Uridin-5′-monophosphat dinatri là một nucleotide pyrimidine gồm uracil, ribose và một nhóm phosphate, tham gia quá trình tổng hợp RNA và là tiền chất của UDP, UTP cùng nhiều chất trung gian chuyển hóa. UMP còn gọi là disodium uridine 5′-monophosphate hoặc disodium UMP, là muối dinatri của uridine 5′-monophosphate. Chất này có thể xuất hiện trong thực phẩm công thức chứa nucleotide hoặc trong một số thuốc, sản phẩm phối hợp với các nucleotide khác, acid folic hay vitamin B12.
Tuy nhiên, chưa xác minh được chỉ định điều trị độc lập được phê duyệt cho uridin-5′-monophosphat dinatri đơn thành phần. Một số nghiên cứu về bệnh thần kinh ngoại biên sử dụng công thức phối hợp nên không thể quy toàn bộ hiệu quả hoặc tác dụng phụ cho riêng UMP dinatri. Không được đồng nhất chất này với uridine nguyên dạng hoặc uridine triacetate, vì cấu trúc, sinh khả dụng, chỉ định và liều sử dụng khác nhau.
Nội dung chính
- Uridin-5′-monophosphat dinatri
- Disodium uridine 5′-monophosphate
- Disodium UMP hoặc UMP dinatri
- Muối dinatri của một nucleotide pyrimidine
- Tiền chất của UDP và UTP; tham gia tổng hợp RNA và chuyển hóa tế bào
- Chưa xác minh được chỉ định điều trị được phê duyệt
- Chủ yếu từ các công thức phối hợp, không chứng minh hiệu quả riêng của UMP dinatri
- Có thể được bổ sung vào một số thực phẩm công thức theo giới hạn pháp lý
- Không tự quy đổi liều với uridine, UMP dạng acid hoặc uridine triacetate
- Từng có trong thành phần thuốc phối hợp được cấp số đăng ký năm 2021; tình trạng hiện hành
Hoạt chất Uridin-5′-monophosphat dinatri là gì?
Uridin-5′-monophosphat dinatri là muối dinatri của UMP, một nucleotide pyrimidine được cấu tạo từ uracil, đường ribose và một nhóm phosphate. UMP là đơn vị tham gia tổng hợp RNA và là tiền chất để cơ thể tạo UDP, UTP cùng các nucleotide uridine khác.
Uridin-5′-monophosphat dinatri
INN Disodium uridine 5′-monophosphate
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Uridin-5′-monophosphat dinatri |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Disodium uridine 5′-monophosphate |
| Tên IUPAC | disodium;[(2R,3S,4R,5R)-5-(2,4-dioxopyrimidin-1-yl)-3,4-dihydroxyoxolan-2-yl]methyl phosphate |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Uridine 5′-monophosphate disodium salt; uridine monophosphate disodium; disodium UMP; disodium 5′-uridylate; 5′-uridylic acid disodium salt; UMP-Na2. |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 3387-36-8 |
|---|---|
| UNII | Chưa xác minh |
| PubChem CID | 23666977 |
| RxNorm CUI | Chưa xác minh |
Dược động học của Uridin-5′-monophosphat dinatri
Dữ liệu dược động học riêng của uridin-5′-monophosphat dinatri ở người còn hạn chế. Sau khi uống, nucleotide có thể được enzym phosphatase hoặc nucleotidase ở đường tiêu hóa khử phosphate thành uridine trước khi hấp thu. Uridine sau đó có thể đi vào tuần hoàn, được tế bào thu nhận và tái phosphoryl hóa thành UMP, UDP hoặc UTP. Một phần UMP cũng có thể tham gia trực tiếp vào các bể nucleotide tại mô sau quá trình chuyển hóa.
Không nên sử dụng dữ liệu dược động học của uridine triacetate hoặc uridine nguyên dạng để thay thế cho UMP dinatri.
Giai đoạn I: Hấp thu
UMP dùng đường uống có thể bị khử phosphate tại ruột thành uridine và các sản phẩm liên quan trước khi được hấp thu. Mức độ hấp thu nguyên vẹn của muối dinatri, tỷ lệ chuyển thành uridine và ảnh hưởng của dạng bào chế ở người.
| F · Sinh khả dụng | Sinh khả dụng tuyệt đối của uridin-5′-monophosphat dinatri đường uống ở người. Mức phơi nhiễm toàn thân có thể phản ánh cả UMP được hấp thu hoặc chuyển hóa và uridine được tạo ra sau quá trình khử phosphate; chưa có tỷ lệ sinh khả dụng chuẩn hóa để áp dụng cho mọi chế phẩm. |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
Dữ liệu về thể tích phân bố, tỷ lệ gắn protein huyết tương và sự phân bố mô của uridin-5′-monophosphat dinatri nguyên vẹn.
Sau chuyển hóa, uridine và các nucleotide uridine có thể tham gia các bể nucleotide nội bào tại nhiều mô.
Giai đoạn III: Chuyển hóa
UMP nằm tại vị trí trung tâm của chuyển hóa pyrimidine:
- Có thể được khử phosphate thành uridine.
- Có thể được phosphoryl hóa thành UDP rồi UTP.
- UTP có thể tham gia tổng hợp RNA hoặc được chuyển thành các nucleotide đường phục vụ phản ứng glycosyl hóa.
- UTP cũng có thể được chuyển hóa thành CTP qua con đường sinh tổng hợp pyrimidine.
Các con đường này phản ánh vai trò sinh hóa của UMP, không đồng nghĩa với hiệu quả điều trị đã được chứng minh.
Giai đoạn IV: Thải trừ
Con đường thải trừ trực tiếp của uridin-5′-monophosphat dinatri nguyên vẹn chưa được xác định đầy đủ. Sau chuyển hóa, các thành phần có thể được tái sử dụng trong bể nucleotide hoặc tiếp tục bị dị hóa theo con đường chuyển hóa pyrimidine. Tỷ lệ thải qua nước tiểu và phân ở người.
| t½ · Thời gian bán thải | Thời gian bán thải của uridin-5′-monophosphat dinatri nguyên vẹn ở người. Không được sử dụng thời gian bán thải của uridine hoặc uridine triacetate để thay thế. |
|---|---|
| CL · Độ thanh thải toàn phần | Độ thanh thải toàn thân của uridin-5′-monophosphat dinatri. |
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Các yếu tố có khả năng ảnh hưởng gồm dạng muối hoặc hydrat, tá dược, liều, thức ăn, hoạt tính phosphatase đường ruột, khả năng hấp thu uridine, tuổi, tình trạng đường tiêu hóa và chức năng chuyển hóa pyrimidine. Mức độ ảnh hưởng định lượng của từng yếu tố.
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Uridin-5′-monophosphat dinatri
Uridin-5′-monophosphat dinatri được mô tả phù hợp nhất là một nucleotide pyrimidine hoặc nguồn UMP. Chất này không phải vitamin và không nên mặc nhiên được xếp là thuốc tái tạo thần kinh.
Trong cơ thể, UMP có ba vai trò sinh hóa chính:
- Cung cấp nucleotide cho tổng hợp RNA.
- Là tiền chất của UDP và UTP.
- Tham gia gián tiếp vào tổng hợp nucleotide đường, glycoprotein, glycolipid và phospholipid.
Việc một chất tham gia cấu trúc hoặc chuyển hóa tế bào không tự động chứng minh chất đó điều trị được tổn thương thần kinh hoặc bệnh lý khác.
Phần III: Cơ chế tác dụng
Sau khi được hấp thu hoặc hình thành nội sinh, UMP có thể được phosphoryl hóa thành UDP và UTP. UTP là nguyên liệu của RNA và có thể tham gia tạo các nucleotide đường cần cho phản ứng glycosyl hóa. Các chất chuyển hóa uridine cũng tham gia con đường Kennedy liên quan đến sinh tổng hợp phospholipid màng tế bào.
Tờ hướng dẫn của một thuốc phối hợp nucleotide mô tả vai trò hỗ trợ cung cấp nhóm phosphate cho quá trình hình thành lipid màng và các thành phần mô thần kinh. Tuy nhiên, cơ chế được mô tả cho công thức chứa CMP, UMP, UDP và UTP, không chứng minh tác dụng riêng của uridin-5′-monophosphat dinatri.
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Chưa có thông số dược lực học lâm sàng chuẩn hóa dành riêng cho UMP dinatri đơn thành phần.
Các nghiên cứu về công thức chứa UMP phối hợp acid folic và vitamin B12 cho thấy một số chỉ số đau và triệu chứng thần kinh ngoại biên có thể cải thiện trong thời gian theo dõi. Do không có nhóm UMP đơn trị và có nhiều hoạt chất phối hợp, chưa thể xác định mức đóng góp của UMP hoặc thiết lập quan hệ liều – đáp ứng riêng.
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Uridin-5′-monophosphat dinatri
Chưa xác minh được chỉ định điều trị độc lập được cơ quan quản lý phê duyệt cho uridin-5′-monophosphat dinatri đơn thành phần.
UMP dinatri được ghi nhận trong một số thuốc phối hợp nucleotide dùng cho các biểu hiện bệnh lý thần kinh ngoại biên hoặc đau thần kinh tại một số quốc gia. Tờ hướng dẫn Núcleo C.M.P Forte nêu các bệnh lý thần kinh do nguyên nhân xương khớp, chuyển hóa, nhiễm trùng và một số dạng đau dây thần kinh; các chỉ định này thuộc về toàn bộ thuốc phối hợp, không thuộc riêng UMP dinatri.
Trong thực phẩm công thức, UMP có thể được bổ sung với vai trò nucleotide dinh dưỡng theo giới hạn thành phần; đây không phải chỉ định điều trị.
Các hướng nghiên cứu có liên quan gồm:
- Phối hợp UMP, acid folic và vitamin B12 cho người có triệu chứng bệnh thần kinh ngoại biên hoặc bệnh thần kinh chèn ép. Các nghiên cứu hiện có chủ yếu là nghiên cứu quan sát, nhãn mở hoặc đánh giá công thức phối hợp.
- Bổ sung uridine hoặc UMP trong thiếu hụt CAD, một bệnh di truyền hiếm ảnh hưởng đến tổng hợp pyrimidine. Dữ liệu đến từ số lượng bệnh nhân hạn chế và cần quản lý tại trung tâm chuyên khoa.
- Vai trò của nucleotide uridine trong chuyển hóa lipid, màng tế bào và hệ thần kinh.
Chưa đủ căn cứ để kết luận UMP dinatri đơn thành phần điều trị bệnh thần kinh ngoại biên, đau thần kinh, suy giảm trí nhớ, bệnh Alzheimer hoặc bệnh chuyển hóa.
Liều dùng và cách sử dụng
Liều điều trị riêng cho uridin-5′-monophosphat dinatri đơn thành phần.
Tờ hướng dẫn của Núcleo C.M.P Forte nêu liều tham khảo cho toàn bộ thuốc phối hợp:
- Người lớn: 1 viên nang mỗi 8 giờ.
- Trẻ em: 1 viên nang, 2 lần/ngày theo chỉ định của bác sĩ.
Mỗi viên chứa cytidin-5′-monophosphat dinatri 5 mg và hỗn hợp UTP, UDP, UMP với tổng lượng nucleotide uridine 3 mg, tương đương 1,33 mg uridine. Đây không phải liều của UMP dinatri đơn chất, tài liệu có thời điểm hiệu chỉnh cũ và không được tự áp dụng cho sản phẩm khác.
Quy định EU cho phép tối đa 0,42 mg uridine 5′-monophosphate/100 kJ, tương đương 1,75 mg/100 kcal, trong một số thực phẩm công thức; tổng nucleotide không vượt quá 1,2 mg/100 kJ hoặc 5 mg/100 kcal. Đây là giới hạn thành phần dinh dưỡng, không phải liều thuốc và không nhất thiết tương đương trực tiếp với khối lượng muối dinatri.
Chỉ sử dụng theo hướng dẫn của đúng thành phẩm vì hàm lượng UMP, dạng muối và các hoạt chất phối hợp có thể khác nhau.
- Không tự quy đổi giữa UMP dạng acid, UMP dinatri hoặc dạng hydrat.
- Không quy đổi liều UMP sang uridine hay uridine triacetate.
- Không dùng thực phẩm bổ sung thay thế thuốc điều trị bệnh thần kinh.
- Không tự dùng cho bệnh di truyền chuyển hóa.
- Không dùng liều của Núcleo C.M.P Forte cho một sản phẩm UMP khác.
- Người đang sử dụng thuốc kê đơn nên cung cấp đầy đủ tên sản phẩm và thành phần cho bác sĩ hoặc dược sĩ.
Chưa có bộ chỉ số theo dõi tiêu chuẩn cho UMP dinatri đơn thành phần.
Khi sử dụng một thuốc phối hợp, cần theo dõi:
- Diễn biến triệu chứng theo chỉ định của bác sĩ.
- Khả năng dung nạp tiêu hóa.
- Phát ban, ngứa hoặc biểu hiện quá mẫn.
- Các tác dụng không mong muốn liên quan đến toàn bộ thành phần phối hợp.
- Việc sử dụng trùng lặp acid folic, vitamin B12 hoặc nucleotide từ nhiều sản phẩm.
Trong bệnh chuyển hóa di truyền hiếm, việc theo dõi phải do chuyên khoa thực hiện và có thể bao gồm phát triển thần kinh, cơn co giật cùng các xét nghiệm chuyển hóa phù hợp.
Cảnh báo và lưu ý về Uridin-5′-monophosphat dinatri
Chống chỉ định riêng của uridin-5′-monophosphat dinatri đơn thành phần.
Tờ hướng dẫn của Núcleo C.M.P Forte nêu không dùng khi dị ứng với bất kỳ thành phần nào của thuốc. Thông tin này áp dụng cho thuốc phối hợp, không chứng minh UMP dinatri không có chống chỉ định khác khi sử dụng riêng hoặc ở hàm lượng khác.
Tác dụng không mong muốn và tần suất của UMP dinatri đơn thành phần.
Các nghiên cứu lâm sàng về UMP phối hợp acid folic và vitamin B12 nhìn chung ghi nhận khả năng dung nạp tương đối tốt, nhưng quy mô nghiên cứu hạn chế và không thể xác định phản ứng nào thuộc riêng UMP dinatri. Khi xuất hiện buồn nôn, khó chịu tiêu hóa, đau đầu, phát ban hoặc triệu chứng bất thường, nên ngừng sản phẩm và hỏi nhân viên y tế.
Chưa đủ dữ liệu để xác định tác dụng phụ nghiêm trọng hoặc tần suất của UMP dinatri đơn thành phần.
Cần ngừng sử dụng và tìm trợ giúp y tế khẩn cấp khi xuất hiện khó thở, sưng mặt hoặc môi, phát ban lan rộng, ngất, nôn kéo dài hoặc biểu hiện nghiêm trọng khác. Không nên quy phản ứng của một thuốc phối hợp cho riêng UMP nếu chưa đánh giá các thành phần còn lại.
- Chưa có chỉ định điều trị độc lập được xác minh cho UMP dinatri.
- Dữ liệu hiệu quả chủ yếu đến từ sản phẩm phối hợp.
- Không quảng bá hoặc sử dụng như thuốc tái tạo thần kinh đã được chứng minh.
- Không tự dùng để điều trị đau thần kinh, thoát vị đĩa đệm, viêm đa dây thần kinh hoặc suy giảm trí nhớ.
- Kiểm tra dạng hóa học và hàm lượng thực tế trên nhãn.
- Thận trọng khi sản phẩm chứa đồng thời acid folic hoặc vitamin B12 vì có thể gây trùng lặp với sản phẩm khác.
- Trẻ em, phụ nữ mang thai, người cho con bú và người mắc bệnh gan, thận chỉ nên dùng sau khi được chuyên gia y tế đánh giá.
- Không dùng thay uridine triacetate trong cấp cứu độc tính fluoropyrimidine.
Chưa có ngưỡng quá liều và phác đồ xử trí đặc hiệu cho UMP dinatri đơn thành phần.
Tờ hướng dẫn của thuốc phối hợp Núcleo C.M.P Forte mô tả độc tính thấp nhưng vẫn yêu cầu liên hệ bác sĩ hoặc trung tâm chống độc khi dùng quá liều. Không thể dựa vào nhận định này để kết luận UMP dinatri an toàn ở mọi liều.
Khi uống nhầm lượng lớn:
- Ngừng sử dụng.
- Giữ lại bao bì và danh sách thành phần.
- Liên hệ cơ sở y tế hoặc trung tâm chống độc.
- Không tự gây nôn trừ khi được nhân viên y tế hướng dẫn.
- Đánh giá thêm nguy cơ từ các hoạt chất phối hợp và lượng natri của thành phẩm.
Điều kiện bảo quản chuẩn hóa của nguyên liệu hoặc thuốc UMP dinatri đơn thành phần.
Cần bảo quản theo nhãn của thành phẩm, giữ kín, tránh ẩm, nhiệt độ cao và để ngoài tầm nhìn, tầm với của trẻ em. Không dùng sản phẩm quá hạn hoặc khi bao bì, viên thuốc hay bột có dấu hiệu biến đổi.
Đối tượng đặc biệt
Chưa xác lập liều điều trị và độ an toàn của UMP dinatri đơn thành phần cho trẻ em.
UMP có thể được bổ sung vào thực phẩm công thức theo giới hạn pháp lý, nhưng việc được phép dùng làm thành phần dinh dưỡng không đồng nghĩa với an toàn của viên uống UMP liều cao hoặc hiệu quả điều trị bệnh ở trẻ.
Tờ hướng dẫn thuốc phối hợp Núcleo C.M.P Forte có nêu liều cho trẻ em theo bác sĩ nhưng không cung cấp đầy đủ dữ liệu theo từng nhóm tuổi. Không tự áp dụng liều này cho UMP đơn chất hoặc sản phẩm khác.
Dữ liệu riêng về dược động học, hiệu quả và điều chỉnh liều UMP dinatri ở người cao tuổi.
Cần xem xét bệnh đồng mắc, chức năng gan thận, chế độ hạn chế natri và nguy cơ sử dụng nhiều thuốc hoặc nhiều sản phẩm bổ sung.
Chưa có dữ liệu đầy đủ về UMP dinatri dùng như thuốc hoặc sản phẩm bổ sung liều cao trong thai kỳ.
Cơ sở dữ liệu BotPlus khuyến cáo thuốc phối hợp Núcleo C.M.P Forte chỉ được dùng trong thai kỳ khi có chỉ định của bác sĩ. Thông tin này áp dụng cho toàn bộ sản phẩm phối hợp. Phụ nữ mang thai không nên tự sử dụng UMP dinatri với mục đích điều trị.
Chưa xác định được mức bài tiết, ảnh hưởng đến trẻ bú mẹ hoặc ảnh hưởng đến quá trình tạo sữa khi dùng UMP dinatri với liều dược lý.
BotPlus khuyến cáo chỉ sử dụng thuốc phối hợp liên quan trong thời kỳ cho con bú theo chỉ định bác sĩ. Không nên suy luận rằng sự hiện diện tự nhiên của nucleotide trong thực phẩm hoặc sữa chứng minh viên bổ sung liều cao an toàn.
Dữ liệu điều chỉnh liều và độ an toàn của UMP dinatri ở người suy gan.
Dữ liệu sử dụng UMP dinatri ở người đồng thời suy gan và suy thận.
Không nên tự dùng liều cao hoặc nhiều sản phẩm nucleotide đồng thời khi chưa được đánh giá chức năng gan thận và tổng thành phần của sản phẩm.
Ảnh hưởng của UMP dinatri đơn thành phần đến khả năng lái xe và vận hành máy.
Không lái xe hoặc vận hành máy nếu sau khi dùng sản phẩm xuất hiện chóng mặt, đau đầu, mệt mỏi hoặc triệu chứng ảnh hưởng đến sự tỉnh táo.
Tương tác thuốc của Uridin-5′-monophosphat dinatri
Chưa có nghiên cứu tương tác thuốc đầy đủ dành riêng cho uridin-5′-monophosphat dinatri.
Tờ hướng dẫn cũ của Núcleo C.M.P Forte không ghi nhận tương tác đã biết, nhưng điều này không chứng minh thuốc hoặc UMP không có tương tác.
Người đang dùng thuốc điều trị ung thư, thuốc chống động kinh, thuốc chuyển hóa acid folic hoặc vitamin B12 và người mắc bệnh chuyển hóa hiếm cần hỏi bác sĩ trước khi sử dụng. Không dùng UMP để phòng ngừa hoặc xử trí độc tính fluorouracil hay capecitabine; thuốc giải độc được phê duyệt trong tình huống phù hợp là uridine triacetate, không phải UMP dinatri.
Thắc mắc về hoạt chất Uridin-5′-monophosphat dinatri
Không. Uridine là nucleoside gồm uracil và ribose. Uridine 5′-monophosphate có thêm một nhóm phosphate, còn uridin-5′-monophosphat dinatri là dạng muối chứa hai ion natri của UMP. Các chất có khối lượng phân tử và cách ghi hàm lượng khác nhau nên không được tự quy đổi liều.
Chưa xác minh được chỉ định điều trị độc lập cho UMP dinatri đơn thành phần. Một số thuốc phối hợp nucleotide có chỉ định liên quan đến bệnh thần kinh tại một số quốc gia, và một số nghiên cứu phối hợp UMP với acid folic, vitamin B12 ghi nhận cải thiện triệu chứng. Tuy nhiên, chưa thể kết luận UMP dinatri đơn độc có hiệu quả tương tự.
Chưa có bằng chứng lâm sàng đầy đủ để xác nhận UMP dinatri đơn thành phần cải thiện trí nhớ, phòng ngừa hoặc điều trị bệnh Alzheimer. Vai trò của UMP trong tổng hợp nucleotide và phospholipid là cơ chế sinh học, không phải bằng chứng về hiệu quả điều trị ở người.
Không. Uridine triacetate là tiền dược triacetyl hóa của uridine và có chỉ định, sinh khả dụng cùng liều dùng riêng. UMP dinatri là muối của một nucleotide phosphoryl hóa. Không được dùng UMP dinatri thay cho uridine triacetate trong acid niệu orotic di truyền hoặc cấp cứu quá liều fluorouracil, capecitabine.
Chưa có đủ dữ liệu để thiết lập liều điều trị UMP dinatri đơn thành phần cho trẻ em hoặc độ an toàn khi mang thai. Nucleotide được phép có mặt trong một số thực phẩm công thức theo giới hạn thành phần, nhưng điều này không áp dụng cho viên uống điều trị. Trẻ em và phụ nữ mang thai chỉ nên sử dụng thành phẩm cụ thể khi bác sĩ xác định cần thiết.

