Levonorgestrel là một progestin tổng hợp được sử dụng trong nhiều biện pháp tránh thai. Hoạt chất có thể xuất hiện trong viên tránh thai khẩn cấp, thuốc tránh thai dùng hằng ngày, que cấy dưới da và hệ thống đặt trong tử cung. Viên Levonorgestrel tránh thai khẩn cấp chủ yếu ngăn hoặc trì hoãn phóng noãn; thuốc không chấm dứt thai kỳ đã hình thành và không phải thuốc phá thai. Hiệu quả phụ thuộc đáng kể vào thời điểm sử dụng, vì vậy cần dùng càng sớm càng tốt sau quan hệ không được bảo vệ hoặc khi biện pháp tránh thai thất bại. Levonorgestrel có thể gây buồn nôn, đau bụng dưới, đau đầu, mệt mỏi và thay đổi kỳ kinh. Dạng que cấy hoặc dụng cụ tử cung có những chống chỉ định và nguy cơ thủ thuật riêng. Người dùng cần lựa chọn đúng dạng thuốc, dùng theo nhãn sản phẩm và trao đổi với bác sĩ hoặc dược sĩ khi có bệnh nền, đang dùng thuốc khác hoặc nghi ngờ mang thai.
Nội dung chính
- Levonorgestrel là progestin tổng hợp dùng trong tránh thai khẩn cấp và tránh thai thường quy.
- Viên tránh thai khẩn cấp thường dùng liều 1,5 mg một lần; một phác đồ khác là 0,75 mg, lặp lại 0,75 mg sau 12 giờ.
- FDA khuyến cáo dùng trong vòng 72 giờ theo nhãn Plan B One-Step; WHO và CDC hướng dẫn dùng thuốc tránh thai khẩn cấp càng sớm càng tốt trong vòng 5 ngày, nhưng hiệu quả Levonorgestrel giảm khi sử dụng muộn.
- Levonorgestrel tránh thai khẩn cấp hoạt động trước phóng noãn, không làm gián đoạn thai kỳ đã hình thành và không phải thuốc phá thai.
- Dạng hệ thống tử cung 52 mg có thể tránh thai đến 8 năm và điều trị rong kinh đến 5 năm theo nhãn Mirena tại Hoa Kỳ.
- Que cấy Jadelle gồm hai que, mỗi que chứa 75 mg Levonorgestrel, có hiệu lực tối đa 5 năm theo tờ hướng dẫn được WHO công bố.
- Thuốc cảm ứng CYP3A4 có thể làm giảm hiệu quả của Levonorgestrel đường uống hoặc dạng cấy toàn thân.
- Không có dạng Levonorgestrel nào bảo vệ khỏi HIV hoặc các bệnh lây truyền qua đường tình dục.
Hoạt chất Levonorgestrel là gì?
Levonorgestrel là hormone progestin tổng hợp được dùng để ngăn ngừa mang thai. Tùy dạng bào chế, thuốc có thể được sử dụng sau quan hệ tình dục như biện pháp tránh thai khẩn cấp hoặc dùng lâu dài dưới dạng viên hằng ngày, que cấy và hệ thống tử cung.
Levonorgestrel
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Levonorgestrel |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Levonorgestrel |
| Tên IUPAC | (8R,9S,10R,13S,14S,17R)-13-ethyl-17-ethynyl-17-hydroxy-1,2,6,7,8,9,10,11,12,14,15,16-dodecahydrocyclopenta[a]phenanthren-3-one |
| Tên hóa học khác | 18,19-dinorpregn-4-en-20-yn-3-one, 13-ethyl-17-hydroxy-, (17alpha)-(-)- |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | LNG; D-norgestrel; levonorgestrel-releasing intrauterine system khi đề cập hệ thống tử cung giải phóng Levonorgestrel. Không nên dùng tên “norgestrel” thay thế hoàn toàn vì norgestrel là hỗn hợp đồng phân, còn Levonorgestrel là đồng phân có hoạt tính. |
| Tên viết tắt | LNG |
| Tên Latinh / tên dược điển | Levonorgestrelum |
| Tên USAN | levonorgestrel |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 797-63-7 |
|---|---|
| UNII | 5W7SIA7YZW |
| PubChem CID | 13109 |
| RxNorm CUI | 6373 |
Dược động học của Levonorgestrel
Dược động học của Levonorgestrel khác nhau đáng kể theo đường dùng. Sau một liều uống 1,5 mg lúc đói, nồng độ tối đa trung bình khoảng 19,1 ng/ml đạt được sau trung vị 1,7 giờ; thời gian bán thải trung bình khoảng 27,5 giờ. Thuốc gắn mạnh với protein huyết tương, được chuyển hóa thành các chất liên hợp sulfate và glucuronide rồi thải qua nước tiểu và phân. Với hệ thống tử cung, liều thấp được giải phóng trực tiếp vào buồng tử cung trong nhiều năm nên không thể áp dụng trực tiếp thông số của viên uống cho dạng đặt tử cung.
Giai đoạn I: Hấp thu
Sau khi uống một liều Levonorgestrel 1,5 mg lúc đói, nồng độ đỉnh trung bình đạt khoảng 19,1 ng/ml sau trung vị 1,7 giờ, với phạm vi 1–4 giờ. Ảnh hưởng của thức ăn đến tốc độ và mức độ hấp thu của viên 1,5 mg chưa được đánh giá trong nhãn tham khảo.
| F · Sinh khả dụng | Sinh khả dụng tuyệt đối của viên Levonorgestrel 1,5 mg dùng tránh thai khẩn cấp không được nêu trong nhãn DailyMed được sử dụng để biên soạn bài này. Không thể quy đổi sinh khả dụng của viên uống sang dạng que cấy hoặc hệ thống tử cung vì các dạng này giải phóng thuốc liên tục theo cơ chế khác nhau. |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Levonorgestrel được chuyển hóa thành các chất liên hợp sulfate và glucuronide cùng một số chất chuyển hóa tetrahydrolevonorgestrel và hydroxy hóa. Hoạt chất và các chất chuyển hóa pha I chủ yếu được thải dưới dạng liên hợp glucuronide. Các thuốc cảm ứng enzym, đặc biệt CYP3A4, có thể tăng chuyển hóa và làm giảm nồng độ Levonorgestrel toàn thân.
Giai đoạn IV: Thải trừ
Khoảng 45% Levonorgestrel và các chất chuyển hóa được thải qua nước tiểu, khoảng 32% qua phân, chủ yếu dưới dạng liên hợp glucuronide theo nhãn viên uống 1,5 mg.
| t½ · Thời gian bán thải | Thời gian bán thải trung bình khoảng 27,5 giờ sau liều uống Levonorgestrel 1,5 mg trong nghiên cứu dược động học được trình bày trên nhãn. Thông số này không phản ánh thời gian tác dụng của que cấy hoặc hệ thống tử cung vì các sản phẩm đó liên tục giải phóng thuốc. |
|---|---|
| CL · Độ thanh thải toàn phần | Nhãn viên uống cho biết tốc độ thanh thải chuyển hóa có thể khác nhau nhiều lần giữa các cá thể, góp phần gây biến thiên nồng độ Levonorgestrel. Giá trị độ thanh thải chuẩn có thể áp dụng cho mọi dạng bào chế. |
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Các yếu tố có thể ảnh hưởng gồm dạng bào chế, protein gắn hormone sinh dục, biến thiên chuyển hóa cá thể và thuốc cảm ứng hoặc ức chế enzym chuyển hóa. Thuốc cảm ứng CYP3A4 có thể làm giảm nồng độ Levonorgestrel đường uống hoặc dạng cấy. Với hệ thống tử cung, tương tác làm thay đổi nồng độ huyết thanh được cho là ít ảnh hưởng hơn đến tác dụng tránh thai tại chỗ. Ảnh hưởng của thức ăn đối với viên 1,5 mg chưa được đánh giá chính thức.
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Levonorgestrel
Levonorgestrel thuộc nhóm progestogen dùng trong tránh thai nội tiết. Với các dạng toàn thân, hoạt chất tạo tác dụng progestin lên trục sinh dục và chất nhầy cổ tử cung. Với hệ thống tử cung, tác dụng chủ yếu diễn ra tại buồng tử cung. Không nên quy tác dụng hoặc nguy cơ liên quan đến thành phần estrogen của viên tránh thai phối hợp cho riêng Levonorgestrel.
Phần III: Cơ chế tác dụng
Cơ chế thay đổi theo mục đích sử dụng:
- Tránh thai khẩn cấp đường uống: bằng chứng hiện hành của FDA cho thấy Levonorgestrel chủ yếu ức chế hoặc trì hoãn phóng noãn và các thay đổi hormone giữa chu kỳ. FDA không ghi nhận tác động trực tiếp lên thụ tinh hoặc sự làm tổ; thuốc không chấm dứt thai kỳ đã hình thành.
- Hệ thống tử cung: làm đặc chất nhầy cổ tử cung, cản trở khả năng hoạt hóa và tồn tại của tinh trùng, đồng thời gây thay đổi nội mạc tử cung. Phóng noãn vẫn xảy ra ở nhiều chu kỳ.
- Que cấy: tác dụng quan trọng gồm ức chế phóng noãn thường kỳ và làm đặc chất nhầy cổ tử cung.
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Levonorgestrel tạo tác dụng progestin, làm thay đổi quá trình phóng noãn, chất nhầy cổ tử cung và nội mạc tử cung tùy liều và đường dùng. Hệ thống tử cung có tác dụng progestin chủ yếu tại chỗ; nhãn Mirena ghi nhận phóng noãn chỉ bị ức chế ở một số người sử dụng. Dạng tránh thai khẩn cấp cần được dùng trước khi phóng noãn để phát huy cơ chế chính.
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Levonorgestrel
Các chỉ định đã được ghi nhận theo từng sản phẩm gồm:
- Tránh thai khẩn cấp sau quan hệ không được bảo vệ hoặc khi biện pháp tránh thai bị thất bại.
- Tránh thai thường quy bằng thuốc uống chứa Levonorgestrel, dùng đơn độc hoặc phối hợp với thành phần khác theo nhãn sản phẩm.
- Tránh thai kéo dài bằng que cấy dưới da. Jadelle được thiết kế sử dụng tối đa 5 năm.
- Tránh thai bằng hệ thống tử cung giải phóng Levonorgestrel. Mirena 52 mg được chỉ định tránh thai tối đa 8 năm tại Hoa Kỳ.
- Điều trị chảy máu kinh nguyệt nhiều trong tối đa 5 năm ở người lựa chọn Mirena làm phương pháp tránh thai trong tử cung.
Phạm vi chỉ định chính thức có thể khác giữa sản phẩm và quốc gia.
Một thử nghiệm ngẫu nhiên công bố năm 2021 cho thấy hệ thống tử cung chứa Levonorgestrel 52 mg không kém hơn dụng cụ tử cung chứa đồng khi được nghiên cứu như biện pháp tránh thai khẩn cấp. Tuy nhiên, nhãn Mirena hiện hành tại Hoa Kỳ nêu rõ sản phẩm không được dùng làm biện pháp tránh thai sau giao hợp, và hướng dẫn CDC năm 2024 vẫn liệt kê dụng cụ tử cung chứa đồng trong nhóm dụng cụ tử cung dùng tránh thai khẩn cấp. Vì vậy, việc dùng hệ thống tử cung Levonorgestrel cho mục đích này phải được xem là ngoài chỉ định hoặc phụ thuộc hướng dẫn địa phương, không được tự áp dụng.
Liều dùng và cách sử dụng
Liều dưới đây chỉ mang tính tham khảo từ nhãn hoặc hướng dẫn chuyên môn, không phải liều cá nhân hóa:
- Tránh thai khẩn cấp: Levonorgestrel 1,5 mg uống một lần; hoặc 0,75 mg uống một liều, sau đó dùng thêm 0,75 mg sau 12 giờ.
- Thời điểm: FDA và nhãn viên 1,5 mg khuyến cáo uống càng sớm càng tốt trong vòng 72 giờ. CDC và WHO hướng dẫn thuốc tránh thai khẩn cấp có thể dùng càng sớm càng tốt trong vòng 5 ngày, nhưng hiệu quả của Levonorgestrel giảm khi dùng muộn, đặc biệt sau ngày thứ ba.
- Nếu nôn trong vòng hai giờ sau khi uống viên 1,5 mg, cần trao đổi với nhân viên y tế về việc lặp lại liều.
- Người đã sử dụng thuốc cảm ứng CYP3A4 trong vòng bốn tuần: MHRA khuyến nghị ưu tiên dụng cụ tử cung chứa đồng; nếu không phù hợp, có thể cân nhắc tổng liều Levonorgestrel 3 mg dưới hướng dẫn chuyên môn. Không tự tăng gấp đôi liều.
- Mirena: hệ thống chứa 52 mg Levonorgestrel, giải phóng khoảng 21 microgam/ngày sau 24 ngày, giảm còn khoảng 11 microgam/ngày sau 5 năm và 7 microgam/ngày sau 8 năm.
- Jadelle: hai que cấy, mỗi que chứa 75 mg Levonorgestrel, thời gian sử dụng không quá 5 năm.
- Thuốc tránh thai hằng ngày chứa Levonorgestrel: liều và lịch uống phụ thuộc hoàn toàn vào sản phẩm phối hợp hoặc đơn thành phần; không có một liều chung cho mọi chế phẩm.
Đối với viên tránh thai khẩn cấp:
- Uống càng sớm càng tốt sau quan hệ không được bảo vệ hoặc thất bại tránh thai.
- Có thể dùng ở bất kỳ thời điểm nào trong chu kỳ kinh.
- Nếu nôn trong vòng hai giờ, hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ về việc dùng lại liều.
- Có thể bắt đầu hoặc tiếp tục biện pháp tránh thai thường quy ngay sau khi dùng Levonorgestrel.
- Kiêng quan hệ hoặc dùng bao cao su trong bảy ngày sau khi bắt đầu hoặc tiếp tục biện pháp tránh thai thường quy.
- Thử thai nếu không xuất hiện ra huyết do ngừng thuốc hoặc kỳ kinh trong vòng ba tuần theo hướng dẫn CDC.
- Thuốc chỉ bảo vệ cho lần quan hệ đã xảy ra; khả năng sinh sản trở lại nhanh nên các lần quan hệ tiếp theo vẫn có nguy cơ mang thai.
- Thuốc không phòng ngừa HIV hoặc bệnh lây truyền qua đường tình dục.
Dạng que cấy và hệ thống tử cung phải được đặt, kiểm tra và tháo bởi nhân viên y tế; không tự xử lý thiết bị.
Sau viên tránh thai khẩn cấp, cần theo dõi thời điểm kỳ kinh tiếp theo, tình trạng đau bụng dưới và dấu hiệu mang thai. Nên thử thai hoặc đi khám nếu kinh trễ hơn khoảng một tuần so với dự kiến, không có ra huyết trong ba tuần, hoặc có đau bụng dưới kéo dài hay dữ dội.
Với hệ thống tử cung, nhãn Mirena khuyến nghị đánh giá lại sau 4–6 tuần, sau đó hằng năm hoặc sớm hơn khi có triệu chứng. Cần kiểm tra khi không sờ thấy dây, đau vùng chậu, sốt, khí hư bất thường, chảy máu nhiều hoặc nghi thiết bị bị tuột.
Với que cấy, cần theo dõi kiểu ra máu, huyết áp, vị trí que cấy, dấu hiệu nhiễm trùng, di lệch hoặc tuột que, đau đầu nặng, thay đổi thị lực, triệu chứng huyết khối và thay đổi tâm trạng.
Cảnh báo và lưu ý về Levonorgestrel
Chống chỉ định phải được đánh giá theo đúng dạng bào chế:
- Viên tránh thai khẩn cấp: một số nhãn kê đơn cũ tại Hoa Kỳ ghi mang thai đã biết hoặc nghi ngờ là chống chỉ định. WHO hiện cho biết tránh thai khẩn cấp không có chống chỉ định y khoa tuyệt đối; tuy nhiên Levonorgestrel không có tác dụng khi thai kỳ đã hình thành và không được dùng để chấm dứt thai kỳ. Cần tuân theo nhãn sản phẩm hiện hành tại nơi sử dụng.
- Mirena: mang thai hoặc nghi mang thai; bất thường tử cung làm biến dạng buồng tử cung; viêm vùng chậu cấp; viêm nội mạc sau sinh hoặc phá thai nhiễm trùng trong ba tháng gần đây; ung thư tử cung hoặc cổ tử cung; ung thư vú hoặc ung thư nhạy cảm progestin; chảy máu tử cung chưa rõ nguyên nhân; viêm cổ tử cung, viêm âm đạo hoặc nhiễm trùng đường sinh dục dưới chưa điều trị; bệnh gan cấp hoặc u gan; đang có dụng cụ tử cung khác; quá mẫn với thành phần sản phẩm.
- Jadelle: quá mẫn; chảy máu âm đạo bất thường chưa đánh giá; ung thư vú hoặc nội mạc tử cung; bệnh gan nặng chưa hồi phục; u gan; huyết khối đang hiện diện.
- Viên tránh thai phối hợp Levonorgestrel với estrogen có thêm chống chỉ định liên quan đến estrogen và phải được đánh giá theo toàn bộ công thức, không quy cho Levonorgestrel đơn độc.
Tác dụng phụ phụ thuộc dạng sử dụng:
Viên tránh thai khẩn cấp 1,5 mg:
- Ra máu kinh nhiều hơn hoặc thay đổi kỳ kinh.
- Buồn nôn.
- Đau bụng dưới.
- Mệt mỏi.
- Đau đầu.
- Chóng mặt.
- Căng tức vú.
- Đau bụng kinh, nôn hoặc đau vùng chậu.
Hệ thống tử cung:
- Ra máu không đều hoặc rong huyết trong những tháng đầu.
- Giảm lượng kinh hoặc mất kinh.
- Đau bụng, co thắt khi đặt.
- Nang buồng trứng.
- Đau đầu, đau vú hoặc khí hư tùy sản phẩm.
Que cấy:
- Ra máu không đều, rong kinh, thưa kinh hoặc mất kinh.
- Đau đầu, chóng mặt, buồn nôn.
- Thay đổi tâm trạng, giảm ham muốn.
- Đau vú, đau bụng dưới, tăng cân, mụn trứng cá.
- Đau, bầm tím, ngứa hoặc nhiễm trùng tại vị trí cấy.
Các biến cố cần được đánh giá y tế sớm hoặc khẩn cấp gồm:
- Đau bụng dưới dữ dội hoặc kéo dài, đặc biệt khi trễ kinh hoặc thử thai dương tính, vì cần loại trừ thai ngoài tử cung.
- Chảy máu âm đạo rất nhiều, ngất, đau vai hoặc dấu hiệu mất máu.
- Phản ứng quá mẫn nặng.
- Với hệ thống tử cung: thủng tử cung, thiết bị tuột một phần hoặc hoàn toàn, viêm vùng chậu, nhiễm khuẩn huyết và thai ngoài tử cung nếu phương pháp thất bại.
- Với que cấy: huyết khối, vàng da hoặc bệnh gan nặng, đau ngực, khó thở, đau hoặc sưng chân, rối loạn thị giác, đau đầu dữ dội, trầm cảm nặng hoặc ý nghĩ tự sát, tổn thương thần kinh hoặc nhiễm trùng tại vị trí cấy.
Nguy cơ của mỗi biến cố phụ thuộc dạng sản phẩm, bệnh nền và thời điểm sử dụng; không nên quy toàn bộ nguy cơ của viên phối hợp chứa estrogen cho Levonorgestrel đơn độc.
- Viên tránh thai khẩn cấp không được thiết kế để thay thế biện pháp tránh thai thường quy.
- Thuốc không có tác dụng nếu quá trình mang thai đã hình thành và không bảo vệ cho những lần quan hệ sau đó.
- Levonorgestrel tránh thai khẩn cấp có thể kém hiệu quả hơn khi dùng muộn; CDC cũng ghi nhận thuốc có thể kém hiệu quả hơn ulipristal ở người béo phì.
- Cần loại trừ thai ngoài tử cung khi có đau bụng dưới hoặc mang thai sau khi dùng thuốc.
- Không có tác dụng phòng HIV hoặc bệnh lây truyền qua đường tình dục.
- Cần khai báo tất cả thuốc điều trị động kinh, lao, HIV, nấm và thảo dược St. John’s wort.
- Dạng que cấy hoặc hệ thống tử cung cần được đánh giá thận trọng ở người có ung thư vú, bệnh gan, chảy máu chưa rõ nguyên nhân, tiền sử huyết khối hoặc nhiễm trùng vùng chậu tùy phương pháp.
- Nguy cơ thủng tử cung khi đặt hệ thống tử cung có thể tăng trong thời kỳ cho con bú hoặc sau sinh.
- Chảy máu bất thường kéo dài cần được đánh giá để loại trừ mang thai, thiết bị sai vị trí hoặc bệnh lý phụ khoa.
Dữ liệu về quá liều viên Levonorgestrel 1,5 mg còn hạn chế. Các triệu chứng có thể gặp gồm buồn nôn, nôn và rối loạn ra máu âm đạo. Không có thuốc giải độc đặc hiệu được nêu trong nhãn; xử trí chủ yếu là theo dõi và điều trị triệu chứng. Không tự gây nôn.
Với que cấy hoặc hệ thống tử cung, khái niệm quá liều đường uống không áp dụng trực tiếp; thiết bị đặt sai vị trí, đặt nhiều thiết bị hoặc xảy ra biến chứng cần được nhân viên y tế đánh giá và tháo khi có chỉ định.
- Viên Levonorgestrel 1,5 mg trong nhãn tham khảo được bảo quản ở 20–25°C và không dùng khi vỉ thuốc bị hỏng.
- Mirena được bảo quản ở 25°C, cho phép dao động 15–30°C; không dùng nếu bao bì vô khuẩn bị mở hoặc hư hại.
- Que cấy Jadelle không được cấy sau hạn dùng ghi trên bao bì; bảo quản theo đúng tờ hướng dẫn của sản phẩm.
- Để tất cả sản phẩm ngoài tầm nhìn và tầm với của trẻ em.
Đối tượng đặc biệt
Levonorgestrel tránh thai khẩn cấp được kỳ vọng có độ an toàn và hiệu quả tương tự ở trẻ vị thành niên đã dậy thì so với người trưởng thành trong độ tuổi sinh sản; thuốc không được chỉ định trước khi có kinh lần đầu.
Mirena cũng không được chỉ định trước tuổi có kinh và hiệu quả được kỳ vọng tương tự ở người đã dậy thì dưới 18 tuổi.
Tờ hướng dẫn Jadelle nêu sản phẩm không dùng trước khi có kinh; đồng thời cho biết độ an toàn và hiệu quả ở người dưới 18 tuổi chưa được xác lập đầy đủ. Việc lựa chọn phương pháp cho người vị thành niên cần căn cứ hướng dẫn hiện hành, nguy cơ mang thai và tư vấn bảo mật, phù hợp độ tuổi.
Levonorgestrel tránh thai khẩn cấp không dành cho phụ nữ sau mãn kinh. Mirena chưa được nghiên cứu và không được phê duyệt cho phụ nữ trên 65 tuổi trong nhãn Hoa Kỳ. Không có chỉ định tránh thai thông thường sau khi đã xác nhận mãn kinh.
Levonorgestrel tránh thai khẩn cấp không chấm dứt thai kỳ đã hình thành và không phải thuốc phá thai. WHO cho biết biện pháp tránh thai khẩn cấp không thể làm gián đoạn thai kỳ đã được thiết lập hoặc gây hại cho phôi đang phát triển; FDA cũng kết luận Plan B One-Step không tác động đến sự duy trì thai sau làm tổ.
Không đặt Mirena hoặc Jadelle khi đang mang thai hoặc nghi ngờ mang thai. Nếu có thai khi Mirena còn trong tử cung, nguy cơ thai ngoài tử cung, sảy thai, nhiễm khuẩn huyết, chuyển dạ sớm và sinh non tăng; cần được bác sĩ đánh giá việc tháo thiết bị. Nếu có thai khi đang cấy Jadelle, cần liên hệ cơ sở y tế để xác nhận vị trí thai và xử lý que cấy.
Một lượng nhỏ progestin có thể đi vào sữa mẹ. Nhãn viên Levonorgestrel ghi nhận nhìn chung không thấy ảnh hưởng bất lợi đáng kể đến việc cho bú hoặc sức khỏe, tăng trưởng và phát triển của trẻ, nhưng đã có báo cáo riêng lẻ về giảm tiết sữa.
Nhãn Mirena cho phép cân nhắc sử dụng trong thời kỳ cho con bú, nhưng việc đặt dụng cụ khi đang cho bú có liên quan nguy cơ thủng tử cung cao hơn.
Tờ hướng dẫn Jadelle cho biết không ghi nhận tác động bất lợi đến tăng trưởng, phát triển của trẻ hoặc chất lượng và lượng sữa; việc cấy sau sinh vẫn cần được thực hiện theo thời điểm và đánh giá chuyên môn.
Chưa có nghiên cứu chính thức đánh giá ảnh hưởng của bệnh gan lên dược động học viên Levonorgestrel 1,5 mg. Các sản phẩm tác dụng kéo dài như Mirena và Jadelle chống chỉ định trong bệnh gan cấp, bệnh gan nặng chưa hồi phục hoặc u gan theo nhãn tương ứng. Người có vàng da, viêm gan, xơ gan hoặc u gan cần được bác sĩ lựa chọn phương pháp phù hợp; không tự dùng kéo dài hoặc tự đặt thiết bị.
Nhãn viên Levonorgestrel 1,5 mg không có nghiên cứu chính thức về ảnh hưởng của suy thận đến dược động học. Chưa có phác đồ hiệu chỉnh liều tránh thai khẩn cấp theo mức lọc cầu thận được xác lập trong nhãn tham khảo. Người mắc bệnh thận mạn cần được đánh giá toàn bộ bệnh nền và chống chỉ định của phương pháp tránh thai dự kiến, đặc biệt khi chọn sản phẩm phối hợp hoặc phương pháp tác dụng kéo dài.
Viên tránh thai khẩn cấp có thể gây chóng mặt, đau đầu hoặc mệt mỏi. Người có các triệu chứng này nên tránh lái xe hoặc vận hành máy cho đến khi tỉnh táo hoàn toàn. Tờ hướng dẫn Jadelle nêu que cấy không ảnh hưởng đến khả năng lái xe hoặc sử dụng máy móc. Sau thủ thuật đặt hệ thống tử cung hoặc que cấy, nên nghỉ ngơi nếu có đau, choáng hoặc khó chịu.
Tương tác thuốc của Levonorgestrel
Thuốc hoặc thảo dược cảm ứng CYP3A4 có thể làm giảm nồng độ và hiệu quả của Levonorgestrel dùng đường uống hoặc dạng cấy. Các ví dụ được ghi nhận gồm barbiturat, primidone, phenytoin, carbamazepine, oxcarbazepine, topiramate, felbamate, rifampicin, rifabutin, griseofulvin, bosentan, efavirenz và St. John’s wort. Một số thuốc kháng retrovirus cũng có thể làm tăng hoặc giảm nồng độ progestin.
MHRA lưu ý tác dụng cảm ứng enzym có thể kéo dài tới bốn tuần sau khi ngừng thuốc. Người cần tránh thai khẩn cấp trong thời gian này nên được tư vấn về dụng cụ tử cung chứa đồng hoặc phương án liều khác theo hướng dẫn chuyên môn; không tự tăng liều.
Đối với Mirena, thuốc cảm ứng hoặc ức chế enzym có thể thay đổi nồng độ Levonorgestrel huyết thanh, nhưng tác dụng tránh thai chủ yếu tại buồng tử cung nên được cho là ít bị ảnh hưởng bởi tương tác enzym hơn.
Thắc mắc về hoạt chất Levonorgestrel
Levonorgestrel là một progestin tổng hợp dùng trong tránh thai. Hoạt chất có trong viên tránh thai khẩn cấp, thuốc tránh thai hằng ngày, que cấy và hệ thống tử cung giải phóng hormone. Công dụng, liều và chống chỉ định khác nhau theo từng dạng sản phẩm.
Nên uống càng sớm càng tốt. Nhãn FDA của Plan B One-Step khuyến cáo dùng trong vòng 72 giờ sau quan hệ không được bảo vệ. CDC và WHO hướng dẫn thuốc tránh thai khẩn cấp có thể dùng trong vòng 5 ngày, nhưng Levonorgestrel kém hiệu quả hơn khi dùng muộn, đặc biệt từ ngày thứ ba đến ngày thứ năm. Không nên trì hoãn để chờ đủ 72 giờ.
Không. Levonorgestrel tránh thai khẩn cấp chủ yếu ngăn hoặc trì hoãn phóng noãn trước khi thai hình thành. Thuốc không làm gián đoạn thai kỳ đã làm tổ và không có tác dụng phá thai.
Nếu nôn trong vòng hai giờ sau khi uống viên Levonorgestrel 1,5 mg, cần hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ về việc dùng lại liều vì thuốc có thể chưa được hấp thu đầy đủ. Không tự uống nhiều liều liên tiếp khi chưa được tư vấn.
Nên thử thai nếu kỳ kinh trễ hơn khoảng một tuần so với dự kiến hoặc không có ra huyết trong vòng ba tuần. Cần đi khám ngay khi đau bụng dưới dữ dội, ngất, đau vai, chảy máu nhiều hoặc thử thai dương tính vì phải loại trừ thai ngoài tử cung. Thuốc không bảo vệ cho các lần quan hệ tiếp theo nên cần tiếp tục biện pháp tránh thai thường quy.

