Metoprolol

Metoprolol là thuốc chẹn thụ thể beta-1 adrenergic tương đối chọn lọc, làm giảm nhịp tim, sức co bóp cơ tim, dẫn truyền qua nút nhĩ thất và tác động của catecholamine lên tim. Thuốc được sử dụng dưới hai dạng muối chính là metoprolol tartrate giải phóng ngay và metoprolol succinate giải phóng kéo dài. Hai dạng này có đặc điểm giải phóng, số lần dùng và chỉ định không hoàn toàn giống nhau. Theo nhãn Hoa Kỳ, metoprolol tartrate được dùng trong tăng huyết áp, đau thắt ngực và nhồi máu cơ tim ở người bệnh ổn định huyết động; metoprolol succinate giải phóng kéo dài còn được chỉ định nhằm giảm tử vong tim mạch và nhập viện ở người bệnh suy tim.

Metoprolol có thể gây nhịp tim chậm, hạ huyết áp, block dẫn truyền, làm nặng suy tim hoặc co thắt phế quản. Ngừng thuốc đột ngột có thể làm đau thắt ngực nặng lên hoặc gây nhồi máu cơ tim, vì vậy không được tự ý dừng thuốc.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Nhóm thuốc: Thuốc chẹn beta-1 adrenergic tương đối chọn lọc
  • Dạng chính: Metoprolol tartrate giải phóng ngay và metoprolol succinate giải phóng kéo dài
  • Chỉ định phổ biến: Tăng huyết áp, đau thắt ngực, nhồi máu cơ tim; dạng succinate giải phóng kéo dài dùng trong suy tim
  • Dạng dùng cho suy tim: Bằng chứng và nhãn suy tim áp dụng cho metoprolol succinate giải phóng kéo dài, không tự thay bằng tartrate
  • Tác dụng chính: Giảm nhịp tim, sức co bóp, dẫn truyền nhĩ thất và nhu cầu oxy cơ tim
  • Cảnh báo quan trọng: Không ngừng đột ngột; theo dõi nhịp chậm, hạ huyết áp, khó thở và suy tim nặng lên
  • Hen hoặc COPD: Tính chọn lọc beta-1 không tuyệt đối; vẫn có nguy cơ co thắt phế quản
  • Đái tháo đường: Có thể che lấp nhịp tim nhanh do hạ đường huyết
  • Chuyển hóa: Chủ yếu qua CYP2D6; thuốc ức chế CYP2D6 có thể làm tăng nồng độ
  • Tình trạng tại Việt Nam: Danh sách sản phẩm có số đăng ký còn hiệu lực

Hoạt chất Metoprolol là gì?

Metoprolol là thuốc chẹn beta-1 tương đối chọn lọc. Thuốc làm giảm tác động của adrenaline và noradrenaline lên tim, từ đó làm chậm nhịp tim, giảm sức co bóp và giảm dẫn truyền qua nút nhĩ thất. Tính chọn lọc beta-1 không tuyệt đối và giảm khi nồng độ thuốc tăng cao.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Metoprolol

CAS 37350-58-6

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Metoprolol

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Metoprolol

Tên IUPAC

1-[4-(2-methoxyethyl)phenoxy]-3-(propan-2-ylamino)propan-2-ol

Tên khác / tên đồng nghĩa

Metoprolol base; metoprolol tartrate; metoprolol succinate; metoprolol succinate extended-release; metoprolol prolonged-release; (±)-metoprolol.

Tên Latinh / tên dược điển

Metoprololum

Tên USAN

metoprolol

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

37350-58-6

UNII

GEB06NHM23

PubChem CID

4171

RxNorm CUI

6918

Dược động học của Metoprolol

Metoprolol được hấp thu gần như hoàn toàn qua đường tiêu hóa nhưng chịu chuyển hóa bước đầu mạnh tại gan. Sinh khả dụng của dạng giải phóng ngay khoảng 50%. Thuốc phân bố rộng, gắn protein huyết tương thấp, chuyển hóa chủ yếu bởi CYP2D6 và được thải qua nước tiểu chủ yếu dưới dạng chất chuyển hóa. Thời gian bán thải thường khoảng 3–7 giờ nhưng có thể kéo dài ở người chuyển hóa CYP2D6 kém.

Giai đoạn I: Hấp thu

Metoprolol tartrate được hấp thu gần như hoàn toàn và thường đạt nồng độ đỉnh trong huyết tương sau khoảng 1,5–2 giờ. Dạng succinate giải phóng kéo dài tạo nồng độ đỉnh thấp hơn, ổn định hơn và duy trì tác dụng chẹn beta trong khoảng liều 24 giờ.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng của metoprolol giải phóng ngay sau một liều uống khoảng 50% do chuyển hóa bước đầu. SmPC của một sản phẩm tartrate ghi nhận dùng cùng thức ăn có thể làm tăng sinh khả dụng lên khoảng 70%.

Ở trạng thái ổn định, sinh khả dụng trung bình của TOPROL-XL trong khoảng liều 50–400 mg bằng khoảng 77% so với tổng liều tương ứng của metoprolol giải phóng ngay; đây là sinh khả dụng tương đối, không phải sinh khả dụng tuyệt đối.

Giai đoạn II: Phân bố

Thể tích phân bố được báo cáo khoảng 3,2–5,6 L/kg. Khoảng 10–12% thuốc gắn với albumin huyết tương. Metoprolol đi qua hàng rào máu–não, nhau thai và được tìm thấy trong sữa mẹ.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Metoprolol được chuyển hóa chủ yếu tại gan bởi CYP2D6 theo kiểu phụ thuộc kiểu hình chuyển hóa. Các chất chuyển hóa chính không có hoạt tính chẹn beta có ý nghĩa lâm sàng. Người chuyển hóa CYP2D6 kém hoặc đang dùng thuốc ức chế CYP2D6 có thể có nồng độ Metoprolol cao hơn nhiều và giảm tính chọn lọc beta-1.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Hơn 95% liều uống được thu hồi trong nước tiểu. Ở phần lớn người có chuyển hóa CYP2D6 bình thường, dưới 5% liều uống và khoảng dưới 10% liều tiêm tĩnh mạch được thải dưới dạng thuốc không đổi; phần còn lại là các chất chuyển hóa không có hoạt tính chẹn beta đáng kể.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Thời gian bán thải trung bình khoảng 3–4 giờ với dạng giải phóng ngay và khoảng 3–7 giờ trong các nhãn khác nhau. Ở người chuyển hóa CYP2D6 kém, thời gian bán thải có thể kéo dài khoảng 7–9 giờ.

CL · Độ thanh thải toàn phần

Độ thanh thải toàn thân trung bình khoảng 1 L/phút ở người có chức năng chuyển hóa bình thường. Ở người có nối cửa–chủ hoặc suy gan nặng, độ thanh thải có thể giảm đáng kể và mức phơi nhiễm tăng.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Các yếu tố có thể làm thay đổi mức phơi nhiễm Metoprolol gồm:

  • Kiểu gen và kiểu hình chuyển hóa CYP2D6.
  • Thuốc ức chế CYP2D6 như quinidine, propafenone, fluoxetine, paroxetine, bupropion và terbinafine.
  • Suy gan nặng hoặc có nối cửa–chủ.
  • Thức ăn và dạng bào chế.
  • Tuổi cao có thể làm nồng độ tăng nhẹ do giảm chuyển hóa và lưu lượng máu qua gan.

Suy thận mạn nhìn chung không làm thay đổi đáng kể sinh khả dụng hoặc thời gian bán thải của hoạt chất, mặc dù chất chuyển hóa có thể tích lũy khi chức năng thận rất kém.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Metoprolol

Metoprolol thuộc nhóm thuốc chẹn beta chọn lọc, không có hoạt tính cường giao cảm nội tại. Tác dụng ổn định màng chỉ xuất hiện ở nồng độ cao hơn nhiều so với nồng độ điều trị. Thuốc ưu tiên ức chế thụ thể beta-1 ở tim nhưng ở liều hoặc nồng độ cao có thể ức chế cả beta-2 tại phế quản và mạch máu.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Metoprolol cạnh tranh với catecholamine tại thụ thể beta-1 adrenergic ở tim. Tác dụng này làm:

  • Giảm nhịp xoang.
  • Giảm dẫn truyền qua nút nhĩ thất.
  • Giảm sức co bóp và cung lượng tim.
  • Giảm tiết renin.
  • Giảm mức tăng nhịp tim và huyết áp khi vận động hoặc căng thẳng.
  • Giảm nhu cầu oxy của cơ tim.

Cơ chế hạ huyết áp đầy đủ chưa được xác định hoàn toàn, nhưng có thể liên quan giảm cung lượng tim, giảm hoạt động giao cảm trung ương và ức chế renin.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Tác dụng chẹn beta biểu hiện bằng giảm nhịp tim và cung lượng tim lúc nghỉ hoặc vận động, giảm huyết áp tâm thu khi vận động và giảm nhịp nhanh do kích thích beta. Tác dụng có ý nghĩa có thể xuất hiện trong vòng khoảng một giờ sau liều uống dạng giải phóng ngay. Tính chọn lọc beta-1 giảm khi nồng độ huyết tương tăng, làm tăng nguy cơ co thắt phế quản hoặc ảnh hưởng mạch ngoại biên.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Metoprolol

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Metoprolol

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Metoprolol

Các tương tác quan trọng gồm:

  • Thuốc ức chế CYP2D6 như quinidine, propafenone, fluoxetine, paroxetine, bupropion, terbinafine và một số thuốc khác có thể làm tăng nồng độ Metoprolol, gây nhịp chậm hoặc hạ huyết áp.
  • Verapamil, diltiazem, digoxin, amiodarone và thuốc chống loạn nhịp khác có thể làm tăng tác dụng chậm nhịp, giảm co bóp hoặc block nhĩ thất.
  • Reserpine và thuốc làm cạn catecholamine có thể gây hạ huyết áp hoặc nhịp chậm quá mức.
  • Clonidine: Metoprolol có thể làm nặng tăng huyết áp bật lại khi ngừng clonidine. Nếu dùng phối hợp, thường phải ngừng thuốc chẹn beta trước khi giảm clonidine theo hướng dẫn bác sĩ.
  • NSAID, đặc biệt indomethacin, có thể làm giảm tác dụng hạ huyết áp.
  • Insulin và thuốc hạ đường huyết: Metoprolol có thể che lấp nhịp tim nhanh do hạ đường huyết và làm tăng nguy cơ hạ đường huyết ở một số nhóm.
  • Thuốc chẹn beta dùng tại mắt có thể cộng hợp tác dụng toàn thân.
  • Epinephrine dùng trong phản vệ có thể kém hiệu quả hoặc gây phản ứng huyết áp bất thường.
  • Dùng đồng thời thuốc hạ huyết áp khác làm tăng nguy cơ hạ huyết áp.

Thắc mắc về hoạt chất Metoprolol

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 7 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *