Acid Boric (Boric Acid) là một hợp chất của bo được sử dụng trong một số chế phẩm dùng ngoài với vai trò sát khuẩn nhẹ, điều chỉnh môi trường pH hoặc hỗ trợ điều trị một số tình trạng da và niêm mạc theo chỉ định của từng chế phẩm. Do có nguy cơ gây độc nếu nuốt phải hoặc sử dụng không đúng cách, Acid Boric cần được dùng theo đúng hướng dẫn của nhân viên y tế hoặc tờ hướng dẫn sử dụng. Bài viết dưới đây cung cấp thông tin y khoa trung lập, không thay thế tư vấn của bác sĩ hoặc dược sĩ.
Nội dung chính
- Hoạt chất: Acid Boric
- Tên tiếng Anh: Boric Acid
- Nhóm dược lý: Thuốc sát khuẩn dùng ngoài
- Mã ATC (phụ thuộc dạng bào chế và chỉ định)
- Dạng dùng: Bột, dung dịch, viên đặt âm đạo, chế phẩm dùng ngoài
- Đường dùng: Dùng ngoài da, đặt âm đạo (tùy chế phẩm)
- Chỉ định: Phụ thuộc từng chế phẩm được cấp phép
- Thuốc kê đơn: Phụ thuộc từng chế phẩm và quy định quản lý
Hoạt chất Axit boric là gì?
Axit boric (boric acid, còn gọi orthoboric acid) là một oxoacid vô cơ của boron, có công thức H3BO3 và cấu trúc thường biểu diễn B(OH)3. Đây là một axit Lewis rất yếu, không phải axit Brønsted mạnh; trong nước gần trung tính, phần lớn tồn tại ở dạng không ion hóa và cân bằng với borat tăng khi pH tiến gần pKa. Hồ sơ này chuẩn hóa chính xác thực thể axit boric khan CAS 10043-35-3, không đồng nhất với borax/natri borat, các muối borat khác, anhydride boric, ester borat hoặc chế phẩm chứa axit boric. FDA GSRS định danh chất này là một hóa chất không quang hoạt và không có tâm lập thể xác định.
Axit boric
INN Boric acid
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Axit boric |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Boric acid |
| Tên IUPAC | boric acid |
| Tên hóa học khác | Orthoboric acid | Boracic acid |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Orthoboric acid |
| Tên viết tắt | BA |
| Tên Latinh / tên dược điển | Acidum boricum |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 10043-35-3 |
|---|---|
| UNII | R57ZHV85D4 |
| PubChem CID | 7628 |
| RxNorm CUI | 1700 |
| Công thức phân tử | H3BO3 |
| Khối lượng phân tử | 61.83 g/mol |
Tính chất vật lý
Đặc tính quan sát và các thông số vật lý
| Ngoại quan | Tinh thể không màu, không mùi hoặc bột trắng. |
|---|---|
| Điểm / khoảng nóng chảy | Phân hủy ở 171 °C; không ghi nhận giá trị này như điểm nóng chảy thuần túy. |
Tính chất lý – hóa
Các thông số lý–hóa có ý nghĩa dược học
| Độ tan / tính tan | Trong nước: 5.6 g/100 mL ở 20 °C. |
|---|---|
| pKa | pKa 9.24 ở 25 °C (Ka 5.80×10^-10). |
| logP / logD | log Pow = -1.09; ICSC không nêu phương pháp xác định. |
Dược động học của Axit boric
Dữ liệu dược động học ở người của axit boric chủ yếu đến từ các nghiên cứu dược động học độc chất lịch sử, không phải hồ sơ dược động học của một thuốc được phê duyệt. Sau uống, axit boric được hấp thu gần như hoàn toàn dựa trên lượng thu hồi qua nước tiểu; sau truyền tĩnh mạch liều đơn 562–611 mg ở nam trưởng thành khỏe mạnh, đường cong nồng độ huyết tương phù hợp mô hình mở ba ngăn ở 6 người đánh giá được. Chất hầu như không được chuyển hóa và thải chủ yếu qua thận ở dạng không đổi. Nghiên cứu tĩnh mạch ghi nhận 98,7 ± 9,1% liều được thu hồi trong nước tiểu trong 120 giờ, độ thanh thải toàn phần 54,6 ± 8,0 mL/phút/1,73 m² và t½ pha beta 21,0 ± 4,9 giờ. Dữ liệu hấp thu toàn thân sau đặt âm đạo rất hạn chế; một tổng quan ghi nhận ước tính khoảng 6% dựa trên dữ liệu của một người trong một nghiên cứu nhỏ. Vì vậy, các thông số tĩnh mạch/uống không được diễn giải như hồ sơ dược động học chuẩn của chế phẩm đặt âm đạo.
Giai đoạn I: Hấp thu
Hấp thu qua đường tiêu hóa gần như hoàn toàn trong các nghiên cứu người lịch sử. Trong một nghiên cứu, lượng thu hồi qua nước tiểu trong 96 giờ trung bình là 93,9% sau uống dung dịch nước và 92,4% sau uống chế phẩm mỡ chứa axit boric.
| F · Sinh khả dụng | Hấp thu qua da nguyên vẹn thấp nhưng có thể tăng khi da tổn thương hoặc qua niêm mạc. |
|---|---|
| Ảnh hưởng dạng bào chế | Trong thử nghiệm in vitro, axit boric giải phóng gần hoàn toàn từ gel nền nước trong 24 giờ nhưng chỉ giải phóng tỷ lệ thấp từ nhiều chế phẩm mỡ nền dầu; khi chế phẩm mỡ được uống, hấp thu tiêu hóa vẫn gần hoàn toàn. |
| So sánh đường dùng | Đường uống: hấp thu gần hoàn toàn theo dữ liệu thu hồi nước tiểu. Đường tĩnh mạch: dùng làm chuẩn mô tả phân bố và thải trừ. Đường âm đạo: bằng chứng rất hạn chế; một tổng quan năm 2023 nêu ước tính hấp thu toàn thân khoảng 6% dựa trên dữ liệu của một người. |
Giai đoạn II: Phân bố
Sau truyền tĩnh mạch ở người, nồng độ huyết tương được mô tả tốt nhất bằng mô hình mở ba ngăn ở 6/8 đối tượng đánh giá được; điều này cho thấy phân bố đa ngăn, nhưng dữ liệu cỡ mẫu nhỏ.
Các thông số phân bố
| Vd / Vss · Thể tích phân bố | Mô hình ba ngăn sau IV: V1 0.251 ± 0.099 L/kg; V2 0.456 ± 0.067 L/kg; V3 0.340 ± 0.128 L/kg (6 đối tượng đánh giá được). |
|---|
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Không ghi nhận chuyển hóa đáng kể ở người; axit boric được mô tả là thải trừ chủ yếu ở dạng không đổi. Các tổng quan dược động học độc chất cho rằng sự chuyển hóa sinh học đáng kể khó xảy ra do đặc tính liên kết boron–oxy.
| Con đường chuyển hóa | Không có con đường chuyển hóa đáng kể được xác lập; thải trừ chủ yếu dưới dạng axit boric không đổi. |
|---|
Giai đoạn IV: Thải trừ
Thải trừ chủ yếu qua thận dưới dạng không đổi. Sau liều IV đơn, 98.7 ± 9.1% liều được thu hồi trong nước tiểu trong 120 giờ; sau uống, khoảng 93% liều được thu hồi qua nước tiểu trong 96 giờ trong các nghiên cứu lịch sử.
| t½ · Thời gian bán thải | 21.0 ± 4.9 giờ (t½ beta; truyền tĩnh mạch liều đơn). |
|---|---|
| CL · Độ thanh thải toàn phần | 54.6 ± 8.0 mL/phút/1.73 m² sau truyền tĩnh mạch liều đơn. |
| Đường thải chính | Thận/nước tiểu. |
| Tỷ lệ thải qua nước tiểu | 98.7 ± 9.1% liều trong 120 giờ sau truyền tĩnh mạch liều đơn. |
| Tỷ lệ thải nguyên dạng | Hơn 90% liều được mô tả thải qua nước tiểu ở dạng không đổi trong các nghiên cứu người. |
| Khả năng thẩm tách | Có thể được loại bỏ bằng thẩm tách máu trong ngộ độc: một báo cáo ca ghi nhận t½ huyết thanh giảm từ 13.46 giờ xuống 3.76 giờ trong thẩm tách và độ thanh thải tăng từ 0.99 lên 3.53 L/giờ. |
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Đường dùng và dạng bào chế ảnh hưởng rõ đến mức giải phóng/hấp thu. Dữ liệu đặt âm đạo rất hạn chế; dữ liệu uống/IV không nên ngoại suy trực tiếp sang phơi nhiễm toàn thân của chế phẩm đặt âm đạo.
Nguồn và chất lượng bằng chứng
| Đường dùng | Truyền tĩnh mạch; uống; dữ liệu phụ trợ đường âm đạo rất hạn chế. |
|---|---|
| Liều nghiên cứu | Truyền tĩnh mạch 562–611 mg liều đơn; nghiên cứu uống lịch sử đánh giá dung dịch nước và chế phẩm mỡ chứa axit boric; dữ liệu đặt âm đạo rất hạn chế và thường liên quan chế phẩm 600 mg. |
| Dạng bào chế | Dung dịch nước, chế phẩm mỡ, truyền tĩnh mạch; viên nang đặt âm đạo trong dữ liệu hạn chế. |
| Quần thể | Chủ yếu nam trưởng thành khỏe mạnh với cỡ mẫu nhỏ trong nghiên cứu IV/uống; dữ liệu hấp thu đặt âm đạo ở phụ nữ rất hạn chế. |
| Khoảng lấy mẫu | Nghiên cứu IV theo dõi nồng độ huyết tương khoảng 3 ngày và thu hồi nước tiểu 120 giờ; nghiên cứu uống thu hồi nước tiểu 96 giờ. |
| Phương pháp | Định lượng boron/axit boric trong huyết tương và nước tiểu; mô hình dược động học mở ba ngăn trong nghiên cứu IV. |
| Nguồn dữ liệu | Jansen JA, Andersen J, Schou JS. Boric acid single dose pharmacokinetics after intravenous administration to man. PMID 6732506; DOI 10.1007/BF00316588. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/6732506/ |
| Giới hạn dữ liệu | Các thông số định lượng mạnh nhất đến từ nghiên cứu người năm 1984 với cỡ mẫu nhỏ và đường IV/uống, chủ yếu ở nam trưởng thành khỏe mạnh. Không có bộ PK chuẩn đầy đủ cho chế phẩm đặt âm đạo. Ước tính hấp thu toàn thân khoảng 6% qua âm đạo có độ chắc chắn thấp vì dựa trên dữ liệu rất ít đối tượng. Các giá trị IV/uống được giữ đúng bối cảnh, không dùng để suy liều điều trị. |
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Axit boric
Axit boric có hoạt tính kháng nấm và kháng vi sinh vật theo cơ chế đa yếu tố, chưa xác lập một protein đích duy nhất ở người hoặc nấm. Ở Candida albicans, nghiên cứu in vitro cho thấy nồng độ dưới mức gây chết có thể làm mất tổ chức polarisome/Spitzenkörper, tái phân bố actin và chuyển tăng trưởng sợi nấm từ hướng đỉnh sang đẳng hướng, qua đó ức chế hình thành sợi xâm lấn. Các nghiên cứu khác ghi nhận ức chế các phản ứng phụ thuộc NAD, suy giảm chức năng ty thể, giảm dự trữ glycogen, thay đổi tạo ethanol và giảm ergosterol; đồng thời axit boric có thể ức chế hình thành và làm giảm sinh khối/hoạt tính màng sinh học Candida theo nồng độ. Trong một nghiên cứu, MIC với C. albicans nằm khoảng 1.563–6.250 mg/L và tác dụng chủ yếu là kìm nấm; nồng độ rất cao kéo dài có thể diệt nấm. Những dữ liệu này hỗ trợ hoạt tính tại chỗ nhưng không chứng minh một receptor hoặc enzym đích duy nhất.
Phần I: Phân loại và phạm vi tác dụng
Thông tin phân loại dược lý
| Phân loại theo cơ chế | Tác động đa cơ chế trên chuyển hóa năng lượng, bộ xương tế bào và hình thái/màng sinh học Candida; chưa xác lập một đích protein đơn lẻ. |
|---|---|
| Phân loại theo tác dụng | Hoạt tính kháng nấm tại chỗ, chủ yếu kìm nấm ở các nồng độ thử nghiệm; hoạt tính kháng vi sinh vật khác mới chủ yếu được mô tả trong thử nghiệm in vitro. |
| Vị trí tác dụng | Tế bào Candida, đặc biệt quá trình chuyển dạng nấm men–sợi nấm, tăng trưởng sợi và màng sinh học. |
| Cơ quan / hệ cơ quan chịu tác động | Hoạt tính tại chỗ ở niêm mạc âm đạo là bối cảnh lâm sàng được các hướng dẫn chuyên môn sử dụng; cơ chế phân tử chủ yếu được suy ra từ nghiên cứu in vitro. |
Phần II: Đích tác dụng và tương tác thuốc–đích
Thông tin đích tác dụng
| Ghi chú về đích | Chưa xác lập một protein đích phân tử trực tiếp duy nhất cho axit boric. Không điền các trường định danh gen/protein để tránh suy ngược từ hiệu quả kháng nấm. |
|---|
Phần III: Cơ chế tác dụng
Acid Boric có tác dụng sát khuẩn và kháng nấm mức độ nhẹ. Cơ chế được cho là liên quan đến việc làm thay đổi môi trường và ảnh hưởng đến hoạt động của vi sinh vật. Đối với một số chủng Candida, Acid Boric có thể ức chế sự phát triển trong điều kiện thích hợp.
Chuỗi cơ chế tác dụng
| Cơ chế tác dụng tóm tắt | Ở Candida, axit boric gây rối loạn tổ chức tăng trưởng sợi nấm và bộ xương actin, đồng thời ức chế chuyển hóa năng lượng và các phản ứng phụ thuộc NAD; các thay đổi này làm giảm tăng trưởng, chuyển dạng sợi và màng sinh học. Cơ chế có vẻ liên quan nhiều đích hoặc nhiều quá trình và phụ thuộc nồng độ. |
|---|---|
| Sự kiện khởi đầu ở mức phân tử | Chưa có một sự kiện khởi đầu phân tử duy nhất được xác lập; khả năng tạo phức thuận nghịch với các nhóm hydroxyl/cis-diol và ảnh hưởng các hệ enzym phụ thuộc NAD được xem là cơ sở hóa học/sinh hóa hợp lý nhưng không nên đồng nhất với một protein đích cụ thể. |
| Biến đổi sinh hóa | Giảm tạo CO2, giảm ergosterol, ức chế phản ứng phụ thuộc NAD; nghiên cứu chuyển hóa ghi nhận suy chức năng ty thể, tăng tạo ethanol từ glucose và giảm tích lũy glycogen. |
| Đáp ứng tế bào | Ức chế chuyển dạng nấm men–sợi nấm, làm rối loạn tăng trưởng đỉnh của sợi nấm; làm giảm hình thành màng sinh học và có thể giảm sinh khối/hoạt tính của màng sinh học trưởng thành theo nồng độ. |
| Tác dụng sinh lý | Tạo hiệu ứng kháng nấm tại chỗ đối với Candida; tác dụng in vitro chủ yếu là kìm nấm ở các nồng độ MIC được báo cáo. |
| Liên kết cơ chế với hiệu quả điều trị | Ức chế tăng trưởng, sợi nấm và màng sinh học cung cấp cầu nối sinh học hợp lý với hiệu quả trong viêm âm hộ–âm đạo do Candida, nhưng quan hệ nhân quả giữa từng cơ chế in vitro và hiệu quả lâm sàng chưa được định lượng trực tiếp. |
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Dược lực học được đặc trưng chủ yếu bằng các tiêu chí vi sinh in vitro: MIC, tăng trưởng, chuyển dạng sợi nấm, sinh khối và hoạt tính màng sinh học. Chưa có dấu ấn sinh học PK–PD ở người hoặc quan hệ nồng độ huyết tương–đáp ứng được chuẩn hóa cho liệu pháp đặt âm đạo.
Thông số dược lực học và diễn biến tác dụng
| Tổng quan ái lực và hiệu lực | Trong nghiên cứu De Seta 2009, MIC bằng phương pháp pha loãng trong môi trường lỏng đối với C. albicans khoảng 1.563–6.250 mg/L; tác dụng được mô tả là kìm nấm. Nuôi cấy kéo dài ở 50.000 mg/L có thể cho tác dụng diệt nấm. Đây là thông số phụ thuộc phép thử, không phải Ki/Kd/IC50 tại một đích phân tử. |
|---|---|
| Quan hệ nồng độ–đáp ứng | Các nghiên cứu Candida ghi nhận ức chế hình thành sợi và màng sinh học tăng theo nồng độ; đáp ứng của tế bào dạng trôi nổi, sợi nấm và màng sinh học không hoàn toàn tương đương nhau. |
| Thông số định lượng khác | MIC C. albicans: 1.563–6.250 mg/L trong phép thử pha loãng môi trường lỏng; tác dụng chủ yếu kìm nấm. Nồng độ 50.000 mg/L khi nuôi kéo dài được báo cáo có tác dụng diệt nấm (De Seta 2009). |
| Tác dụng dược lý chính | Kháng nấm đối với Candida, bao gồm ức chế tăng trưởng, hình thành sợi và màng sinh học. |
| Tác dụng dược lý thứ cấp | Hoạt tính kháng khuẩn/kìm khuẩn in vitro đã được báo cáo ở một số vi khuẩn, nhưng không dùng để suy chỉ định lâm sàng. |
| Endpoint dược lực học / lâm sàng | MIC; tăng trưởng Candida; chuyển dạng nấm men–sợi nấm; sinh khối và hoạt tính màng sinh học; khả năng sống của tế bào. |
Bối cảnh nghiên cứu và chất lượng bằng chứng
| Đường dùng | Chủ yếu nghiên cứu in vitro; bằng chứng lâm sàng liên quan sử dụng tại chỗ qua đường âm đạo. |
|---|---|
| Liều / nồng độ nghiên cứu | MIC khoảng 1.563–6.250 mg/L trong một nghiên cứu C. albicans; các nghiên cứu cơ chế dùng nhiều nồng độ dưới MIC và nồng độ cao hơn tùy phép thử. |
| Quần thể nghiên cứu | C. albicans và các chủng Candida lâm sàng, bao gồm chủng kháng fluconazole; một nghiên cứu năm 2022 đánh giá 235 chủng phân lập thuộc nhiều loài Candida. |
| Loài / mô hình nghiên cứu | Vi sinh học in vitro, kính hiển vi tế bào, mô hình tăng trưởng sợi và màng sinh học. |
| Assay / phương pháp đo | Pha loãng trên thạch/môi trường lỏng, đo tạo CO2, kính hiển vi hình thái và actin, đánh giá chuyển dạng sợi, sinh khối/hoạt tính màng sinh học và các phép thử chuyển hóa. |
| Định nghĩa endpoint và thời điểm đo | MIC/kìm nấm–diệt nấm; thời gian và mức hình thành sợi; tăng trưởng; sinh khối/hoạt tính màng sinh học; chỉ dấu chuyển hóa tế bào. |
| Đối chứng / chất so sánh | Một số nghiên cứu so sánh với fluconazole; dữ liệu cơ chế khác dùng đối chứng không phơi nhiễm axit boric. |
| Nguồn dữ liệu | De Seta F và cs. Antifungal mechanisms supporting boric acid therapy of Candida vaginitis. PMID 19059942. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/19059942/ |
| Giới hạn và độ không chắc chắn | Phần lớn bằng chứng cơ chế là in vitro; chưa xác lập đích phân tử trực tiếp hoặc dấu ấn sinh học dược lực học ở người. MIC và các tiêu chí màng sinh học/sợi nấm phụ thuộc chủng phân lập, môi trường và phép thử, nên không chuyển thành Ki/IC50 hoặc nồng độ điều trị toàn thân. |
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Axit boric
Các sử dụng lâm sàng có bằng chứng rõ nhất của axit boric trong các hướng dẫn Hoa Kỳ là đặt âm đạo cho một số tình huống khó điều trị. CDC khuyến nghị 600 mg/ngày trong 3 tuần khi viêm âm hộ–âm đạo do Candida không-albicans tái phát; IDSA nêu 600 mg/ngày trong 14 ngày như lựa chọn thay thế cho viêm âm hộ–âm đạo do C. glabrata không đáp ứng azole đường uống. CDC cũng mô tả axit boric 600 mg/ngày trong 21 ngày như một bước của phác đồ tuần tự cho phụ nữ có viêm âm đạo do vi khuẩn tái phát nhiều lần, với dữ liệu hạn chế. Các hàng này được ghi nhận là sử dụng được hướng dẫn chuyên môn hỗ trợ và không được nâng thành chỉ định đã được cơ quan quản lý phê duyệt; lược đồ hiện không có token riêng cho trạng thái này nên dùng ind_status=unclear kèm ghi chú rõ bối cảnh.
Điều trị đợt tái phát viêm âm hộ–âm đạo do Candida không-albicans
Chưa xác định / cần rà soátBệnh lý liên quan: Viêm âm hộ–âm đạo do Candida không-albicans tái phát
CDC STI Treatment Guidelines nêu phác đồ 600 mg đặt âm đạo mỗi ngày trong 3 tuần; tỷ lệ tiệt trừ lâm sàng và vi nấm khoảng 70%.
Lựa chọn thay thế cho viêm âm hộ–âm đạo do C. glabrata kháng/không đáp ứng azole đường uống
Chưa xác định / cần rà soátBệnh lý liên quan: Viêm âm hộ–âm đạo do Candida glabrata không đáp ứng azole đường uống
IDSA 2016 đưa ra khuyến cáo mạnh, chất lượng bằng chứng thấp, cho axit boric 600 mg đặt âm đạo mỗi ngày trong 14 ngày ở viêm âm hộ–âm đạo do C. glabrata không đáp ứng azole đường uống.
Axit boric trong phác đồ tuần tự cho viêm âm đạo do vi khuẩn tái phát nhiều lần
Chưa xác định / cần rà soátBệnh lý liên quan: Viêm âm đạo do vi khuẩn tái phát nhiều lần
CDC nêu dữ liệu hạn chế cho phác đồ nitroimidazole 7 ngày, tiếp theo axit boric 600 mg đặt âm đạo mỗi ngày 21 ngày, rồi gel metronidazole 0,75% 2 lần/tuần trong 4–6 tháng.
Liều dùng và cách sử dụng Axit boric
Không dùng liều của nghiên cứu dược động học/dược lực học làm liều điều trị. Các phác đồ có nguồn hướng dẫn độc lập được xác minh đều là đặt âm đạo: CDC dùng 600 mg mỗi ngày trong 3 tuần cho viêm âm hộ–âm đạo do Candida không-albicans tái phát; IDSA dùng 600 mg mỗi ngày trong 14 ngày như lựa chọn thay thế cho viêm âm hộ–âm đạo do C. glabrata không đáp ứng azole đường uống; CDC còn mô tả 600 mg mỗi ngày trong 21 ngày như bước giữa của phác đồ tuần tự cho viêm âm đạo do vi khuẩn tái phát nhiều lần. Các phác đồ này được hướng dẫn chuyên môn hỗ trợ và không được trình bày như liều theo nhãn đã được cơ quan quản lý xác minh. Vì danh mục `dose_route` hiện không có giá trị vaginal, CSV dùng token máy other và giữ 'đặt âm đạo' trong các trường mô tả.
Phác đồ / liều dùng
| Chỉ định / đối tượng | Liều & lịch dùng | Cách dùng & theo dõi | Nguồn / rà soát |
|---|---|---|---|
|
Điều trị đợt tái phát viêm âm hộ–âm đạo do Candida không-albicans Viêm âm hộ–âm đạo do Candida không-albicans tái phát Đối tượng: Không xác định riêng Phụ nữ có viêm âm hộ–âm đạo do Candida không-albicans tái phát sau liệu pháp azole không fluconazole kéo dài 7–14 ngày. Giai đoạn: Cấp cứu / rescue | 600 mg axit boric đặt âm đạo mỗi liều. Cơ sở: Liều cố định Tần suất: 1 lần/ngày Thời gian / chu kỳ: 3 tuần | Đường dùng: Khác Dạng: Viên nang gelatin chứa 600 mg axit boric dùng đặt âm đạo. Cách dùng: Đặt âm đạo; trường dose_route dùng token máy other vì lược đồ không có token vaginal. Theo dõi: Nếu triệu chứng tái phát sau phác đồ, CDC khuyến cáo chuyển chuyên khoa. Ghi chú: Phác đồ từ hướng dẫn chuyên môn; không trình bày như liều theo nhãn đã được cơ quan quản lý xác minh. | CDC Vulvovaginal Candidiasis STI Treatment Guidelines. https://www.cdc.gov/std/treatment-guidelines/candidiasis.htm |
|
Lựa chọn thay thế cho viêm âm hộ–âm đạo do C. glabrata không đáp ứng azole Viêm âm hộ–âm đạo do Candida glabrata không đáp ứng azole đường uống Đối tượng: Không xác định riêng Phụ nữ có viêm âm hộ–âm đạo do C. glabrata không đáp ứng azole đường uống. Giai đoạn: Cấp cứu / rescue | 600 mg axit boric đặt âm đạo mỗi liều. Cơ sở: Liều cố định Tần suất: 1 lần/ngày Thời gian / chu kỳ: 14 ngày | Đường dùng: Khác Dạng: Viên nang gelatin chứa 600 mg axit boric dùng tại chỗ đặt âm đạo. Cách dùng: Đặt âm đạo; IDSA mô tả dạng viên nang gelatin. Ghi chú: Khuyến cáo mạnh nhưng chất lượng bằng chứng thấp; đây là phác đồ từ hướng dẫn chuyên môn, không trình bày như liều theo nhãn đã được cơ quan quản lý xác minh. | IDSA Clinical Practice Guideline for the Management of Candidiasis (2016). https://www.idsociety.org/practice-guideline/candidiasis/ |
|
Axit boric trong phác đồ tuần tự cho viêm âm đạo do vi khuẩn tái phát Viêm âm đạo do vi khuẩn tái phát nhiều lần Đối tượng: Không xác định riêng Phụ nữ có nhiều lần tái phát sau khi hoàn thành một phác đồ điều trị viêm âm đạo do vi khuẩn được khuyến cáo. Giai đoạn: Khác | 600 mg axit boric đặt âm đạo mỗi liều. Cơ sở: Liều cố định Tần suất: 1 lần/ngày Thời gian / chu kỳ: 21 ngày | Đường dùng: Khác Dạng: Chế phẩm axit boric 600 mg dùng đặt âm đạo. Cách dùng: Dùng sau nitroimidazole đường uống 7 ngày và trước giai đoạn metronidazole gel 0.75% duy trì. Ghi chú: Bằng chứng hạn chế; axit boric là một bước của phác đồ tuần tự, không phải đơn trị liệu chuẩn. Trường dose_route dùng token máy other vì lược đồ không có token vaginal. | CDC Bacterial Vaginosis STI Treatment Guidelines. https://www.cdc.gov/std/treatment-guidelines/bv.htm |
Hướng dẫn sử dụng chung
Các phác đồ lâm sàng được ghi trong hồ sơ này đều dùng tại chỗ theo đường âm đạo. Với viêm âm hộ–âm đạo do Candida, hướng dẫn mô tả axit boric 600 mg trong viên nang gelatin đặt âm đạo. Với viêm âm đạo do vi khuẩn tái phát, axit boric là một bước trong phác đồ tuần tự. Không ngoại suy các liều uống/truyền tĩnh mạch trong nghiên cứu dược động học độc chất sang điều trị.
Cảnh báo và lưu ý về Axit boric
- Quá mẫn với Acid Boric hoặc thành phần của chế phẩm.
- Không dùng bằng đường uống.
- Chống chỉ định khác phụ thuộc từng chế phẩm.
Có thể gặp:
- Kích ứng.
- Đỏ da.
- Cảm giác bỏng rát.
- Ngứa.
- Khô da hoặc niêm mạc.
Có thể xảy ra khi hấp thu toàn thân hoặc nuốt phải:
- Ngộ độc Acid Boric.
- Nôn.
- Tiêu chảy.
- Phát ban.
- Co giật.
- Suy thận.
- Rối loạn ý thức.
Đây là tình trạng cần được cấp cứu y tế.
- Không được uống.
- Tránh dùng kéo dài nếu không có chỉ định.
- Thận trọng ở trẻ nhỏ do nguy cơ hấp thu toàn thân.
- Thận trọng ở người suy thận vì Boron được đào thải qua thận.
- Không sử dụng khi bao bì hư hỏng hoặc chế phẩm đã biến chất.
Nuốt phải Acid Boric có thể gây ngộ độc nghiêm trọng. Khi nghi ngờ quá liều hoặc ngộ độc cần đưa người bệnh đến cơ sở y tế ngay để được đánh giá và điều trị hỗ trợ. Không tự xử trí tại nhà nếu có triệu chứng nặng.
Bảo quản theo hướng dẫn của nhà sản xuất, tránh ẩm, tránh nhiệt độ cao và để xa tầm tay trẻ em.
Đối tượng đặc biệt
Cần đặc biệt thận trọng. Không tự ý sử dụng cho trẻ em nếu chưa có hướng dẫn của bác sĩ.
Sử dụng theo chỉ định của từng chế phẩm và theo dõi nếu có bệnh lý nền.
Một số hướng dẫn không khuyến cáo sử dụng Acid Boric đặt âm đạo trong thai kỳ do dữ liệu an toàn còn hạn chế và có lo ngại về độc tính trên thai nhi. Chỉ sử dụng khi được bác sĩ đánh giá lợi ích vượt trội nguy cơ.
Dữ liệu còn hạn chế. Cần tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng.
Cần được bác sĩ đánh giá trước khi sử dụng, đặc biệt nếu phải dùng trên diện rộng hoặc kéo dài.
Không dự kiến ảnh hưởng khi sử dụng đúng đường dùng.
Tương tác thuốc của Axit boric
Chưa có nhiều dữ liệu về tương tác thuốc có ý nghĩa lâm sàng khi dùng ngoài. Tránh phối hợp nhiều chế phẩm gây kích ứng trên cùng vùng da nếu chưa được hướng dẫn.
Thắc mắc về hoạt chất Axit boric
Acid Boric là hợp chất của bo được sử dụng trong một số chế phẩm dùng ngoài với vai trò sát khuẩn nhẹ hoặc hỗ trợ điều trị theo chỉ định của từng sản phẩm.
Không. Acid Boric không được sử dụng bằng đường uống do có nguy cơ gây ngộ độc.
Một số chế phẩm đặt âm đạo chứa Acid Boric được sử dụng trong một số trường hợp nhiễm Candida tái phát hoặc kháng điều trị thông thường theo hướng dẫn chuyên môn. Người bệnh cần được bác sĩ đánh giá trước khi sử dụng.
Có thể gây đỏ da, ngứa, nóng rát hoặc kích ứng tại vị trí sử dụng.
Không. Việc lựa chọn chế phẩm và chỉ định cần dựa trên đánh giá của bác sĩ hoặc dược sĩ. Không nên tự ý sử dụng kéo dài hoặc không đúng đường dùng.

