Acid Fusidic (Fusidic acid) là một kháng sinh có tác dụng chủ yếu trên vi khuẩn Gram dương, đặc biệt là Staphylococcus aureus. Hoạt chất được sử dụng dưới nhiều dạng bào chế như thuốc bôi ngoài da, thuốc nhỏ mắt và một số dạng dùng toàn thân tại một số quốc gia để điều trị các nhiễm khuẩn do vi khuẩn nhạy cảm. Việc sử dụng Acid Fusidic cần tuân theo chỉ định của bác sĩ nhằm hạn chế nguy cơ kháng kháng sinh. Nội dung dưới đây mang tính chất cung cấp thông tin y khoa và không thay thế tư vấn chuyên môn.
Nội dung chính
- Hoạt chất: Acid Fusidic
- Tên tiếng Anh/INN: Fusidic acid
- Nhóm dược lý: Kháng sinh steroid
- Mã ATC: D06AX01 (dùng ngoài); S01AA13 (nhãn khoa); J01XC01 (toàn thân)
- Dạng dùng: Kem, thuốc mỡ, gel, thuốc nhỏ mắt, viên uống, thuốc tiêm (tùy quốc gia)
- Đường dùng: Bôi ngoài da, nhỏ mắt, uống, tiêm
- Chỉ định: Điều trị nhiễm khuẩn do vi khuẩn nhạy cảm theo từng chế phẩm
- Thuốc kê đơn: Có
Hoạt chất Acid Fusidic là gì?
Acid fusidic (fusidic acid) là một kháng sinh steroid tự nhiên thuộc họ fusidane, ban đầu được phân lập từ nấm Fusidium coccineum. Record này khóa exact entity là fusidic acid tự do (CAS 6990-06-3; UNII 59XE10C19C; PubChem CID 3000226), không đồng nhất với sodium fusidate, fusidic acid hemihydrate hoặc thành phẩm phối hợp. Dược chất có hoạt tính kháng khuẩn phổ hẹp, ưu thế trên vi khuẩn Gram dương, đặc biệt các loài Staphylococcus, và ức chế tổng hợp protein của vi khuẩn thông qua yếu tố kéo dài G (EF-G) gắn ribosome. Trong hệ ATC, fusidic acid có mã riêng cho bối cảnh da liễu, kháng khuẩn dùng toàn thân và nhãn khoa. Dữ liệu PK, chỉ định và liều trong record được giữ kèm đường dùng và dạng bào chế để tránh trộn free acid với muối hoặc hydrate.
Acid Fusidic
INN Fusidic acid
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Acid Fusidic |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Fusidic acid |
| Tên IUPAC | (2Z)-2-[(3R,4S,5S,8S,9S,10S,11R,13R,14S,16S)-16-acetyloxy-3,11-dihydroxy-4,8,10,14-tetramethyl-2,3,4,5,6,7,9,11,12,13,15,16-dodecahydro-1H-cyclopenta[a]phenanthren-17-ylidene]-6-methylhept-5-enoic acid |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Acidum fusidicum |
| Tên viết tắt | FA |
| Tên Latinh / tên dược điển | Acidum fusidicum |
| Tên USAN | fusidic acid |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 6990-06-3 |
|---|---|
| UNII | 59XE10C19C |
| PubChem CID | 3000226 |
| RxNorm CUI | 4608 |
| Công thức phân tử | C31H48O6 |
| Khối lượng phân tử | 516.72 g/mol |
Tính chất lý – hóa
Các thông số lý–hóa có ý nghĩa dược học
Tiêu chuẩn dược điển & kiểm nghiệm
Chuyên luận và các chỉ tiêu kiểm nghiệm
| Dược điển / chuyên luận liên quan | Dược điển Châu Âu (Ph. Eur.), chuyên luận 0798 — Fusidic acid; EDQM Chemical Reference Substance Y0001411. |
|---|
Dược động học của Acid Fusidic
Dược động học của fusidic acid phụ thuộc rõ vào đường dùng và dạng bào chế. Với hỗn dịch uống Fucidin 250 mg/5 mL chứa exact fusidic acid, SmPC ghi nhận nồng độ máu có tính tích lũy và có thể đạt khoảng 50–100 µg/mL sau tổng liều 1,5 g/ngày trong 3–4 ngày. Một nghiên cứu HPLC ở 10 trẻ em dùng liều đơn 20 mg/kg hỗn dịch báo cáo sinh khả dụng khoảng 22,5%, thời gian bán thải terminal 16,0 ± 14,5 giờ và MRT 17,7 ± 12,1 giờ. Nghiên cứu này đồng thời cho thấy sinh khả dụng của hỗn dịch thấp hơn rõ so với dữ liệu viên uống ở nhóm người lớn đối chứng, vì vậy không nên gộp các dạng bào chế thành một hồ sơ phơi nhiễm duy nhất. Fusidic acid gắn protein huyết tương cao, khoảng 91–98%, và phân bố được vào nhiều mô, gồm da, tổn thương bỏng, xương và khớp nhiễm khuẩn. Thuốc được chuyển hóa ở gan; SmPC không xác định chắc đường chuyển hóa đặc hiệu. Thải trừ chủ yếu qua mật, rất ít hoặc không qua nước tiểu; thuốc không bị loại đáng kể bằng thẩm tách máu. Với kem bôi da, hấp thu toàn thân được xem là không đáng kể.
Giai đoạn I: Hấp thu
Fusidic acid được hấp thu sau đường uống nhưng mức phơi nhiễm phụ thuộc dạng bào chế. SmPC hỗn dịch uống ghi nhận nồng độ máu tích lũy khi dùng lặp lại; dữ liệu bôi da cho thấy hấp thu toàn thân không đáng kể.
| F · Sinh khả dụng | Khoảng 22,5% sau liều đơn 20 mg/kg hỗn dịch uống ở 10 trẻ em; định lượng fusidic acid huyết thanh bằng HPLC (Bourget và cộng sự, 1993). |
|---|---|
| Ảnh hưởng của thức ăn | Trong nghiên cứu population PK dùng sodium fusidate đường uống ở người khỏe mạnh, thức ăn làm giảm khoảng 18% mức độ sinh khả dụng; đây là dữ liệu bổ trợ theo dạng muối và phải giữ nguyên bối cảnh này. |
| Ảnh hưởng dạng bào chế | Nghiên cứu Bourget 1993 báo cáo sinh khả dụng khoảng 22,5% với hỗn dịch uống ở trẻ em, trong khi nhóm người lớn đối chứng dùng dạng viên có sinh khả dụng khoảng 91%. Do khác quần thể và dạng bào chế, kết quả chỉ chứng minh ảnh hưởng lớn của formulation/context, không phải thử nghiệm tương đương sinh học trực tiếp. |
Giai đoạn II: Phân bố
Fusidic acid gắn protein huyết tương cao và có khả năng thấm vào nhiều mô. Tổng quan dược động học ghi nhận sự hiện diện trong bóng nước da, mô bỏng, xương và khớp nhiễm khuẩn.
Các thông số phân bố
| Gắn protein huyết tương | Khoảng 91–98% theo tổng quan dược động học; mức gắn protein cao nhưng không ngăn thuốc thấm vào một số mô nhiễm khuẩn. |
|---|---|
| Phân bố tại mô và dịch cơ thể | Đã ghi nhận thấm vào bóng nước da, mô bỏng, xương và khớp nhiễm khuẩn; các giá trị định lượng phụ thuộc nghiên cứu và không được chuẩn hóa thành một tỷ lệ mô/huyết tương duy nhất. |
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Fusidic acid được chuyển hóa ở gan. SmPC của hỗn dịch uống nêu rằng các đường chuyển hóa đặc hiệu chưa được xác định chắc chắn, do đó không gán một enzym chuyển hóa canonical khi chưa đủ bằng chứng.
| Cơ quan chuyển hóa | Gan. |
|---|---|
| Con đường chuyển hóa | SmPC xác nhận chuyển hóa ở gan nhưng không xác định chắc đường chuyển hóa đặc hiệu; không gán CYP canonical chỉ từ dữ liệu tương tác. |
Giai đoạn IV: Thải trừ
Thải trừ chủ yếu qua mật; chỉ rất ít hoặc không có fusidic acid được thải qua nước tiểu theo SmPC. Chưa có dữ liệu mass-balance đầy đủ cho exact free acid trong các nguồn được chuẩn hóa ở record này.
| t½ · Thời gian bán thải | 16,0 ± 14,5 giờ ở 10 trẻ em sau liều đơn 20 mg/kg hỗn dịch uống; nhóm người lớn đối chứng: 16,0 ± 3,5 giờ. |
|---|---|
| CL · Độ thanh thải toàn phần | Thanh thải chịu ảnh hưởng của tình trạng gắn protein và chức năng gan–mật: tổng quan dược động học ghi nhận tăng thanh thải khi giảm albumin máu và giảm thanh thải ở ứ mật nặng; suy thận ít ảnh hưởng. |
| MRT · Thời gian lưu trú trung bình | 17,7 ± 12,1 giờ trong nghiên cứu liều đơn 20 mg/kg hỗn dịch uống ở 10 trẻ em; nhóm người lớn đối chứng có MRT 17,7 ± 2,5 giờ. |
| Đường thải chính | Bài tiết qua mật. |
| Bài tiết qua mật | Có; đây là đường thải trừ chính được SmPC mô tả. |
| Khả năng thẩm tách | Không bị loại đáng kể bằng thẩm tách máu theo SmPC hỗn dịch uống. |
Dược động học quần thể và nhóm đặc biệt
| Tích lũy | Có dấu hiệu tích lũy khi dùng lặp lại: SmPC hỗn dịch uống ghi nhận nồng độ máu khoảng 50–100 µg/mL sau tổng liều 1,5 g/ngày trong 3–4 ngày. |
|---|---|
| Suy thận | Thải trừ qua thận là thứ yếu và fusidic acid không bị thẩm tách đáng kể; tổng quan dược động học ghi nhận thanh thải hầu như không thay đổi trong suy thận. Không suy diễn từ đây thành một exposure ratio định lượng khi chưa có nghiên cứu chuyên biệt. |
| Suy gan | Ứ mật nặng có thể làm giảm thanh thải fusidic acid. Không có đủ dữ liệu trong các nguồn đã chọn để chuẩn hóa một hệ số hiệu chỉnh phơi nhiễm theo mức độ suy gan. |
| Trẻ em | Ở 10 trẻ em dùng liều đơn 20 mg/kg hỗn dịch uống: sinh khả dụng khoảng 22,5%, t1/2 terminal 16,0 ± 14,5 giờ và MRT 17,7 ± 12,1 giờ; độ biến thiên lớn và cỡ mẫu nhỏ hạn chế khả năng khái quát. |
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Dạng bào chế, thức ăn, albumin huyết tương và ứ mật có thể làm thay đổi phơi nhiễm hoặc thanh thải. Dữ liệu population PK từ sodium fusidate cho thấy thanh thải còn có tính phụ thuộc thời gian do tự ức chế; thông tin này chỉ dùng bổ trợ và không được đồng nhất với physchem của free acid.
Nguồn và chất lượng bằng chứng
| Đường dùng | Đường uống với hỗn dịch fusidic acid; dữ liệu bổ trợ từ sodium fusidate đường uống chỉ được sử dụng khi ghi rõ dạng muối; dữ liệu bôi da lấy từ SmPC kem 20 mg/g. |
|---|---|
| Liều nghiên cứu | Hỗn dịch fusidic acid: liều đơn 20 mg/kg ở trẻ em; SmPC hỗn dịch mô tả nồng độ máu khi dùng tổng liều 1,5 g/ngày trong 3–4 ngày. |
| Dạng bào chế | Hỗn dịch uống 250 mg/5 mL chứa fusidic acid; kem bôi da 20 mg/g; dữ liệu comparator/population PK từ sodium fusidate được đánh dấu riêng. |
| Quần thể | Nghiên cứu Bourget: 10 trẻ em, có nhóm người lớn đối chứng; nguồn bổ sung gồm người khỏe mạnh trong nghiên cứu population PK và dữ liệu SmPC. |
| Khoảng lấy mẫu | 0, 1, 2, 3, 6, 8, 12, 24 và 48 giờ trong nghiên cứu Bourget ở trẻ em. |
| Loại dữ liệu | Tổng hợp nhiều loại dữ liệu |
| Phương pháp | HPLC định lượng fusidic acid huyết thanh trong nghiên cứu Bourget; dữ liệu bổ trợ gồm phân tích population PK và thông tin SmPC. |
| Nguồn dữ liệu | https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/8345001/ ; https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/10528784/ ; https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3535918/ ; https://www.medicines.org.uk/emc/product/5514/smpc ; https://www.medicines.org.uk/emc/product/5510/smpc |
| Trạng thái chuẩn hóa | Bản nháp |
| Giới hạn dữ liệu | Dữ liệu PK định lượng canonical cho exact fusidic acid tự do còn phân mảnh theo formulation. Các giá trị sinh khả dụng, t1/2 và MRT được giữ nguyên population/route/formulation của nghiên cứu trẻ em; cỡ mẫu chỉ 10 và biến thiên t1/2 lớn. Dữ liệu sodium fusidate chỉ được dùng để mô tả xu hướng bổ trợ khi được gắn nhãn rõ, không thay thế dữ liệu free acid. Chưa có mass-balance đầy đủ hoặc bộ Cmax/AUC/Tmax exact free-acid đủ đồng nhất để chuẩn hóa các field tương ứng. |
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Acid Fusidic
Fusidic acid là kháng sinh steroid thuộc nhóm fusidane, có phổ hẹp và hoạt tính nổi bật trên Staphylococcus. Đích phân tử canonical là yếu tố kéo dài G của vi khuẩn (EF-G) khi EF-G ở trạng thái gắn GDP trên ribosome. Sau thủy phân GTP và bước chuyển vị, fusidic acid ổn định phức hợp ribosome–EF-G–GDP, cản trở EF-G rời ribosome và quay vòng cho chu kỳ dịch mã tiếp theo. Hệ quả là ức chế kéo dài chuỗi peptide và tái chế ribosome, dẫn đến ức chế tổng hợp protein và kìm hãm tăng trưởng của vi khuẩn nhạy cảm. Cơ chế này được hỗ trợ bởi nghiên cứu sinh hóa, cấu trúc ribosome–EF-G và dữ liệu kháng thuốc liên quan fusA/FusB. SmPC ghi nhận nồng độ khoảng 0,03–0,12 µg/mL ức chế gần như toàn bộ các chủng S. aureus được khảo sát trong bối cảnh vi sinh; giá trị này không được diễn giải như Ki/Kd của EF-G hoặc như endpoint hiệu quả lâm sàng.
Phần I: Phân loại và phạm vi tác dụng
Thông tin phân loại dược lý
| Phân loại theo cơ chế | Ức chế tổng hợp protein của vi khuẩn bằng cách khóa EF-G·GDP trên ribosome sau thủy phân GTP, làm giảm vòng quay EF-G. |
|---|---|
| Phân loại theo tác dụng | Kháng sinh kìm khuẩn phổ hẹp, ưu thế trên vi khuẩn Gram dương, đặc biệt tụ cầu. |
| Vị trí tác dụng | Bộ máy dịch mã của vi khuẩn, tại phức hợp ribosome 70S–EF-G sau thủy phân GTP. |
Phần II: Đích tác dụng và tương tác thuốc–đích
Thông tin đích tác dụng
| Đích tác dụng chính | Yếu tố kéo dài G của vi khuẩn (elongation factor G, EF-G) khi gắn ribosome. |
|---|---|
| Ký hiệu gene / protein | EF-G / fusA |
| Độ chọn lọc dược lý | Tính chọn lọc chức năng dựa trên việc nhắm EF-G của vi khuẩn trong phức hợp ribosome; không gán một mức chọn lọc định lượng khi chưa có assay so sánh trực tiếp với protein người. |
| Mức chắc chắn của đích | Đã xác lập |
| Ghi chú về đích | EF-G là đích trực tiếp được xác lập bằng nghiên cứu sinh hóa và cấu trúc. Không có một UniProt/HGNC duy nhất áp dụng cho EF-G của mọi loài vi khuẩn, nên field identifier đích được để trống thay vì gán sai species-specific ID. |
Phần III: Cơ chế tác dụng
Các nghiên cứu cấu trúc cho thấy fusidic acid có thể giữ EF-G ở nhiều trạng thái của chu trình ribosome, giải thích tác động lên cả kéo dài peptide và tái chế ribosome.
Chuỗi cơ chế tác dụng
| Cơ chế tác dụng tóm tắt | Fusidic acid gắn và ổn định EF-G·GDP khi EF-G đang liên kết ribosome sau thủy phân GTP. Phức hợp bị giữ lại làm chậm hoặc ngăn EF-G rời ribosome, từ đó ức chế cả kéo dài peptide và tái chế ribosome. Sự đình trệ của chu trình dịch mã làm giảm tổng hợp protein và kìm hãm tăng trưởng vi khuẩn nhạy cảm. |
|---|---|
| Sự kiện khởi đầu ở mức phân tử | Ổn định trạng thái EF-G·GDP gắn ribosome sau thủy phân GTP, tạo phức hợp ribosome–EF-G–GDP–fusidic acid bị giữ lại. |
| Đường truyền tín hiệu | Không phải cơ chế truyền tín hiệu thụ thể kinh điển; tác động trực tiếp lên bộ máy dịch mã của vi khuẩn. |
| Biến đổi sinh hóa | Giảm vòng quay EF-G và cản trở các bước chuyển vị/tái chế ribosome cần EF-G, dẫn đến giảm tổng hợp protein. |
| Đáp ứng tế bào | Ức chế tổng hợp protein và kìm hãm tăng trưởng của tế bào vi khuẩn nhạy cảm. |
| Đáp ứng mô / cơ quan | Giảm tải vi khuẩn tại mô nhiễm khi tác nhân gây bệnh nhạy cảm và đạt phơi nhiễm phù hợp; mức đáp ứng phụ thuộc vị trí nhiễm, dạng bào chế và độ nhạy. |
| Tác dụng sinh lý | Tác dụng kháng khuẩn, chủ yếu trên tụ cầu và một số vi khuẩn Gram dương nhạy cảm. |
| Liên kết cơ chế với hiệu quả điều trị | Ức chế EF-G → đình trệ dịch mã/tái chế ribosome → giảm tổng hợp protein → ức chế tăng trưởng vi khuẩn nhạy cảm. |
| Cơ chế giảm đáp ứng / kháng thuốc | Kháng thuốc có thể xuất hiện do biến đổi đích EF-G liên quan fusA hoặc do protein họ FusB/FusC bảo vệ EF-G, thúc đẩy giải phóng EF-G khỏi trạng thái bị fusidic acid giữ trên ribosome. |
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Dược lực học thể hiện qua ức chế tăng trưởng của vi khuẩn nhạy cảm sau tác động lên EF-G và tổng hợp protein. Hoạt tính mạnh nhất được mô tả đối với tụ cầu; sức mạnh của đáp ứng lâm sàng phụ thuộc độ nhạy, vị trí nhiễm và việc đạt nồng độ thuốc thích hợp.
Thông số dược lực học và diễn biến tác dụng
| Tổng quan ái lực và hiệu lực | Không chuẩn hóa Ki hoặc Kd của fusidic acid–EF-G từ các nguồn đã chọn. Hoạt lực kháng khuẩn được mô tả chủ yếu bằng nồng độ ức chế vi sinh; SmPC ghi nhận khoảng 0,03–0,12 µg/mL ức chế gần như toàn bộ S. aureus trong dữ liệu được trích dẫn. |
|---|---|
| Thông số định lượng khác | Nồng độ 0,03–0,12 µg/mL được SmPC báo cáo là khoảng ức chế gần như toàn bộ các chủng S. aureus được khảo sát; đây là thông số vi sinh, không phải Ki/Kd/IC50 tại EF-G. |
| Tác dụng dược lý chính | Ức chế tăng trưởng vi khuẩn nhạy cảm thông qua ức chế tổng hợp protein phụ thuộc EF-G. |
| Tác dụng dược lý thứ cấp | Hoạt tính trên một số vi khuẩn Gram dương ngoài tụ cầu được ghi nhận trong SmPC bôi da; không mở rộng phổ ngoài dữ liệu nguồn. |
| Endpoint dược lực học / lâm sàng | Endpoint vi sinh gồm ức chế tăng trưởng/MIC; không đồng nhất endpoint in vitro với hiệu quả điều trị trên người. |
| Biến thiên dược lực học | Đáp ứng vi sinh thay đổi theo độ nhạy của chủng; cơ chế fusA và FusB/FusC có thể làm giảm độ nhạy với fusidic acid. |
Bối cảnh nghiên cứu và chất lượng bằng chứng
| Đường dùng | Nghiên cứu cơ chế chủ yếu in vitro/sinh hóa/cấu trúc; dữ liệu phổ kháng khuẩn bổ sung từ SmPC đường uống và bôi da. |
|---|---|
| Liều / nồng độ nghiên cứu | Các nghiên cứu cơ chế dùng hệ ribosome–EF-G với điều kiện assay riêng; SmPC báo cáo khoảng 0,03–0,12 µg/mL cho ức chế S. aureus. |
| Dạng bào chế | Không áp dụng cho assay cơ chế tinh sạch; dữ liệu lâm sàng/vi sinh hỗ trợ lấy từ hỗn dịch uống fusidic acid và kem bôi fusidic acid. |
| Quần thể nghiên cứu | Hệ ribosome/EF-G của vi khuẩn và các chủng vi khuẩn nhạy cảm, đặc biệt Staphylococcus; không phải nghiên cứu target người. |
| Assay / phương pháp đo | Nghiên cứu sinh hóa và cấu trúc phức hợp ribosome–EF-G; thử nghiệm nhạy cảm kháng khuẩn/MIC trong dữ liệu vi sinh. |
| Định nghĩa endpoint và thời điểm đo | Ở cơ chế: khả năng EF-G rời/turnover khỏi ribosome sau thủy phân GTP; ở vi sinh: ức chế tăng trưởng của chủng nhạy cảm. |
| Nguồn dữ liệu | https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3436278/ ; https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4319013/ ; https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4691801/ ; https://www.medicines.org.uk/emc/product/5514/smpc ; https://www.medicines.org.uk/emc/product/5510/smpc |
| Trạng thái chuẩn hóa | Bản nháp |
| Giới hạn và độ không chắc chắn | Không có một target identifier duy nhất áp dụng cho EF-G của mọi species; chưa chuẩn hóa Ki/Kd/IC50 receptor-level. Giá trị nồng độ kháng khuẩn từ SmPC là endpoint vi sinh và không được chuyển đổi thành hằng số ái lực hay endpoint hiệu quả lâm sàng. |
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Acid Fusidic
Bằng chứng regulatory được chuẩn hóa theo exact formulation. Tại Vương quốc Anh, hỗn dịch uống Fucidin 250 mg/5 mL chứa fusidic acid được chỉ định cho các nhiễm khuẩn do chủng Staphylococcus nhạy cảm, với các ví dụ gồm viêm xương tủy, viêm phổi, nhiễm khuẩn huyết, nhiễm trùng vết thương, viêm nội tâm mạc và một số nhiễm khuẩn da. Kem Fucidin 20 mg/g chứa fusidic acid được chỉ định điều trị tại chỗ nhiễm khuẩn da nguyên phát hoặc thứ phát do các vi khuẩn nhạy cảm. Record không chuyển orphan designation, thử nghiệm hoặc cơ chế dược lý thành chỉ định, và không dùng chỉ định của chế phẩm fusidic acid hemihydrate/sodium fusidate như thể là exact free acid.
Điều trị nhiễm khuẩn do các chủng Staphylococcus nhạy cảm
Được phê duyệtBệnh lý liên quan: Nhiễm khuẩn do tụ cầu
Chỉ định được ghi trong SmPC hiện hành của chế phẩm chứa exact fusidic acid; không ngoại suy sang sodium fusidate hoặc dạng hydrate.
Điều trị tại chỗ nhiễm khuẩn da nguyên phát hoặc thứ phát
Được phê duyệtBệnh lý liên quan: Nhiễm khuẩn da do vi khuẩn nhạy cảm
Chỉ định được ghi trực tiếp trong SmPC của kem chứa exact fusidic acid. Không sử dụng SmPC nhãn khoa chứa fusidic acid hemihydrate để tạo row này.
Liều dùng và cách sử dụng Acid Fusidic
Liều được chuẩn hóa riêng theo exact formulation có SmPC. Với hỗn dịch uống Fucidin 250 mg/5 mL chứa fusidic acid, người lớn dùng 15 mL ba lần mỗi ngày; trẻ dưới 1 tuổi dùng 1 mL/kg/ngày chia ba liều, trẻ 1–5 tuổi dùng 5 mL ba lần/ngày và trẻ 5–12 tuổi dùng 10 mL ba lần/ngày. SmPC không yêu cầu giảm liều ở người cao tuổi, suy thận hoặc thẩm tách máu. Với kem Fucidin 20 mg/g, bôi nhẹ lên tổn thương không băng kín 3–4 lần/ngày; nếu có băng che, tần suất thấp hơn có thể đủ. Record không chuyển liều của sodium fusidate hoặc fusidic acid hemihydrate thành liều của free acid.
Phác đồ / liều dùng
| Chỉ định / đối tượng | Liều & lịch dùng | Cách dùng & theo dõi | Nguồn / rà soát |
|---|---|---|---|
|
Điều trị đường uống ở người lớn Nhiễm khuẩn do tụ cầu nhạy cảm Đối tượng: Người lớn Người lớn Giai đoạn: Điều trị liên tục | 15 mL mỗi lần, tương đương 750 mg fusidic acid Cơ sở: Liều cố định Tần suất: 3 lần/ngày | Đường dùng: Uống Dạng: Hỗn dịch uống Fucidin 250 mg/5 mL chứa fusidic acid Cách dùng: Lắc kỹ chai trước khi dùng; không khuyến cáo pha loãng hỗn dịch. Theo dõi: Theo dõi đáp ứng lâm sàng và độc tính theo bối cảnh điều trị; không tự tạo yêu cầu monitor ngoài SmPC. Ghi chú: Liều chỉ áp dụng cho hỗn dịch uống exact fusidic acid, không tự chuyển sang hàm lượng của sodium fusidate. | |
|
Điều trị đường uống ở trẻ dưới 1 tuổi Nhiễm khuẩn do tụ cầu nhạy cảm Đối tượng: Trẻ em 0–1 tuổi Giai đoạn: Điều trị liên tục | 1 mL/kg/ngày, tương đương 50 mg/kg/ngày fusidic acid Cơ sở: Theo cân nặng Tần suất: Chia 3 liều bằng nhau mỗi ngày | Đường dùng: Uống Dạng: Hỗn dịch uống Fucidin 250 mg/5 mL chứa fusidic acid Cách dùng: Lắc kỹ chai trước khi dùng; không khuyến cáo pha loãng hỗn dịch. Ghi chú: Quy đổi mg/kg/ngày dựa trực tiếp trên nồng độ 250 mg/5 mL của SmPC. | |
|
Điều trị đường uống ở trẻ 1–5 tuổi Nhiễm khuẩn do tụ cầu nhạy cảm Đối tượng: Trẻ em 1–5 tuổi Giai đoạn: Điều trị liên tục | 5 mL mỗi lần, tương đương 250 mg fusidic acid Cơ sở: Liều cố định Tần suất: 3 lần/ngày | Đường dùng: Uống Dạng: Hỗn dịch uống Fucidin 250 mg/5 mL chứa fusidic acid Cách dùng: Lắc kỹ chai trước khi dùng; không khuyến cáo pha loãng hỗn dịch. | |
|
Điều trị đường uống ở trẻ 5–12 tuổi Nhiễm khuẩn do tụ cầu nhạy cảm Đối tượng: Trẻ em 5–12 tuổi Giai đoạn: Điều trị liên tục | 10 mL mỗi lần, tương đương 500 mg fusidic acid Cơ sở: Liều cố định Tần suất: 3 lần/ngày | Đường dùng: Uống Dạng: Hỗn dịch uống Fucidin 250 mg/5 mL chứa fusidic acid Cách dùng: Lắc kỹ chai trước khi dùng; không khuyến cáo pha loãng hỗn dịch. | |
|
Điều trị tại chỗ bằng kem fusidic acid Nhiễm khuẩn da do vi khuẩn nhạy cảm Đối tượng: Không xác định riêng Người lớn và trẻ em Giai đoạn: Điều trị liên tục | Bôi nhẹ một lớp lên tổn thương không băng kín Cơ sở: Khác Tần suất: 3–4 lần/ngày; nếu có băng che, tần suất thấp hơn có thể đủ | Đường dùng: Tại chỗ Dạng: Kem Fucidin 20 mg/g chứa fusidic acid Cách dùng: Chỉ dùng ngoài da; giữ đúng phạm vi dạng kem theo SmPC. Ghi chú: Không ngoại suy sang dạng nhãn khoa fusidic acid hemihydrate. |
Hiệu chỉnh liều
| Tình huống | Hành động | Liều / phác đồ sau hiệu chỉnh | Cơ sở / nguồn |
|---|---|---|---|
|
Tuổi Người cao tuổi | Không cần hiệu chỉnh | Không cần thay đổi liều chỉ vì tuổi cao theo SmPC hỗn dịch uống. | Cơ sở: SmPC nêu không cần thay đổi liều ở người cao tuổi. |
|
Chức năng thận Suy thận | Không cần hiệu chỉnh | Không cần điều chỉnh liều theo SmPC hỗn dịch uống. | Cơ sở: Fusidic acid thải chủ yếu qua mật và thải qua thận rất ít. |
|
Thẩm tách Thẩm tách máu | Không cần hiệu chỉnh | Không cần điều chỉnh liều theo SmPC hỗn dịch uống. | Cơ sở: Fusidic acid không bị loại đáng kể bằng thẩm tách. |
|
Chức năng gan Suy gan hoặc bệnh gan–mật | Chưa đủ dữ liệu | Chưa có phác đồ chỉnh liều định lượng chuẩn hóa từ SmPC; cần dùng thận trọng theo bối cảnh chức năng gan. | Cơ sở: Thuốc chuyển hóa ở gan và thải qua mật; ứ mật có thể làm giảm thanh thải. |
Hướng dẫn sử dụng chung
Đường uống: lắc kỹ hỗn dịch trước khi dùng và không khuyến cáo pha loãng. Đường bôi da: bôi nhẹ một lớp kem lên vùng tổn thương; tần suất phụ thuộc có hoặc không băng che. Giữ đúng dạng bào chế và đường dùng của từng SmPC.
Cảnh báo và lưu ý về Acid Fusidic
- Quá mẫn với Acid Fusidic hoặc thành phần của thuốc.
Có thể gặp:
- Kích ứng tại chỗ.
- Ban đỏ.
- Ngứa.
- Nóng rát.
- Buồn nôn (đường uống).
- Rối loạn tiêu hóa.
Ít gặp nhưng cần lưu ý:
- Phản vệ.
- Tổn thương gan.
- Vàng da ứ mật (đặc biệt khi dùng đường toàn thân).
- Phản ứng da nghiêm trọng.
- Không tự ý sử dụng kháng sinh khi chưa xác định nguyên nhân nhiễm khuẩn.
- Không dùng kéo dài nếu không có chỉ định.
- Theo dõi chức năng gan ở người điều trị toàn thân.
- Thận trọng ở bệnh nhân có bệnh gan.
- Chỉ sử dụng cho đúng chỉ định được phê duyệt.
Dữ liệu về quá liều còn hạn chế. Điều trị chủ yếu là hỗ trợ và theo dõi lâm sàng. Khi nghi ngờ quá liều cần đến cơ sở y tế.
Bảo quản theo hướng dẫn của nhà sản xuất, tránh ánh sáng và nhiệt độ cao.
Đối tượng đặc biệt
Có thể sử dụng theo chỉ định và dạng bào chế phù hợp với lứa tuổi.
Không có khuyến cáo điều chỉnh liều chung; cần đánh giá chức năng gan và các thuốc đang dùng.
Dữ liệu an toàn phụ thuộc đường dùng và dạng bào chế. Chỉ sử dụng khi lợi ích điều trị được bác sĩ đánh giá vượt trội nguy cơ.
Có thể cân nhắc sử dụng theo chỉ định. Tránh để trẻ tiếp xúc trực tiếp với vùng da đang bôi thuốc.
Cần thận trọng, đặc biệt khi sử dụng đường toàn thân.
Cần được bác sĩ đánh giá nguy cơ và lợi ích trước khi điều trị.
Không dự kiến ảnh hưởng đáng kể đến khả năng lái xe hoặc vận hành máy móc.
Tương tác thuốc của Acid Fusidic
- Statin: Chống chỉ định hoặc không khuyến cáo phối hợp Acid Fusidic đường toàn thân với statin do nguy cơ tiêu cơ vân nghiêm trọng. Nếu cần điều trị bằng Acid Fusidic toàn thân, thường phải tạm ngừng statin theo hướng dẫn của bác sĩ.
- Thận trọng khi phối hợp với các thuốc chuyển hóa qua gan.
Thắc mắc về hoạt chất Acid Fusidic
Đây là kháng sinh thuộc nhóm kháng sinh steroid, có tác dụng chủ yếu trên vi khuẩn Gram dương, đặc biệt là Staphylococcus aureus.
Không. Hoạt chất chỉ có tác dụng đối với các vi khuẩn nhạy cảm và không có hiệu quả đối với nhiễm virus hoặc nấm.
Không. Việc sử dụng kéo dài có thể làm tăng nguy cơ kháng kháng sinh và cần được bác sĩ chỉ định.
Đối với Acid Fusidic đường toàn thân, việc phối hợp với statin thường chống chỉ định hoặc không được khuyến cáo do nguy cơ tiêu cơ vân. Người bệnh cần thông báo với bác sĩ về tất cả thuốc đang sử dụng.
Có. Các chế phẩm chứa Acid Fusidic thường thuộc nhóm thuốc kê đơn và cần được sử dụng theo hướng dẫn của bác sĩ.

