Metronidazol, tên tiếng Anh là Metronidazole, là thuốc kháng khuẩn và kháng đơn bào thuộc nhóm 5-nitroimidazole. Thuốc có tác dụng với nhiều vi khuẩn kỵ khí và một số đơn bào như Trichomonas vaginalis, Entamoeba histolytica và Giardia lamblia, nhưng không điều trị cảm lạnh, cúm hoặc phần lớn nhiễm khuẩn hiếu khí. Tùy dạng thuốc và nhãn quản lý, Metronidazol được sử dụng trong nhiễm khuẩn kỵ khí, bệnh trùng roi, bệnh amíp, bệnh Giardia, viêm âm đạo do vi khuẩn và dự phòng nhiễm khuẩn sau một số phẫu thuật.
Metronidazol có thể gây buồn nôn, vị kim loại, tiêu chảy, chóng mặt và nước tiểu sẫm màu. Dùng liều cao hoặc kéo dài có thể gây bệnh lý thần kinh ngoại biên, co giật, bệnh não hoặc tổn thương gan hiếm gặp. Không tự dùng thuốc cho đau bụng, tiêu chảy hoặc khí hư khi chưa xác định nguyên nhân.
Nội dung chính
- Nhóm thuốc: Kháng khuẩn kỵ khí và kháng đơn bào nhóm 5-nitroimidazole
- Tác nhân nhạy cảm: Một số Bacteroides, Clostridium, Fusobacterium, Trichomonas, Entamoeba và Giardia
- Chỉ định phổ biến: Nhiễm khuẩn kỵ khí, trùng roi, amíp, Giardia, viêm âm đạo do vi khuẩn và dự phòng phẫu thuật
- Không có tác dụng: Virus và phần lớn vi khuẩn hiếu khí
- Tác dụng phụ thường gặp: Buồn nôn, đau bụng, tiêu chảy, đau đầu và vị kim loại
- Nguy cơ quan trọng: Bệnh lý thần kinh, co giật, bệnh não, phản ứng da nặng và tổn thương gan
- Tương tác nổi bật: Warfarin, disulfiram, lithium, busulfan, phenytoin và phenobarbital
- Rượu: Nhãn thuốc yêu cầu tránh trong điều trị và ít nhất 3 ngày sau; CDC cho rằng bằng chứng về phản ứng kiểu disulfiram chưa thuyết phục
- Suy gan nặng: Nhãn Hoa Kỳ khuyến nghị giảm 50% liều
- Tình trạng tại Việt Nam: Sản phẩm có số đăng ký còn hiệu lực
Hoạt chất Metronidazol là gì?
Metronidazol là thuốc diệt khuẩn kỵ khí và diệt một số đơn bào. Thuốc cần được các vi sinh vật nhạy cảm khử nhóm nitro để tạo ra các chất trung gian phản ứng cao, từ đó làm tổn thương DNA và các đại phân tử của tế bào vi sinh vật.
Metronidazol
INN Metronidazole
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Metronidazol |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Metronidazole |
| Tên IUPAC | 2-(2-methyl-5-nitroimidazol-1-yl)ethanol |
| Tên hóa học khác | 2-Methyl-5-nitroimidazole-1-ethanol |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | 2-methyl-5-nitro-1H-imidazole-1-ethanol; 1-(2-hydroxyethyl)-2-methyl-5-nitroimidazole; metronidazole base. Một số dạng dẫn chất dùng trong bào chế gồm metronidazole benzoate. |
| Tên viết tắt | MTZ |
| Tên Latinh / tên dược điển | Metronidazolum |
| Tên USAN | metronidazole |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 443-48-1 |
|---|---|
| UNII | 140QMO216E |
| PubChem CID | 4173 |
| RxNorm CUI | 6922 |
Dược động học của Metronidazol
Metronidazol được hấp thu nhanh và gần như hoàn toàn sau khi uống. Nồng độ đỉnh huyết tương thường xuất hiện trong khoảng 20 phút đến 3 giờ, tùy dạng thuốc và điều kiện nghiên cứu. Thuốc phân bố rộng vào dịch não tủy, nước bọt, sữa mẹ và dịch trong áp xe gan; tỷ lệ gắn protein dưới 20%. Thuốc được chuyển hóa bằng oxy hóa chuỗi bên và liên hợp glucuronide, sau đó đào thải chủ yếu qua nước tiểu.
Giai đoạn I: Hấp thu
Sau khi uống, nồng độ đỉnh thường đạt trong khoảng 1–2 giờ theo nhãn DailyMed; SmPC ghi nhận khoảng 20 phút đến 3 giờ. Nồng độ huyết tương tăng tương ứng với liều sử dụng.
| F · Sinh khả dụng | Metronidazol đường uống được hấp thu nhanh và gần như hoàn toàn. Nhãn DailyMed không nêu một giá trị sinh khả dụng tuyệt đối duy nhất cho mọi dạng viên; mức phơi nhiễm sau uống nhìn chung tương đương về mặt phân bố với đường tĩnh mạch khi tính đến liều. Thức ăn có thể làm chậm tốc độ hấp thu nhưng thường không làm mất hiệu quả điều trị. |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
Metronidazol phân bố rộng vào mô và dịch cơ thể, bao gồm dịch não tủy, nước bọt, mật, dịch ổ áp xe và sữa mẹ. Nồng độ trong sữa có thể gần với nồng độ huyết tương của mẹ. Dưới 20% thuốc lưu hành gắn với protein huyết tương.
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Thuốc được chuyển hóa chủ yếu qua oxy hóa chuỗi bên và liên hợp glucuronide. Chất chuyển hóa hydroxyl vẫn còn hoạt tính kháng khuẩn trong ống nghiệm. Suy gan, đặc biệt Child-Pugh C, làm tăng đáng kể mức phơi nhiễm Metronidazol.
Giai đoạn IV: Thải trừ
Khoảng 60–80% liều được bài tiết qua nước tiểu và khoảng 6–15% qua phân. Thuốc không đổi chiếm khoảng 20% tổng lượng bài tiết qua nước tiểu. Thẩm tách máu có thể loại khoảng 40–65% liều Metronidazol tùy màng lọc và thời gian lọc.
| t½ · Thời gian bán thải | Thời gian bán thải trung bình ở người khỏe mạnh khoảng 8 giờ; SmPC ghi nhận trung bình 8,5 ± 2,9 giờ. Ở trẻ sinh non và trẻ sơ sinh, thời gian bán thải có thể dài hơn rõ rệt và phụ thuộc tuổi thai. |
|---|---|
| CL · Độ thanh thải toàn phần | Độ thanh thải qua thận của Metronidazol khoảng 10 mL/phút/1,73 m². Suy thận không làm thay đổi đáng kể dược động học của một liều đơn thuốc mẹ, nhưng các chất chuyển hóa có thể tích lũy ở bệnh thận giai đoạn cuối. |
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Các yếu tố có thể ảnh hưởng mức phơi nhiễm gồm:
- Suy gan, đặc biệt Child-Pugh C.
- Tuổi cao và giảm chức năng gan.
- Trẻ sinh non hoặc trẻ sơ sinh chưa trưởng thành chức năng chuyển hóa.
- Bệnh thận giai đoạn cuối do tích lũy chất chuyển hóa.
- Thẩm tách máu làm loại bỏ đáng kể thuốc và chất chuyển hóa.
- Thuốc cảm ứng enzyme như phenytoin hoặc phenobarbital có thể làm tăng thải trừ.
- Thuốc ức chế enzyme như cimetidine có thể làm giảm chuyển hóa và tăng nồng độ Metronidazol.
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Metronidazol
Metronidazol thuộc nhóm 5-nitroimidazole. Thuốc có tác dụng diệt khuẩn với nhiều vi khuẩn kỵ khí bắt buộc và tác dụng chống đơn bào đối với Trichomonas vaginalis, Entamoeba histolytica và Giardia lamblia. Thuốc không có tác dụng tin cậy với virus, nấm và phần lớn vi khuẩn hiếu khí.
Phần III: Cơ chế tác dụng
Trong tế bào vi khuẩn kỵ khí hoặc đơn bào nhạy cảm, nhóm 5-nitro của Metronidazol được các protein vận chuyển electron khử thành chất trung gian có hoạt tính. Các chất này tương tác với DNA, gây mất cấu trúc xoắn, đứt sợi và ức chế tổng hợp acid nucleic, dẫn đến chết tế bào. Tế bào người và phần lớn vi khuẩn hiếu khí không hoạt hóa thuốc theo cách tương tự.
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Tác dụng kháng khuẩn của Metronidazol liên quan đến nồng độ thuốc tại vị trí nhiễm và khả năng hoạt hóa trong môi trường kỵ khí. Thuốc có hoạt tính với nhiều chủng thuộc nhóm Bacteroides fragilis, Clostridium, Fusobacterium, Peptococcus và Peptostreptococcus; đồng thời có hoạt tính với Trichomonas vaginalis và Entamoeba histolytica.
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Metronidazol
Tùy nhãn quản lý và dạng bào chế, Metronidazol được dùng trong:
- Nhiễm Trichomonas vaginalis ở nữ và nam.
- Bệnh amíp ruột cấp và áp xe gan do amíp.
- Nhiễm Giardia.
- Viêm âm đạo do vi khuẩn.
- Nhiễm khuẩn kỵ khí trong ổ bụng, phụ khoa, da và mô mềm, xương khớp, hệ thần kinh trung ương, đường hô hấp dưới, máu và nội tâm mạc.
- Dự phòng nhiễm khuẩn trong một số phẫu thuật đại trực tràng hoặc phẫu thuật có nguy cơ nhiễm vi khuẩn kỵ khí.
- Phối hợp trong một số phác đồ điều trị viêm vùng chậu.
- Nhiễm khuẩn răng miệng do vi khuẩn kỵ khí theo một số SmPC.
- Phối hợp trong phác đồ tiệt trừ Helicobacter pylori theo một số hướng dẫn hoặc nhãn ngoài Hoa Kỳ.
Chỉ định được phê duyệt không hoàn toàn giống nhau giữa các quốc gia và dạng thuốc.
Các chiến lược dự phòng tái phát viêm âm đạo do vi khuẩn bằng Metronidazol dùng kéo dài, phối hợp acid boric, probiotic hoặc các chất phá vỡ màng sinh học đang được nghiên cứu. CDC cho biết dữ liệu còn hạn chế và một số sản phẩm chưa được phê duyệt; không nên coi các phác đồ này là điều trị chuẩn để tự áp dụng.
Các ứng dụng nghiên cứu mới khác có đủ căn cứ để kết luận.
Liều dùng và cách sử dụng
Các mức liều dưới đây chỉ nhằm mô tả nhãn thuốc hoặc hướng dẫn chuyên môn, không phải hướng dẫn tự điều trị:
- Trùng roi ở phụ nữ theo CDC: 500 mg đường uống, ngày 2 lần trong 7 ngày.
- Trùng roi ở nam giới theo CDC: 2 g đường uống một liều duy nhất.
- Viêm âm đạo do vi khuẩn theo CDC: 500 mg đường uống, ngày 2 lần trong 7 ngày; hoặc gel âm đạo 0,75%, 5 g mỗi ngày trong 5 ngày.
- Bệnh amíp ruột cấp theo nhãn viên Hoa Kỳ: 750 mg đường uống, ngày 3 lần trong 5–10 ngày.
- Áp xe gan do amíp theo nhãn viên Hoa Kỳ: 500 hoặc 750 mg, ngày 3 lần trong 5–10 ngày; thuốc không thay thế dẫn lưu khi có chỉ định.
- Nhiễm khuẩn kỵ khí nghiêm trọng ở người lớn: 7,5 mg/kg mỗi 6 giờ, thường tương đương khoảng 500 mg mỗi 6 giờ ở người 70 kg; tối đa 4 g trong 24 giờ.
- Dạng truyền tĩnh mạch ở người lớn: liều nạp 15 mg/kg truyền trong một giờ, sau đó 7,5 mg/kg mỗi 6 giờ; phác đồ phải được thực hiện tại cơ sở y tế.
- Viêm vùng chậu theo một số phác đồ CDC: Metronidazol 500 mg, ngày 2 lần trong 14 ngày, dùng phối hợp với kháng sinh khác.
- Giardia theo SmPC được đối chiếu: có nhiều phác đồ theo tuổi và cân nặng; người lớn có thể được chỉ định 2 g/ngày trong 3 ngày, 400 mg ngày 3 lần trong 5 ngày hoặc 500 mg ngày 2 lần trong 7–10 ngày.
Liều phải được lựa chọn theo chẩn đoán, vi sinh, tuổi, cân nặng, chức năng gan, đường dùng và hướng dẫn tại quốc gia điều trị.
Viên nén thường được nuốt với nước; SmPC khuyến nghị dùng trong hoặc sau bữa ăn để giảm khó chịu tiêu hóa. Không nhai viên nếu nhãn không cho phép. Dùng đủ số ngày được kê, kể cả khi triệu chứng đã cải thiện.
Không tự dùng đồng thời nhiều chế phẩm chứa Metronidazol. Dung dịch truyền phải được truyền tĩnh mạch chậm, không pha thêm thuốc khi chưa xác định tương thích và không dùng thiết bị nhôm có thể tiếp xúc trực tiếp với dung dịch theo nhãn được đối chiếu.
Về rượu: nhãn Hoa Kỳ yêu cầu tránh đồ uống có cồn và sản phẩm chứa propylene glycol trong khi điều trị và ít nhất 3 ngày sau liều cuối. CDC lại nhận định bằng chứng về phản ứng kiểu disulfiram chưa thuyết phục. Do có khác biệt giữa nguồn quản lý, lựa chọn thận trọng là tuân thủ tờ hướng dẫn của sản phẩm và chỉ dẫn của bác sĩ hoặc dược sĩ.
Có thể cần theo dõi:
- Đáp ứng lâm sàng và kết quả nuôi cấy hoặc xét nghiệm ký sinh trùng.
- Dấu hiệu tê, châm chích, yếu chi, mất thăng bằng, nói khó hoặc co giật.
- Công thức máu khi điều trị kéo dài, dùng lại nhiều đợt hoặc có tiền sử rối loạn huyết học.
- Chức năng gan ở người bệnh gan, dùng liều cao hoặc điều trị kéo dài.
- INR và dấu hiệu xuất huyết nếu dùng warfarin.
- Nồng độ lithium và chức năng thận nếu dùng lithium.
- Dấu hiệu độc tính busulfan nếu buộc phải phối hợp.
- Dấu hiệu Candida miệng hoặc âm đạo do bội nhiễm.
- Điện tâm đồ ở người có nguy cơ kéo dài QT hoặc đang dùng thuốc kéo dài QT.
Cảnh báo và lưu ý về Metronidazol
Các chống chỉ định hoặc trường hợp không được dùng theo nhãn được đối chiếu gồm:
- Quá mẫn với Metronidazol, dẫn chất nitroimidazole hoặc thành phần của thuốc.
- Đã dùng disulfiram trong vòng 2 tuần trước đó.
- Một số nhãn viên Hoa Kỳ chống chỉ định điều trị trùng roi trong ba tháng đầu thai kỳ.
- Nhãn dung dịch tiêm được đối chiếu chống chỉ định ở người mắc hội chứng Cockayne do nguy cơ suy gan cấp nghiêm trọng, có thể tử vong.
- Không sử dụng đồ uống có cồn hoặc sản phẩm chứa propylene glycol theo yêu cầu của nhãn Hoa Kỳ trong thời gian điều trị và ít nhất 3 ngày sau.
Các chống chỉ định có thể khác giữa sản phẩm và quốc gia; cần kiểm tra đúng tờ hướng dẫn của thuốc đang dùng.
Các tác dụng không mong muốn thường gặp hoặc đã được ghi nhận gồm:
- Buồn nôn, nôn, đau thượng vị và co thắt bụng.
- Tiêu chảy hoặc táo bón.
- Chán ăn.
- Vị kim loại hoặc vị khó chịu trong miệng.
- Lưỡi phủ bựa, viêm lưỡi hoặc viêm miệng.
- Đau đầu, chóng mặt hoặc mệt mỏi.
- Phát ban và ngứa.
- Nước tiểu sẫm màu do chất chuyển hóa, thường không có ý nghĩa bệnh lý.
- Candida miệng hoặc âm đạo phát triển quá mức.
- Đau hoặc phản ứng tại vị trí truyền.
Các phản ứng nghiêm trọng có thể gồm:
- Bệnh lý thần kinh ngoại biên với tê, châm chích hoặc yếu chi; một số trường hợp có thể kéo dài.
- Bệnh não, hội chứng tiểu não, mất điều hòa, rung giật nhãn cầu hoặc nói khó.
- Co giật và viêm màng não vô khuẩn.
- Viêm hoặc bệnh lý thần kinh thị giác.
- Phản vệ và phù mạch.
- Hội chứng Stevens–Johnson, hoại tử thượng bì nhiễm độc, DRESS hoặc ngoại ban mụn mủ toàn thân cấp.
- Giảm bạch cầu trung tính, mất bạch cầu hạt, giảm tiểu cầu hoặc giảm toàn thể huyết cầu.
- Viêm tụy.
- Viêm gan, vàng da hoặc tổn thương tế bào gan.
- Suy gan cấp tiến triển nhanh và có thể tử vong ở người mắc hội chứng Cockayne.
- Kéo dài khoảng QT, đặc biệt khi phối hợp thuốc có nguy cơ tương tự.
Ngừng thuốc và đi khám ngay nếu xuất hiện tê yếu tiến triển, mất thăng bằng, co giật, nhìn mờ, phát ban phồng rộp, vàng da hoặc lú lẫn.
Cần thận trọng ở người có:
- Bệnh thần kinh trung ương hoặc ngoại biên đang hoạt động.
- Tiền sử co giật.
- Rối loạn huyết học hoặc giảm bạch cầu.
- Suy gan, đặc biệt suy gan nặng.
- Bệnh thận giai đoạn cuối.
- Bệnh tim hoặc yếu tố nguy cơ kéo dài QT.
- Tiền sử phản ứng da nghiêm trọng do thuốc.
- Hội chứng Cockayne.
- Điều trị liều cao, lặp lại hoặc kéo dài trên 10 ngày.
Nếu cần dùng trên 10 ngày, SmPC khuyến nghị cân nhắc theo dõi lâm sàng, công thức bạch cầu và dấu hiệu độc tính thần kinh. Không dùng thuốc để điều trị cảm lạnh, cúm hoặc tiêu chảy chưa xác định nguyên nhân.
Quá liều có thể gây buồn nôn, nôn, mất điều hòa, lú lẫn, mất định hướng, co giật và bệnh lý thần kinh ngoại biên. Liều uống đơn tới 12 g đã được báo cáo trong các trường hợp quá liều.
Không có thuốc giải độc đặc hiệu. Xử trí chủ yếu là ngừng thuốc, điều trị triệu chứng, hỗ trợ hô hấp–tuần hoàn và theo dõi thần kinh. Thẩm tách máu loại bỏ đáng kể Metronidazol và chất chuyển hóa nên có thể được cân nhắc trong hoàn cảnh phù hợp. Không tự gây nôn; cần đưa người bệnh đến cơ sở cấp cứu.
Điều kiện bảo quản phụ thuộc dạng thuốc:
- Viên nén theo SmPC: bảo quản không quá 25°C, trong bao bì gốc và đậy kín.
- Viên theo một số nhãn Hoa Kỳ: bảo quản ở nhiệt độ phòng kiểm soát, tránh ánh sáng và độ ẩm.
- Dung dịch truyền: bảo quản theo nhãn sản phẩm, không để đông lạnh hoặc làm lạnh nếu nhãn quy định; kiểm tra dung dịch trước truyền và không dùng khi có tiểu phân hoặc đổi màu.
- Gel, kem và chế phẩm âm đạo phải bảo quản theo tờ hướng dẫn riêng.
Để thuốc xa tầm nhìn và tầm với của trẻ em.
Đối tượng đặc biệt
Việc sử dụng ở trẻ em phụ thuộc chỉ định, tuổi, cân nặng và dạng thuốc:
- Nhãn viên Hoa Kỳ xác lập độ an toàn và hiệu quả ở trẻ chủ yếu cho bệnh amíp.
- Nhãn dung dịch truyền được đối chiếu có dữ liệu cho nhiễm khuẩn trong ổ bụng ở trẻ từ sơ sinh đến dưới 4 tháng, với khoảng cách liều thay đổi theo tuổi sau kỳ kinh.
- SmPC tại Vương quốc Anh có phác đồ theo cân nặng cho bệnh amíp, Giardia, trùng roi, nhiễm khuẩn kỵ khí và dự phòng phẫu thuật.
- Trẻ sinh non và trẻ sơ sinh thải trừ thuốc chậm hơn đáng kể, nên phải điều chỉnh khoảng cách liều và theo dõi tích lũy.
Không tự chia viên hoặc tính liều theo cân nặng cho trẻ.
Người trên 70 tuổi có thể có mức phơi nhiễm chất chuyển hóa hydroxyl cao hơn 40–80% dù không có suy gan hoặc suy thận rõ ràng. Giảm chức năng gan liên quan tuổi có thể làm tăng nồng độ Metronidazol. Cần thận trọng với phác đồ liều cao, điều trị kéo dài và theo dõi tác dụng phụ thần kinh, huyết học cùng tiêu hóa.
Metronidazol đi qua nhau thai. Dữ liệu quan sát trên hơn 5.000 thai phụ trong các nghiên cứu được nhãn Hoa Kỳ tổng hợp nhìn chung không cho thấy tăng rõ ràng nguy cơ dị tật bẩm sinh hoặc kết cục thai bất lợi. CDC đánh giá điều trị Metronidazol có nguy cơ thấp trong thai kỳ và khuyến nghị điều trị viêm âm đạo do vi khuẩn có triệu chứng ở thai phụ.
Tuy nhiên, một số nhãn viên Hoa Kỳ chống chỉ định dùng để điều trị trùng roi trong ba tháng đầu thai kỳ. Sự khác biệt này phản ánh chỉ định và nhãn quản lý; việc sử dụng phải do bác sĩ sản khoa quyết định.
Metronidazol và chất chuyển hóa có mặt trong sữa mẹ, nhưng lượng trẻ nhận qua sữa khi mẹ dùng liều thông thường thấp hơn liều điều trị trực tiếp cho trẻ. Một số báo cáo ghi nhận tiêu chảy hoặc Candida ở trẻ bú mẹ.
Khuyến nghị có khác biệt giữa nguồn: LactMed cho biết một số chuyên gia đề nghị ngừng cho bú 12–24 giờ sau liều đơn 2 g, nhưng thường không yêu cầu với liều thấp hơn; nhãn một số sản phẩm Hoa Kỳ thận trọng hơn và đề nghị cân nhắc ngừng cho bú hoặc ngừng thuốc. Quyết định phải dựa trên liều, thời gian điều trị, tuổi của trẻ và lợi ích cho người mẹ.
Mức phơi nhiễm Metronidazol tăng khoảng 53–54% ở suy gan nhẹ hoặc vừa và khoảng 114% ở suy gan nặng Child-Pugh C so với người khỏe mạnh. Nhãn Hoa Kỳ khuyến nghị giảm 50% liều ở suy gan nặng; suy gan nhẹ hoặc vừa thường không cần chỉnh liều nhưng phải theo dõi tác dụng phụ.
Tổn thương gan do Metronidazol hiếm gặp nhưng có thể diễn biến nặng. Người mắc hội chứng Cockayne có nguy cơ suy gan cấp đặc biệt cao.
Giảm chức năng thận không làm thay đổi đáng kể dược động học của một liều đơn Metronidazol. Tuy nhiên, các chất chuyển hóa có thể tích lũy ở bệnh thận giai đoạn cuối nên cần theo dõi tác dụng không mong muốn.
Thẩm tách máu loại bỏ khoảng 40–65% liều; có thể cần bổ sung liều sau buổi lọc nếu không thể bố trí thuốc cách xa thời gian lọc. Thẩm phân phúc mạc loại bỏ ít hơn và nhãn không yêu cầu điều chỉnh thường quy trong CAPD.
Metronidazol có thể gây buồn ngủ, chóng mặt, lú lẫn, ảo giác, co giật, nhìn đôi, mất điều hòa hoặc rối loạn phối hợp vận động. Không lái xe, vận hành máy hoặc làm việc trên cao nếu xuất hiện các triệu chứng này.
Tương tác thuốc của Metronidazol
Các tương tác quan trọng gồm:
- Warfarin và thuốc chống đông coumarin: Metronidazol có thể làm tăng tác dụng chống đông, kéo dài thời gian prothrombin và tăng nguy cơ chảy máu; cần theo dõi INR và điều chỉnh liều.
- Disulfiram: có thể gây lú lẫn hoặc phản ứng loạn thần; không dùng Metronidazol trong vòng 2 tuần sau disulfiram.
- Lithium: có thể làm tăng nồng độ lithium, gây độc thận hoặc độc thần kinh; cần theo dõi nồng độ và creatinine.
- Busulfan: Metronidazol có thể làm tăng đáng kể nồng độ busulfan và độc tính; nên tránh phối hợp nếu có thể.
- Phenytoin và phenobarbital: có thể làm tăng chuyển hóa, giảm nồng độ Metronidazol; Metronidazol cũng có thể ảnh hưởng nồng độ phenytoin.
- Cimetidine: có thể làm giảm chuyển hóa và tăng nồng độ Metronidazol.
- Ciclosporin và tacrolimus: có thể tăng nồng độ thuốc ức chế miễn dịch; cần theo dõi.
- 5-fluorouracil: có thể giảm độ thanh thải và làm tăng độc tính.
- Thuốc kéo dài QT: nguy cơ kéo dài QT có thể tăng.
- Rượu và propylene glycol: nhãn Hoa Kỳ cảnh báo phản ứng kiểu disulfiram; CDC nhận định bằng chứng chưa thuyết phục.
Thắc mắc về hoạt chất Metronidazol
Metronidazol là thuốc kháng khuẩn kỵ khí và kháng đơn bào nhóm 5-nitroimidazole. Thuốc được dùng trong một số nhiễm khuẩn do vi khuẩn kỵ khí và bệnh do Trichomonas, amíp hoặc Giardia; thuốc không có tác dụng với cảm lạnh và cúm.
Nhãn thuốc Hoa Kỳ yêu cầu tránh rượu và sản phẩm chứa propylene glycol trong quá trình dùng thuốc và ít nhất 3 ngày sau liều cuối vì có thể xuất hiện đau bụng, buồn nôn, nôn, đau đầu, đỏ bừng hoặc nhịp tim nhanh. CDC cho rằng bằng chứng về phản ứng kiểu disulfiram chưa thuyết phục. Do có khác biệt giữa nguồn, nên tuân thủ cảnh báo trên tờ hướng dẫn của sản phẩm và tránh rượu trong thời gian được bác sĩ hoặc dược sĩ yêu cầu.
Không phải mọi trường hợp tiêu chảy đều dùng được Metronidazol. Thuốc chỉ phù hợp với một số nguyên nhân cụ thể như amíp, Giardia hoặc nhiễm vi khuẩn kỵ khí đã được xác định. Tự dùng có thể làm chậm chẩn đoán, gây tác dụng phụ và làm tăng kháng thuốc.
Vị kim loại là tác dụng phụ khá điển hình của Metronidazol. Nước tiểu sẫm màu hiếm gặp và thường liên quan đến sắc tố của chất chuyển hóa, không nhất thiết là tổn thương thận. Tuy nhiên, nước tiểu sẫm kèm vàng da, phân bạc màu hoặc đau vùng gan cần được khám ngay.
Các dấu hiệu gồm tê hoặc châm chích tay chân, yếu cơ, đi không vững, mất thăng bằng, nói khó, run, lú lẫn, co giật hoặc nhìn bất thường. Nguy cơ tăng khi dùng liều cao hoặc kéo dài. Cần ngừng thuốc và liên hệ bác sĩ ngay khi xuất hiện triệu chứng thần kinh mới.

