Uridine

Uridine là một nucleoside pyrimidine tự nhiên được cấu tạo từ base uracil liên kết với đường ribose. Đây là thành phần của RNA và là tiền chất để tế bào tổng hợp uridine monophosphate, uridine diphosphate và uridine triphosphate. Các nucleotide này tham gia tổng hợp RNA, chuyển hóa carbohydrate, glycosyl hóa và nhiều hoạt động tế bào khác. Uridine nguyên dạng đã được nghiên cứu trong một số bệnh chuyển hóa, thần kinh và tình trạng liên quan đến độc tính fluoropyrimidine, nhưng chưa xác minh được chỉ định thuốc được phê duyệt cho uridine nguyên dạng. Cần phân biệt uridine với uridine triacetate, một tiền dược có sinh khả dụng cao hơn và đã được FDA phê duyệt cho acid niệu orotic di truyền cũng như xử trí cấp cứu quá liều hoặc độc tính sớm nghiêm trọng do fluorouracil, capecitabine. Liều và dữ liệu an toàn của uridine triacetate không được tự động áp dụng cho uridine.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Nucleoside pyrimidine gồm uracil và ribose
  • Tiền chất của UMP, UDP và UTP; tham gia cấu tạo RNA và chuyển hóa tế bào
  • Chưa xác minh được chỉ định thuốc được phê duyệt
  • Thấp, được FDA tổng hợp là không quá khoảng 10% trong dữ liệu lịch sử
  • Còn hạn chế; liều uống cao từng liên quan đến tiêu chảy
  • Uridine, UMP và uridine triacetate không phải cùng một hoạt chất
  • Uridine triacetate, không phải uridine nguyên dạng
  • Không tự dùng để xử trí ngộ độc hóa trị hoặc điều trị bệnh chuyển hóa hiếm

Hoạt chất Uridine là gì?

Uridine là một nucleoside pyrimidine tự nhiên, gồm uracil và ribose. Hoạt chất là tiền chất của các nucleotide uridine cần thiết cho tổng hợp RNA, chuyển hóa carbohydrate, phản ứng glycosyl hóa và duy trì hoạt động tế bào.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Uridine

CAS 58-96-8

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Uridine

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Uridine

Tên IUPAC

1-[(2R,3R,4S,5R)-3,4-dihydroxy-5-(hydroxymethyl)oxolan-2-yl]pyrimidine-2,4-dione

Tên hóa học khác

Uracil, 1-beta-D-ribofuranosyl- | 1-beta-D-Ribofuranosyluracil

Tên khác / tên đồng nghĩa

β-Uridine; uracil riboside; uracil-1-β-D-ribofuranoside; 1-β-D-ribofuranosyluracil.

Tên viết tắt

Urd

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

58-96-8

UNII

0C4E2V5T1C

PubChem CID

6029

RxNorm CUI

Chưa xác minh

Dược động học của Uridine

Uridine đường uống có sinh khả dụng thấp và bị chuyển hóa đáng kể. Sau khi vào tuần hoàn, uridine được tế bào thu nhận qua các chất vận chuyển nucleoside, có thể vượt qua hàng rào máu–não, được phosphoryl hóa thành nucleotide hoặc phân giải theo con đường dị hóa pyrimidine. Một phần uridine được thải qua thận. Dữ liệu định lượng ở người còn hạn chế và thay đổi theo liều, đường dùng cùng công thức bào chế.

Giai đoạn I: Hấp thu

Uridine được hấp thu qua đường tiêu hóa nhưng mức hấp thu toàn thân thấp và biến thiên. Trong một nghiên cứu lâm sàng lịch sử, liều uống đơn cao làm tăng nồng độ uridine huyết tương, nhưng sinh khả dụng thấp là trở ngại đối với việc phát triển uridine nguyên dạng thành thuốc uống.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Hồ sơ đánh giá của FDA dẫn dữ liệu ở người cho thấy sinh khả dụng đường uống của uridine nguyên dạng thấp, không quá khoảng 10%. Uridine triacetate đưa uridine vào tuần hoàn hiệu quả hơn khoảng 4–6 lần so với liều uridine tương đương mol; không được quy đổi liều giữa hai chất nếu không có hướng dẫn chuyên môn.

Giai đoạn II: Phân bố

Uridine trong tuần hoàn được vận chuyển vào tế bào qua các chất vận chuyển nucleoside chuyên biệt và có khả năng vượt qua hàng rào máu–não. Uridine được tìm thấy trong nhiều mô và dịch sinh học do đây là chất chuyển hóa nội sinh.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Uridine có thể được uridine kinase phosphoryl hóa thành UMP, sau đó tiếp tục chuyển thành UDP và UTP. Uridine cũng bị phân giải theo con đường dị hóa pyrimidine có mặt tại nhiều mô. Uridine triacetate được esterase không đặc hiệu khử acetyl để tạo uridine trong tuần hoàn.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Uridine có thể được thải qua thận, đồng thời được chuyển hóa bởi các con đường dị hóa pyrimidine tại nhiều mô. Tỷ lệ đóng góp của từng con đường sau liều uống thông thường.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Chưa có giá trị thời gian bán thải chuẩn hóa cho mọi dạng dùng uridine. Trong dữ liệu hạn chế ở bệnh nhân acid niệu orotic di truyền, các giá trị bán thải nội cá thể liên quan đến uridine và uridine tạo ra từ uridine triacetate dao động khoảng 1,1–4,7 giờ. Không nên ngoại suy khoảng này cho sản phẩm bổ sung hoặc quần thể khác.

CL · Độ thanh thải toàn phần

Độ thanh thải định lượng chuẩn hóa của uridine nguyên dạng ở người.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Dược động học có thể bị ảnh hưởng bởi đường dùng, liều, công thức bào chế, hoạt tính enzym chuyển hóa pyrimidine, chức năng thận và việc sử dụng uridine nguyên dạng hay tiền dược uridine triacetate. Uridine triacetate tạo mức phơi nhiễm uridine cao hơn rõ rệt so với uridine nguyên dạng.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Uridine

Uridine không thuộc nhóm thuốc thần kinh hoặc vitamin theo nghĩa thông thường. Đây là chất chuyển hóa nội sinh thuộc nhóm ribonucleoside pyrimidine.

Trong ứng dụng dược lý, uridine có thể đóng vai trò:

  • Nguyên liệu để tế bào tổng hợp UMP, UDP và UTP.
  • Nguồn thay thế pyrimidine trong tình trạng thiếu hụt tổng hợp uridine.
  • Chất cạnh tranh với chất chuyển hóa fluorouridine trong RNA khi đạt nồng độ đủ cao.

Ứng dụng lâm sàng đã được phê duyệt hiện nay sử dụng tiền dược uridine triacetate nhằm tạo mức uridine toàn thân cao hơn, không sử dụng uridine nguyên dạng.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Uridine được phosphoryl hóa theo con đường tận dụng pyrimidine để tạo UMP, rồi chuyển thành UDP và UTP. Các nucleotide này được sử dụng trong tổng hợp RNA và nhiều phản ứng sinh tổng hợp.

Trong acid niệu orotic di truyền do thiếu enzym UMPS, uridine ngoại sinh có thể đi vòng qua khiếm khuyết tổng hợp de novo, phục hồi nucleotide pyrimidine và làm giảm tạo dư thừa acid orotic qua cơ chế phản hồi. Trong độc tính fluorouracil, lượng uridine cao được chuyển thành UTP, cạnh tranh với fluorouridine triphosphate để hạn chế sự tích hợp chất chuyển hóa độc vào RNA. Hai ứng dụng này được phê duyệt với uridine triacetate, không phải uridine nguyên dạng.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Tác dụng dược lực học của uridine phụ thuộc vào khả năng nâng nồng độ uridine trong tuần hoàn và tạo nucleotide nội bào. Do sinh khả dụng đường uống của uridine nguyên dạng thấp, tác dụng toàn thân có thể không ổn định. Uridine triacetate được phát triển nhằm khắc phục hạn chế này và tạo mức phơi nhiễm uridine cao hơn.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Uridine

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Uridine

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Uridine

Uridine có thể đối kháng một phần độc tính do fluorouracil bằng cách tăng UTP nội bào cạnh tranh với chất chuyển hóa fluorouridine trong RNA. Vì vậy, sử dụng uridine hoặc uridine triacetate không đúng thời điểm có khả năng làm giảm hiệu quả điều trị của fluorouracil hoặc capecitabine. Nhãn Vistogard không khuyến cáo dùng uridine triacetate để xử trí phản ứng không khẩn cấp vì nguy cơ làm giảm hiệu quả thuốc chống ung thư.

Các tương tác khác của uridine nguyên dạng.

Thắc mắc về hoạt chất Uridine

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 3 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *