Levonorgestrel

Levonorgestrel là một progestin tổng hợp được sử dụng trong nhiều biện pháp tránh thai. Hoạt chất có thể xuất hiện trong viên tránh thai khẩn cấp, thuốc tránh thai dùng hằng ngày, que cấy dưới da và hệ thống đặt trong tử cung. Viên Levonorgestrel tránh thai khẩn cấp chủ yếu ngăn hoặc trì hoãn phóng noãn; thuốc không chấm dứt thai kỳ đã hình thành và không phải thuốc phá thai. Hiệu quả phụ thuộc đáng kể vào thời điểm sử dụng, vì vậy cần dùng càng sớm càng tốt sau quan hệ không được bảo vệ hoặc khi biện pháp tránh thai thất bại. Levonorgestrel có thể gây buồn nôn, đau bụng dưới, đau đầu, mệt mỏi và thay đổi kỳ kinh. Dạng que cấy hoặc dụng cụ tử cung có những chống chỉ định và nguy cơ thủ thuật riêng. Người dùng cần lựa chọn đúng dạng thuốc, dùng theo nhãn sản phẩm và trao đổi với bác sĩ hoặc dược sĩ khi có bệnh nền, đang dùng thuốc khác hoặc nghi ngờ mang thai.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Levonorgestrel là progestin tổng hợp dùng trong tránh thai khẩn cấp và tránh thai thường quy.
  • Viên tránh thai khẩn cấp thường dùng liều 1,5 mg một lần; một phác đồ khác là 0,75 mg, lặp lại 0,75 mg sau 12 giờ.
  • FDA khuyến cáo dùng trong vòng 72 giờ theo nhãn Plan B One-Step; WHO và CDC hướng dẫn dùng thuốc tránh thai khẩn cấp càng sớm càng tốt trong vòng 5 ngày, nhưng hiệu quả Levonorgestrel giảm khi sử dụng muộn.
  • Levonorgestrel tránh thai khẩn cấp hoạt động trước phóng noãn, không làm gián đoạn thai kỳ đã hình thành và không phải thuốc phá thai.
  • Dạng hệ thống tử cung 52 mg có thể tránh thai đến 8 năm và điều trị rong kinh đến 5 năm theo nhãn Mirena tại Hoa Kỳ.
  • Que cấy Jadelle gồm hai que, mỗi que chứa 75 mg Levonorgestrel, có hiệu lực tối đa 5 năm theo tờ hướng dẫn được WHO công bố.
  • Thuốc cảm ứng CYP3A4 có thể làm giảm hiệu quả của Levonorgestrel đường uống hoặc dạng cấy toàn thân.
  • Không có dạng Levonorgestrel nào bảo vệ khỏi HIV hoặc các bệnh lây truyền qua đường tình dục.

Hoạt chất Levonorgestrel là gì?

Levonorgestrel là hormone progestin tổng hợp được dùng để ngăn ngừa mang thai. Tùy dạng bào chế, thuốc có thể được sử dụng sau quan hệ tình dục như biện pháp tránh thai khẩn cấp hoặc dùng lâu dài dưới dạng viên hằng ngày, que cấy và hệ thống tử cung.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Levonorgestrel

CAS 797-63-7

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Levonorgestrel

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Levonorgestrel

Tên IUPAC

(8R,9S,10R,13S,14S,17R)-13-ethyl-17-ethynyl-17-hydroxy-1,2,6,7,8,9,10,11,12,14,15,16-dodecahydrocyclopenta[a]phenanthren-3-one

Tên hóa học khác

18,19-dinorpregn-4-en-20-yn-3-one, 13-ethyl-17-hydroxy-, (17alpha)-(-)-

Tên khác / tên đồng nghĩa

LNG; D-norgestrel; levonorgestrel-releasing intrauterine system khi đề cập hệ thống tử cung giải phóng Levonorgestrel. Không nên dùng tên “norgestrel” thay thế hoàn toàn vì norgestrel là hỗn hợp đồng phân, còn Levonorgestrel là đồng phân có hoạt tính.

Tên viết tắt

LNG

Tên Latinh / tên dược điển

Levonorgestrelum

Tên USAN

levonorgestrel

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

797-63-7

UNII

5W7SIA7YZW

PubChem CID

13109

RxNorm CUI

6373

Dược động học của Levonorgestrel

Dược động học của Levonorgestrel khác nhau đáng kể theo đường dùng. Sau một liều uống 1,5 mg lúc đói, nồng độ tối đa trung bình khoảng 19,1 ng/ml đạt được sau trung vị 1,7 giờ; thời gian bán thải trung bình khoảng 27,5 giờ. Thuốc gắn mạnh với protein huyết tương, được chuyển hóa thành các chất liên hợp sulfate và glucuronide rồi thải qua nước tiểu và phân. Với hệ thống tử cung, liều thấp được giải phóng trực tiếp vào buồng tử cung trong nhiều năm nên không thể áp dụng trực tiếp thông số của viên uống cho dạng đặt tử cung.

Giai đoạn I: Hấp thu

Sau khi uống một liều Levonorgestrel 1,5 mg lúc đói, nồng độ đỉnh trung bình đạt khoảng 19,1 ng/ml sau trung vị 1,7 giờ, với phạm vi 1–4 giờ. Ảnh hưởng của thức ăn đến tốc độ và mức độ hấp thu của viên 1,5 mg chưa được đánh giá trong nhãn tham khảo.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng tuyệt đối của viên Levonorgestrel 1,5 mg dùng tránh thai khẩn cấp không được nêu trong nhãn DailyMed được sử dụng để biên soạn bài này. Không thể quy đổi sinh khả dụng của viên uống sang dạng que cấy hoặc hệ thống tử cung vì các dạng này giải phóng thuốc liên tục theo cơ chế khác nhau.

Giai đoạn II: Phân bố

Thể tích phân bố biểu kiến được báo cáo khoảng 1,8 lít/kg. Khoảng 97,5–99% Levonorgestrel gắn với protein huyết tương, chủ yếu là globulin gắn hormone sinh dục và một phần với albumin.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Levonorgestrel được chuyển hóa thành các chất liên hợp sulfate và glucuronide cùng một số chất chuyển hóa tetrahydrolevonorgestrel và hydroxy hóa. Hoạt chất và các chất chuyển hóa pha I chủ yếu được thải dưới dạng liên hợp glucuronide. Các thuốc cảm ứng enzym, đặc biệt CYP3A4, có thể tăng chuyển hóa và làm giảm nồng độ Levonorgestrel toàn thân.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Khoảng 45% Levonorgestrel và các chất chuyển hóa được thải qua nước tiểu, khoảng 32% qua phân, chủ yếu dưới dạng liên hợp glucuronide theo nhãn viên uống 1,5 mg.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Thời gian bán thải trung bình khoảng 27,5 giờ sau liều uống Levonorgestrel 1,5 mg trong nghiên cứu dược động học được trình bày trên nhãn. Thông số này không phản ánh thời gian tác dụng của que cấy hoặc hệ thống tử cung vì các sản phẩm đó liên tục giải phóng thuốc.

CL · Độ thanh thải toàn phần

Nhãn viên uống cho biết tốc độ thanh thải chuyển hóa có thể khác nhau nhiều lần giữa các cá thể, góp phần gây biến thiên nồng độ Levonorgestrel. Giá trị độ thanh thải chuẩn có thể áp dụng cho mọi dạng bào chế.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Các yếu tố có thể ảnh hưởng gồm dạng bào chế, protein gắn hormone sinh dục, biến thiên chuyển hóa cá thể và thuốc cảm ứng hoặc ức chế enzym chuyển hóa. Thuốc cảm ứng CYP3A4 có thể làm giảm nồng độ Levonorgestrel đường uống hoặc dạng cấy. Với hệ thống tử cung, tương tác làm thay đổi nồng độ huyết thanh được cho là ít ảnh hưởng hơn đến tác dụng tránh thai tại chỗ. Ảnh hưởng của thức ăn đối với viên 1,5 mg chưa được đánh giá chính thức.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Levonorgestrel

Levonorgestrel thuộc nhóm progestogen dùng trong tránh thai nội tiết. Với các dạng toàn thân, hoạt chất tạo tác dụng progestin lên trục sinh dục và chất nhầy cổ tử cung. Với hệ thống tử cung, tác dụng chủ yếu diễn ra tại buồng tử cung. Không nên quy tác dụng hoặc nguy cơ liên quan đến thành phần estrogen của viên tránh thai phối hợp cho riêng Levonorgestrel.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Cơ chế thay đổi theo mục đích sử dụng:

  • Tránh thai khẩn cấp đường uống: bằng chứng hiện hành của FDA cho thấy Levonorgestrel chủ yếu ức chế hoặc trì hoãn phóng noãn và các thay đổi hormone giữa chu kỳ. FDA không ghi nhận tác động trực tiếp lên thụ tinh hoặc sự làm tổ; thuốc không chấm dứt thai kỳ đã hình thành.
  • Hệ thống tử cung: làm đặc chất nhầy cổ tử cung, cản trở khả năng hoạt hóa và tồn tại của tinh trùng, đồng thời gây thay đổi nội mạc tử cung. Phóng noãn vẫn xảy ra ở nhiều chu kỳ.
  • Que cấy: tác dụng quan trọng gồm ức chế phóng noãn thường kỳ và làm đặc chất nhầy cổ tử cung.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Levonorgestrel tạo tác dụng progestin, làm thay đổi quá trình phóng noãn, chất nhầy cổ tử cung và nội mạc tử cung tùy liều và đường dùng. Hệ thống tử cung có tác dụng progestin chủ yếu tại chỗ; nhãn Mirena ghi nhận phóng noãn chỉ bị ức chế ở một số người sử dụng. Dạng tránh thai khẩn cấp cần được dùng trước khi phóng noãn để phát huy cơ chế chính.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Levonorgestrel

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Levonorgestrel

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Levonorgestrel

Thuốc hoặc thảo dược cảm ứng CYP3A4 có thể làm giảm nồng độ và hiệu quả của Levonorgestrel dùng đường uống hoặc dạng cấy. Các ví dụ được ghi nhận gồm barbiturat, primidone, phenytoin, carbamazepine, oxcarbazepine, topiramate, felbamate, rifampicin, rifabutin, griseofulvin, bosentan, efavirenz và St. John’s wort. Một số thuốc kháng retrovirus cũng có thể làm tăng hoặc giảm nồng độ progestin.

MHRA lưu ý tác dụng cảm ứng enzym có thể kéo dài tới bốn tuần sau khi ngừng thuốc. Người cần tránh thai khẩn cấp trong thời gian này nên được tư vấn về dụng cụ tử cung chứa đồng hoặc phương án liều khác theo hướng dẫn chuyên môn; không tự tăng liều.

Đối với Mirena, thuốc cảm ứng hoặc ức chế enzym có thể thay đổi nồng độ Levonorgestrel huyết thanh, nhưng tác dụng tránh thai chủ yếu tại buồng tử cung nên được cho là ít bị ảnh hưởng bởi tương tác enzym hơn.

Thắc mắc về hoạt chất Levonorgestrel

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 7 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *