Fluconazole

Fluconazole là thuốc kháng nấm triazole dùng đường uống hoặc truyền tĩnh mạch. Thuốc ức chế enzyme cần thiết cho quá trình tạo ergosterol của màng tế bào nấm, qua đó kìm hãm sự phát triển của các chủng nấm nhạy cảm. Fluconazole được một số nhãn chính thức chỉ định cho candidiasis âm đạo, hầu họng và thực quản, một số nhiễm Candida toàn thân, viêm màng não do Cryptococcus và dự phòng Candida ở người ghép tủy có nguy cơ cao. Một số SmPC ngoài Hoa Kỳ còn phê duyệt fluconazole cho coccidioidomycosis, nấm da hoặc nấm móng trong những tình huống chọn lọc. Thuốc có sinh khả dụng đường uống trên 90%, phân bố tốt vào dịch não tủy và được thải trừ chủ yếu qua thận. Các nguy cơ quan trọng gồm tổn thương gan, phản ứng da nặng, kéo dài QT, tương tác thuốc và tích lũy khi suy thận. Không nên tự dùng fluconazole chỉ dựa trên triệu chứng vì nhiều bệnh nhiễm trùng hoặc viêm khác có biểu hiện tương tự nhiễm nấm.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Nhóm thuốc: Thuốc kháng nấm triazole dùng toàn thân.
  • Mã ATC: J02AC01.
  • Dạng dùng: Viên nén hoặc viên nang, bột pha hỗn dịch uống và dung dịch truyền tĩnh mạch.
  • Chỉ định chính: Nhiễm Candida niêm mạc hoặc toàn thân, viêm màng não do Cryptococcus và một số chỉ định dự phòng.
  • Dược động học nổi bật: Sinh khả dụng uống trên 90%, thời gian bán thải khoảng 30 giờ, khoảng 80% liều thải nguyên dạng qua nước tiểu.
  • Nguy cơ quan trọng: Độc tính gan, phản vệ, phản ứng da nặng, kéo dài QT, xoắn đỉnh và tương tác qua CYP.
  • Lưu ý: Liều nhiều ngày thường phải giảm khi độ thanh thải creatinin không quá 50 mL/phút; không tự áp dụng liều.

Hoạt chất Fluconazol là gì?

Fluconazole là thuốc kháng nấm triazole dùng toàn thân. Thuốc kìm hãm nấm nhạy cảm bằng cách ngăn tổng hợp ergosterol, thành phần thiết yếu giúp duy trì cấu trúc và chức năng của màng tế bào nấm.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Fluconazol

INN Fluconazole

CAS 86386-73-4 Công thức C13H12F2N6O

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Fluconazol

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Fluconazole

Tên IUPAC

2-(2,4-difluorophenyl)-1,3-bis(1,2,4-triazol-1-yl)propan-2-ol

Tên khác / tên đồng nghĩa

Tên hóa học được ghi trong nhãn là 2,4-difluoro-alpha,alpha-1-bis(1H-1,2,4-triazol-1-ylmethyl) benzyl alcohol.

Tên viết tắt

FLC | FCZ | FLU

Tên Latinh / tên dược điển

Fluconazolum

Tên USAN

fluconazole

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

86386-73-4

UNII

8VZV102JFY

PubChem CID

3365

RxNorm CUI

4450

Công thức phân tử

C13H12F2N6O

Dược động học của Fluconazol

Fluconazole hấp thu nhanh qua đường uống, có sinh khả dụng trên 90% so với đường tĩnh mạch và đạt nồng độ đỉnh sau khoảng 1–2 giờ khi uống lúc đói. Thuốc gắn protein huyết tương thấp, phân bố rộng vào nước toàn cơ thể và nhiều dịch sinh học, bao gồm dịch não tủy. Fluconazole chỉ được chuyển hóa ở mức nhỏ; phần lớn liều được thải nguyên dạng qua thận. Thời gian bán thải khoảng 30 giờ cho phép dùng một lần mỗi ngày và, trong một số chỉ định được phê duyệt, dùng liều đơn hoặc mỗi tuần.

Giai đoạn I: Hấp thu

Nồng độ đỉnh trong huyết tương thường đạt sau khoảng 1–2 giờ khi uống lúc đói. Thức ăn giàu chất béo không làm thay đổi đáng kể Cmax hoặc AUC, vì vậy có thể uống fluconazole cùng hoặc không cùng thức ăn.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng đường uống trên 90% so với đường tĩnh mạch. Viên 100 mg và các nồng độ hỗn dịch uống được nghiên cứu có tính tương đương sinh học trong điều kiện ghi trên nhãn.

Giai đoạn II: Phân bố

Thể tích phân bố biểu kiến xấp xỉ tổng lượng nước trong cơ thể; tỷ lệ gắn protein huyết tương thấp, khoảng 11–12%. Fluconazole thấm vào nhiều dịch và mô. Nồng độ trong dịch não tủy ở người viêm màng não do nấm khoảng 50–90% nồng độ huyết tương; thuốc cũng đạt nồng độ đáng kể trong nước bọt, đờm, da, móng, nước tiểu và mô âm đạo.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Fluconazole chỉ được chuyển hóa một phần nhỏ. Khoảng 11% liều được phát hiện trong nước tiểu dưới dạng chất chuyển hóa.

Về tương tác, fluconazole là chất ức chế mạnh CYP2C19 và ức chế mức độ vừa CYP2C9 cùng CYP3A4. Tác dụng ức chế enzyme có thể kéo dài khoảng 4–5 ngày sau khi ngừng thuốc do thời gian bán thải dài.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Khoảng 80% liều được bài tiết qua nước tiểu dưới dạng fluconazole không đổi và khoảng 11% dưới dạng chất chuyển hóa. Một buổi thẩm tách máu kéo dài ba giờ làm giảm nồng độ fluconazole trong huyết tương khoảng 50%.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Thời gian bán thải cuối trung bình khoảng 30 giờ, với khoảng được ghi nhận khoảng 20–50 giờ ở người có chức năng thận bình thường. SmPC Anh ghi thời gian bán thải có thể tăng từ khoảng 30 giờ lên đến khoảng 98 giờ ở suy thận nặng.

CL · Độ thanh thải toàn phần

Độ thanh thải toàn thân trung bình ở người trưởng thành khỏe mạnh được nhãn ghi nhận khoảng 0,23 mL/phút/kg. Độ thanh thải fluconazole tỷ lệ với độ thanh thải creatinin và giảm đáng kể khi chức năng thận suy giảm.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Các yếu tố quan trọng gồm:

  • Suy thận: làm giảm độ thanh thải và kéo dài thời gian bán thải; đây là yếu tố chính quyết định hiệu chỉnh liều nhiều ngày.
  • Tuổi cao: mức phơi nhiễm có thể tăng chủ yếu do chức năng thận giảm theo tuổi.
  • Trẻ sơ sinh, đặc biệt sinh non: thời gian bán thải dài hơn và thay đổi theo tuổi sau sinh.
  • Hỗ trợ ECMO ở trẻ: làm tăng thể tích phân bố và có thể đòi hỏi phác đồ liều chuyên biệt tại hồi sức nhi.
  • Rifampin: làm giảm AUC và rút ngắn thời gian bán thải của fluconazole.
  • Hydrochlorothiazide: có thể làm tăng mức phơi nhiễm fluconazole, nhưng ý nghĩa hiệu chỉnh liều phụ thuộc đánh giá lâm sàng.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Fluconazol

Fluconazole thuộc phân nhóm triazole trong nhóm thuốc kháng nấm azole dùng toàn thân, mã ATC J02AC01. So với một số azole thế hệ cũ, fluconazole có tính chọn lọc tương đối cao đối với enzyme cytochrome P450 của nấm, nhưng vẫn có thể ức chế các enzyme CYP của người và gây tương tác thuốc đáng kể.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Fluconazole ức chế chọn lọc enzyme lanosterol 14-alpha-demethylase phụ thuộc cytochrome P450 của nấm. Enzyme này chuyển lanosterol thành ergosterol. Khi quá trình này bị gián đoạn, tế bào nấm giảm sterol bình thường và tích lũy 14-alpha-methyl sterol, dẫn đến rối loạn cấu trúc màng và tác dụng kìm nấm.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Fluconazole chủ yếu có tác dụng kìm nấm đối với các chủng nhạy cảm. Đáp ứng phụ thuộc loài nấm, vị trí nhiễm, mức độ miễn dịch của người bệnh, nồng độ thuốc và độ nhạy cảm vi sinh.

Kháng thuốc có thể xuất hiện do biến đổi hoặc tăng biểu hiện enzyme đích ERG11 và tăng bơm tống thuốc ra khỏi tế bào nấm. Candida krusei được xem là kháng fluconazole; Candida glabrata có thể giảm nhạy cảm hoặc kháng, vì vậy nhiễm nấm xâm lấn cần định danh loài và làm kháng nấm đồ khi phù hợp.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Fluconazol

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Fluconazol

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Fluconazol

Tương tácMức độCơ chế / ảnh hưởngKhuyến nghị / xử tríTheo dõiBằng chứng / nguồn
Colchicine

Fluconazole có thể làm tăng nồng độ colchicine và nguy cơ độc tính. Tương tác thường cần giảm liều hoặc tạm ngừng colchicine và theo dõi sát.

Mức 2: Tương tác cần thận trọng
Cơ chế:

Dược động học: Fluconazole ức chế CYP3A4 và/hoặc P-glycoprotein, làm giảm chuyển hóa và/hoặc vận chuyển thải colchicine, từ đó tăng phơi nhiễm toàn thân.

Ảnh hưởng:

Có thể xuất hiện tiêu chảy, buồn nôn/nôn, đau bụng sớm; sau đó là yếu cơ, bệnh cơ–thần kinh, tiêu cơ vân, giảm bạch cầu/tiểu cầu hoặc pancytopenia, suy đa cơ quan và rối loạn nhịp.

Khuyến nghị:

adjust_dose

Xử trí:

Nếu có lựa chọn phù hợp, ưu tiên thuốc thay thế. Khi bắt buộc phối hợp, điều chỉnh hoặc tạm ngừng colchicine theo bảng liều trong nhãn; thận trọng đặc biệt ở người suy thận, suy gan và người cao tuổi.

Theo dõi triệu chứng tiêu hóa và thần kinh–cơ; CBC, creatinine/eGFR, AST/ALT và CK khi có nguy cơ hoặc triệu chứng. Ngừng colchicine và đánh giá khẩn nếu yếu/đau cơ, tê bì, sốt, xuất huyết bất thường, tiêu chảy/nôn nặng hoặc dấu hiệu suy cơ quan.

Bằng chứng: high
Nguồn:

DailyMed | Colchicine tablets, USP – Full Prescribing Information | Sections 2.4, 4, 5.3, 7 and 12.3: CYP3A4/P-gp inhibitors, dose modification and toxicity | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=cc0e205a-697e-d47e-e053-2995a90a154e | Kiểm tra ngày 2026-08-02
Drug Safety / PMC | Colchicine Drug Interaction Errors and Misunderstandings | Evidence-based evaluation and management of CYP3A4/P-gp and myotoxic interactions | https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9754312/ | Kiểm tra ngày 2026-08-02

Ubrogepant

Fluconazole có thể làm tăng phơi nhiễm ubrogepant do ức chế CYP3A4.

Mức 2: Tương tác cần thận trọng
Cơ chế:

Fluconazole được nhãn liệt kê là chất ức chế CYP3A4 trung bình; tác động lên CYP3A4 làm giảm chuyển hóa ubrogepant.

Ảnh hưởng:

Có thể tăng phản ứng bất lợi của ubrogepant; mức tăng cụ thể cho cặp này chưa được định lượng trong nhãn.

Khuyến nghị:

adjust_dose

Xử trí:

Dùng ubrogepant 50 mg; tránh liều thứ hai trong vòng 24 giờ.

Theo dõi dung nạp, huyết áp, quá mẫn và việc dùng liều thứ hai.

Bằng chứng: high
Nguồn:

DailyMed | UBRELVY (ubrogepant) Prescribing Information, revised 06/2025 | Sections 2.2, 4, 7.1–7.3, 12.3, 17 | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/fda/fdaDrugXsl.cfm?setid=fd9f9458-fd96-4688-be3f-f77b3d1af6ab | Kiểm tra ngày 2026-08-02
Health Canada | UBRELVY product information; product monograph date 2026-06-24 | https://health-products.canada.ca/dpd-bdpp/info?code=102161&lang=eng | Kiểm tra ngày 2026-08-02

Thắc mắc về hoạt chất Fluconazol

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 7 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *