về Follitropin alfa
Chống chỉ định hoặc trường hợp không nên dùng tùy nhãn gồm:
- Quá mẫn với Follitropin alfa, FSH tái tổ hợp hoặc tá dược.
- Nồng độ FSH cao cho thấy suy tuyến sinh dục nguyên phát.
- Rối loạn tuyến giáp, tuyến thượng thận hoặc tuyến yên chưa được kiểm soát.
- U vùng dưới đồi hoặc tuyến yên.
- Khối u phụ thuộc hormone sinh dục của cơ quan sinh sản hoặc cơ quan liên quan.
- Chảy máu tử cung hoặc phụ khoa chưa xác định nguyên nhân.
- Nang buồng trứng hoặc buồng trứng to không giải thích được và không liên quan hội chứng buồng trứng đa nang.
- Suy buồng trứng nguyên phát.
- Dị dạng cơ quan sinh dục hoặc u xơ tử cung không tương thích với thai kỳ.
- Suy tinh hoàn nguyên phát.
- Ung thư buồng trứng, tử cung hoặc tuyến vú theo một số SmPC.
Ở phụ nữ, các tác dụng không mong muốn thường gặp có thể gồm:
- Đau đầu.
- Nang buồng trứng.
- Đau hoặc chướng bụng.
- Đau vùng chậu.
- Buồn nôn, nôn, đầy hơi hoặc tiêu chảy.
- Chảy máu giữa kỳ.
- OHSS mức độ nhẹ hoặc vừa.
- Đau, đỏ, bầm tím, sưng hoặc kích ứng tại chỗ tiêm.
Ở nam giới có thể gặp:
- Mụn trứng cá.
- Đau hoặc phản ứng tại chỗ tiêm.
- Vú to ở nam giới.
- Giãn tĩnh mạch thừng tinh.
- Tăng tiết bã nhờn.
- Mệt mỏi.
- Giảm ham muốn.
Các phản ứng nghiêm trọng cần được đánh giá y tế gồm:
- Phản ứng quá mẫn toàn thân, phản vệ hoặc sốc phản vệ.
- Hội chứng quá kích buồng trứng nặng.
- Tràn dịch màng phổi, cổ trướng, khó thở hoặc hội chứng suy hô hấp cấp.
- Huyết khối tĩnh mạch hoặc động mạch, thuyên tắc phổi, đột quỵ hoặc nhồi máu cơ tim.
- Xoắn buồng trứng.
- Vỡ nang buồng trứng hoặc xuất huyết trong ổ bụng.
- Buồng trứng to bất thường.
- Đa thai và các biến chứng liên quan.
- Thai ngoài tử cung.
- Sẩy thai.
- Làm nặng bệnh hen.
- Các khối u buồng trứng đã được báo cáo sau nhiều chu kỳ điều trị vô sinh, nhưng quan hệ nhân quả với gonadotropin chưa được xác lập chắc chắn.
Follitropin alfa phải được sử dụng thận trọng ở người:
- Có hội chứng buồng trứng đa nang hoặc dự trữ buồng trứng cao.
- Trẻ tuổi, thể trạng gầy hoặc từng bị OHSS.
- Có số lượng nang phát triển nhiều hoặc estradiol tăng nhanh.
- Có tiền sử xoắn buồng trứng, phẫu thuật bụng hoặc nang buồng trứng.
- Có béo phì nặng, tiền sử cá nhân hoặc gia đình huyết khối hoặc bệnh tăng đông.
- Có hen phế quản.
- Có rối loạn chuyển hóa porphyrin hoặc tiền sử gia đình mắc bệnh porphyrin.
- Có tổn thương vòi trứng làm tăng nguy cơ thai ngoài tử cung.
- Có rối loạn tuyến giáp, tuyến thượng thận hoặc tăng prolactin.
- Có dị tật tử cung, u xơ tử cung hoặc bệnh lý không tương thích với thai kỳ.
Cần dùng liều thấp nhất đạt mục tiêu và ngừng kích thích, không tiêm hCG nếu đáp ứng buồng trứng quá mức.
Tác động đầy đủ của quá liều chưa được xác định. Quá liều có thể gây đáp ứng buồng trứng quá mức, OHSS và tăng nguy cơ đa thai. Khi nghi ngờ quá kích, cần ngừng gonadotropin, không dùng hCG và tránh giao hợp hoặc sử dụng biện pháp tránh thai hàng rào theo hướng dẫn bác sĩ. OHSS nặng có thể cần nhập viện để theo dõi cân nặng, lượng dịch vào–ra, hematocrit, điện giải, chức năng thận, đông máu và hỗ trợ hô hấp, tuần hoàn. Không có thuốc giải độc đặc hiệu.
Điều kiện bảo quản phụ thuộc sản phẩm:
- GONAL-f dạng bột đông khô: bảo quản ở 2–8°C hoặc 20–25°C, tránh ánh sáng. Dung dịch sau pha có thể bảo quản ở 2–8°C hoặc 20–25°C và phải bỏ sau 28 ngày.
- GONAL-f RFF Redi-ject trước lần dùng đầu: bảo quản ở 2–8°C đến hạn dùng hoặc ở 20–25°C tối đa 3 tháng. Sau lần dùng đầu, bảo quản lạnh hoặc ở 20–25°C và bỏ phần còn lại sau 28 ngày. Không đông lạnh và tránh ánh sáng.
- Ovaleap: bảo quản ở 2–8°C, không đông lạnh và giữ trong hộp ngoài tránh ánh sáng. Trước khi mở có thể để ở nhiệt độ không quá 25°C tối đa 3 tháng; sau lần dùng đầu, bảo quản không quá 25°C và sử dụng tối đa 28 ngày.
Luôn ưu tiên hướng dẫn trên bao bì của đúng sản phẩm đang dùng.
Đối tượng đặc biệt
An toàn và hiệu quả của Follitropin alfa ở bệnh nhi chưa được xác lập trong nhãn Hoa Kỳ. SmPC châu Âu cho biết không có chỉ định phù hợp cho quần thể trẻ em. Không tự sử dụng cho trẻ hoặc thanh thiếu niên.
Không có chỉ định phù hợp cho người cao tuổi trong điều trị vô sinh. An toàn và hiệu quả chưa được xác lập ở người cao tuổi; thuốc không được chỉ định cho phụ nữ sau mãn kinh.
Follitropin alfa không có chỉ định sử dụng trong thai kỳ. Cần xác nhận xét nghiệm thai âm tính trước khi bắt đầu kích thích buồng trứng. Dữ liệu hạn chế về phơi nhiễm ngoài ý muốn chưa ghi nhận tín hiệu rõ ràng về dị tật, nhưng không đủ để loại trừ hoàn toàn nguy cơ. Khi xác định có thai, không tiếp tục dùng thuốc để kích thích buồng trứng.
Không khuyến cáo dùng Follitropin alfa trong thời gian cho con bú. Chưa có dữ liệu về sự hiện diện của thuốc trong sữa mẹ hoặc ảnh hưởng đối với trẻ bú mẹ. Prolactin tăng trong thời kỳ tiết sữa cũng có thể làm giảm đáp ứng với kích thích buồng trứng.
An toàn, hiệu quả và dược động học của Follitropin alfa ở người suy gan chưa được xác lập. Không có chế độ điều chỉnh liều tiêu chuẩn dựa trên mức độ suy gan. Việc dùng thuốc cần được bác sĩ chuyên khoa đánh giá riêng và theo dõi chặt chẽ.
An toàn, hiệu quả và dược động học của Follitropin alfa ở người suy thận chưa được xác lập. Mặc dù một phần liều có thể được bài tiết qua nước tiểu, chưa có hướng dẫn điều chỉnh liều tiêu chuẩn theo mức lọc cầu thận.
Follitropin alfa không có hoặc chỉ có ảnh hưởng không đáng kể đến khả năng lái xe và vận hành máy. Tuy nhiên, không nên lái xe nếu xuất hiện đau bụng, chóng mặt, khó chịu rõ rệt hoặc triệu chứng nghi ngờ OHSS.
Tương tác thuốc của Follitropin alfa
Các dữ liệu tương tác còn hạn chế:
- hCG hoặc clomifene citrate có thể làm tăng đáp ứng nang noãn.
- Thuốc đồng vận hoặc đối vận GnRH dùng để ức chế tuyến yên có thể làm tăng lượng Follitropin alfa cần thiết để đạt đáp ứng phù hợp.
- Không ghi nhận tương tác thuốc có ý nghĩa lâm sàng khác trong SmPC Ovaleap.
- Chưa có nghiên cứu chính thức đầy đủ đánh giá toàn bộ khả năng tương tác của Follitropin alfa.
- Không trộn Follitropin alfa với thuốc khác trong cùng cartridge hoặc bơm tiêm nếu tài liệu sản phẩm không cho phép.
Thắc mắc về hoạt chất Follitropin alfa
Follitropin alfa là hormone FSH người được sản xuất bằng công nghệ DNA tái tổ hợp. Thuốc kích thích phát triển nang noãn ở phụ nữ và hỗ trợ quá trình sinh tinh ở nam giới bị thiếu gonadotropin khi dùng cùng hCG.
Không. Follitropin alfa giúp kích thích nang noãn hoặc sinh tinh nhưng không bảo đảm có thai. Kết quả còn phụ thuộc tuổi, dự trữ buồng trứng, chất lượng noãn và tinh trùng, vòi trứng, tử cung, nguyên nhân vô sinh, kỹ thuật hỗ trợ sinh sản và đáp ứng của từng người.
Các dấu hiệu cảnh báo gồm đau vùng bụng hoặc vùng chậu dữ dội, bụng chướng nhanh, buồn nôn, nôn, tiêu chảy, tăng cân nhanh, khó thở và giảm lượng nước tiểu. OHSS có thể xuất hiện sau khi đã ngừng tiêm và thường nặng hơn nếu có thai. Khi có các dấu hiệu này cần liên hệ cơ sở điều trị ngay.
Có thể tự tiêm nếu bác sĩ cho phép, người bệnh đã được đào tạo đầy đủ về bút hoặc lọ thuốc và có thể liên hệ với cơ sở chuyên môn khi cần. Liều vẫn phải do bác sĩ quyết định dựa trên siêu âm và xét nghiệm; không tự chỉnh vạch liều hoặc đổi loại bút.
Không tiêm gấp đôi để bù. Người bệnh cần liên hệ bác sĩ hoặc cơ sở hỗ trợ sinh sản ngay để được hướng dẫn vì thời điểm và liều tiêm có thể ảnh hưởng đến đáp ứng nang noãn, việc tiêm hCG hoặc lịch lấy noãn.

