Acid Folic (Vitamin B9) là dạng tổng hợp của folate (vitamin B9), một vitamin tan trong nước cần thiết cho quá trình tổng hợp DNA, phân chia tế bào và tạo hồng cầu. Hoạt chất được sử dụng để phòng ngừa và điều trị tình trạng thiếu folate, đồng thời góp phần giảm nguy cơ dị tật ống thần kinh ở thai nhi khi được bổ sung trước và trong giai đoạn đầu thai kỳ theo khuyến cáo chuyên môn. Việc sử dụng cần dựa trên chỉ định hoặc hướng dẫn của nhân viên y tế và không thay thế chế độ dinh dưỡng cân đối.
Nội dung chính
- Hoạt chất: Acid Folic
- Tên khác: Folic Acid, Vitamin B9
- Nhóm dược lý: Vitamin tan trong nước
- Mã ATC: B03BB01
- Dạng dùng: Viên nén, viên nang, dung dịch uống, thuốc tiêm
- Đường dùng: Uống, tiêm
- Chỉ định chính: Phòng và điều trị thiếu folate; phòng dị tật ống thần kinh theo khuyến cáo
- Thuốc kê đơn: Phụ thuộc dạng bào chế, hàm lượng và quy định quản lý
Hoạt chất Acid Folic là gì?
Acid Folic là dạng tổng hợp của vitamin B9, đóng vai trò thiết yếu trong tổng hợp acid nucleic, phân chia tế bào, tạo hồng cầu và phát triển hệ thần kinh của thai nhi.
Acid Folic
INN Folic Acid
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Acid Folic |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Folic Acid |
| Tên IUPAC | (2S)-2-[[4-[(2-amino-4-oxo-3H-pteridin-6-yl)methylamino]benzoyl]amino]pentanedioic acid |
| Tên hóa học khác | Pteroyl-L-glutamic acid |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Vitamin B9; Pteroylmonoglutamic acid |
| Tên viết tắt | FA |
| Tên Latinh / tên dược điển | acidum folicum |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 59-30-3 |
|---|---|
| UNII | 935E97BOY8 |
| PubChem CID | 135398658 |
| RxNorm CUI | 4511 |
| Công thức phân tử | C19H19N7O6 |
Dược động học của Acid Folic
Acid Folic được hấp thu chủ yếu tại đoạn gần ruột non. Sau hấp thu, hoạt chất được chuyển hóa thành các dạng folate có hoạt tính sinh học, phân bố đến nhiều mô và được dự trữ chủ yếu tại gan.
Giai đoạn I: Hấp thu
Hấp thu chủ yếu ở tá tràng và hỗng tràng.
| F · Sinh khả dụng | Sinh khả dụng đường uống cao khi dùng dưới dạng Acid Folic tổng hợp. |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
Phân bố rộng trong cơ thể, tích lũy chủ yếu tại gan và qua nhau thai.
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Được khử bởi enzym dihydrofolate reductase thành tetrahydrofolate và các dạng folate có hoạt tính.
Giai đoạn IV: Thải trừ
Chủ yếu qua nước tiểu dưới dạng chất chuyển hóa.
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Acid Folic
- Vitamin tan trong nước.
- Thuốc chống thiếu máu do thiếu folate.
- Chất bổ sung folate.
Phần III: Cơ chế tác dụng
Sau khi chuyển thành tetrahydrofolate, Acid Folic tham gia các phản ứng chuyển nhóm một carbon cần thiết cho tổng hợp purin, thymidylate và DNA. Hoạt chất góp phần duy trì quá trình tạo máu và phân chia tế bào bình thường.
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Acid Folic giúp phục hồi tình trạng thiếu folate, cải thiện quá trình tạo hồng cầu ở người thiếu folate và giảm nguy cơ dị tật ống thần kinh ở thai nhi khi bổ sung đúng thời điểm theo khuyến cáo.
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Acid Folic
Các chỉ định phụ thuộc từng chế phẩm, có thể bao gồm:
- Phòng và điều trị thiếu folate.
- Điều trị thiếu máu hồng cầu khổng lồ do thiếu folate.
- Bổ sung trước khi mang thai và trong giai đoạn đầu thai kỳ để giảm nguy cơ dị tật ống thần kinh theo khuyến cáo của các tổ chức chuyên môn.
- Bổ sung ở người có nhu cầu folate tăng theo chỉ định của bác sĩ.
Một số nghiên cứu đánh giá vai trò của folate trong:
- Giảm homocysteine máu.
- Hỗ trợ điều trị một số bệnh tim mạch.
- Một số bệnh lý thần kinh và tâm thần.
Các ứng dụng này chưa được chấp thuận đồng nhất cho mọi chỉ định và cần thêm bằng chứng.
Liều dùng và cách sử dụng
Liều dùng phụ thuộc tuổi, chỉ định, tình trạng thiếu folate, thai kỳ và bệnh lý nền. Người bệnh cần tuân theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc tờ hướng dẫn sử dụng. Không tự ý tăng hoặc giảm liều.
- Có thể dùng cùng hoặc không cùng thức ăn.
- Dùng đều đặn theo hướng dẫn.
- Không tự ý thay thế điều trị thiếu vitamin B12 bằng Acid Folic đơn độc.
- Kết hợp chế độ ăn giàu folate khi phù hợp.
- Đánh giá đáp ứng lâm sàng.
- Theo dõi công thức máu.
- Xác định nguyên nhân thiếu máu trước điều trị.
- Theo dõi nồng độ vitamin B12 khi nghi ngờ thiếu phối hợp.
Cảnh báo và lưu ý về Acid Folic
- Quá mẫn với Acid Folic hoặc thành phần của thuốc.
- Không sử dụng đơn độc để điều trị thiếu máu chưa rõ nguyên nhân khi chưa loại trừ thiếu vitamin B12.
Ít gặp, có thể bao gồm:
- Buồn nôn.
- Chướng bụng.
- Mất ngon miệng.
- Mẩn ngứa.
- Phát ban.
Hiếm gặp:
- Phản vệ.
- Phản ứng quá mẫn nghiêm trọng.
- Loại trừ thiếu vitamin B12 trước điều trị kéo dài.
- Thận trọng ở người có hội chứng kém hấp thu.
- Không tự ý dùng liều cao kéo dài nếu không có chỉ định.
- Thông báo cho bác sĩ về tất cả thuốc và thực phẩm bổ sung đang sử dụng.
Quá liều cấp thường hiếm gặp và ít gây độc nghiêm trọng. Nếu dùng quá nhiều hoặc xuất hiện triệu chứng bất thường, cần liên hệ cơ sở y tế để được tư vấn và xử trí.
Bảo quản theo hướng dẫn của nhà sản xuất, nơi khô ráo, tránh ánh sáng và độ ẩm.
Đối tượng đặc biệt
Có thể sử dụng khi có chỉ định phù hợp với lứa tuổi và tình trạng bệnh.
Có thể sử dụng; cần đánh giá nguyên nhân thiếu máu và tình trạng dinh dưỡng.
Acid Folic được nhiều hướng dẫn quốc tế khuyến cáo bổ sung trước khi mang thai và trong giai đoạn đầu thai kỳ nhằm giảm nguy cơ dị tật ống thần kinh. Liều bổ sung cần tuân theo khuyến cáo của bác sĩ hoặc hướng dẫn chuyên môn.
Có thể sử dụng khi có nhu cầu bổ sung theo khuyến cáo của nhân viên y tế.
Thận trọng tùy tình trạng bệnh lý nền; chưa có khuyến cáo điều chỉnh liều chung.
Cần được đánh giá nguyên nhân thiếu folate và kế hoạch điều trị phù hợp.
Không dự kiến ảnh hưởng đến khả năng lái xe hoặc vận hành máy móc.
Tương tác thuốc của Acid Folic
Có thể tương tác với:
- Methotrexate (tùy chỉ định và phác đồ).
- Phenytoin.
- Phenobarbital.
- Primidone.
- Sulfasalazine.
- Trimethoprim.
- Một số thuốc chống động kinh khác.
Việc phối hợp cần được bác sĩ đánh giá.
Thắc mắc về hoạt chất Acid Folic
Không hoàn toàn. Folate là dạng vitamin B9 có tự nhiên trong thực phẩm, còn Acid Folic là dạng tổng hợp được dùng trong thuốc và thực phẩm bổ sung.
Theo các khuyến cáo chuyên môn, bổ sung Acid Folic trước khi mang thai và trong giai đoạn đầu thai kỳ giúp giảm nguy cơ dị tật ống thần kinh ở thai nhi.
Có, trong trường hợp thiếu máu do thiếu folate. Tuy nhiên, cần xác định nguyên nhân thiếu máu trước khi điều trị.
Không nên tự ý sử dụng kéo dài hoặc liều cao mà không có hướng dẫn của bác sĩ hoặc dược sĩ.
Không. Acid Folic không thay thế vitamin B12. Việc dùng Acid Folic đơn độc ở người thiếu vitamin B12 có thể che lấp biểu hiện huyết học nhưng không ngăn ngừa tổn thương thần kinh.

