Levosulpiride là đồng phân có hoạt tính của sulpiride, thuộc nhóm benzamide và có tác dụng đối kháng thụ thể dopamine D2. Ở liều thường dùng trong tiêu hóa, thuốc có tác dụng tăng nhu động và hỗ trợ làm rỗng dạ dày; hoạt tính chủ vận mức độ vừa tại thụ thể serotonin 5-HT4 cũng có thể góp phần vào tác dụng này. Theo nhãn thuốc tại Tây Ban Nha, Levosulpiride được dùng ngắn hạn cho hội chứng khó tiêu liên quan chậm làm rỗng dạ dày khi điều trị khác không đáp ứng, buồn nôn hoặc nôn do thuốc chống ung thư sau thất bại điều trị đầu tay và một số triệu chứng liên quan hội chứng Ménière. Thuốc có thể gây buồn ngủ, rối loạn vận động, tăng prolactin, rối loạn kinh nguyệt và hiếm gặp loạn nhịp tim nghiêm trọng. Levosulpiride là thuốc kê đơn trong các tài liệu sản phẩm tham khảo và không nên tự dùng kéo dài.
Nội dung chính
- Levosulpiride là dẫn chất benzamide, đồng phân S-(−) có hoạt tính của sulpiride.
- Mã ATC: N05AL07, thuộc nhóm thuốc chống loạn thần benzamide; WHO lưu ý Levosulpiride dùng làm thuốc tăng nhu động vẫn được xếp trong mã này.
- Nhãn Tây Ban Nha chỉ định thuốc ngắn hạn cho một số trường hợp khó tiêu do chậm làm rỗng dạ dày, buồn nôn hoặc nôn do thuốc chống ung thư và triệu chứng liên quan hội chứng Ménière.
- Liều uống tham khảo trong nhãn: 25 mg, ngày ba lần, dùng trước bữa ăn.
- Sinh khả dụng đường uống được ghi nhận khoảng 23,4% trong một nghiên cứu dược động học; sinh khả dụng tiêm bắp khoảng 96,8%.
- Nguy cơ quan trọng gồm tăng prolactin, rối loạn ngoại tháp, kéo dài QT, loạn nhịp thất, huyết khối tĩnh mạch và hội chứng an thần kinh ác tính.
- Không tự sử dụng kéo dài, tự tăng liều hoặc phối hợp với thuốc ảnh hưởng nhịp tim.
Hoạt chất Levosulpiride là gì?
Levosulpiride là thuốc đối kháng dopamine D2 thuộc nhóm benzamide. Ở liều thấp, thuốc được sử dụng như một tác nhân tăng nhu động đường tiêu hóa và chống buồn nôn trong một số nhãn; tác dụng trên hệ thần kinh trung ương và tuyến yên có thể gây rối loạn vận động hoặc tăng prolactin.
Levosulpiride
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Levosulpiride |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Levosulpiride |
| Tên IUPAC | N-[[(2S)-1-ethylpyrrolidin-2-yl]methyl]-2-methoxy-5-sulfamoylbenzamide |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | L-sulpiride; S-(−)-sulpiride; levosulpirida; đồng phân levorotatory của sulpiride. Không nên sử dụng tên sulpiride thay thế hoàn toàn vì sulpiride có thể chỉ hỗn hợp racemic, còn Levosulpiride là một đồng phân riêng. |
| Tên Latinh / tên dược điển | levosulpiridum |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 23672-07-3 |
|---|---|
| UNII | JTG7R315LK |
| PubChem CID | 688272 |
| RxNorm CUI | Không tìm thấy |
Dược động học của Levosulpiride
Sau liều uống 50 mg, nhãn Tây Ban Nha ghi nhận Levosulpiride đạt nồng độ đỉnh trong huyết tương sau khoảng 3 giờ. Một nghiên cứu trên người tình nguyện khỏe mạnh cho thấy dược động học gần tuyến tính trong phạm vi liều uống 25–100 mg và tiêm bắp 25–75 mg. Khi dùng lặp lại, trạng thái ổn định đạt khoảng ngày thứ tư với đường uống và ngày thứ hai với đường tiêm bắp. Thuốc được thải trừ chủ yếu qua thận.
Giai đoạn I: Hấp thu
Sau khi uống 50 mg, nồng độ đỉnh đạt sau khoảng 3 giờ; nhãn thuốc ghi nhận nồng độ đỉnh khoảng 94 ng/ml. Hấp thu đường uống thấp hơn và chậm hơn đáng kể so với tiêm bắp.
| F · Sinh khả dụng | Trong nghiên cứu trên 42 người tình nguyện khỏe mạnh, sinh khả dụng trung bình của Levosulpiride khoảng 23,4% qua đường uống và 96,8% qua đường tiêm bắp. Các giá trị này được ghi nhận trong một nghiên cứu dược động học và không nên tự động áp dụng cho mọi quần thể người bệnh. |
|---|
Giai đoạn IV: Thải trừ
Levosulpiride được thải trừ chủ yếu qua thận. Tỷ lệ thuốc nguyên dạng và tỷ lệ chất chuyển hóa trong nước tiểu chưa được mô tả đầy đủ trong nhãn được sử dụng để biên soạn bài này.
| t½ · Thời gian bán thải | Nhãn Tây Ban Nha ghi nhận thời gian bán thải khoảng 4,305 giờ sau khi tiêm tĩnh mạch 50 mg. Thông số có thể thay đổi theo đường dùng, liều, chức năng thận và đặc điểm người bệnh. |
|---|
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Dạng bào chế và đường dùng ảnh hưởng rõ đến sinh khả dụng và thời gian đạt trạng thái ổn định. Nghiên cứu trên người tình nguyện khỏe mạnh không ghi nhận khác biệt dược động học có ý nghĩa giữa nam và nữ. Do thuốc được thải chủ yếu qua thận, suy giảm chức năng thận có thể làm thay đổi mức độ phơi nhiễm; mức ảnh hưởng định lượng.
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Levosulpiride
Levosulpiride thuộc nhóm benzamide thay thế và được WHO phân loại trong nhóm thuốc chống loạn thần mã N05AL07. Khi sử dụng trong tiêu hóa, tác dụng đối kháng dopamine D2 ở hệ thần kinh ruột giúp giảm sự ức chế nhu động; hoạt tính trên thụ thể 5-HT4 có thể tăng giải phóng acetylcholine và góp phần thúc đẩy vận động tiêu hóa.
Phần III: Cơ chế tác dụng
Levosulpiride đối kháng chọn lọc hoạt động của dopamine tại thụ thể D2 ở trung ương và ngoại vi. Trong đường tiêu hóa, phong bế thụ thể D2 làm giảm tác dụng ức chế của dopamine đối với nhu động. Nghiên cứu tiền lâm sàng cho thấy thuốc còn là chất chủ vận mức độ vừa tại thụ thể serotonin 5-HT4; cơ chế này phối hợp với đối kháng D2 để tăng hoạt động cholinergic và nhu động tiêu hóa.
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Hoạt tính chống dopamine của Levosulpiride nằm chủ yếu ở đồng phân levorotatory. Tác dụng dược lực học gồm tăng nhu động dạ dày–ruột, hỗ trợ làm rỗng dạ dày, chống buồn nôn và tác động lên hệ dopamine trung ương. Phong bế dopamine tại tuyến yên có thể làm tăng tiết prolactin.
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Levosulpiride
Theo nhãn viên 25 mg tại Tây Ban Nha, Levosulpiride được chỉ định ngắn hạn cho:
- Hội chứng khó tiêu liên quan chậm làm rỗng dạ dày do nguyên nhân thực thể hoặc chức năng ở người không đáp ứng điều trị khác.
- Điều trị triệu chứng ngắn hạn buồn nôn và nôn do thuốc chống ung thư sau khi điều trị đầu tay thất bại.
- Điều trị triệu chứng ngắn hạn chóng mặt, ù tai, giảm thính lực và buồn nôn liên quan hội chứng Ménière.
Phạm vi chỉ định chính thức cần được xác định theo nhãn của đúng sản phẩm tại quốc gia sử dụng.
Các nghiên cứu lâm sàng đã đánh giá Levosulpiride trong khó tiêu chức năng kiểu rối loạn vận động, chậm làm rỗng dạ dày và bệnh trào ngược không trợt. Một số ứng dụng này đã trở thành chỉ định ngắn hạn trong nhãn tại một số quốc gia, nhưng không đồng nghĩa được phê duyệt ở mọi thị trường. Hiệu quả và an toàn của điều trị kéo dài hoặc các ứng dụng ngoài nhãn khác vẫn cần được đánh giá riêng; thông tin chỉ định nghiên cứu mới.
Liều dùng và cách sử dụng
Liều sau đây được trích từ các tài liệu sản phẩm tham khảo, không phải liều cá nhân hóa:
- Dạng uống ở người lớn: 25 mg mỗi lần, ngày ba lần, uống trước các bữa ăn; tổng liều 75 mg/ngày. Điều trị được điều chỉnh theo đáp ứng nhưng không được khuyến nghị dùng liên tục lâu dài.
- Dạng tiêm 25 mg/2 ml: một ống, ngày hai hoặc ba lần, tiêm bắp hoặc tiêm tĩnh mạch bởi nhân viên y tế. Sau khi triệu chứng giảm, có thể chuyển sang dạng uống khoảng 10–15 ngày theo tài liệu sản phẩm.
- Buồn nôn hoặc nôn do một số thuốc chống ung thư: tài liệu Dislep nêu 25–50 mg tiêm tĩnh mạch chậm hoặc truyền trước 30 phút hay trong khi dùng thuốc chống ung thư; có thể lặp lại liều tương tự sau 30 phút theo chỉ định chuyên môn.
Không tự áp dụng liều, tự kéo dài liệu trình hoặc tự dùng dạng tiêm.
- Viên uống thường được dùng trước bữa ăn theo nhãn tham khảo.
- Dùng đúng thời gian được kê đơn; không tự dùng thường xuyên hoặc kéo dài.
- Không uống gấp đôi để bù liều đã quên.
- Tránh rượu và đồ uống có cồn trong thời gian điều trị.
- Không phối hợp tùy ý với thuốc chống loạn thần, thuốc gây rối loạn điện giải hoặc thuốc kéo dài khoảng QT.
- Dạng tiêm bắp, tiêm tĩnh mạch hoặc truyền phải được thực hiện tại cơ sở y tế.
- Khi xuất hiện run, cứng cơ, vận động bất thường, sốt cao, đánh trống ngực hoặc ngất, cần liên hệ cơ sở y tế.
Tùy thời gian điều trị và yếu tố nguy cơ, có thể cần theo dõi:
- Mức độ cải thiện khó tiêu, buồn nôn, nôn hoặc chóng mặt.
- Buồn ngủ, run, cứng cơ, chậm vận động, loạn trương lực và các biểu hiện ngoại tháp.
- Rối loạn kinh nguyệt, tiết sữa bất thường, vú to ở nam, giảm ham muốn và các dấu hiệu tăng prolactin.
- Nhịp tim, điện tâm đồ và điện giải ở người có bệnh tim, tiền sử gia đình kéo dài QT hoặc đang dùng thuốc ảnh hưởng nhịp tim.
- Dấu hiệu huyết khối tĩnh mạch như sưng, đau, đỏ một chân, đau ngực hoặc khó thở.
- Sốt cao, cứng cơ, rối loạn ý thức và rối loạn thần kinh tự chủ gợi ý hội chứng an thần kinh ác tính.
Cảnh báo và lưu ý về Levosulpiride
Theo nhãn tham khảo, chống chỉ định gồm:
- Quá mẫn với Levosulpiride hoặc bất kỳ tá dược nào.
- Tiền sử động kinh.
- Trạng thái hưng cảm hoặc giai đoạn hưng cảm của rối loạn cảm xúc.
- U tủy thượng thận.
- Bệnh ác tính ở vú hoặc bệnh lý vú ác tính phụ thuộc prolactin theo nhãn sản phẩm.
- Xuất huyết tiêu hóa, tắc nghẽn cơ học hoặc thủng đường tiêu hóa, do kích thích nhu động có thể nguy hiểm.
- Mang thai hoặc nghi ngờ mang thai.
- Đang cho con bú.
Các phản ứng bất lợi được ghi nhận gồm:
- Buồn ngủ hoặc cảm giác tê.
- Run, hội chứng Parkinson do thuốc, chậm vận động, loạn vận động và loạn trương lực.
- Tăng prolactin.
- Mất kinh, tiết sữa ngoài thời kỳ cho con bú, vú to ở nam, căng vú và thay đổi ham muốn tình dục.
- Rối loạn giấc ngủ khi dùng liều quá cao.
- Táo bón, tiêu chảy, phát ban da và phản ứng ngoại tháp đã được ghi nhận trong nghiên cứu dược động học dùng liều lặp lại.
Những biến cố nghiêm trọng cần được đánh giá y tế ngay gồm:
- Hội chứng an thần kinh ác tính: sốt cao, cứng cơ, khó vận động, vã mồ hôi, nhịp tim nhanh, huyết áp không ổn định và rối loạn ý thức.
- Kéo dài khoảng QT, xoắn đỉnh, nhịp nhanh thất, rung thất hoặc ngừng tim.
- Đột tử.
- Huyết khối tĩnh mạch sâu hoặc thuyên tắc phổi.
- Rối loạn ngoại tháp hoặc loạn trương lực nặng.
- Cơn tăng huyết áp ở người có u tủy thượng thận.
- Tăng prolactin có triệu chứng kéo dài, cần được đánh giá để phân biệt với các nguyên nhân nội tiết khác.
Thận trọng ở người có:
- Bệnh tim mạch hoặc tiền sử gia đình kéo dài khoảng QT.
- Rối loạn điện giải hoặc đang sử dụng thuốc ảnh hưởng nhịp tim.
- Yếu tố nguy cơ đột quỵ.
- Tiền sử cá nhân hoặc gia đình có huyết khối.
- Người cao tuổi, đặc biệt người mắc sa sút trí tuệ.
- Triệu chứng gợi ý tăng prolactin hoặc bệnh lý vú.
- Tiền sử rối loạn vận động do thuốc.
Levosulpiride không được phê duyệt để điều trị rối loạn hành vi liên quan sa sút trí tuệ trong nhãn Tây Ban Nha. Thuốc chống loạn thần có liên quan đến tăng nhẹ nguy cơ tử vong ở người cao tuổi mắc sa sút trí tuệ.
Quá liều có thể gây run, rối loạn ngoại tháp, khó hoặc chậm vận động và rối loạn giấc ngủ. Người dùng quá liều cần liên hệ ngay với bác sĩ hoặc đến cơ sở y tế, không tự điều trị tại nhà. Nhãn tham khảo nêu việc ngừng thuốc hoặc giảm liều phải được bác sĩ quyết định. Thuốc giải độc đặc hiệu.
- Viên Levosulpiride 25 mg trong nhãn Tây Ban Nha không yêu cầu điều kiện bảo quản đặc biệt; cần giữ trong bao bì gốc và tránh xa tầm tay trẻ em.
- Dung dịch tiêm Dislep không yêu cầu điều kiện đặc biệt trước khi mở.
- Sau pha loãng bằng natri clorid 0,9% hoặc glucose 5%, độ ổn định hóa lý được ghi nhận trong 6 giờ ở nhiệt độ phòng. Về vi sinh, nên sử dụng ngay; nếu pha trong điều kiện vô khuẩn được kiểm soát, thời gian bảo quản thường không quá 24 giờ ở 2–8°C.
- Tuân thủ điều kiện trên nhãn của đúng sản phẩm vì quy định có thể khác nhau.
Đối tượng đặc biệt
Chưa có dữ liệu phù hợp trong nhãn viên uống tham khảo. Tờ hướng dẫn Dislep nêu không dùng thuốc cho trẻ em và thanh thiếu niên do chưa có dữ liệu liên quan. Không tự tính liều theo cân nặng hoặc áp dụng liều người lớn cho trẻ.
Ở người cao tuổi, bác sĩ cần đánh giá khả năng giảm liều so với liều người lớn thông thường. Cần theo dõi chặt chẽ buồn ngủ, rối loạn vận động, té ngã, bệnh tim mạch và nguy cơ huyết khối. Levosulpiride không được phê duyệt để điều trị rối loạn hành vi do sa sút trí tuệ trong nhãn tham khảo.
Levosulpiride chống chỉ định trong thai kỳ theo nhãn sản phẩm tham khảo. Trẻ sơ sinh phơi nhiễm thuốc chống loạn thần, bao gồm Levosulpiride, trong ba tháng cuối có nguy cơ xuất hiện run, tăng hoặc giảm trương lực cơ, buồn ngủ, kích động, khó thở, khó bú và triệu chứng ngoại tháp hoặc cai thuốc. Trẻ cần được theo dõi sau sinh nếu đã phơi nhiễm.
Levosulpiride chống chỉ định trong thời kỳ cho con bú theo các nhãn tham khảo. Người đang cho con bú không nên tự sử dụng thuốc; bác sĩ cần lựa chọn biện pháp điều trị khác hoặc quyết định xử trí phù hợp dựa trên tình trạng lâm sàng.
Nhãn thuốc tham khảo chưa xác lập khuyến cáo hiệu chỉnh liều riêng cho người suy gan. Liều dùng và mức độ an toàn theo từng mức suy gan.
Levosulpiride được thải trừ chủ yếu qua thận, do đó cần thận trọng ở người suy giảm chức năng thận. Nhãn tham khảo chưa xác lập phác đồ hiệu chỉnh liều theo độ thanh thải creatinin hoặc mức lọc cầu thận; liều cụ thể.
Levosulpiride, đặc biệt ở liều cao, có thể gây buồn ngủ, cảm giác tê và vận động không tự chủ. Người dùng không nên lái xe, vận hành máy móc hoặc làm công việc cần tỉnh táo hoàn toàn khi còn chịu ảnh hưởng của thuốc. Tránh uống rượu vì có thể làm tăng suy giảm khả năng phản ứng.
Tương tác thuốc của Levosulpiride
Các tương tác cần lưu ý gồm:
- Thuốc kéo dài khoảng QT: phối hợp làm tăng nguy cơ loạn nhịp tim.
- Thuốc gây hạ kali, hạ magnesi hoặc các rối loạn điện giải khác: không nên dùng đồng thời theo nhãn tham khảo.
- Thuốc chống loạn thần khác: cần thận trọng và theo dõi vì có thể tăng tác dụng ngoại tháp, an thần hoặc nguy cơ hội chứng an thần kinh ác tính.
- Thuốc kháng cholinergic, opioid và một số thuốc giảm đau có thể đối kháng tác dụng tăng nhu động tiêu hóa của Levosulpiride.
- Rượu làm tăng tác động lên hệ thần kinh trung ương và cần tránh trong quá trình điều trị.
Thắc mắc về hoạt chất Levosulpiride
Levosulpiride là thuốc đối kháng dopamine D2 thuộc nhóm benzamide. Ở liều thấp, thuốc được dùng như một thuốc tăng nhu động tiêu hóa và chống buồn nôn trong một số nhãn; hoạt chất cũng được WHO phân loại trong nhóm thuốc chống loạn thần mã N05AL07.
Theo nhãn Tây Ban Nha, viên Levosulpiride 25 mg được dùng ngắn hạn cho khó tiêu liên quan chậm làm rỗng dạ dày khi điều trị khác không đáp ứng, buồn nôn hoặc nôn do thuốc chống ung thư sau thất bại điều trị đầu tay và một số triệu chứng liên quan hội chứng Ménière. Chỉ định có thể khác theo sản phẩm và quốc gia.
Nhãn viên 25 mg tại Tây Ban Nha hướng dẫn dùng trước các bữa ăn. Người bệnh cần tuân theo đơn và tờ hướng dẫn của đúng sản phẩm vì thời điểm dùng có thể được bác sĩ điều chỉnh theo tình trạng điều trị.
Có. Do phong bế thụ thể dopamine D2 tại tuyến yên, Levosulpiride có thể làm tăng prolactin, gây mất kinh, tiết sữa bất thường, vú to ở nam và thay đổi ham muốn. Khi xuất hiện các triệu chứng này, cần thông báo cho bác sĩ và không tự dùng thuốc hạ prolactin.
Nhãn tiêu hóa tham khảo không khuyến nghị sử dụng Levosulpiride thường xuyên hoặc lâu dài. Điều trị kéo dài làm tăng nguy cơ rối loạn vận động và tác dụng do tăng prolactin. Thời gian dùng phải do bác sĩ quyết định; không tự tiếp tục thuốc khi đã hết liệu trình.

