Ulipristal

Ulipristal là chất điều biến chọn lọc thụ thể progesterone, trên thực tế được bào chế chủ yếu dưới dạng ulipristal acetat. Viên ulipristal acetat 30 mg được dùng một liều để tránh thai khẩn cấp sau quan hệ không được bảo vệ hoặc khi biện pháp tránh thai có thể thất bại. Thuốc cần được uống càng sớm càng tốt và không muộn hơn 120 giờ, tương đương 5 ngày, sau lần quan hệ có nguy cơ. Cơ chế chính là trì hoãn hoặc ức chế rụng trứng; thuốc không làm gián đoạn một thai kỳ đã hình thành và không bảo vệ khỏi các bệnh lây truyền qua đường tình dục. Sau khi uống, không nên bắt đầu hoặc dùng lại biện pháp tránh thai nội tiết trong ít nhất 5 ngày vì progestin có thể làm giảm tác dụng trì hoãn rụng trứng của ulipristal. Dạng 5 mg từng được dùng cho u xơ tử cung có chỉ định và nguy cơ tổn thương gan khác biệt rõ rệt.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Ulipristal acetat 30 mg, viên uống một liều
  • Tránh thai khẩn cấp sau quan hệ không bảo vệ hoặc thất bại tránh thai
  • Càng sớm càng tốt, không quá 120 giờ
  • Ức chế hoặc trì hoãn rụng trứng
  • Không phá thai đã hình thành; không phòng HIV hoặc bệnh lây truyền qua đường tình dục
  • Chờ ít nhất 5 ngày trước khi bắt đầu hoặc dùng lại thuốc tránh thai nội tiết
  • Thuốc cảm ứng CYP3A4, progestin và levonorgestrel dùng gần thời điểm uống
  • Đau đầu, buồn nôn, đau bụng, đau bụng kinh, mệt và chóng mặt
  • Đánh giá thai ngoài tử cung nếu có thai hoặc đau bụng dưới; phản ứng quá mẫn có thể xảy ra
  • Có nguy cơ tổn thương gan nghiêm trọng khi điều trị u xơ tử cung kéo dài hoặc lặp lại

Hoạt chất Ulipristal là gì?

Ulipristal là chất điều biến chọn lọc thụ thể progesterone. Dạng ulipristal acetat 30 mg được dùng để giảm nguy cơ mang thai sau quan hệ không được bảo vệ bằng cách chủ yếu trì hoãn hoặc ngăn rụng trứng. Thuốc không làm gián đoạn thai kỳ đã hình thành.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Ulipristal

INN Ulipristal; Ulipristal acetate đối với dạng acetat dùng trong thành phẩm.

CAS 126784-99-4

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Ulipristal

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Ulipristal; Ulipristal acetate đối với dạng acetat dùng trong thành phẩm.

Tên IUPAC

(8S,11R,13S,14S,17R)-17-acetyl-11-[4-(dimethylamino)phenyl]-17-hydroxy-13-methyl-1,2,6,7,8,11,12,14,15,16-decahydrocyclopenta[a]phenanthren-3-one

Tên khác / tên đồng nghĩa

UPA là tên viết tắt thường dùng cho ulipristal acetate. Tên hóa học của ulipristal acetat được ghi trong nhãn ella là 17α-acetoxy-11β-(4-N,N-dimethylaminophenyl)-19-norpregna-4,9-diene-3,20-dione.

Tên Latinh / tên dược điển

Ulipristalum

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

126784-99-4

UNII

8924OOT4GI

PubChem CID

130904

RxNorm CUI

858826

Dược động học của Ulipristal

Sau một liều ulipristal acetat 30 mg lúc đói, nồng độ đỉnh trung bình của ulipristal acetat đạt khoảng 176 ng/mL sau khoảng 0,9–1 giờ. Thuốc gắn mạnh với protein huyết tương, được chuyển hóa chủ yếu qua CYP3A4 thành chất chuyển hóa mono-demethyl còn hoạt tính và chất chuyển hóa di-demethyl. Thời gian bán thải cuối khoảng 32 giờ.

Giai đoạn I: Hấp thu

Ulipristal acetat được hấp thu nhanh sau khi uống. Nồng độ đỉnh thường đạt trong khoảng một giờ lúc đói; khoảng Tmax được ghi nhận là 0,5–2 giờ.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng tuyệt đối của ulipristal acetat đường uống.

Bữa ăn nhiều chất béo làm giảm Cmax trung bình khoảng 40–45%, kéo dài Tmax đến khoảng 3 giờ và làm tăng AUC khoảng 20–25%; các thay đổi này không được xem là có ý nghĩa lâm sàng đối với liều tránh thai khẩn cấp, vì vậy có thể uống cùng hoặc không cùng thức ăn.

Giai đoạn II: Phân bố

Ulipristal acetat gắn trên 94% với protein huyết tương theo nhãn Hoa Kỳ; tài liệu EMA ghi trên 98%. Các protein liên quan gồm albumin, alpha-1-acid glycoprotein và lipoprotein tỷ trọng cao. Thuốc và chất chuyển hóa có hoạt tính hiện diện với lượng nhỏ trong sữa mẹ.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Ulipristal acetat được chuyển hóa rộng thành các chất mono-demethyl, di-demethyl và hydroxyl hóa. CYP3A4 là enzym chính; tài liệu EMA còn ghi nhận sự tham gia ở mức nhỏ của CYP1A2 và CYP2A6. Chất mono-demethyl vẫn có hoạt tính dược lý.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Đường và tỷ lệ thải trừ định lượng của ulipristal acetat cùng các chất chuyển hóa sau liều 30 mg.

Thuốc được chuyển hóa rộng trước khi thải trừ; một lượng nhỏ ulipristal acetat và chất chuyển hóa được bài tiết vào sữa mẹ.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Thời gian bán thải cuối trong huyết tương sau một liều ulipristal acetat 30 mg khoảng 32,4 ± 6,3 giờ. Chất chuyển hóa mono-demethyl có thời gian bán thải trung bình khoảng 27 giờ trong nghiên cứu được ghi trên nhãn Hoa Kỳ.

CL · Độ thanh thải toàn phần

Tài liệu EMA ghi nhận độ thanh thải biểu kiến đường uống trung bình, CL/F, của ulipristal acetat sau liều 30 mg là khoảng 76,8 ± 64,0 L/giờ.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Các yếu tố quan trọng gồm:

  • Bữa ăn nhiều chất béo làm thay đổi Cmax, Tmax và AUC nhưng không đòi hỏi thay đổi cách uống liều 30 mg.
  • Thuốc cảm ứng CYP3A4 có thể làm giảm mạnh mức phơi nhiễm và hiệu quả.
  • Thuốc ức chế CYP3A4 có thể làm tăng mức phơi nhiễm.
  • Chưa có nghiên cứu dược động học riêng ở người suy gan hoặc suy thận.
  • Dữ liệu hạn chế cho thấy hiệu quả tránh thai có thể giảm khi cân nặng hoặc BMI tăng, nhưng không nên trì hoãn tránh thai khẩn cấp chỉ vì cân nặng.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Ulipristal

Ulipristal acetat có cả hoạt tính đối kháng và chủ vận một phần tại thụ thể progesterone. Tác dụng phụ thuộc vào liều, thời điểm trong chu kỳ và mô đích:

  • Ở liều 30 mg dùng một lần, tác dụng chính là trì hoãn vỡ nang noãn và rụng trứng.
  • Ở liều thấp dùng kéo dài hoặc theo từng đợt, thuốc tác động lên cơ tử cung và nội mạc tử cung; ứng dụng này từng được sử dụng cho u xơ tử cung nhưng bị hạn chế vì nguy cơ tổn thương gan.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Ulipristal acetat liên kết với thụ thể progesterone và ngăn progesterone chiếm thụ thể. Khi uống trước khi rụng trứng, thuốc có thể trì hoãn vỡ nang noãn trong khoảng thời gian đủ để tinh trùng mất khả năng thụ tinh. Tác dụng tránh thai giảm hoặc không còn khi rụng trứng đã xảy ra. Thuốc tránh thai khẩn cấp không gây phá thai và không làm gián đoạn thai kỳ đã hình thành.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Tác dụng trì hoãn rụng trứng phụ thuộc thời điểm dùng trong chu kỳ. Trong dữ liệu dược lực học trên nhãn, thuốc trì hoãn vỡ nang ít nhất 5 ngày ở toàn bộ người dùng trước khi LH tăng và ở phần lớn người dùng khi LH đã bắt đầu tăng; thuốc không trì hoãn hiệu quả khi dùng đúng ngày LH đạt đỉnh.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Ulipristal

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Ulipristal

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Ulipristal

Tương tác quan trọng gồm:

  • Thuốc cảm ứng CYP3A4 như rifampicin, rifabutin, carbamazepine, oxcarbazepine, phenytoin, phenobarbital, primidone, topiramate, felbamate, griseofulvin, bosentan, efavirenz, nevirapine và St. John’s wort có thể làm giảm mạnh nồng độ ulipristal và hiệu quả tránh thai. EMA không khuyến cáo ellaOne nếu đã dùng thuốc cảm ứng enzym trong 4 tuần trước đó; nên cân nhắc dụng cụ tử cung chứa đồng.
  • Thuốc ức chế CYP3A4 mạnh như ketoconazole hoặc itraconazole làm tăng nồng độ ulipristal, nhưng ý nghĩa lâm sàng của tương tác với liều đơn chưa được xác định đầy đủ.
  • Thuốc tránh thai chứa progestin có thể làm giảm khả năng trì hoãn rụng trứng của ulipristal; cần chờ ít nhất 5 ngày mới bắt đầu hoặc dùng lại.
  • Không khuyến cáo phối hợp gần thời điểm sử dụng với thuốc tránh thai khẩn cấp chứa levonorgestrel vì hai thuốc có thể đối kháng tại thụ thể progesterone.
  • Thuốc ức chế bơm proton có thể thay đổi Cmax và Tmax; ý nghĩa lâm sàng với liều đơn tránh thai khẩn cấp chưa rõ.

Thắc mắc về hoạt chất Ulipristal

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 0 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *