Metronidazol

Metronidazol, tên tiếng Anh là Metronidazole, là thuốc kháng khuẩn và kháng đơn bào thuộc nhóm 5-nitroimidazole. Thuốc có tác dụng với nhiều vi khuẩn kỵ khí và một số đơn bào như Trichomonas vaginalis, Entamoeba histolytica và Giardia lamblia, nhưng không điều trị cảm lạnh, cúm hoặc phần lớn nhiễm khuẩn hiếu khí. Tùy dạng thuốc và nhãn quản lý, Metronidazol được sử dụng trong nhiễm khuẩn kỵ khí, bệnh trùng roi, bệnh amíp, bệnh Giardia, viêm âm đạo do vi khuẩn và dự phòng nhiễm khuẩn sau một số phẫu thuật.

Metronidazol có thể gây buồn nôn, vị kim loại, tiêu chảy, chóng mặt và nước tiểu sẫm màu. Dùng liều cao hoặc kéo dài có thể gây bệnh lý thần kinh ngoại biên, co giật, bệnh não hoặc tổn thương gan hiếm gặp. Không tự dùng thuốc cho đau bụng, tiêu chảy hoặc khí hư khi chưa xác định nguyên nhân.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Nhóm thuốc: Kháng khuẩn kỵ khí và kháng đơn bào nhóm 5-nitroimidazole
  • Tác nhân nhạy cảm: Một số Bacteroides, Clostridium, Fusobacterium, Trichomonas, Entamoeba và Giardia
  • Chỉ định phổ biến: Nhiễm khuẩn kỵ khí, trùng roi, amíp, Giardia, viêm âm đạo do vi khuẩn và dự phòng phẫu thuật
  • Không có tác dụng: Virus và phần lớn vi khuẩn hiếu khí
  • Tác dụng phụ thường gặp: Buồn nôn, đau bụng, tiêu chảy, đau đầu và vị kim loại
  • Nguy cơ quan trọng: Bệnh lý thần kinh, co giật, bệnh não, phản ứng da nặng và tổn thương gan
  • Tương tác nổi bật: Warfarin, disulfiram, lithium, busulfan, phenytoin và phenobarbital
  • Rượu: Nhãn thuốc yêu cầu tránh trong điều trị và ít nhất 3 ngày sau; CDC cho rằng bằng chứng về phản ứng kiểu disulfiram chưa thuyết phục
  • Suy gan nặng: Nhãn Hoa Kỳ khuyến nghị giảm 50% liều
  • Tình trạng tại Việt Nam: Sản phẩm có số đăng ký còn hiệu lực

Hoạt chất Metronidazol là gì?

Metronidazol là thuốc diệt khuẩn kỵ khí và diệt một số đơn bào. Thuốc cần được các vi sinh vật nhạy cảm khử nhóm nitro để tạo ra các chất trung gian phản ứng cao, từ đó làm tổn thương DNA và các đại phân tử của tế bào vi sinh vật.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Metronidazol

INN Metronidazole

CAS 443-48-1

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Metronidazol

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Metronidazole

Tên IUPAC

2-(2-methyl-5-nitroimidazol-1-yl)ethanol

Tên hóa học khác

2-Methyl-5-nitroimidazole-1-ethanol

Tên khác / tên đồng nghĩa

2-methyl-5-nitro-1H-imidazole-1-ethanol; 1-(2-hydroxyethyl)-2-methyl-5-nitroimidazole; metronidazole base. Một số dạng dẫn chất dùng trong bào chế gồm metronidazole benzoate.

Tên viết tắt

MTZ

Tên Latinh / tên dược điển

Metronidazolum

Tên USAN

metronidazole

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

443-48-1

UNII

140QMO216E

PubChem CID

4173

RxNorm CUI

6922

Dược động học của Metronidazol

Metronidazol được hấp thu nhanh và gần như hoàn toàn sau khi uống. Nồng độ đỉnh huyết tương thường xuất hiện trong khoảng 20 phút đến 3 giờ, tùy dạng thuốc và điều kiện nghiên cứu. Thuốc phân bố rộng vào dịch não tủy, nước bọt, sữa mẹ và dịch trong áp xe gan; tỷ lệ gắn protein dưới 20%. Thuốc được chuyển hóa bằng oxy hóa chuỗi bên và liên hợp glucuronide, sau đó đào thải chủ yếu qua nước tiểu.

Giai đoạn I: Hấp thu

Sau khi uống, nồng độ đỉnh thường đạt trong khoảng 1–2 giờ theo nhãn DailyMed; SmPC ghi nhận khoảng 20 phút đến 3 giờ. Nồng độ huyết tương tăng tương ứng với liều sử dụng.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Metronidazol đường uống được hấp thu nhanh và gần như hoàn toàn. Nhãn DailyMed không nêu một giá trị sinh khả dụng tuyệt đối duy nhất cho mọi dạng viên; mức phơi nhiễm sau uống nhìn chung tương đương về mặt phân bố với đường tĩnh mạch khi tính đến liều. Thức ăn có thể làm chậm tốc độ hấp thu nhưng thường không làm mất hiệu quả điều trị.

Giai đoạn II: Phân bố

Metronidazol phân bố rộng vào mô và dịch cơ thể, bao gồm dịch não tủy, nước bọt, mật, dịch ổ áp xe và sữa mẹ. Nồng độ trong sữa có thể gần với nồng độ huyết tương của mẹ. Dưới 20% thuốc lưu hành gắn với protein huyết tương.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Thuốc được chuyển hóa chủ yếu qua oxy hóa chuỗi bên và liên hợp glucuronide. Chất chuyển hóa hydroxyl vẫn còn hoạt tính kháng khuẩn trong ống nghiệm. Suy gan, đặc biệt Child-Pugh C, làm tăng đáng kể mức phơi nhiễm Metronidazol.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Khoảng 60–80% liều được bài tiết qua nước tiểu và khoảng 6–15% qua phân. Thuốc không đổi chiếm khoảng 20% tổng lượng bài tiết qua nước tiểu. Thẩm tách máu có thể loại khoảng 40–65% liều Metronidazol tùy màng lọc và thời gian lọc.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Thời gian bán thải trung bình ở người khỏe mạnh khoảng 8 giờ; SmPC ghi nhận trung bình 8,5 ± 2,9 giờ. Ở trẻ sinh non và trẻ sơ sinh, thời gian bán thải có thể dài hơn rõ rệt và phụ thuộc tuổi thai.

CL · Độ thanh thải toàn phần

Độ thanh thải qua thận của Metronidazol khoảng 10 mL/phút/1,73 m². Suy thận không làm thay đổi đáng kể dược động học của một liều đơn thuốc mẹ, nhưng các chất chuyển hóa có thể tích lũy ở bệnh thận giai đoạn cuối.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Các yếu tố có thể ảnh hưởng mức phơi nhiễm gồm:

  • Suy gan, đặc biệt Child-Pugh C.
  • Tuổi cao và giảm chức năng gan.
  • Trẻ sinh non hoặc trẻ sơ sinh chưa trưởng thành chức năng chuyển hóa.
  • Bệnh thận giai đoạn cuối do tích lũy chất chuyển hóa.
  • Thẩm tách máu làm loại bỏ đáng kể thuốc và chất chuyển hóa.
  • Thuốc cảm ứng enzyme như phenytoin hoặc phenobarbital có thể làm tăng thải trừ.
  • Thuốc ức chế enzyme như cimetidine có thể làm giảm chuyển hóa và tăng nồng độ Metronidazol.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Metronidazol

Metronidazol thuộc nhóm 5-nitroimidazole. Thuốc có tác dụng diệt khuẩn với nhiều vi khuẩn kỵ khí bắt buộc và tác dụng chống đơn bào đối với Trichomonas vaginalis, Entamoeba histolytica và Giardia lamblia. Thuốc không có tác dụng tin cậy với virus, nấm và phần lớn vi khuẩn hiếu khí.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Trong tế bào vi khuẩn kỵ khí hoặc đơn bào nhạy cảm, nhóm 5-nitro của Metronidazol được các protein vận chuyển electron khử thành chất trung gian có hoạt tính. Các chất này tương tác với DNA, gây mất cấu trúc xoắn, đứt sợi và ức chế tổng hợp acid nucleic, dẫn đến chết tế bào. Tế bào người và phần lớn vi khuẩn hiếu khí không hoạt hóa thuốc theo cách tương tự.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Tác dụng kháng khuẩn của Metronidazol liên quan đến nồng độ thuốc tại vị trí nhiễm và khả năng hoạt hóa trong môi trường kỵ khí. Thuốc có hoạt tính với nhiều chủng thuộc nhóm Bacteroides fragilis, Clostridium, Fusobacterium, Peptococcus và Peptostreptococcus; đồng thời có hoạt tính với Trichomonas vaginalis và Entamoeba histolytica.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Metronidazol

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Metronidazol

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Metronidazol

Các tương tác quan trọng gồm:

  • Warfarin và thuốc chống đông coumarin: Metronidazol có thể làm tăng tác dụng chống đông, kéo dài thời gian prothrombin và tăng nguy cơ chảy máu; cần theo dõi INR và điều chỉnh liều.
  • Disulfiram: có thể gây lú lẫn hoặc phản ứng loạn thần; không dùng Metronidazol trong vòng 2 tuần sau disulfiram.
  • Lithium: có thể làm tăng nồng độ lithium, gây độc thận hoặc độc thần kinh; cần theo dõi nồng độ và creatinine.
  • Busulfan: Metronidazol có thể làm tăng đáng kể nồng độ busulfan và độc tính; nên tránh phối hợp nếu có thể.
  • Phenytoin và phenobarbital: có thể làm tăng chuyển hóa, giảm nồng độ Metronidazol; Metronidazol cũng có thể ảnh hưởng nồng độ phenytoin.
  • Cimetidine: có thể làm giảm chuyển hóa và tăng nồng độ Metronidazol.
  • Ciclosporin và tacrolimus: có thể tăng nồng độ thuốc ức chế miễn dịch; cần theo dõi.
  • 5-fluorouracil: có thể giảm độ thanh thải và làm tăng độc tính.
  • Thuốc kéo dài QT: nguy cơ kéo dài QT có thể tăng.
  • Rượu và propylene glycol: nhãn Hoa Kỳ cảnh báo phản ứng kiểu disulfiram; CDC nhận định bằng chứng chưa thuyết phục.

Thắc mắc về hoạt chất Metronidazol

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 10 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *